Nhà có 4 mái vòm bê tông

BẾN TRE – Những đường cong của mái vòm không chỉ giúp phân chia hợp lý các khu vực trong nhà mà còn tạo dấu ấn đặc biệt cho không gian.

Ngôi nhà có tổng diện tích xây dựng 430 m2, nằm cạnh sông Ba Lai, bao quanh là rừng dừa, khí hậu thoáng mát dễ chịu.

Gia chủ mong muốn xây một căn nhà có một không gian thông thoáng, tất cả các phòng đều có tầm nhìn ra sông phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn của gia đình.

Ngoài tầm nhìn rộng mở, gần gũi thiên nhiên, để tạo dấu ấn khác biệt, toàn bộ công trình sử dụng hệ mái vòm nhằm nâng tầm thẩm mỹ.

Để giúp tất cả các phòng có hướng nhìn ra sông, phần lớn diện tích tầng trệt để trống, không gian được phân chia từ tầng hai với độ cao 3 mét. Độ cao này giúp tầm nhìn không bị che chắn bởi những cây dừa nước phía trước, cũng như giúp các phòng công năng trở nên thoáng đãng hơn.

Diện tích để trống ở tầng trệt tận dụng làm không gian sinh hoạt chung, phục vụ nhu cầu hội họp gia đình khi cần thiết. Tuy vậy, không gian này vẫn được thiết kế ba mặt trồng cây xanh không chỉ thông thoáng mà vẫn giữ được sự riêng tư cho chủ nhà.

Bốn mái vòm đổ bê tông lót cót ép tre được thiết kế với kích thước khác nhau, vòm nhỏ cao 2.300 mm và vòm lớn cao 3.300 mm. Những mái vòm được sắp xếp liên tiếp, giúp không gian thêm lạ mắt và ấn tượng.

Trần mái vòm có khả năng chống nóng tốt, giúp người ngồi trong nhà tận hưởng sự mát mẻ. Họa tiết cót ép tre được giữ nguyên ở bề mặt bê tông tạo ra không gian mộc mạc, đơn giản, thân thiện với thiên nhiên.

Bốn khối nhà là bốn khu vực công năng tối thiểu cần thiết của một gia đình, có diện tích phù hợp và cân đối với khu đất. Tầng hai gồm ba khối phòng ngủ và khối sinh hoạt chung ở giữa. Điểm chung là khối nhà nào cũng tràn ngập nắng gió tự nhiên.

Các phòng đều có hệ cửa trượt bằng kính lớn, đảm bảo thông gió tốt đồng thời đón nhận toàn bộ ánh sáng từ bên ngoài. Thiết kế mái vòm cũng khiến mọi không gian như rộng mở hơn.

Không gian phòng sinh hoạt chung ở tầng hai có mái vòm cao nhất, kính được lắp từ trên xuống dưới tạo thành bức tường trong suốt ấn tượng nhằm kết nối bên trong và ngoài nhà.

Không gian sinh hoạt chung gồm bếp, phòng ăn kết hợp với phòng khách được coi là trái tim ngôi nhà, nơi thể hiện tình yêu thương, gắn bó của gia đình.

Bên trong nhà, kiến trúc sư lấy màu xám của bê tông làm chủ đạo gợi nên nét thô mộc, đơn giản nhưng mạnh mẽ nên công trình không sử dụng quá nhiều vật liệu màu sắc. Sơn bê tông còn giúp tạo điểm nhấn không gian tĩnh lặng, yên bình giữa cuộc sống hối hả, vội vã.

Hiệu ứng ánh sáng đẹp mắt được khuếch tán thông qua mái vòm từ hệ thống đèn trong nhà mỗi khi đêm xuống.

Tất cả các phòng đều có tầm nhìn phía trước ra sông Ba Lai cùng những khoảng tiếp xúc với sắc xanh hoa cỏ trong vườn tạo nên cảm giác gần gũi với thiên nhiên.

Để đảm bảo sự thoáng đãng, nội thất được thiết kế tối giản với màu chủ đạo là màu gỗ.

Công trình hoàn thành sau 1,5 năm. Chi phí không được tiết lộ.

Trang Vy / Thiết kế: VTN Architects / Thi công: Icons / Ảnh: Hiroyuki Oki / Vietnam Express

Khu resort ở Ninh Bình: Có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á

Tọa lạc trên một vùng núi đá, cạnh Vườn Quốc gia Cúc Phương, Vedana Resort là một trong những khu du lịch nghỉ dưỡng nổi tiếng nhất ở Ninh Bình với kiến trúc độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc.

Vedana Resort là tổ hợp du lịch nghỉ dưỡng nghỉ dưỡng rộng 17ha trên một vùng núi đá, tại vị trí ngay sát Vườn Quốc gia Cúc Phương (xã Cúc Phương, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình). Khu du lịch nổi tiếng này mang một lối kiến trúc độc đáo đậm đà bản sắc văn hóa nhưng vẫn hiện đại và đầy sáng tạo với tổ hợp công trình làm từ vật liệu tre nứa tự nhiên đan xen cùng lối xây dựng sang trọng.

Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 1.

Nơi đây được bí như bản hòa tấu của những bản nhạc tre giữa rừng đại ngàn. Bởi khu du lịch nghỉ dưỡng này có nhiều công trình độc đáo được làm bằng tre, tọa lạc ở một vị trí được bao bọc giữa thiên nhiên đại ngàn tại bản Mường và địa thế lưng tựa núi.

Ở Vedana Resort Ninh Bình, nhiều khu vực quan trọng được tối ưu hóa chủ yếu với chất liệu tre. Điểm nổi bật của khu nghỉ dưỡng là 3 công trình với chất liệu hoàn toàn bằng tre thay vì dùng bêtông cốt thép như những công trình thông thường.

Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 2.

Đầu tiên phải kể đến Nhà hàng tre rộng 1.000m2, có tổng chiều cao đến hơn 15m tương đương với độ cao của một ngôi nhà cao 5 tầng, được tạo nên bởi hơn 70.000 cây tre, có thể phục vụ cho các hoạt động hội nghị, teambuilding. Công trình với kiến trúc đậm chất núi rừng, nằm đua trên một hồ nước lớn, 3 tầng mái vòm và được lấy cảm hứng từ hình ảnh chiếc nón lá truyền thống của Việt Nam. Tiếp đến là Nhà đón tiếp được dựng lên với 23.000 cây tre và Trung tâm hội nghị được tạo nên bởi 113.000 cây tre. Đây vẫn là các công trình bằng tre lớn nhất ở khu vực Đông Nam Á tính đến thời điểm hiện tại.

Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 3.

Các công trình độc đáo trên được kiến trúc sư Võ Trọng Nghĩa lên thiết kế và hoàn thiện. Kiến trúc sư không dùng bất cứ vật liệu kim loại nào khi hoàn thiện các công trình nói trên, thân tre được gắn với nhau hoàn toàn bằng các thanh tre vót nhọn và dây dù.

Vedana Resort bao gồm có 8 căn bungalow hướng hồ, 93 căn hộ nghỉ dưỡng độc đáo với kiến trúc riêng biệt và 15 căn villa cung cấp dịch vụ lưu trú cao cấp. Đặc biệt, ở từng biệt thự và bungalow đều được thiết kế theo phong cách riêng và có hiên tắm nắng riêng cũng như ban công hướng vườn hoặc hồ nước trung tâm.

Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 4.
Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 5.

Khu resort này còn sở hữu một vị trí đắc địa khi nằm ngay cạnh một loạt các khu du lịch nổi tiếng, như: Rừng Quốc Gia Cúc Phương, Khu du lịch sinh thái Tràng An – Bái Đính, Tam Cốc Bích Động, Tuyệt tình cốc…

Khu resort ở Ninh Bình: Thánh thót “đàn tre” giữa núi rừng, có Nhà tre lớn bậc nhất Đông Nam Á - Ảnh 6.

