24 tiếng rong chơi ở Bruges

BỈ – Toni Phạm, Việt kiều Đức, đã có chuyến du lịch thành cổ Bruges hai ngày một đêm đầu tháng ba.

Ngày 28/2, Toni Phạm cùng bạn lái xe từ Đức sang Bỉ để tham quan thành cổ Bruges. Từng đi ngang qua Bỉ nhiều lần, nhưng đây là lần đầu anh tới với tư cách khách du lịch.

Nằm ở phía tây bắc đất nước, Bruges cách thủ đô Brussels khoảng 100 km. Thành phố vẫn giữ nguyên nét cổ kính từ thời trung cổ và được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới. Mùa xuân ở Bỉ bắt đầu từ tháng 4, kết thúc vào tháng 6. Tuy nhiên, thời điểm anh Toni ghé thăm, tuyết đã ngừng rơi, bầu trời trong xanh, có nắng đẹp.

Nơi đây cũng được mệnh danh là “thành phố cổ tích” của châu Âu với những ngôi nhà cổ kính và duyên dáng. Những con đường trải đá xuyên suốt cùng các con kênh băng qua nhiều ngõ ngách, nối với nhau bởi nhiều cây cầu khiến anh Toni say mê chụp ảnh. Đây cũng là lý do anh Toni lựa chọn nơi này để ghé thăm.

“Ở Bỉ, mọi thứ đều nhỏ xinh và đẹp như cổ tích. Tôi thích cảm giác lang thang qua các con phố khi nắng chiều dần tắt. Màn đêm buông xuống, dọc những con kênh, ánh đèn lấp lánh phản chiếu đủ sắc màu tạo cho Bruges vẻ đẹp huyền bí khó tả…”, anh Toni nói.

Anh Toni cho biết tại nhiều góc phố, anh chợt đứng sững lại để ngắm nhìn mọi thứ, vì khung cảnh hiện ra trước mắt anh đều đẹp như tranh vẽ vậy.

Anh Toni cho biết có nhiều cách để đến Bỉ từ châu Âu, du khách có thể bay, đi xe hơi hoặc tàu điện, taxi.

Nam du khách cũng gợi ý khi tới đây du lịch, bạn có thể ghé các viện bảo tàng, đi một vòng phố bằng xe ngựa, đi thuyền chạy dọc theo những con kênh.

Hoặc đơn giản hơn, anh chọn một góc đẹp ở quảng trường Markt, nhâm nhi một ly cappuccino và ngắm người qua lại. Chừng đó thôi cũng khiến Toni cảm thấy mãn nhãn với chuyến du lịch này.

Trong thời gian ở Bỉ, nam du khách thuê phòng tại Dukes’ Palace Brugge, nằm ngay trong phố, cách quảng trường Markt tầm 300m. “Đây là khách sạn năm sao, giá giao động tùy mùa, từ 200 đến 800 euro một đêm. Tôi thuê phòng gồm ăn sáng và gửi xe, hết 300 euro”, nam du khách nói.

Bỉ nổi tiếng với các loại chocolate. Đây cũng là món du khách không nên bỏ lỡ khi ghé thăm. Ngoài chocolate, anh Toni còn thưởng thức thêm bánh quế và bánh kếp với các loại topping phủ lên trên. “Khoai tây chiên và bia Bỉ cũng là thứ bạn đừng quên nhé”, anh nhắn nhủ.

Du khách ở châu Âu khi đến Bỉ không cần phải xuất trình giấy tờ như hộ chiếu vaccine, xét nghiệm PCR âm tính… Quốc gia này đã dỡ bỏ mọi biện pháp hạn chế, giãn cách phòng chống dịch bệnh từng ban hành trước đây. Khẩu trang cũng không bắt buộc đeo ở nơi công cộng. “Tuy nhiên trong các nhà hàng, khách sạn, tôi vẫn thấy nhân viên đeo khẩu trang”, nam Việt kiều cho biết.

