Ngôi nhà mô phỏng vũ trụ

ANH – Lấy vũ trụ làm chủ đề, căn nhà của Charles Jencks có cầu thang 52 bậc tượng trưng cho 52 tuần trong năm và bốn phòng theo bốn mùa.

Dinh thự bốn tầng kiểu Victoria phía tây London với diện mạo lạ mắt từng là nơi ở của gia đình cố kiến trúc sư người Anh Charles Jencks. Công trình được vợ chồng ông mua năm 1978 và dành 5 năm cải tạo.

Với Jencks, mỗi ngôi nhà phải tự nói lên điều gì đó, có ý nghĩa với cả người ở lẫn khách qua đường và thể hiện được đặc trưng của nền văn hóa. Căn nhà của Jencks cũng là tuyên ngôn lý tưởng của ông.

Kết hợp giữa kiến thức phong phú của Jencks cùng sự hỗ trợ từ đội ngũ các kiến trúc sư, nhà thiết kế nổi tiếng thời bấy giờ, căn nhà như một vũ trụ thu nhỏ và được đặt tên Cosmic House (Ngôi nhà vũ trụ). Yếu tố đặc trưng thể hiện ngay từ sảnh vào với những tấm gương và phần trần được chạm khắc tinh xảo.

Cầu thang xoắn nằm ngay trung tâm là điểm nổi bật nhất của ngôi nhà. Nó được đặt tên là Cầu thang Mặt trời, làm bằng bê tông và gồm 52 bậc, tương ứng với 52 tuần trong năm. Mỗi bậc còn có bảy vạch ngang, gợi nhớ bảy ngày trong tuần.

Đứng từ thang nhìn xuống, người ở sẽ nhìn thấy bức tranh khảm Hố đen do nghệ sĩ người Scotland Eduardo Paolozzi sáng tác.

Cầu thang xoắn ốc được bao quanh bởi bốn phòng với chủ đề bốn mùa. Phòng Mùa Đông đặt lò sưởi của kiến trúc sư người Mỹ Michael Graves với màu sơn như đá cẩm thạch đa sắc. Phía trên lò sưởi, chiếc cột màu cam cháy đỡ tượng bán thân của Hephaestus, thần lửa trong thần thoại Hy Lạp do nhà điêu khắc Celia Scott thực hiện.

Phòng Mùa Xuân cũng có lò sưởi của Michael Graves, bức tường phía sau điểm xuyết chi tiết trang trí hình hoa lá. Ba bức tượng bán thân nữ tượng trưng cho ba tháng mùa xuân.

Phòng Mùa Hè là phòng ăn, bày những chiếc ghế có thiết kế giống ô che nắng của người Ai Cập. Phòng Mùa Thu được dùng làm bếp với mô típ như những ngôi đền

Phòng làm việc của Jencks được gọi là thư viện kiến trúc. Tại đây, gia chủ xếp tài liệu theo chủ đề trong những chiếc tủ hình tòa nhà, tạo nên “thành phố sách”. Bản thân Jencks cũng nổi tiếng là “người yêu sách đến phát điên”.

Phần trần của Thư viện Kiến trúc như những tia nắng tỏa ra từ Cầu thang Mặt trời. Hình cắt trên tường mô phỏng khuôn mặt đang ngạc nhiên và cho phép người trong thư viện nắm bắt được hoạt động ngoài cầu thang.

Các phòng ngủ được bố trí ở những tầng trên. Phòng ngủ chính toàn nội thất gỗ màu trắng, lấy cảm hứng từ mặt trăng.

Mọi chi tiết từ trong nhà đến ngoài vườn đều được gia chủ chăm chút cho phù hợp với chủ đề chung. Phòng Triển lãm với hình ảnh mặt trời trên trần và sàn ốp đá, nhìn ra Vườn Thời gian.

Ở khu vườn phía nam, Jencks bố trí phòng Đồng hồ Mặt trời để gia đình thư giãn.

Căn nhà cũng là sự pha trộn của nhiều nền văn hóa. Bồn tạo sóng do kiến trúc sư Piers Gough thiết kế, lấy ý tưởng từ mái vòm trong nhà thờ La Mã.

Cosmic House cho đến nay vẫn được coi là kiệt tác theo chủ nghĩa hậu hiện đại của Charles Jencks. Năm 2019, Jencks qua đời ở tuổi 80. Theo mong muốn của ông, căn nhà giờ trở thành bảo tàng cho công chúng tham quan.