Phòng nghỉ tại Vedana Resort.

Du khách được tận hưởng nét đẹp truyền thống cùng sự thanh bình, yên thảnh thơi khi đến Vedana Resort Ninh Bình. Một số hoạt động thú vị tại đây mà du khách có thể tham gia như: Tìm hiểu văn hóa và thưởng thức ẩm thực của người Mường, nghỉ dưỡng, tắm suối khoáng nóng, đạp xe, thư giãn với vường thiền, khu spa hay phòng gym và sân tennis hiện đại.

Tổng hợp: Vedana Resort /Theo Minh Nguyệt /Tổ Quốc

Tuân thủ nguyên tắc 12 khung giờ trong ngày, sức khỏe và hạnh phúc đều đủ đầy.

Mỗi phút mỗi giây đều mang ý nghĩa riêng. Hãy rèn luyện cho mình thói quen tốt, tuân thủ giờ giấc, quản lý thời gian, hạnh phúc nằm ngay phía trước.

Ở thời cổ đại, người ta chia một ngày thành 12 khung giờ, mỗi khung giờ chứa đựng cách lý giải đầy trí tuệ của cổ nhân đối với “thiên thời, địa lợi, nhân hòa”, dẫn dắt con cháu đời sau sống trọn từng phút giây.

1. Giữa đêm: Giờ Tý (23:00 – 1:00)

Giữa đêm là thời gian đầu tiên trong 12 khung giờ. Lúc này, khắp đất trời bao trùm trong màn đêm tĩnh lặng, nhà nhà đều chìm vào giấc ngủ. Người xưa quan niệm rằng đêm khuya là thời điểm cực âm trong ngày, nên ngủ để giữ gìn sức khỏe.

“Giờ Tý ngủ đủ giấc, vành thâm mắt không bao giờ lộ”. Ngủ vào giờ Tý, nạp đầy năng lượng, hôm sau tỉnh dậy, tinh thần sảng khoái, da dẻ hồng hào. Cũng như các nhà khoa học ngày nay hay khuyên chúng ta nên ngủ trước 23 giờ.

2. Gà gáy: Giờ Sửu (1:00 – 3:00)

Khi gà cất tiếng gáy, sắc trời dần chuyển từ u tối sang mờ sáng. Vạn vật bắt đầu tỉnh giấc, vài tia sáng đầu tiên xuất hiện, gà trống kêu không ngớt.

Người xưa có câu: “Người ngủ yên giấc, máu chảy về gan”. Thời điểm này, chúng ta nên ngủ sâu nhất để bảo dưỡng gan, đào thải chất độc trong máu.

Giờ Sửu mà chưa ngủ, sắc mặt xanh xao, tâm trạng bực dọc, dễ mắc bệnh về gan.

3. Trời ló: Giờ Dần (3:00 – 5:00)

Đây chính là khoảnh khắc mặt trời nằm ngang đường chân trời, trời bắt đầu sáng dần, vạn vật khởi động chào ngày mới. Một đêm tối đã qua, cuối cùng cũng đợi được ngày mai tươi sáng và hy vọng.

Đông y cho rằng: “Giờ Dần ngủ ngon, mặt hồng, tinh thần đủ đầy”. Lúc này, phổi hoạt động mạnh nhất, ngủ càng ngon càng tốt. Như vậy mới đảm bảo khí huyết lưu thông đều khắp cơ thể.

4. Bình minh: Giờ Mão (5:00 – 7:00)

Trời bắt đầu lên cao ở phía Đông. Ánh sáng chiếu khắp mặt đất, mọi thứ tràn đầy sức sống.

Thời xưa, triều đình đã đến giờ điểm danh, quan thần đợi trước chính điện chờ thượng triều. Ngày nay, học sinh cắp sách đến trường, 7 giờ đánh trống vào lớp.

Giờ Mão, dạ dày hoạt động năng suất, bài trừ chất độc. Ngủ dậy rời giường, uống cốc nước ấm, thanh lọc độc tố, bắt đầu ngày mới tươi đẹp.

5. Bữa sáng: Giờ Thìn (7:00 – 9:00)

Giờ Thìn cũng là giờ ăn sáng. Lúc này thưởng cho mình bữa sáng ngon miệng là điều tuyệt hơn nhất. Dinh dưỡng được hấp thu đầy đủ, tốt cho cơ thể, dễ dàng tiêu hóa. Cháo, trứng gà, sữa bò… là những món thích hợp để ăn sáng. Không nên ăn món quá nóng, đổ mồ hôi và sinh nhiệt cơ thể, không tốt để bắt đầu ngày mới.

Tuân thủ nguyên tắc 12 khung giờ trong ngày, sức khỏe và hạnh phúc đều đủ đầy, cuộc đời mới thật sự có ý nghĩa - Ảnh 3.
6. Cận trưa: Giờ Tỵ (9:00 – 11:00)

Khung giờ gần trưa là thời gian tinh thần con người đủ đầy nhất, làm việc có hiệu quả nhất.

Lúc này, lá lách hoạt động chuyển hóa mạnh mẽ. Thức ăn buổi sáng được tiêu hóa vào thời gian này. Đồng thời, nên hoạt động cơ thể một chút, vừa giúp tuần hoàn máu vừa đẩy mạnh tiêu hóa, ngồi lâu không tốt.

7. Giữa trưa: Giờ Ngọ (11:00 – 13:00)

Mặt trời lên cao trên đỉnh đầu. Nắng chiếu rực lửa. Con người bắt đầu mỏi mệt, tim khá nhạy cảm, cần phải ăn trưa để tiếp thêm năng lượng hoặc nghỉ ngơi một lúc.

8. Đầu chiều: Giờ Mùi (13:00 – 15:00)

Mặt trời bắt đầu ngả về Tây. Con người tỉnh dậy sau giấc ngủ trưa mơ hồ, tinh thần đủ đầy, tiếp tục làm việc. Cơ thể nóng bừng vì tích nhiệt.

Lúc này có một cốc nước mát, ly trà thơm uống vào hạ hỏa thì còn gì bằng.

9. Xế chiều: Giờ Thân (15:00 – 17:00)

Thời điểm này có thể ăn bữa nhẹ, cơ thể lại bắt đầu uể oải. Vì vậy rất thích hợp để tập luyện thể dục thể thao, cân bằng tinh thần lẫn sức khỏe.

10. Chập tối: Giờ Dậu (17:00 – 19:00)

Trời ngả hẳn về Tây, con người dừng công việc, về nhà nghỉ ngơi.

Cách sống đúng đắn nhất có lẽ là “Trời lên làm việc, trời lặn nghỉ ngơi. Tiêu diêu giữa đất trời, cả tâm hồn lẫn thể xác đều tự tại”.

Thận hoạt động năng suất, nên uống nhiều nước và hoạt động cơ thể.

11. Hoàng hôn: Giờ Tuất (19:00 – 21:00)

Đây có lẽ là thời khắc đẹp nhất trong ngày. Nam thanh nữ tú thường thích câu: “Trăng lên đầu bóng liễu, ta hẹn nhau sau hoàng hôn”.

Trong thời gian này, hãy thả lỏng tinh thần, để tâm trạng thoải mái nhất. Đọc sách, nghe nhạc, tập Yoga, xem phim… làm những gì mình thích.

12. An định: Giờ Hợi (21:00 – 23:00)

Trời tối hoàn toàn, con người dừng mọi hoạt động, an tĩnh chìm vào giấc ngủ.

