TBT Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc: Thức thời hay nóng vội?

Nguyen Phu Trong and Xi Jinping in 2017
Chụp lại hình ảnh,Ông Nguyễn Phú Trọng (phải) và ông Tập Cận Bình tại Hà Nội năm 2017

Nếu chuyến thăm là một sách lược lễ tân trong tình hình mới thì đó là một động thái ngoại giao thức thời.

Báo Nhật Bản cho rằng, chuyến thăm của ông Trọng phản ánh “tình đoàn kết và nét tương đồng” giữa hai đảng. Nét tương đồng thì có thể, nhưng tình đoàn kết Trung – Việt thì năm nay có vấn đề. 

Theo Reuteurs ngày 25/10, trong điện mừng nhân dịp ông Tập được bầu lại làm TBT Đảng Cộng sản Trung Quốc sau Đại hội XX, TBT Nguyễn Phú Trọng bày tỏ mong muốn sớm được gặp ông Tập để “cùng nhau đi sâu trao đổi những vấn đề chiến lược, góp phần tăng cường hơn nữa tin cậy chính trị, đề ra những định hướng lớn cho tương lai phát triển tốt đẹp của quan hệ hai nước”.

Mặc dù hai nước có lịch sử không tin tưởng và tranh chấp lãnh thổ lâu đời, bao gồm cả các đảo và vùng biển ở Biển Đông, nhưng hai đảng Cộng sản vẫn chính thức thân thiết. 

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất và là nguồn nhập khẩu chính cho nền kinh tế Việt Nam, bao gồm cả nguyên liệu thô và máy móc cho lĩnh vực sản xuất quan trọng của nước này.

Thương mại song phương tăng 10,2% trong chín tháng đầu năm nay so với một năm trước đó, lên tới 132,38 tỷ đô la, gần 70% trong số này nhập khẩu vào Việt Nam.  

Việc đưa tin về chuyến thăm thành hiện tượng truyền thông.  

Chuyến thăm của ông Trọng diễn ra sau khi ĐCSTQ chỉ vừa kết thúc Đại hội XX hôm 23/10 để đưa ông Tập Cận Bình lên làm Tổng bí thư nhiệm kỳ thứ ba, củng cố quyền lực của ông Tập hơn nữa với tư cách là “lãnh đạo hạt nhân” của Đảng.

Như vậy, ông Trọng sẽ trở thành nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên mà ông Tập đón tiếp kể từ khi đắc cử. 

Trung Quốc cũng là nước đầu tiên ông Trọng đến thăm và ông Tập cũng là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên ông Trọng đến gặp, kể từ sau Đại hội ĐCSVN lần thứ XIII hồi đầu năm ngoái, và khi đó ông Trọng được bầu lên làm nhiệm kỳ thứ ba.

Ông Trọng đã không công du nước ngoài kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát.

People listening to Xi Jinping's speech
Chụp lại hình ảnh,Người dân TQ xem bài phát biểu của ông Tập Cận Bình hôm bế mạc Đại hội Đảng CSTQ lần thứ XX
‘Ý THỨC HỆ’ CỦA ĐẠI HỘI XX ĐCSTQ

“Ý thức hệ” của Đại hội XX vừa qua là gì? Sẽ có nhiều phân tích, bình luận, thậm chí “case-studies” để trả lời câu hỏi này.

Nhưng một trong những tư tưởng hàng đầu được nhấn mạnh tại Báo cáo chính trị, đó là “Chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc trong thời đại mới”.  

Ông Tập nhấn mạnh 39 lần khái niệm “Thời đại mới” trong báo cáo. Nhắc lại như thế, dường như ông muốn đoạn tuyệt với thời đại “Đặng – Giang – Hồ” trước đó, để chuyển sang thời đại “Hoàng đế Tập Cận Bình”, với “Trung hoa mộng”. 

Trong khi ấy, từ các thập kỷ kháng chiến kiến quốc trước đây ở Việt Nam, “ý thức hệ” Cộng sản hay Chiến tranh lạnh… tất cả chỉ là những sản phẩm ngoại lai, được tuồn vào Việt Nam qua đường “tiểu ngạch”.

Nhưng rồi không gian chính trị ẩm thấp, tranh tối tranh sáng, có phần còn hoang dã, nó bắt rễ và sinh trưởng nhanh chóng. Nó biến thành một thứ ma túy được bọc bằng cái vỏ triết học và tư tưởng tiến bộ.

Sự thắng cuộc của nó, chính là nguyên nhân của mọi thảm kịch của đất nước cho đến hôm nay.

