Ba cái “ngang” của Nguyễn Tuân

Nhà văn Nguyễn Tuân trong thời gian kháng chiến chống Pháp. Ảnh Trần Văn Lưu.

Nói tới nhà văn Nguyễn Tuân, giới văn nghệ, trí thức không ai không thừa nhận tài văn chương của ông, đặc biệt là thể ký, nhất là tùy bút, Nguyễn Tuân đã cho xuất bản gần 20 tác phẩm thì quá nửa là tùy bút.

I. Bút danh lạ hoắc

Nói tới nhà văn Nguyễn Tuân, giới văn nghệ, trí thức không ai không thừa nhận tài văn chương của ông, đặc biệt là thể ký, nhất là tùy bút, Nguyễn Tuân đã cho xuất bản gần 20 tác phẩm thì quá nửa là tùy bút. Tùy bút của Nguyễn Tuân có một văn phong riêng, sâu sắc, uyên thâm, nhưng đá đưa chút ngang ngang, vừa tài ba lại như đài các. Bạn đọc cứ đọc “Tùy bút Sông Đà”, “Bên kia sông Tuyến”, “Hà Nội ta đánh Mỹ giỏi”… thì thấy. Thông thường người có tài thì có tật, Nguyễn Tuân có tật ngang ngang, đại để sau đây: Ông có sáu bút danh thì ba bút danh: Ngột Lôi Quật, Ân Ngũ Tuyên, Tuấn Thừa Sắc cũng đã ngang ngang rồi.

II. Các cậu ngại thì ra xe trước

 Lại nữa, nhà thơ Tế Hanh có kể khoảng năm 1973, một đoàn nhà văn Việt Nam gồm Nguyễn Tuân, Kim Lân, Tế Hanh được Hội Nhà văn Liên Xô (cũ) mời sang thăm. Khi đến thăm nghĩa trang danh nhân thế giới ở Maxcơva, nơi yên nghỉ của các danh nhân nổi tiếng trên thế giới trong mọi lĩnh vực: văn học nghệ thuật, chính trị. Lúc vào nghĩa trang này, người phiên dịch đi theo đoàn đã bố trí cho mỗi người một bó hoa, ai muốn viếng danh nhân nào thì đặt hoa lên mộ danh nhân ấy. Nguyễn Tuân yêu cầu cô phiên dịch mua cho hai bó hoa. Kim Lân đặt hoa lên mộ Êrenbua, còn Nguyễn Tuân đặt hoa lên mộ Sêkhốp và Gôgôn. Đi một đoạn chợt nhìn thấy mộ Khơrúpxốp, Nguyễn Tuân dừng lại thắp hương. Biết Kim Lân và Tế Hanh ngần ngại, Nguyễn Tuân giục Kim Lân và Tế Hanh: “Các cậu ngại thì ra xe trước”.

III. Nếu cắt thì viết lấy mà cắt

Khoảng năm 1968 – 1972, hồi nhà văn Hoàng Quốc Hải còn làm biên Tập tạp chí Sáng tác Hà Nội (nay là Báo Người Hà Nội). Năm đó, giặc Mỹ cho máy bay B52 leo thang ra bắn phá miền Bắc và Hà Nội. Chúng bị quân và dân ta bắn rụng tơi tả, Nguyễn Tuân viết bài về phi công Mỹ bị bắt giam trong dịp Tết âm lịch nhan đề: “Cho giặc tàu bay Mỹ nó ăn một cái Tết ta”. Nguyên văn tựa đề lúc đầu là “Cho giặc lái Hoa Kỳ nó ăn một cái Tết ta”. Nhưng chữ “giặc lái” nhà văn Nguyễn Tuân lại đánh một cái hoa thị (*) và chú thích: “Người Mỹ lái máy bay”… hoặc “Công dân Hoa Kỳ lái máy bay”…

Thấy ngay cái từ chú thích trên có ý ngang ngang, nhà văn Hoàng Quốc Hải nói với bác Tuân: Thưa Bác…

Hoàng Quốc Hải… e ngại … còn ngập ngừng, nhà văn Nguyễn Tuân biết ngập ngừng điều gì mà ngại nói, Nguyễn Tuân chốp ngay:

– Cậu ngại cái hoa thị ấy phải không? Này, Hoàng Quốc Hải cứ để đấy cho mình chọc Tô Hoài (Tô Hoài lúc đó là Tổng biên tập Tạp chí Sáng tác Hà Nội).

– Thưa bác, số báo này Nguyễn Bắc trực chứ không phải bác Tô Hoài.

  Bác Nguyễn Tuân cười, cầm lấy bản thảo:

– Ờ thôi đưa đây.

Nguyễn Tuân ngồi sửa ngay tại chỗ, gạch xóa mấy dòng, miệng lẩm nhẩm: “Mình chữa lại bản thảo cho Hoàng Quốc Hải”.

Hôm sau, Nguyễn Tuân đến tòa soạn, Hoàng Quốc Hải nhắc: Anh Bắc lại dặn: “Bảo bác Tuân cắt cái đoạn ấy”… Nhưng Nguyễn Tuân quyết không cắt như ý của anh Bắc.

Lần thứ ba bác Tuân lại đến tòa soạn – đúng lúc có Nguyễn Bắc (lúc đó là Phó Tổng biên tập và là Giám đốc Sở Văn hóa Hà Nội).

Thấy Nguyễn Tuân, Nguyễn Bắc reo lên:

– A may quá bác Tuân?

– Gì thế Nguyễn Bắc?

– Cái bài của anh

– Bài làm sao?

– Cái chỗ này anh phải xem lại cho…

 Sau khi hai người tranh luận – người bảo để nguyên, người bảo cắt. Nguyễn Tuân thuyết phục Nguyễn Bắc không nghe, liền đổi sắc mặt bực bội:

– Sao phải cắt?

– Tôi thấy cứng quá!

Nguyễn Tuân đứng lên nói dằn từng tiếng: “Này nhé, anh muốn cắt của tôi thì anh viết lấy mà cắt”.

Nguyễn Tuân quay lưng đi thẳng.

Lê Hồng Bảo Uyên (st) Theo Văn nghệ CA

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s