Ngủ sớm giúp thân thể lẫn tâm hồn đều được sưởi ấm, có lợi cho sức khỏe và da dẻ.

Mỗi phút mỗi giây đều mang ý nghĩa riêng. Hãy rèn luyện cho mình thói quen tốt, tuân thủ giờ giấc, quản lý thời gian, hạnh phúc nằm ngay phía trước.

(Nguồn: Zhihu) / Theo Phan / Phụ nữ Việt Nam

« Nước Nga đã đánh mất tương lai,nhiều người nghĩ thế »

Madeleine von Holzen và Serge Michel (Đỗ Tuyết Khanh dịch)

Dimitri  Mouratovgiải Nobel hoà bình năm 2021

Ngày 3 tháng 5 được Liên Hiệp Quốc công bố là Ngày Tự do Báo chí thế giới (World Press Freedom Day) để khẳng định tầm quan trọng của tự do báo chí và hàng năm nhắc nhở các chính quyền phải tôn trọng những cam kết về quyền tự do ngôn luận ghi rõ trong Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền. Đây cũng là dịp để lên tiếng hỗ trợ những truyền thông phải đương đầu với những biện pháp bạo lực cấm cản hay giới hạn tự do báo chí, và để tưởng niệm những nhà báo đã thiệt mạng trong nghiệp vụ.

Các sự kiện đánh dấu Ngày Tự do Báo chí thế giới tổ chức năm nay ở Genève (Thuỵ Sĩ) có sự hiện diện đặc biệt của hai nhà báo nổi tiếng Maria Ressa (Phi Luật Tân) và Dmitri Muratov (Nga) cùng đoạt giải Nobel hoà bình năm 2021. Nhân dịp này, nhận lời mời của nhật báo Thuỵ sĩ Le Temps, ông Dmitri Muratov,  tổng biên tập nhật báo đối lập Novaïa Gazeta, đã có buổi trao đổi với toà soạn, và thổ lộ sự quan ngại trước một cuộc chiến không thấy hồi kết.

Le Temps:  Trong 20 năm có sáu nhà báo của Novaïa Gazeta đã bị sát hại. Có lúc nào ông ngạc nhiên thấy mình còn sống ?

Dmitri Mouratov: Vợ tôi ngạc nhiên, tôi thì không. Có hai câu hỏi không nên trả lời : tại sao người ta chưa giết mình và mình có sợ không. Vì các câu hỏi ấy gắn liền với sự an toàn phải được đảm bảo cho các cộng tác viên của tôi.

Còn vụ hành hung gần đây trên xe lửa cũng miễn bàn ?

Cái này thì bàn được ! Các bạn muốn xem hình không ? (cười) Tất cả mấy cô ở toà soạn bảo tôi đừng cạo đi cái bộ râu đỏ ấy. Chuyện xảy ra trên chuyến xe lửa Moscou-Samara, ba phút trước khi tàu  chạy. Có người bước vào cầm một bình sơn đỏ sặc mùi axeton. Hắn tạt sơn lên tôi và lên cả khoang của toa tàu số 2. Bực nhất là cái áo New York Rangers mới toanh của tôi thế là tiêu tùng. Tôi đuổi theo hắn. Tôi khai báo với mấy người công an ở đó. Đáng để ý nhất là chứng từ của cô kiểm soát viên toa tàu.  Theo cô, tên này tới bảo cô là hắn muốn ngồi cùng với hành khách ghế số 14. Như thế có nghĩa là hắn truy cập được cơ sở dữ liệu kín của công ty hoả xa Nga RJD. Tức là hắn dính dáng tới sở đặc vụ. Cả ba tuần sau vẫn không có cuộc điều tra nào. Vidéo của công an có ghi hình hắn, tôi cũng quay được hắn trên điện thoại của tôi. Hắn bị bắt rồi được thả, không mở điều tra.

Chỉ trong một đêm nhóm tra cứu của Novaïa Gazeta đã nhận diện được tên này, hắn là ai, từ đâu đến. Hắn thuộc về tổ chức các cựu nhân viên lực lượng đặc biệt. Gần đây hắn đã ba lần đổi tên họ. Ở toà thị chính Moscou, cũng như các chỉ huy trưởng lực lượng đặc biệt và các nghị sĩ, ai cũng bảo tôi là sẽ có điều tra, nhưng cho tới hôm nay chẳng có gì cả. Tôi chỉ có thể nói lời biết ơn với các bác sĩ, những bác sĩ mắt giỏi ở Samara và ở Moscou. Tôi bị bỏng mí mắt và viêm màng kết. Phải đeo kính đen. Tôi nghĩ thầm, kính đen và râu đỏ, trông cũng oách đấy chứ.

Ông đã ngừng xuất bản Novaïa Gazeta ngày 27 tháng 3. Không còn cách nào khác sao? Ông đã cầm cự được suốt bao nhiêu năm mà bây giờ khuất phục sau hai lần bị cảnh cáo, trước khi công an ập vào toà soạn ?

Sau cảnh cáo thứ nhì là mất giấy phép hành nghề, mất trang mạng, sẽ bị xoá. Mà trên trang ấy là toàn bộ các tài liệu lưu trữ của chúng tôi, tất cả những phóng sự đã thực hiện được trong 34 ngày đầu của chiến tranh. Chúng tôi biết là sẽ cùng số phận với những truyền thông khác, các cộng tác viên có thể bị truy tố hình sự. Toà soạn chúng tôi đã lấy quyết định duy nhất có thể có. Bảo vệ các cộng tác viên là một trong những trách nhiệm của tôi. Trước đó chúng tôi đã bị phạt nặng từ 10 đến 12 lần, và một chị cộng tác viên bị gán tội là « tay sai ngoại bang ».

Tình hình tài chính của Novaïa Gazeta có khó khăn gì không ?

Trên trang mạng của tờ báo có một chỗ dành cho bạn đọc muốn ghi tên hỗ trợ tài chính cho báo. Tháng ba, trước khi báo đình bản, độc giả đã gửi tặng 17 triệu rúp [khoảng 230 000 quan Thuỵ Sĩ] qua cách này. Chưa có cuộc vận động góp vốn nào đã huy động được nhiều tiền như thế. Độc giả yêu mến tờ báo lắm, có lẽ không phải lúc nào chúng tôi cũng xứng đáng, nhưng chúng tôi cũng yêu độc giả lắm. Thường xuyên trao đổi với họ. Tôi đọc thư họ 24 tiếng trên 24. Thư độc giả, từ Kaliningrad  đến Vladivostok, dán kín tường toà soạn. Đúng là hình ảnh của chúng tôi trong mắt họ tốt đẹp hơn thực tế nhiều. Nhưng chúng tôi cũng không đến nỗi tệ (cười) !

Khi cụm từ « chiến tranh » bị cấm không được dùng, tôi đề nghị đóng cửa báo. Không thể gọi chiến tranh là một « chiến dịch đặc biệt ». Nhưng chúng tôi có hỏi ý kiến độc giả. Trong vòng 24 tiếng, 10 000 người đã biểu quyết và 96% viết : « Hỏi vô duyên quá, chúng tôi có khờ đâu. Cứ gọi cái cuộc chiến này là « chiến dịch đặc biệt » đi và tiếp tục thông tin cho chúng tôi nhờ ! » Thế là chúng tôi vẫn ra báo, được 34 ngày. Đó là yêu cầu của độc giả, một đòi hỏi rất chính đáng. Chúng ta tin tưởng nhau. Ngày hôm nay tiền ủng hộ có giảm nhưng một tờ báo không còn xuất bản vẫn nhận được gần 120 000 euros mỗi tháng. Không còn quảng cáo, không còn báo giấy nhưng thiên hạ vẫn hi vọng tờ báo sẽ trở lại. Họ đã tin ở chúng tôi từ nhiều năm và họ tiếp tục đầu tư cho tương lai họ – và tương lai chúng tôi.