Thu Nguyệt (Theo The Guardian, Dwell, Stirworld)
Ảnh: Sue Barr

Lãng du trong văn học Pháp

Lương Văn Hồng

Molière (1622-1673) – (Goalcas.com)

3 năm lưu diễn là thời gian để Molière (1622-1673) học hỏi ở Trường đời, là vốn sống đầy sinh động cho việc sáng tác khi  bước lên vũ đài sân khấu Pháp.  Molière  đã đưa kịch hề dân gian bắt chước kịch hề  của Italia thành hài kịch mang tính dân tộc Pháp, mở đường, định hướng cho sân khấu Pháp phát triển.  Cái cười của Molière  trên sân khấu Paris từ năm 1658 tới khi ông qua đời năm 1673, mang tính xã hội,  có đủ cung bậc từ vui nhộn đến dí dỏm, từ chế giễu đến cay độc.   Kịch của ông đi sâu vào tâm lý nhân vật, miêu tả chân thực cuộc sống, là tiếng nói của lương tri thời đại và của nhân dân.  Molière là nhà văn tiêu biểu của văn học cổ điển chủ nghĩa  Pháp,  cha đẻ của hài kịch Pháp -một nhà viết hài kịch nổi tiếng trên văn đàn sân khấu thế giới. Nhà phê bình văn học Sainte-Beuve nhận xét:

–  Nếu tổ chức đại hội các nhà văn lớn từ cổ chí kim trên trên toàn thế giới thì người đại diện duy nhất cho văn học Pháp phải là Molière.

Ba trăm năm nay, hài kịch của Molière luôn có trong chương trình diễn của các đoàn kịch nổi tiếng ở châu Âu.

Bỏ tất cả để được chạy theo đam mê sân khấu

Mẹ mất năm 10 tuổi, cậu bé Jean-Baptiste sống  với ông ngoại Cressé.  Ông ngoại rất đam mê sân khấu, thường dẫn cháu ngoại đi xem kịch ở quảng trường gần cầu Pont-Neuf.  Niềm đam mê sân khấu hình thành trong đầu cậu bé từ đó.  Năm 21 tuổi (1643), Molière cùng với anh em Béjart  thành lập đội kịch “Illustre Theâtre” (Trứ danh), đội kịch hoạt động được 2 năm thì vỡ nợ.   Molière bị tống giam vì không có tiền trả nợ.  Bố Molière phải bỏ tiền chuộc.  Nhân đó ông nhắc con trai cả về chuyện thừa kế:

– Cha muốn con sửa đổi, muốn con thừa kế gia sản nhà ta, sau này phát tài, làm quan to…

–   Thưa cha, xin cha đừng buồn.  Chức vụ cao quý của cha trong cung đình, gia sản lớn của gia đình sẽ có người thừa kế, nhưng không phải là con.

–   Ai sẽ thừa kế?

–   Em trai con

–   Vậy con làm gì?

–  Con vẫn đi diễn kịch, vì con rất thích.

*

Với phương châm “Castigat ridendo mores” (sửa chữa phong hóa bằng tiếng cười).  Molière cống hiến trọn đời cho nghệ thuật sân khấu.  Hài kịch của ông châm biếm, chế giễu thói hư tật xấu của tầng lớp thị dân (mới hình thành và đang phát triển) trong đời sống xã hội Pháp thế kỷ 17, dưới thời vua Louis XIV (Louis Grand).

TỪ TRUYỆN DON JUAN DÂN GIAN TÂY BAN NHA ĐẾN DON JUAN CỦA MOLIÈRE  TRONG VĂN HỌC PHÁP

Don Juan là nhân vật dân gian (truyền miệng)  Tây Ban Nha,  nhân vật này xuất hiện lần đầu (thành văn) trong kịch  El burlado de Sevilla y convidado de piedra của Tirso de Molina  (công diễn năm 1613,  in thành sách năm 1630).  Don Juan là người vô thần, dám phỉ báng Chúa, thích phiêu lưu trong chuyện tình ái, có tài quyến rũ, lừa đảo phụ nữ mọi đẳng cấp: nữ công tước, thiếu nữ quý tộc, cô gái đánh cá, cô gái nông thôn.   Don Juan bị trời trừng phạt, đày xuống địa ngục.  