Mặc dầu rất cần viện trợ của Trung Quốc để kháng chiến và xây dựng – nhờ một phần bản lĩnh của đội ngũ lãnh đạo Việt Nam thời bấy giờ – Việt Nam vẫn thoát được khá ngoạn mục những cú “va đập từ ý thức hệ” của “Cách mạng Văn hóa” và cuộc tiến công vào “Chủ nghĩa xét lại hiện đại”. 

Cầu Trời khấn Phật lần này, TBT Nguyễn Phú Trọng đừng “nhập” về Việt Nam cái biến tướng của “ý thức hệ” từ Đại hội 20 ĐCSTQ – Tư tưởng Tập Cận Bình, Thời đại Tập Cận Bình! 

Nhưng lần đầu tiên sau nhiều thập niên, một trùm tình báo được bầu vào Bộ Chính trị, hai vị tướng từng tham gia Chiến tranh Biên giới 1979 cũng có chân trong BCT, là các diễn tiến đáng chú ý tại Đại hội vừa kết thúc. 

Nhà nghiên cứu Richard C. Bush viết cho Viện Nghiên cứu Brookings ngày 25/10: “Việc được bổ nhiệm vào Bộ Chính trị và Ban Thường vụ BCT (nói trên) càng khẳng định rõ ràng hơn bao giờ hết rằng, ưu tiên hàng đầu của Chủ tịch Tập Cận Bình là tối đa hóa quyền kiểm soát đối với hệ thống Đảng Cộng sản Trung Quốc.”

LÁ BÙA ‘CỘNG ĐỒNG CHUNG VẬN MỆNH’

Chuyên công du của ông Trọng chắc chắn là sự sắp đặt từ cả hai phía, trước cả Đại hội XX.

Họp xong thì ráp lại. Việt Nam là bên gửi lời chúc mừng sớm nhất, rồi chủ động công bố tin về chuyến thăm.

Đây là động thái ngoại giao đúng lúc, vì cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đều đang cần một sự khuyếch trương trước bàn dân thiên hạ như thế. 

Trung Quốc sau Đại hội XX không được thế giới văn minh đánh giá cao, thậm chí nhiều phần còn nhìn nhận nặng nề và tiêu cực.

Tuy Báo cáo chính trị dường như đã được “mềm hóa” hơn Báo cáo Đại hội XIX. Tuy nhiên, ông Tập vẫn nêu quyết tâm “giải phóng” Đài Loan, đặc biệt vẫn để lộ tham vọng sẽ thiết kế một trật tự thế giới mới, thay trật tự hiện hành. 

Hà Nội “tung cú sút” – làm thượng khách của Tập “hoàng đế” – lập tức được quốc tế quan tâm xem chuyện gì đang xẩy ra.

Rõ ràng cả Trung Quốc lẫn Việt Nam đang cần một “show diễn” chung để nâng cao hình ảnh. 

Có thể có một vài thành viên ASEAN khác cũng sẵn sàng “xung phong” đến chúc mừng ông Tập, nhưng việc Trung Quốc bố trí đón Việt Nam đầu tiên là một “ưu tiên” có tính toán.

Trong cán cân khu vực, Trung Quốc không muốn Việt Nam “xích gần” Mỹ hơn trong những thời gian tới đây, vẫn muốn giữ Hà Nội trong vòng kiềm tỏa. 

Chưa thể đoán trước kết quả chuyến thăm sẽ thế nào.

Nếu góp phần giảm bớt số xe cam nhông chở hoa quả thường vẫn bị ứ đọng trên biên giới Việt – Trung, mỗi khi bên kia biên giới “trở trời khó ở”.

Hoặc rồi đây, bà con ngư dân Việt Nam được quyền đánh bắt cá trên các vùng biển thuộc đặc quyền kinh tế của mình, thì chuyến thăm của ông Trọng thật thức thời. 

Ngược lại, nếu chuyến thăm lại “cột” Việt Nam vào cái “trật tự” ông Tập khẳng định tại Đại hội XX, ông Putin quảng bá tại Hội nghị thượng đỉnh CICA ở Astana của Kazakhstan, thì chuyến đi của ông Trọng quả là nóng vội, chưa nắm hết “thâm ý” của bạn vàng.

Các nhà đầu tư nước ngoài đang rục rịch rút khỏi Trung Quốc để vào Việt Nam sẽ phải dừng lại để suy nghĩ nếu Việt Nam đứng trong “Cộng đồng chung vận mệnh” cùng với Trung Quốc và Nga.

* Bài thể hiện quan điểm riêng của tác giả.

Trần Hiếu Chân / Gởi BBC News Tiếng Việt từ TP HCM

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s