Ông nghĩ cái gì sẽ xảy ra, ngày 9 tháng 5 (1) ?

Ngày 9 tháng 5 sẽ chẳng xảy ra gì cả. Chiến tranh sẽ còn kéo dài lâu. Không có gì sẽ chấm dứt ngày 9 tháng 5. Có lẽ Vladimir Poutine sẽ tuyên bố tái lập lá cờ đỏ. Hay hắn sẽ cho thử một ma thuật hạt nhân nào đó.

Không khí ở Moscou thế nào ?

Chiến tranh đã cắt đứt mọi trao đổi giữa mọi người, chia rẽ gia đình, bạn bè. Có thể thấy trên Facebook : những trường hợp đoạn tuyệt, không còn gặp nhau. Một nỗi cô đơn lớn, kèm theo cảm giác bất lực, trong khi đó giới trẻ tiếp tục bị đàn áp. Đã có 17 100 người bị bắt.

Ông phẫn nộ …

Nước Nga trước đây tuyệt vời! Có cả một tương lai trước mắt, nhưng bây giờ đã đánh mất, nhiều người nghĩ thế. Chiến tranh đã khơi dậy lại những gì tồi tệ nhất ở con người. Nhưng ít ra ở Moscou đa số dân chúng chống chiến tranh.

Sao ông biết ?

Yếu tố xã hội. Giới trẻ, sinh viên, người có học, đại đa số chống chiến tranh. Vì nó tước đi tương lai của họ. Trong khi đó, những người lớn tuổi, khi nghe nói đến phát-xít hay nazi thì nghĩ : « À,  lại trở lại Thế chiến thứ nhì đây. » Vấn đề là ai là người xem truyền hình? Những người đã vay tiền để mua màn hình phẳng ngồi xem 24 tiếng trên 24. Và trên truyền hình, từ sáng đến tối, chỉ toàn là tuyên truyền. Một phòng thí nghiệm khổng lồ với hơn 100 triệu dân.

Ông đã quen quân đội Nga khi là phóng viên chiến trường ở Tchétchénie những năm 1994, 1995. So với những gì ông thấy hôm nay ở Ukraine, có thay đổi nhiều không?

Có thay đổi. Ở Tchétchénie binh lính là những người trẻ 18, 19 tuổi đi quân dịch. Thiết bị bảo hộ của họ nặng hơn 20 kí và vũ khí cũ kỹ. Họ không có kinh nghiệm giao tranh trong thành phố. Tôi nhớ khi lữ đoàn thiết giáp Maïakovski tiến vào Grozny, bản đồ thành phố trong tay họ là những gì kiếm được ở các sạp báo. Người Tchétchène, với kinh nghiệm đã có ở Afghanistan, làm nổ  chiếc xe tăng đi đầu và chiếc đi cuối, rồi giết tất cả những binh lính ở giữa. Tôi đã thấy những người lính ấy.

Trong 25 năm qua, nhờ nguồn tài trợ khổng lồ, quân đội đã được tái vũ trang. Đa số là những quân nhân chuyên nghiệp có hợp đồng. Một số lớn sĩ quan và hầu hết đội ngũ không quân đã tham chiến ở Syrie. Họ có nhiều kinh nghiệm hơn. Đây là một quân đội khác, mạnh hơn nhiều. Phải khâm phục người Ukraine đang chống trả một địch thủ rất dũng mãnh, chứ không phải các tiểu đoàn chịu đủ mọi thiếu thốn hồi chiến tranh đầu tiên ở Tchétchénie.

Vậy mà kết quả chẳng có gì xuất sắc

Tôi không phải là chuyên gia quân sự và vẫn không ai hiểu Poutine muốn gì với cái chiến dịch đặc biệt này, mục đích hắn là gì. Có lẽ bất cứ kết quả nào cũng sẽ được coi là chiến thắng và giải thích sau đó rằng đấy chính là kế hoạch. Song điều rõ ràng là thông tin đưa lên điện Kremlin từ quân đội và lực lượng đặc biệt – theo đó một nửa Ukraine rất háo hức chờ đón quân đội Nga – đã không được minh xác. Phía quân đội nói « chỉ cần hai ba tuần » nhưng đã sắp 70 ngày. Và chưa thấy ngày chấm dứt. Sẽ không có chiến thắng nào cho ngày 9 tháng 5, mà cũng không cách nào bịa ra được. Cứ tưởng là xe tăng sẽ còn án ngữ thêm ít lâu ở ngưỡng cửa Kiev, tới lúc có hoa hồng mọc lên giữa bánh xích của chúng. Nhưng chiến tranh vẫn tiếp tục, chưa lên cả cao điểm và vẫn không ai biết cuộc chiến này sẽ  dùng đến vũ khí hạt nhân chiến thuật hay không.

Theo ông trách nhiệm cuộc chiến này thuộc về ai ?

Nước Nga đã tấn công Ukraine. Trách nhiệm thuộc về người chỉ huy trưởng quân lực, tức là tổng thống Poutine. Trách nhiệm trực tiếp. Tất nhiên đã có nhiều điều xảy ra trước đây. Chẳng hạn các hiệp ước Minsk đã không được tuân thủ, cả hai bên đã lâm vào bế tắc. Từ mô hình Normandie, rồi nghị định thư Minsk, đến công thức Steinmeier, tất cả những phương án long trọng ấy đều đã đi vào bế tắc. Nhưng ngừng đàm phán không thể là lý do cho phép đi tấn công một nước láng giềng.

Chiến tranh nào cũng dễ xui khiến cái nhìn thiên lệch về các sự kiện … Trong cuộc chiến này, có yếu tố nào mà chúng tôi ở châu Âu đây không nhận thấy ?

Câu hỏi rất chí lí. Điều tôi muốn nêu lên là  có lẽ đây là lần đầu có một cuộc chiến với kỹ thuật số. Ở Tchétchénie, chụp ảnh phải có phim, các máy quay Betacam của truyền hình rất nặng nề. Ngày nay ai cũng có điện thoại thông minh. Chúng ta thấy hết. Thấy trận đánh, thấy nạn nhân, thấy khai quật những tử thi. Thấy Boutcha, Marioupol, Donetsk. Thấy bắn nhau, bên này và bên kia. Chúng ta thấy cảnh ngày lễ Phục sinh ở Odessa, tên lửa rơi vào căn nhà  và giết một đứa bé 3 tháng tuổi. Cộng thêm các hình ảnh vệ tinh chúng ta có thể đối chiếu thực tế chiến tranh với mọi tuyên truyền. Đấy là những công cụ rất hữu ích. Không làm giảm cái thảm kịch nhưng cho nó hiện ra nguyên hình.

Nhưng người ta vẫn không biết ai bắn tên lửa?

Những chuyên viên nghiên cứu dữ liệu, kể cả ở Novaïa Gazeta, dùng các thuật toán. Cho mỗi sự kiện họ có thể định vị địa lý, xác định thời gian chính xác đến từng giây, tìm được năm bẩy nguồn để xác minh, hay không. Chúng ta cũng biết ai kiểm soát khu vực nào, lúc nào. Thế hệ nhà báo ngày nay làm việc như thế,  họ dùng các thuật toán. Ngày nay không thể chỉ cần biết ý kiến của ông này bà kia là đủ. Trước khi tờ báo đóng cửa, chúng tôi từ chối đăng một số tin vì không thể kiểm chứng một trăm phần trăm, để tránh bị chi phối bởi bất cứ tuyên truyền  nào. Đây không phải là chiến tranh thông tin mà là một cuộc chiến tranh có sự tham gia của đội quân thông tin.