Phương Anh / Ảnh: Toni Phạm

Kịch câm – Truyện ngắn của Phan Thị Vàng Anh

1

Từ đây – nó nghĩ – mọi thứ tự, luật lệ đã thay đổi: với mẩu giấy này, nó trở nên một người có vai vế trong nhà, nó sẽ được tự do, tự do tiếp bạn bè vào chiều tối, thoải mái mà đi chơi và nhất là, nó đã có cái cớ để mà đổ tội cho những sai lầm nếu có, sau nàỵ

Tờ giấy thông hành ấy nhỏ bằng hai bao diêm, một cạnh xé lam nham, vội vã, một lời hẹn yêu đương của một người già quên tuổi tác và nghĩa vụ – bố nó – với một người nó không hề có một tí khái niệm nào về tuổi, đẹp, xấu, nghề nghiệp… hoàn toàn lù mù, chỉ hiểu bố nó tha thiết viết:

“Em!”…

Nhà văn Phan Thị Vàng Anh

2

Như một con rắn, nó trườn đến một hàng photocopy thật xa, ở đấy chắc không ai biết nó là ai; hai tờ, một tờ đút túi, một tờ nó lẳng lặng đưa cho ông bố đang ngồi đọc báo, và cười, một cái cười ngang hàng, không phải của con dành cho bố. Một trật tự mới ngay lập tức được thiết lập, bố nó cầu khẩn và căm thù nhìn nó, cái đứa lầm lì nhất trong bốn đứa đây, cái đứa ít nhìn vào mắt ông nhất trong nhà, hầu như hai bố con không trao đổi gì ngoài những câu chào, tiếng mời cơm, đứng trước nó, ông thật sự thấy mình là chủ gia đình, một gia đình của trăm năm xa xưa mà trong thâm tâm ông đàn ông nào cũng ao ước… Bây giờ, nó đứng trước ông, điệu bộ rất lễ phép, cũng lẳng lặng không một lờị… chỉ có cái cười nhẹ nhàng và đôi mắt… Ông bố hiểu ra, nó thỏa mãn biết bao nhiêu, nó đã căm hờn ông biết bao lâu…

3

Bà mẹ không biết gì, chỉ thấy các con mình ít bị la mắng hơn, những bữa cơm dọn trễ một chút cũng không sao, đứa nào chậm chân ngồi vào trễ một chút cũng không sao, ông chồng đăm chiêu, thờ ơ và dễ tính… lẫn lộn.

Và nó, nó không sử dụng luôn cái quyền của “giấy thông hành” ấy, vẫn chưa thằng bạn trai nào được tiếp vào chiều tối, vẫn chưa một buổi đi chơi nào quá lâụ… không phải vì nó còn sợ, chỉ đơn giản là nó chưa quen được tự do, chỉ thế thôi, chẳng có tí ti đạo đức nào trong việc chậm trễ này cả. Rồi nằm dài, một trưa, nó nghĩ: hay thật, mình bây giờ lại còn đạo đức hơn bố mình! Bây giờ, bây giờ mà đi chơi nhiều, đàn đúm nhiều thì lại hư bằng nhau. Mình càng nghiêm trang, ông cụ càng hãi, như vậy đã hơn.

4

Và như thế, hàng ngày, nó quan sát lại mọi việc trong nhà. Nó nhìn bố nó, ông hiệu phó của một trường cấp III, lầm lũi với cái cặp đen, gầy gò, mực thước trong bộ quần áo phẳng phiu đến lớp, nó cười thầm: “Đi giảng đạo đức đây!”