Kịch “Don Juan” dân gian Tây Ban Nha là hề kịch tính cách (kịch vui dân gian) về một Don Juan (có bản năng *Tính Đực mạnh mẽ ) có tài  quyến rũ phụ nữ.

Tranh biếm họa nhân vật Don Juan. (dreamstime.com)

Năm 1665, nhà văn người Pháp Molière viết hài kịch  “Don Juan” từ chất liệu của văn học dân gian Tây Ban Nha:  hề kịch “Don Juan”.  Hài kịch của Molière  viết bằng văn xuôi, có 5 hồi, công diễn lần đầu  ngày 5.11.1665.   Don Juan là một nhà quý tộc, quyến rũ Elvire bỏ tu viện theo mình.   Đối với Don Juan:”Hạnh phúc ở cuộc đời này  là quyến rũ được tất cả đàn bà mà không yêu một ai cả!”.  Don Juan bỏ rơi Elvire, chạy theo những cuộc phiêu lưu tình ái khác.   Don Juan và người đầy tớ Sganarelle bị đắm thuyền.    Anh nông dân Pierrot đã cứu vớt hai chủ tớ. Thoát nạn, hoàn hồn, Don Juan lại tán tỉnh ngay vợ chưa cưới của Pierrot là Charlotte và tán luôn cả cô gái Mathurine. Để trả thù cho em gái  Elvire, Don Carlos lùng bắt  Don Juan.  Chủ tớ chạy trốn vào rừng.  Trong rừng, Don Juan thuyết giảng cho đầy tớ biết rằng, mình chẳng tin Chúa, cũng chẳng tin địa ngục, thiên đường, điều tin duy nhất là:  hai với hai là bốn… Tình cờ,  Don Juan cứu Don Carlos khỏi tay bọn cướp chặn đường trong rừng.  Cảm mến Don Juan nên Don Carlos bỏ ý định trả thù.  Hai thầy tớ tiếp tục lên đường.  Khi đi qua mộ quận công mà chính Don Juan đã giết sáu tháng trước đây, Don Juan mời bức tượng đá của quận công đến nhà dùng cơm tối.

Don Juan bị sét đánh chết khi bắt tay tượng đá.

Nhân vật “Don Juan” trong hài kịch của Molière  có đầy đủ những cá tính của một con người thời Molière sống: không những vô thần, thích lừa phỉnh phụ nữ, mà còn là một đứa con hư, một tay lừa bịp thích gây tội ác.   Hắn nổi tiếng với câu: “Ta, ta chỉ tin hai với hai là bốn  và bốn với bốn là tám” và câu nói rất đặc trưng của chủ nghĩa tư bản:”Cho ngươi (người ăn xin) đồng Louis vàng này vì tình yêu thương con người”  

Cặp bài trùng trong hài kịch là  Don Juan (tượng trưng cho quý tộc đang hết thời nhưng tham tàn, phóng đãng: tiền, tình, tội lỗi) và tên  đầy tớ  dốt nát, ngốc nghếch  nhưng bẻm mép.  Chủ chết, hắn chẳng nghĩ gì ngoài tiền công:

–  Ôi tiền công của tôi!  Tiền công của tôi!

Lời kể lể sướt mướt của Sganarelle cứ như  lời kết tội Don Juan:

Ai thấy hắn chết cũng thỏa nguyện!  Chúa bị phỉ báng, pháp luật bị xúc phạm, các cô gái bị cám dỗ, các gia đình bị bôi nhọ, các bậc cha mẹ bị xúc phạm, các bà vợ bị ô nhục, các ông chồng bị đẩy đến bước đường cùng.  Ai ai cũng vừa lòng, chỉ có một mình tôi là khốn khổ. 

Nhân vật Don Juan của Tây Ban Nha chu du  *Italia, Đức, Anh và nhiều nước khác nhưng không trở về quê cũ Tây Ban Nha.  Don Juan  “sống và thành đạt” trên đất Pháp qua bàn tay thiên tài của Molière.    Hài kịch “Don Juan” vẽ lên bức tranh nước Pháp thế kỷ 17 khi giai cấp quý tộc suy vi nhưng vẫn còn nắm bộ máy thống trị phong kiến  (nhà quý tộc Don Juan có thể sống phóng đãng) .   Giai cấp tư sản trưởng thành trong lòng phong kiến.  Thế cân bằng chính trị đối lập đã xuất hiện (thế quân bình chính trị). Với Pháp lệnh Nant (Edit de Nantes) của vua Henri ban hành năm 1598, nước Pháp thế kỷ 17 là giai đọan ổn định nên kinh tế, thương mại phát triển.  Thế kỷ 17 cũng được gọi là thế kỷ của cổ điển chủ nghĩa (tỷ lệ cân đối, toàn mỹ tổng thể) trong văn học Pháp.