Khi bộ máy tuyên truyền Nga bảo rằng người Ukraine tự phá huỷ nhà cửa của mình, giết chết chính đồng bào của mình, ông không tin ?

Vấn đề không phải là tin hay không tin. Khi có tin là tên lửa đích xác bắn ra từ đâu và đến đúng chỗ nào, ai kiểm soát khu vực nào, vấn đề là kiểm chứng thông tin ấy. Còn tuyên truyền có qui luật của nó, vào thế kỷ trước, một cơ quan Anh [bộ phận chiến tranh tâm lý hoạt động bí mật trong Thế chiến thứ nhì – chú thích của toà soạn] đã đề ra những nguyên tắc sau đây : địch thủ dùng vũ khí bị cấm, chúng ta thì không bao giờ ; chúng ta có thể lỡ bắn nhầm, bọn họ thì bao giờ cũng với chủ ý ; chúng ta chiến đấu theo quy tắc còn bọn  họ dùng dân chúng như bia đỡ đạn. Tất cả vẫn thế, chỉ có điều là ngày nay chúng ta có thể kiểm chứng.

Tây phương có thể làm gì để giúp tái lập hoà bình ?

Hơn 13 triệu người dân Ukraine đã bỏ nhà ra đi, một nửa ở lại trong nước, một nửa để tị nạn ở châu Âu. Tôi hiểu sự xáo trộn điều này gây ra, ở Berlin, ở Varsovie, ở Genève, bắt đầu có mỏi mệt. Đang sống yên lành bỗng có cả đám người đến. Người dân châu Âu, nhất là ở Đông Âu, đã biểu lộ một tinh thần đoàn kết vĩ đại. Sự đoàn kết ấy phải được duy trì, đấy là điều quan trọng nhất. Bao giờ cũng phải biết là có một người kém may mắn hơn mình.

Bản thân tôi, và tờ Novaïa Gazeta, cũng muốn tham gia. Trước Ngày quốc tế tị nạn, ngày 20 tháng 6, chúng tôi sẽ tổ chức bán đấu giá huy chương giải Nobel của tôi với giá cao. Bắt đầu là thế. Quan trọng nhất là gây được tiếng vang để có những người khác sẽ đem đến bán những đồ vật họ rất quí.

Tây phương có đúng không khi trang bị vũ khí cho Ukraine ?

Tôi không phải là chiến lược gia. Tôi biết ông Zelensky đã nói chuyện với các lãnh đạo Tây phương và tranh thủ được hậu thuẫn của họ. Quyết định thuộc về quốc hội và nhân dân các nước ấy để không bỏ rơi Ukraine trước một đối thủ to lớn hơn, hùng hậu hơn. Nhưng sẽ có hậu quả. Có thể chí mạng nếu tin vào các tuyên bố của Poutine và Lavrov, vì không thể loại trừ khả năng vũ khí hạt nhân được dùng đến.

Theo ông Tây phương có cách nào khác để thúc đẩy hoà bình ?

Tôi nhận xét là một số chính trị gia Tây phương đã cố gắng tác động lên Poutine. Như Emmanuel Macron, Frank-Walter Steinmeier, Antonio Guterres hay Đức Giáo hoàng. Bạn thân của Poutine đã nói chuyện với hắn, như Gerhard Schröder, Silvio Berlusconi, những người hắn gọi là bạn thân, là đối tác. Tuy nhiên chiến dịch vẫn không ngưng. Các trận đánh vẫn tiếp tục ở Ukraine. Tất cả đều vô tác dụng. Còn có thể làm gì hơn ? Tôi để các bạn trả lời ! Người ta có thể hoặc nói chuyện với nhau hoặc đánh nhau. Giải pháp thứ ba là gì ? Phần tôi lúc nào cũng thiên về đối thoại. Tôi sẽ đối thoại ở đây, Genève. Thành phố này đồng nghĩa với thương thuyết. Hãy nhớ lại cuộc gặp gỡ Reagan-Gorbatchev. Hồi kết của chiến tranh lạnh đã được quyết định ở Genève. Các bên đã đi được đến thoả thuận và thế giới đã thở phào. Nói nôm na, thiên hạ đã được ra khỏi hầm trú ẩn bom nguyên tử. Nhưng hiện nay vẫn không có kết quả nào. Vladimir Poutine có trong đầu hắn bản đồ thế giới của riêng hắn. Và hắn nhất định tin là hắn đúng.

Tây phương có cách nào để không cô lập hoàn toàn nước Nga ?

(Thở dài). Bây giờ chúng ta nói đến các biện pháp trừng phạt. Có nhiều điều tôi không hiểu. Tại sao người Nga không còn sử dụng được thẻ tín dụng ? Hàng trăm ngàn người Nga ở nước ngoài không có phương tiện sinh sống. Họ đâu có quyết định chiến tranh. Có cái gì là trách nhiệm tập thể không? Một dân tộc có thể là một thủ phạm tập thể ? Dân chúng Mỹ có chịu trách nhiệm những gì Trump làm ? Tất cả những người dân Iraq có chịu tội cho những hành vi của Saddam Hussein? Người dân Venezuela cho Maduro ? Người dân Syrie cho Bachar el-Assad? Ở Nga, ngay cả điện Kremlin cũng công nhận 25% dân Nga chống chiến tranh, tức là gần 30 triệu người.

Tôi không nói đến tất cả các thuốc men, chỉ nhắc đến tuỷ sống, chỉ có thể dùng trong vòng 12 tiếng cho một đứa trẻ bị ung thư. Nhưng không còn một máy bay nào có thể bay dưới 12 tiếng từ Đức đến một phòng giải phẫu ở Nga. Tôi muốn được đọc một bài nghiên cứu sâu rộng về tác động của các biện pháp trừng phạt lên chính quyền và lên người dân thường. Cuộc chiến này là quyết định của một người duy nhất, không phải do một dân tộc. Và người này, Vladimir Poutine, đã được sự ủng hộ của chính Tây phương, đã cung cấp hắn vũ khí và tiền bạc qua nhập khẩu khí đốt. Sau 2014, một số nước Tây phương đã lách qua các biện pháp trừng phạt để bán cho Nga 346 triệu euros vũ khí. Vậy Tây phương nhìn chung cũng phạm tội.