Nó quan sát mẹ nó say sưa trong cái trò rửa thịt, nhặt rau, nhìn bà mẹ hồn nhiên giữa mấy đứa con lít nhít, đứa nào cũng giống mẹ, mắt lồi. Nhìn mấy mẹ con quấn lấy nhau trong góc bếp, nó nghĩ: “Chẳng cần có bố cũng sống được!”. Nhưng khi ngồi vào bàn ăn, nhìn thấy mẹ mình yêu thương và sợ sệt gắp thức ăn cho chồng, nó tủi thân một cách trẻ con: “À, cái đám mắt lồi chúng mình đây được yêu thương chẳng qua vì chúng mình là sản phẩm của ông bố này. Mẹ yêu bố gấp đôi tụi mình. Nếu bây giờ có một đám cháy, cho mẹ cứu một người duy nhất, hẳn là mẹ sẽ cứu bố”. Rồi như thật, nó kín đáo liếc các em nó, liếc những đứa bé sẽ bị bỏ rơi trong đám cháy thử thách mà nó đã tưởng tượng ra… Rồi bình tâm trở lại, nó nhìn bà mẹ rất đơn giản ấy mà thương hại: “Thôi giấu đi là vừa, mẹ hiền quá chắc cũng chẳng làm gì được, và ngây ngô quá, chưa chắc đã khổ, chuyện lớn thành trò đùa, bố sẽ quen đi, rồi sẽ không ai sợ ai trong cái nhà này cả”. Vậy là nó tiếp tục ăn, mẹ tiếp tục gắp, bố tiếp tục lặng lẽ, các em nhai nuốt hồn nhiên, ngày này qua ngày khác, không ai biết có hai người khổ sở trong nhà.

5

Nó khổ sở trong nhà, cũng chẳng nghĩ đến việc thù tiếp bạn bè hay chơi bời khuya khoắt nữa. Cảm thấy mình giống một tên “thừa nước đục thả câu”, nó cụt hứng, ngồi lặng lẽ bên một đám bạn ồn ào, nó nhìn hàng dầu gió bên đường thả quả như những cái trực thăng tí hon và nghĩ: “Khốn nạn thật, nếu không có chuyện bẩn thỉu kia thì bây giờ phải đạp bán sống bán chết về nhà rồi!”. Và một tối, một thằng bé chưa biết luật lệ của cái gia đình nghiêm khắc này, cao hứng ở lại đến 9 giờ, cười cười nói nói, tay chân múa may không biết sợ. Ông bố, theo thói quen cùng một chút tự ái thua cuộc đi ra rồi bất lực đi vào. Tự nhiên, nó thấy cái miệng thằng bé sao mà rộng, tay chân sao mà như hề, và nó cáu lên một cách vô lối, nghĩ rằng từ đây mọi trò vui của mình có được chẳng qua cũng nhờ một trò đáng khóc.

Rồi nó tiếc, phải như không nhặt được cái tờ giấy quỷ quái ấỵ. Nhặt được, tưởng rằng từ đây sẽ có gan nhìn thẳng vào mắt bố nó khi cần thiết, hóa ra càng ngày càng ít dám nhìn, nhìn nhau, mắt hai bố con dại đi, và nó ngượng.

Cay đắng, nó nghĩ đến cuộc sống gia đình đen tối mà nó sẽ phải có. Nó sẽ không được hồn nhiên trời phú như mẹ nó. Chồng nó, dễ gì có được cái địa vị mực thước như bố nó, có nghĩa là cái gia đình tương lai ấy càng dễ tan nát gấp trăm lần cái tổ ấm bây giờ. Nghi ngờ, nó gác lại những kế hoạch yêu đương; sợ hãi và giễu cợt, nó nhìn những thằng bạn đi bên cạnh như nhìn những tên lừa đảo còn ẩn mình trong lá ủ!

Và ông bố, mỗi sáng lầm lũi trên đường đến trường, ông nghĩ ra mọi cách để giải thích tại sao lâu nay mình ít nói trước học trò, ông sợ rằng một ngày nào đó, rủi như chuyện này vỡ lở, những cái áo dài nết na kia, những bộ đồng phục ngoan ngoãn kia sẽ làm thịt ông như trả thù một nhà đạo đức giả hiệu bao lâu nay vẫn áp bức chúng nó. Rồi lo sợ, ông miên man nghĩ đến bà vợ và những đứa bé ở nhà như một án treo lơ lửng trên đầu, và co rúm người lại, ông vô tình tập trước cái tư thế sẽ thay cho tác phong uy quyền xưa naỵ

Nước mắt, người và xe nhoè nhoẹt, ông nghĩ đến đứa con gái lớn: “Mình mất nó thật rồi! Nó có rơi xuống bùn, mình cũng không đủ tư cách mà kéo nó lên; thò tay xuống kéo, biết đâu nó sẽ trừng mắt rồi tự nguyện lặn luôn xuống đáy!”. Rồi tủi thân, ông loạng choạng đạp xe giữa cây cỏ hai bên đường. “Mình chết đi, nó có khóc không?”. Lẩn thẩn, như mơ, ông tưởng tượng ra một đám tang, một bà vợ, mấy đứa bé mịt mù khóc lóc cùng nhang khói. Chỉ một đứa, nó lặng lẽ đứng bên quan tài, một đứa con gái lầm lũi và cương quyết như đang canh gác một phạm nhân.

8.1991

PHAN THỊ VÀNG ANH / Văn VN

Góc tối người giàu: Tỷ phú phương Tây và bất công xã hội

Cuộc họp hàng năm của các nhà lãnh đạo kinh doanh và chính trị tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos
Chụp lại hình ảnh,Cuộc họp hàng năm của các nhà lãnh đạo kinh doanh và chính trị tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos

Trong hai năm qua, khi thế giới gặp khó khăn vì đại dịch Covid-19, một nhóm lại càng thêm giàu có: giới t phú.

Tài sản của 10 người giàu nhất thế giới ‘nhân đôi trong đại dịch Covid’

Trong cùng giai đoạn này, hơn 160 triệu người trên thế giới đã bị đẩy vào cảnh nghèo đói.

Trong sách mới ra, “Davos Man: How the Billionaire Devoured the World”, Peter S. Goodman cho rằng sự giàu có là một mối đe dọa quá lớn đối với nền dân chủ ở Mỹ và phương Tây.

Cụm từ ‘Davos Man’ được học giả Samuel Huntington đặt ra vào năm 2004 để mô tả những người tham dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới, có tài sản rất phức tạp, trải dài khắp nhiều quốc gia.

Tập trung vào một số doanh nhân tỷ phú – Jeff Bezos, Stephen Schwarzman, Marc Benioff, Jamie Dimon và Larry Fink – Goodman, phóng viên kinh tế của báo New York Times, muốn chứng minh giới tỷ phú đã tạo ra một nền kinh tế hiện đại chủ yếu chỉ giúp cho giới nhà giàu.

Jeff Bezos
Chụp lại hình ảnh,Jeff Bezos đã dành nhiều tiền cho dự án du hành vũ trụ Blue Origin

Theo tác giả, một mặt, giới tài phiệt phương Tây bày tỏ mối quan tâm của họ đối với công bằng xã hội, nhưng họ làm giàu bằng cách thao túng các nền kinh tế, vận động hành lang, trốn tránh các quy định, làm suy yếu sự giám sát của chính phủ và bòn rút những khoản lợi nhuận nhờ tránh thuế.

Tài sản của họ ngày càng tăng lên trong khi phần lớn dân chúng phải đối mặt với tình trạng trì trệ hoặc thậm chí giảm mức sống. Sự thất vọng của công chúng về tình trạng này đã khiến nhiều người dân ngả theo hướng phản dân chủ và dân tộc chủ nghĩa.

Người phụ nữ mua trái cây và rau quả

Giới tài phiệt, khi xuất hiện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới hàng năm ở Thụy Sĩ, thường thể hiện cam kết của họ vì lợi ích chung.

Nhưng Peter S. Goodman mô tả những người này là “những người làm giàu nhờ toàn cầu hóa và gắn chặt với toàn cầu hóa đến mức họ không dính riêng quốc gia nào, sở thích và sự giàu có của họ chảy qua biên giới, bất động sản và du thuyền của họ rải khắp các lục địa, các nhà vận động hành lang và kế toán của họ xâm phạm các khu vực pháp lý, loại bỏ lòng trung thành với bất kỳ quốc gia cụ thể nào.”

Cựu giám đốc điều hành Quỹ tiền tệ quốc tế, Christine Lagarde, và giám đốc điều hành của Facebook Sheryl Sandberg dự Davos năm 2017
Chụp lại hình ảnh,Cựu giám đốc điều hành Quỹ tiền tệ quốc tế, Christine Lagarde, và giám đốc điều hành của Facebook Sheryl Sandberg dự Davos năm 2017

Không phải ngẫu nhiên mà giường bệnh thiếu hụt đáng báo động tại Hoa Kỳ trong đại dịch Covid-19 kéo dài.