Nhưng người Nga đã nhiều lần bầu cho Poutine…

Vâng, đúng thế. Ngược lại với Alexandre Loukachenko [ở Biélorussie], Poutine được ủng hộ. Quả vậy. Người Nga đã bầu đi bầu lại cho Poutine. Và 77% dân chúng đã thông qua sửa đổi hiến pháp biến nước Nga thành một vương quốc trong hệ thống xô-viết. Buồn thay, thực tế là vậy. Cùng lúc, ở châu Âu và ở Mỹ, có nhiều người rất hài lòng với Poutine. Hắn giao khí đốt đúng ngày giờ, giao dầu hoả lúc nào cũng đúng thời hạn, hắn trả nợ sòng phẳng. Hắn cho phép Mỹ dùng sân bay Nga để can thiệp ở Afghanistan, hắn xuất khẩu titan và đất hiếm, cả làng vui vẻ ! Đã bao lần các nhà lãnh đạo Tây phương ghé toà soạn chúng tôi phát biểu về nhân quyền rồi sau đó chạy sang [điện Kremlin] ký giao kèo ? Các bạn biết không, khi ai nói với Poutine về các giá trị của Tây phương, hắn ôm bụng cười. Hắn tin vào buôn bán, hắn không tin vào giá trị. Hãy nhìn kỹ mà xem ! Poutine đã mua được 16 người trong những nhân vật chính trị đình đám nhất của châu Âu. Họ vào hội đồng quản trị các công ti của Nhà nước hay gần gũi với Nhà nước. Bộ trưởng, thủ tướng, dân biểu. Tại sao Poutine mua họ ? Hắn bảo cả đám : « Cút đi. Mấy vị chỉ ôm mấy cái giá trị ấy cho đến khi nhận 1 triệu của tôi. » Tôi có thể cho các bạn tên tuổi của cả đám này, ở Phần Lan, ở Áo, ở Đức. Và có cần nhắc đến ông công tố viên Thuỵ Sĩ Michael Lauber không: Ai là người đã đưa ông ta đi săn bắn ở Kamtchatka đấy? Tuy thế tôi có nói đến trách nhiệm tập thể nào của dân chúng Thuỵ Sĩ đâu. Chính cái vô đạo lý ấy, cái realpolitik,  cái tâm lý hoàn toàn không tin tưởng vào Tây phương đã là cơ sở cho quyết định cá nhân của Poutine khởi chiến.

Phải chăng chỉ có thua đậm ở Ukraine mới có thể bắt Poutine dừng lại? Ông có mong Nga sẽ bại trận ở Ukraine ?

Tôi không biết thế nào là thua trận hay thắng trận trong cuộc chiến này. Là khi nước Nga sẽ chiếm Donbass và bỏ tất cả phần còn lại ? Hay là sẽ chiếm toàn miền Nam đến tận Odessa ? Đối với Ukraine chiến thắng có phải là mất Donbass nhưng giữ được Kiev và Lviv ? Tôi không tin dân chúng Ukraine sẽ xem đó là chiến thắng. Ở Nga, dân chúng, bị chính quyền tẩy não, sẽ không thấy sát nhập hai khu vực bị phá huỷ tan hoang vào nước Nga là chiến thắng. Chiến thắng ở chỗ nào ?

Vậy điều kiện để chấm dứt chiến tranh là gì?

Tôi không biết. Thương thuyết với Poutine đã không đi đến đâu. Anh chính trị gia nào lên nắm quyền ở châu Âu cũng nghĩ là người tiền nhiệm mình dốt nát vì đã không tìm được cách nói với Poutine để có thể hiểu nhau, và mình sẽ làm được việc ấy. Có điều là cái bàn giữa Poutine và các lãnh đạo châu Âu chỉ có ngày càng dài hơn. Thương thuyết đã không đi đến đâu và chiến tranh sẽ không đi đến đâu. Quyết định tối thiểu có thể là ngừng bắn ngay  lập tức, mở ra các hành lang cứu trợ, trao đổi tù binh và di cốt. Có thể đóng băng sự xung đột và chỉ có thế. Nhưng liệu các bên có muốn thế không ? Đâu là chiến thắng có thể nói đến ?

Trong diễn từ nhận giải Nobel ở Oslo, ông nhắc đến những nhà báo rời khỏi Nga. Hôm ấy là ngày 10 tháng 12 (2). Từ đó, hàng trăm phóng viên đã ra đi. Ông có lo nước Nga sẽ không còn nhà báo ?

Tôi tin chắc là việc tiêu diệt các truyền thông độc lập là điều kiện cơ bản của cuộc chiến này. Vì chỉ còn lại bộ máy tuyên truyền để tường thuật những gì xảy ra. Ngày 10 tháng 12 vẫn còn có đài truyền hình Dojd, đài phát thanh Echo de Moscou, Novaïa Gazeta với 27 triệu độc giả, vẫn còn có Taiga Info tại Novossibirsk, Snak ở  Oural,  đài 7/7 ở vùng Komi miền Bắc, TV2 ở Tomsk, Holod, Proekt, v.v. Tôi không thể kể hết tên các truyền thông này, nhưng có hàng trăm như thế. Một khi không còn những truyền thông có quan điểm trái chiều, mới có cơ hội để tuyên chiến. Tôi đồng ý với câu nói của anh chàng Mouratov ngày 10 tháng 12 là các phương tiện truyền thông là liều thuốc trị độc tài. Tôi chỉ có thể đồng ý với anh ta (cười) !

Ông có tiếng là khiêm tốn. Ông bảo giải Nobel lẽ ra phải trao cho những phóng viên Novaïa Gazeta đã bị thủ tiêu, hay trao cho Alexeï Navalny. Navalny, thật không ? Ông nghĩ anh ta là tương lai nước Nga ?

Các bạn muốn ép tôi nói tương lai nước Nga đang nằm trong nhà tù ? Phải hiểu sao đây (cười) ? Navalny được hết sức đông đảo giới trẻ ủng hộ, anh đặc biệt dũng cảm trong mọi hành xử. Song, nếu nhắc đến anh cho tương lai, có nghĩa là sẽ có bầu cử ở Nga? Nếu vậy thì vâng, có thể có một liên minh dân chủ, với những người như Navalny, ra tranh cử. Nhưng ai bảo là sẽ có bầu cử tự do ? Các nhà chính trị học nghĩ mình rất thông minh. Họ nói nếu giới tinh hoa nắm quyền bị  phân tán, mọi thứ đều có thể xảy ra… nhưng giới tinh hoa vẫn còn đó ! Và cái giới này sát cánh quanh Poutine, đâu có thể làm gì khác ? Ngày trước có giai thoại xô-viết này. Trong một tàu ngầm, lặn dưới nước, ông thuyền trưởng điểm danh. « Petrov ? – Có mặt. – Siderov ? – Có mặt.- Ivanov ? Im lặng. – Ivanov ? Im lặng. – Ivanov, tôi biết anh ở đây, anh ở trong tầu ngầm không trốn đi đâu được ! » Có thể mô tả như thế cung cách của giới tinh hoa Nga. Họ chẳng đi đâu được. Chúng ta đang đi về chế độ quân chủ, với triều đại không bao giờ chấm dứt của một người duy nhất. Vậy thì nói đến bầu cử kiểu gì đây?

Làm sao tận dụng cái thế ông có được với giải Nobel ?

Tôi sẽ không làm chính trị và sẽ không nhảy múa trên sân khấu Bolchoï. Cái tôi có thể làm là tổ chức buổi bán đấu giá. Chúng tôi sẽ bán cái huy chương và làm việc với Unicef để giúp tất cả những người tị nạn, ở châu Âu, ở Ukraine và trên đất Nga. Sẽ phải thành lập một quỹ tương trợ các truyền thông lưu vong, để họ có thể tiếp tục hoạt động. Tôi muốn dấn thân cho việc ấy.

Nhưng ông sẽ trở lại Nga ?

Vấn đề không phải là tôi muốn ở đâu mà là tôi phải ở đâu. Ở Moscou hãy còn một phần lớn toà soạn. Toà soạn ấy đã bầu cho tôi. Như vậy có nghĩa là gì ? Những người đã bầu cho tôi ở lại đó còn tôi đứng chụp selfies trước Đài phun nước của Genève cao 147 mét ? Ấy, xin lỗi, 140 mét. Là nhà báo lúc nào cũng phải chính xác.

Madeleine von Holzen và Serge Michel

Đỗ Tuyết Khanh (bản tiếng Việt) / diễndàn.org

Nguồn : https://www.letemps.ch/monde/dmitri-mouratov-russie-avait-un-avenir-beaucoup-pensent-nen-plus (bài dành cho người mua dài hạn báo Le Temps)

Chú thích :

(1) Ngày 9 tháng 5 là một ngày quốc lễ ở Nga, mệnh danh là Ngày Chiến thắng, kỷ niệm chiến thắng hoàn toàn của các nước Đồng minh chống phát-xít trong Thế chiến thứ nhì. Những lễ hội kỷ niệm ngày này thường được tổ chức trọng thể ở Nga với diễu hành, duyệt binh và cũng là dịp phô trương sức mạnh quân sự và quyền lực chính trị. Vì thế trong bối cảnh chiến tranh Ukraine hiện nay, có nhiều câu hỏi về diễn tiến của ngày này năm nay.

(2) Ngày 10 tháng 12 là ngày ông Dmitri Muratov đọc diễn từ nhận giải Nobel hoà bình ở Oslo (Na Uy).

Khủng hoảng việc làm và cuộc “Đại nhảy lùi” của Tập Cận Bình

Bắc Kinh hiện đã chẳng còn lý lẽ nào để bào chữa cho cuộc khủng hoảng việc làm tiềm tàng – và việc tái sinh các chính sách thời Mao.
Trung Quốc, thường được mệnh danh là “công xưởng của thế giới”, chiếm khoảng 30% sản lượng sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, có một mặt hàng mà Trung Quốc không thể sản xuất đủ nhanh: việc làm cho hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp đại học.
Trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế ngày càng trầm trọng, gần 1/5 số người ở Trung Quốc trong độ tuổi từ 16 đến 24 hiện đang thất nghiệp, và hàng triệu người khác đang trong cảnh ‘bán thất nghiệp.’ Một khảo sát cho thấy trong số 11 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp đại học vào mùa hè này, chưa đến 15% đã nhận được lời mời làm việc vào giữa tháng 4. Trong khi tiền lương của các công nhân người Mỹ hoặc châu Âu tăng vọt, sinh viên tốt nghiệp Trung Quốc năm nay có lẽ sẽ kiếm được ít hơn 12% so với nhóm tốt nghiệp năm 2021. Thậm chí, nhiều người trong số này có thể còn kiếm được ít hơn các tài xế xe tải – đấy là nếu họ đủ may mắn tìm được việc làm.
Nói một cách đơn giản, Trung Quốc đang có nguy cơ rơi vào khủng hoảng việc làm. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc biết rõ điều đó – và đã tìm cách ứng phó bằng các đề xuất chính sách gợi nhớ về quá khứ, như gửi sinh viên thành thị đến làm việc ở nông thôn. Vấn đề đối với Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) ngày nay là những phương sách từ quá khứ sẽ chẳng còn mấy tác dụng, dù cho nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình có sửa chữa các chính sách gây ra cuộc khủng hoảng tài khóa của đất nước ông nhanh đến mức nào.
Những rủi ro từ cuộc khủng hoảng việc làm hiện hữu đang ở mức cao nhất đối với Tập, người đang muốn tiếp tục giữ chiếc ghế tổng bí thư tại Đại hội Đảng lần thứ 20 vào mùa thu năm nay. Nó cũng là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng hệ thống kế hoạch hóa tập trung của Trung Quốc hoàn toàn không được trang bị đủ để nuôi dưỡng, tuyển dụng, và giữ chân những nhân tài hàng đầu, ngay cả khi Trung Quốc đã tăng tốc đổi mới công nghệ để cố gắng vượt qua Mỹ.
Cũng giống như nhiều quốc gia khác, Trung Quốc từ lâu đã phải đối mặt với chu kỳ tăng trưởng và suy thoái việc làm. Trong nhiều thập niên, các nhà lãnh đạo ĐCSTQ đã chứng tỏ khả năng vượt trội trong việc đánh bại các mối đe dọa thất nghiệp từ rất lâu trước khi chúng lộ diện. Một vài trong số những mối nguy này là do các chính sách kinh tế của ĐCSTQ, chẳng hạn như cuộc đàn áp ngành công nghiệp giáo dục trị giá hàng tỷ đô la. Các đợt khủng hoảng khác bắt nguồn từ các sự kiện nằm ngoài tầm kiểm soát của Bắc Kinh, như khủng hoảng tài chính phương Tây 2008-2009 và theo sau là sự sụt giảm nhu cầu đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc trên toàn cầu. Nhận thức được mối đe dọa đối với sự ổn định của chế độ do tình trạng thất nghiệp hàng loạt ở thành thị gây ra, ĐCSTQ đã liên tục tìm cách giải quyết sớm những thách thức này, thường đưa ra những thỏa thuận lớn với người dân Trung Quốc để ngăn chặn thảm họa chính trị.
Chẳng hạn, sau vụ thảm sát Thiên An Môn năm 1989, ĐCSTQ đã khích lệ giới trẻ bằng cách hứa hẹn những cơ hội gần như vô hạn trong bối cảnh của đợt bùng nổ kinh tế vĩ đại nhất trong lịch sử nước này. Những lo ngại của ĐCSTQ về tình trạng bất ổn xã hội không dẫn tới việc hình thành một mạng lưới an sinh xã hội mạnh mẽ, mà tạo ra một hệ thống giáo dục đại học có giá cả phải chăng, đến nỗi nợ sinh viên hầu như không tồn tại ở Trung Quốc. Tính đến năm 2020, sinh viên tại 10 trường đại học hàng đầu của Trung Quốc chỉ phải trả khoảng 800 đô la học phí hàng năm, so với mức 50.000 đô la tại các trường đại học hàng đầu của Mỹ. Một thập niên sau cú sốc Thiên An Môn, khi Trung Quốc đang đối mặt với thị trường việc làm thắt chặt và chuẩn bị gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, ĐCSTQ đã tiến xa hơn, luật hóa một chương trình mở rộng tuyển sinh đại học dài hạn được thiết kế để kích thích nền kinh tế Trung Quốc. Kết quả: tỷ lệ nhập học đại học tăng vọt 47% trong năm đầu tiên triển khai chương trình.
Nhưng cuộc khủng hoảng việc làm hiện tại lại khác. Nó không có nhiều điểm chung với thời điểm lạc quan năm 1990, mà có sự tương đồng với thời kỳ Đại Nhảy vọt của Mao Trạch Đông, lần cuối cùng nền kinh tế Trung Quốc rơi vào tình trạng khó khăn nghiêm trọng. Hồi đó, khi công chúng ngày càng chỉ trích các chính sách kinh tế của ông, Mao đã triển khai chiến dịch hạ phóng (hsia-fang) khét tiếng nhằm giảm bớt nạn thất nghiệp ở thành thị bằng cách cưỡng chế, buộc hàng chục triệu thanh niên chuyển từ các thành phố đông đúc của Trung Quốc về vùng nông thôn. Chiến lược của Mao bắt nguồn từ thực tế rằng mỗi năm hàng triệu học sinh tốt nghiệp trung học sẽ đến tuổi đi làm ở các thành phố lớn nhất của Trung Quốc, nhưng số lượng công việc chỉ bằng một nửa số lượng người tốt nghiệp. Hạ phóng cũng cung cấp cho Mao một vỏ bọc rất cần thiết để chia tách những kẻ chống đối tư tưởng của ông, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi để tách thanh niên Trung Quốc khỏi gia đình của họ, mà về bản chất là ràng buộc họ với đảng. Tập, cùng với hàng triệu đồng niên của mình, đã trải qua nhiều năm vất vả ở vùng nông thôn – mãi cho đến khi Mao qua đời, và sự phản đối kịch liệt của công chúng dẫn đến việc chấm dứt chiến dịch hạ phóng vào năm 1980.