Theo nhà báo Peter S. Goodman, sự thiếu hụt giường bệnh là một hệ quả của các nhà đầu tư giàu có – thường là các tỷ phú – những người đã coi việc chăm sóc sức khỏe như món béo bở.

Goodman lập luận rằng các nhà đầu tư tư nhân đã có ảnh hưởng to lớn trong lĩnh vực y tế tại Mỹ trong khoảng thời gian hàng thập niên, sau đó cố ý giảm nguồn cung giường để tăng giá.

Goodman viết trong cuốn sách: “Vào thời điểm đại dịch bùng phát, Hoa Kỳ có 924.000 giường bệnh, giảm so với gần 1,5 triệu giường bệnh vào giữa những năm 1970.”

“Tại Thành phố New York, 18 bệnh viện đã đóng cửa kể từ năm 2003, dẫn đến mất hơn 20.000 giường bệnh.”

Trong một phỏng vấn, nhà báo Goodman nói: “Jeff Bezos thực sự thông minh. Ông ấy đã tạo ra cỗ máy đáng kinh ngạc để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng,. Nhưng chúng ta có nên bận tâm rằng ông ấy có đủ tiền để đi vào không gian trong khi nhân viên của ông ta không sung sướng như thế? Bởi vì nhân viên của ông ta là những người thực sự phải hy sinh.”

Xe limousine xếp hàng dài ở Davos trong ngày khai mạc Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2017
Chụp lại hình ảnh,Xe limousine xếp hàng dài ở Davos trong ngày khai mạc Hội nghị thường niên Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) năm 2017

Theo tác giả, tội lớn nhất của giới tỷ phú là sự tham lam và đạo đức giả. Tuy các tỷ phú hoạt động từ thiện và công bằng xã hội, Goodman viết, họ lại vận động hành lang chống lại các loại thuế và quy định có thể làm giảm vận may của họ.

Goodman đưa ra một giải pháp chính sách: thuế, và đặc biệt, thuế tài sản. Các nhà kinh tế học Emmanuel Saez và Gabriel Zucman từng ước tính rằng mức thuế cận biên 10% đối với tài sản trên 1 tỷ USD sẽ huy động được 250 tỷ USD từ 400 người giàu nhất Hoa Kỳ vào năm 2018.

Bài điểm sách trên Washington Post nói: “Nhưng liệu thuế có giải quyết được tất cả các vấn đề ảnh hưởng đến nền dân chủ của chúng ta không? Phân tích của Goodman sẽ được chắc hơn nếu xem xét các yếu tố khác góp phần làm xói mòn nền dân chủ: sự phân biệt đối xử trên thực tế, cơ hội bất bình đẳng và thông tin sai lệch. Mặc dù các tỷ phú có thể đã nhúng tay vào việc này, nhưng không chỉ có mình họ – và chính sách thuế sẽ không thể khắc phục được điều đó.”

Còn bài điểm sách của The Wall Street Journal chê cuốn sách: “Cuốn sách chỉ giỏi có sự phẫn nộ chọn lọc. Theo sách, khu vực công không có sự thất bại. Mọi bệnh tật đều là lỗi của khu vực tư nhân.”

Theo BBC New

Công nghiệp vũ khí Ukraine: “Nhỏ nhưng có võ”

Hỏa tiễn Neptune (ảnh: Creative Commons)

Cuộc tấn công bằng hỏa tiễn Neptune cho thấy sức mạnh của vũ khí “cây nhà lá vườn” do Ukraine tự sản xuất. Ukraine cũng là nước từng  bán cho Trung Quốc xác hàng không mẫu hạm sau này gọi là Liêu Ninh.

Trả thù mối nhục Crimea

Ngay sau khi Nga chiếm Bán đảo Crimea của Ukraine vào năm 2014, một công ty quốc phòng Ukraine đã sử dụng cuộc triển lãm vũ khí ở thủ đô Kyiv để công bố dự án mới nhất của mình: Loại hỏa tiễn hành trình chống hạm gọi là “Neptune” (Hải Vương tinh). Hỏa tiễn mới thu hút rất ít sự chú ý vào thời điểm đó. Nhưng bây giờ Neptune đang nhận được sự quan tâm của thế giới sau khi một quan chức quốc phòng Mỹ khẳng định các lực lượng Ukraine đã sử dụng hỏa tiễn Neptune để tấn công và đánh chìm soái hạm Moskva hàng đầu của Nga ở Hắc Hải.

Nhưng không chỉ có Neptune mà cuộc chiến tranh vệ quốc của Ukraine đã cho thấy công nghiệp quốc phòng của nước này còn những cái độc đáo hơn trong cuộc chiến tranh “nhà nghèo chống nhà giàu” (thật ra, Ukraine là một cường quốc quân sự nếu quốc gia này không bị làm suy sụp bởi các chính phủ thân Nga và bị lừa bởi những hiệp ước an ninh sau khi Kyiv chuyển giao vũ khí hạt nhân cho Nga với trung gian bảo đảm của Mỹ). Cuộc tấn công thành công của hỏa tiễn Neptune đánh dấu bước ngoặt lớn đối với Ukraine, không chỉ trong cuộc chiến tự vệ mà còn thêm điểm son mới cho ngành công nghiệp vũ khí nội địa.

Dù đang lệ thuộc nhiều vào kho vũ khí do các đồng minh phương Tây viện trợ, nhưng trong những năm gần đây Ukraine đã âm thầm phát triển các loại vũ khí của riêng mình sau khi “bừng tỉnh” trước việc Nga ngang ngược xâm chiếm và sáp nhập bán đảo Crimea “dễ như lấy đồ trong túi” và làm nhục Hải quân nước này (người Nga thất bại một phần cũng vì bị ru ngủ bởi chiến thắng quá dễ đó).

Ngay cả Mỹ và phương Tây cũng quên Ukraine từng là nước cộng hòa lớn thứ hai trong Liên Xô và có diện tích lớn hơn các quốc gia châu Âu khác. Ukraine cũng là nước xuất khẩu vũ khí đáng kể, với di sản chế tạo hỏa tiễn từ thời Liên Xô. “Đối với người Ukraine, nếu họ có thể đánh chìm con tàu này hoặc làm hỏng nó bằng hỏa tiễn Neptune do chính mình chế tạo, thì đó là một điểm đáng tự hào, nhưng trước tiên, khả năng quân sự này hữu ích ở chỗ Ukraine có thể giữ hạm đội Nga hoạt động cách xa hải phận của mình nếu chúng không muốn bị chung số phận với Moskva!” – Mark Cancian, Cố vấn cấp cao cho chương trình an ninh quốc tế tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế nhận định.

Từng là cường quốc công nghiệp quốc phòng

Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào ngày 24 Tháng Hai, vũ khí do nước ngoài sản xuất cấp tập tràn vào Ukraine. Trong đó có vũ khí chống tăng của Mỹ, các vũ khí nhỏ hơn sản xuất ở châu Âu và thậm chí cả các hệ thống phòng không do Nga thiết kế. Nga từng là thị trường nhập khẩu quan trọng vũ khí Ukraine.

Theo số liệu theo dõi của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, từ năm 2016 đến 2020, 1/5 kim ngạch xuất khẩu vũ khí của Ukraine là sang nước láng giềng Nga. Những năm gần đây, vũ khí Ukraine được nghiên cứu và phát triển là để chuẩn bị chống lại lực lượng Nga nếu nước láng giềng này lặp lại một vụ Crimea mới. Người Ukraine với tinh thần dân tộc cao khẳng định sẽ không cho phép Nga làm nhục thêm một lần nữa. “Không hề có chuyện xâm chiếm lãnh thổ dễ như trở bàn tay nữa” – một quan chức quốc phòng Ukraine nói. “Lần đầu tiên, một tàu chiến bị tiêu diệt bởi một hỏa tiễn chống hạm được sản xuất hoàn toàn trong nước” – Daria Kaleniuk, Giám đốc điều hành của Trung tâm Hành động Chống Tham nhũng ở Ukraine, viết trên Twitter. Là nhà hoạt động nổi tiếng trên mạng xã hội, Daria Kaleniuk nhấn mạnh: “Cuộc tấn công thành công được phía Mỹ xác nhận cho thấy Ukraine có thể xử lý vũ khí công nghệ tiên tiến hơn cả các vũ khí cũ do các nước NATO cung cấp”.