ĐCSTQ sau đó đã coi các chính sách hạ phóng của Mao là một “thảm họa,” một lời chỉ trích hiếm hoi trong lịch sử. Tuy nhiên, điều đó đã không ngăn được Tập làm sống lại các thành tố chính sách thời Mao. Cách đây vài năm, Tập đã công bố các chương trình mới nhằm khuyến khích học sinh ở thành thị đến làm tình nguyện ở các vùng nông thôn trong kỳ nghỉ hè. Các chương trình tương tự dành cho sinh viên đại học cũng sớm được thực hiện, đỉnh điểm là một nghị quyết của ĐCSTQ mới ban hành gần đây, trong đó đề cập đến các khoản trợ cấp khởi nghiệp hưởng một lần, các khoản vay do chính phủ hậu thuẫn, cùng nhiều ưu đãi thuế khác dành cho sinh viên tốt nghiệp đại học khởi nghiệp kinh doanh tại nông thôn Trung Quốc. Công bằng mà nói, những chương trình này vẫn chưa mang tính bắt buộc. Nhưng các chương trình của Mao cũng không bắt buộc, chí ít là ở giai đoạn đầu.
Một điểm tương đồng khác với thời Mao đó là Tập đã nhận ra quy mô của cuộc khủng hoảng việc làm hiện nay của Trung Quốc quá trễ. Suốt nhiều năm, Tập vẫn hy vọng rằng việc tăng cường đô thị hóa, tăng chi tiêu (bằng nợ vay) để xây dựng thêm cơ sở hạ tầng, và các cải cách cơ cấu ít ỏi sẽ giúp hồi sinh sự tăng trưởng đang suy yếu của Trung Quốc. Giờ đây, sau nhiều thập niên xây dựng hệ thống giáo dục đại học nhằm đáp ứng nhu cầu chính trị thay vì nhu cầu thị trường, theo lời đối thủ chính trị của Tập đồng thời cũng là Thủ tướng sắp mãn nhiệm Lý Khắc Cường, Trung Quốc phải đối mặt với một thị trường việc làm “phức tạp và nghiêm trọng”, dường như đang có nguy cơ sụp đổ dưới sức nặng của các cuộc phong tỏa zero-Covid không hồi kết của Tập.
Cuộc khủng hoảng việc làm của Tập đã trở nên tồi tệ hơn do cuộc đàn áp mạnh tay của ông đối với những gã khổng lồ công nghệ của Trung Quốc, dẫn đến tình trạng sa thải hàng loạt trong chính ngành công nghiệp mà Tập tuyên bố sẽ thúc đẩy giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước. Những người tìm việc cũng sẽ không lựa chọn lĩnh vực bất động sản đang gặp khó khăn, vốn cũng đang là ngành sa thải hàng loạt nhân công, khi các tập đoàn xây dựng của Trung Quốc tính đến số nợ ngày càng tăng và việc không ai muốn mua các trái phiếu doanh nghiệp đầy rủi ro của họ. Sau khi nhận ra rằng việc làm ở các nhà máy Trung Quốc đã đạt đỉnh từ nhiều năm trước, những người lao động nhập cư không có tay nghề đã dần chuyển sang các công việc thuộc khu vực dịch vụ cấp thấp, chủ yếu là trong nền kinh tế hợp đồng thời vụ. Do các vị trí tuyển dụng trong nhà máy có lẽ sẽ không thể phục hồi trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy thoái, tình trạng thất nghiệp trầm trọng nhiều khả năng sẽ khiến tiền lương sụt giảm, trong lúc các công nhân đang tuyệt vọng cố gắng cạnh tranh để giành lấy những công việc cần ít hoặc không cần kỹ năng.
Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy người dân Trung Quốc đang đạt đến ngưỡng chịu đựng của mình. Tháng 7 năm nay, các cuộc biểu tình bạo lực đã nổ ra bên ngoài nhiều ngân hàng Trung Quốc sau khi các tài khoản bị đóng băng mà không có lời giải thích. Cùng tháng đó, các gia đình ở 24 trong số 31 tỉnh của Trung Quốc đã tẩy chay việc thanh toán thế chấp cho các dự án căn hộ chưa hoàn thành. Kết quả khảo sát cho thấy khoảng 10.000 người Trung Quốc giàu có, với khối tài sản khoảng 48 tỷ đô la, đang tìm cách rời khỏi nước này. ĐCSTQ đã lựa chọn một phản ứng nửa vời đối với loạt khủng hoảng này, cho tiến hành một số cải cách. Nhưng rõ ràng là tình trạng bất ổn vẫn tiếp diễn, và niềm tin mong manh giữa ĐCSTQ và người dân sẽ còn rạn nứt.
Lịch sử cho thấy rằng Tập rất có thể sẽ có một lựa chọn chính sách bất ngờ, dù những thay đổi lớn trước đại hội đảng vào mùa thu năm nay có lẽ khó xảy ra. Về lý thuyết, và tương tự như việc Mao củng cố ảnh hưởng của đảng-nhà nước trong cuộc sống hàng ngày của người dân Trung Quốc, Tập có thể ra lệnh cho các doanh nghiệp nhà nước tiến hành các chiến dịch tuyển dụng khổng lồ, tốn kém, và không hiệu quả nhằm giải quyết bất ổn chính trị gây ra bởi đám đông sinh viên ra trường đang thất nghiệp. Ông có thể sẽ đưa hàng trăm nghìn công nhân vào tổ hợp công nghiệp-quân sự rộng lớn của Trung Quốc, dù việc điều chỉnh các kỹ năng không phù hợp của nhóm công nhân mới tuyển dụng này sẽ tốn kém về thời gian và tiền bạc. Tập cũng đã cử các phái viên cải thiện các mối quan hệ bị tổn hại nặng nề của Trung Quốc với Liên minh châu Âu và Australia, một phần nhằm củng cố cơ sở sản xuất của Trung Quốc, nhưng những nỗ lực như vậy khó có thể thành công nếu Bắc Kinh tiếp tục ủng hộ cuộc xâm lược Ukraine của Moscow.
Vẫn chưa rõ liệu Mỹ và các quốc gia khác có thể tận dụng cơ hội này để biến thặng dư chất xám của Trung Quốc thành lợi thế cho mình hay không, có thể bằng cách sửa đổi các quy định về di cư để thu hút những cá nhân xuất sắc nhất của Trung Quốc đến định cư lâu dài ở phương Tây. Trong Thế chiến II và Chiến tranh Lạnh, các chương trình tương tự đã làm suy yếu các đối thủ của phương Tây bằng cách thu hút những bộ óc hàng đầu tìm kiếm nơi ẩn náu khỏi sự áp bức của Đức Quốc Xã và Liên Xô, dù các chương trình và quy trình kiểm tra lý lịch mới sẽ cần được cập nhật để đối phó với bộ máy gián điệp của Trung Quốc.
Trong khi đó, Tập có thể sẽ sớm phải đối mặt với những giới hạn thực tế trong nỗ lực tôn vinh di sản của Mao. Dù quan điểm chính thức của ĐCSTQ nói rằng trải nghiệm thời kỳ hạ phóng của Tập giúp ông lưu tâm nhiều hơn đến những lo ngại của dân thường và giúp thế hệ của ông trở thành xương sống của một nước “Trung Quốc mới”, điều đó không chắc sẽ có thể xoa dịu giới trẻ ngày nay, khi họ phải đối đầu với cuộc “đại nhảy lùi’ sắp tới của chính họ.
Craig Singleton là nghiên cứu viên cấp cao về Trung Quốc tại Quỹ Bảo vệ các Nền dân chủ và là một cựu quan chức ngoại giao Mỹ.

Nguồn: Craig Singleton, “Xi’s Great Leap Backward”, Foreign Policy, 04/08/2022

Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng /Nghiên cứu Quốc Tế