Như để trả thù cho soái hạm biến thành “tàu ngầm” Moskva, ngày 15 Tháng Tư, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã tấn công nhà máy quốc phòng Vizar ở rìa thủ đô Ukraine. Tập đoàn sản xuất vũ khí quốc gia Ukraine, Ukroboronprom, không hề che giấu trên trang web của mình là nhà máy Vizar sản xuất cả hỏa tiễn Neptune và hỏa tiễn dẫn đường chính xác Alder. Thật ra, hỏa tiễn Neptune đã được nghiên cứu phát triển trước khi Nga sáp nhập Crimea, nhưng việc chiếm Nga chiếm bán đảo này và sỉ nhục dân tộc Ukraine đã giúp thúc đẩy sản xuất Neptune nhanh hơn. Bán đảo Crimea có căn cứ Hải quân chính Sevastopol của Ukraine và có các hệ thống phòng thủ ven biển thời Liên Xô giúp bảo vệ đất liền khỏi các cuộc tấn công từ Hắc Hải.

Cái nôi thiết kế hỏa tiễn

Bản thân R-360 Neptune dựa trên hỏa tiễn hành trình cũ thời Liên Xô Kh-35, cũng được sản xuất tại thành phố Kharkiv của Ukraine. Công ty nghiên cứu phát triển Neptune là Cục thiết kế Luch, được thành lập năm 1965 và có lịch sử dài về thiết kế hỏa tiễn cho Liên Xô. Theo các chuyên gia quân sự, việc Neptune bắn trúng Moskva là lần đầu tiên nó được sử dụng trong thực chiến. Thành công cho thấy hỏa tiễn hành trình có tầm bắn khoảng 200 dặm này đã đánh lừa được các hệ thống phòng thủ hỏa tiễn tiên tiến trên tàu Nga. Moskva được trang bị radar tầm xa và hệ thống phòng không S-300, được thiết kế để bảo vệ không chỉ cho chính nó mà còn cả phần còn lại của Hạm đội Hắc Hải Nga.

Tài khoản mạng xã hội của các quan chức Ukraine tiết lộ một máy bay không người lái đã được sử dụng để đánh lạc hướng hệ thống phòng thủ của Moskva, mở đường cho Neptune tấn công phủ đầu. Năm ngoái, Ukraine tiết lộ có bốn quốc gia muốn mua hệ thống phóng hỏa tiễn Neptune. Indonesia là một trong những nước có thể nhận được lô hàng đầu tiên. Tuy nhiên, hiện có lo lắng rằng Ukraine không còn đủ hỏa tiễn nên sẽ phải tạm hoãn giao hàng. Trong một cuộc phỏng vấn vào năm ngoái, Oleg Korostelov, Giám đốc Cục thiết kế Luch, cho biết do thiếu kinh phí, công ty chỉ có thể cung cấp tối đa 800 trong khoảng 2,000 hỏa tiễn mà quân đội Ukraine yêu cầu.

Lê Tây Sơn / Saigon Nhỏ

Những sự thật về Moskva, soái hạm Biển Đen vừa bị chìm của Nga


Soái hạm Moskva trong lần đi qua eo biển Bosphorus ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi năm 2021
Soái hạm Moskva trong lần đi qua eo biển Bosphorus ở Thổ Nhĩ Kỳ hồi năm 2021

Dưới đây là một số sự thật về Moskva, soái hạm thời Liên Xô của hạm đội Biển Đen của Nga, đã bị chìm hôm 14/4 sau một vụ hỏa hoạn theo lời Bộ Quốc phòng Nga. Ukraine thì cho biết vụ hỏa hoạn đó là do họ tấn công bằng tên lửa.

Mức độ thiệt hại

Bộ Quốc phòng Nga được các hãng thông tấn Nga dẫn lời thừa nhận rằng chiếc tuần dương hạm này bị hư hại nghiêm trọng, và cho biết ‘một vụ nổ đạn dược’ gây ra đám cháy và con tàu bị chìm trong vùng biển động khi nó đang được lai dắt trở lại cảng. Còn Kyiv cho biết tàu bắt đầu chìm sau khi ngọn lửa bùng phát.

Con tàu được cho là đang nằm ở Biển Đen ngoài khơi cảng Odesa của Ukraine vào thời điểm xảy ra vụ nổ.

Ý nghĩa

Dù nguyên nhân là gì, vụ việc này là một bước lùi của Nga. Nếu khẳng định của Ukraine rằng họ đã dùng tên lửa tấn công soái hạm là đúng, thì hành động này sẽ đi vào lịch sử như một là trong những cuộc tấn công hải quân nổi bật nhất trong thế kỷ cho đến nay.

Moskva sẽ là chiến hạm lớn nhất của Nga bị hư hại do hỏa lực của kẻ thù kể từ năm 1941, khi các máy bay ném bom Đức làm tê liệt thiết giáp hạm Marat của Liên Xô ở cảng Kronshtadt, các nhà phân tích quân sự cho biết.

Còn nếu nguyên nhân là vụ nổ nào đó trên tàu gây ra, đây sẽ là soái hạm thứ hai của Hạm đội Biển Đen bị loại khỏi vòng chiến theo cách này. Thiết giáp hạm Imperatritsa Maria chìm hồi năm 1916 sau một vụ nổ do đạn dược.

Các chuyên gia không cho rằng việc Nga mất soái hạm Moskva có thể có tác động lớn đến cái mà Nga gọi là ‘chiến dịch đặc biệt’ của họ ở Ukraine.

“Con tàu thực sự rất cũ. Trên thực tế, đã có kế hoạch loại bỏ nó trong 5 năm nay,” nhà phân tích quân sự Nga Alexander Khramchikhin cho biết.

“Nó có giá trị vị thế hơn là giá trị chiến đấu thực sự, và nói chung, nó không liên quan gì đến chiến dịch hiện tại. Nó sẽ không ảnh hưởng đến tiến trình chiến tranh.”

Nga có đủ nguồn lực để duy trì phong tỏa các cảng của Ukraine và tấn công các mục tiêu bên trong lãnh thổ Ukraine bằng các hệ thống tên lửa khác, các chuyên gia cho biết.

Hỏa lực

Soái hạm được trang bị nhiều tên lửa chống hạm và tên lửa đất đối không. Nga có hai tàu khác cùng lớp, Marshal Ustinov và Varyag, vốn phục vụ lần lượt trong các hạm đội Biển Bắc và hạm đội Thái Bình Dương.

Các chiến hạm này được thiết kế ở Liên Xô vào cuối những năm 1970 để đối chọi lại các nhóm tàu sân bay Mỹ và bảo vệ bầu trời cho các tàu Liên Xô hoạt động ở các đại dương xa xôi. Chúng được mệnh danh là ‘sát thủ tàu sân bay’ vào thời điểm đó.

Lịch sử

Moskva lần đầu tiên được đưa vào phục vụ trong hải quân Liên Xô vào năm 1983 sau khi được chế tạo ở Ukraine lúc đó còn thuộc Liên Xô và được gọi là ‘Slava’ hay ‘Glory’ vào thời điểm đó. Nó được đổi tên thành Moskva vào năm 1995 sau khi Liên Xô sụp đổ.

Con tàu giúp đảm bảo an ninh cho cuộc họp của nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev và Tổng thống Hoa Kỳ George Bush tại Malta vào tháng 12 năm 1989.

Tổng thống Nga Vladimir Putin cũng đã tổ chức các cuộc họp trên tàu với các nhà lãnh đạo thế giới.

Moskva đã tham gia vào một cuộc phong tỏa hải quân Ukraine vào tháng 3 năm 2014 trong thời gian ngắn nằm trong kế hoạch sáp nhập bán đảo Crimea của Nga.

Năm 2015, nó được triển khai trong chiến dịch quân sự của Nga ở Syria, giúp phòng không cho các lực lượng Nga ở đó.

Theo VOA