*/    theo quan niệm phồn thực dân gian thì đó là bảo vật để duy trì và phát triển nòi giống vì ngày xưa tỷ lệ chết của trẻ con rất cao – hữu sinh vô dưỡng=  đẻ mà không nuôi được.

 Sau một trận thua, binh sĩ chết nhiều. Napoleon nói với các tướng lĩnh:”Chỉ sau một đêm carnerval (hội hóa trang) ở Paris là nước Pháp có một thế hệ mới.

*/   Dựa theo chất liệu Don Juan  TBN, nhà văn người Italia G.A. Cicogignini viết hài kịch Il  convitato di pietra  năm 1650.       

Năm 1787, nhà soạn nhạc người Đức W. A. Mozart  viết vở opera Don Giovanni dựa theo cốt truyện dân gian    Don Juan  của Tây Ban Nha.

Cũng dựa theo cốt truyện dân gian    Don Juan  của Tây Ban Nha  nhà văn người Đức      E. T. A. Hoffmann  đã viết truyện ngắn Don Juan năm 1813.         

Tương tự, nhà văn người Anh George  Gordon  Noel  Lord Byron  đã viết trường ca hài hước Don Juan vào thời gian 1819-1824.

(Nguồn : vanchuongviet.org) / Diễn Đàn

Giàu “nứt đố đổ vách” vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường

Giàu có nhất nhì thế giới nhưng bản thân Mark Zuckerberg và vợ con lại có lối sống vô cùng giản dị đến mức đáng kinh ngạc.

Những ngày gần đây, ông chủ Facebook, CEO Mark Zuckerberg, lại liên tục được réo tên khi có thông tin rằng Facebook sắp đổi tên. Chưa biết tên gọi mới của mạng xã hội có hàng tỷ người dùng này sẽ là gì nhưng nó đang trở thành đề tài bàn tán rôm rả cho cư dân mạng.

Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 1.

Mark Zuckerberg đang gây chú ý khi muốn đổi tên cho Facebook.

Có thông tin cho rằng, việc Facebook đổi tên được cho là để tránh rắc rối vì những bê bối trong quá khứ. Một lần nữa, những câu chuyện trong quá khứ lại bị đào bới lại, kể cả đời tư hay những động thái của vị CEO này.

Được biết, nhà sáng lập Facebook, Mark Zuckerberg có tuổi đời còn khá trẻ so với các “cây đa, cây đề” tỷ phú khác nhưng số tiền Mark kiếm được không hề thua kém, thậm chí còn vượt xa các vị tiền bối.

Tháng 7/2020, bất chấp những lùm xùm bủa vây, Mark vẫn đút túi khối tài sản trị giá 88,2 tỷ đô la. Forbes hiện liệt kê Mark là tỷ phú giàu thứ 4 thế giới, trên cả Warren Buffett.

Giàu có là vậy nhưng bản thân Mark và vợ con lại có lối sống vô cùng giản dị đến mức đáng kinh ngạc.

Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 2.
Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 3.
Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 4.
Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 5.

javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(4132);}else{parent.admSspPageRg.draw(4132);}

Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 6.

Bằng chứng là tỷ phú trẻ thường xuất hiện giản dị với những chiếc áo phông đơn giản, quần jeans và đi những chiếc xe hiệu “bình dân” như Acura TSX, Volkswagen hatchback, Honda Fit, tất cả đều có giá 30.000 USD (682 triệu đồng) trở xuống.

Hay như vào đầu năm 2020, Mark từng khiến công chúng phải bất ngờ khi cùng vợ đến Costco, một chuỗi siêu thị giá rẻ ở Mỹ để săn tivi giảm giá. Điều này đủ cho thấy ông chủ của Facebook không phung phí tiền bạc cho những thứ xa xỉ.

Giản dị trong cách sống, sinh hoạt hàng ngày nhưng vợ chồng Mark lại sẵn sàng “vung tay” chi cả đống tiền cho một thứ, đó chính là… bất động sản.

Giàu nứt đố đổ vách vẫn ăn xài dè sẻn, vợ chồng ông chủ Facebook sẵn sàng chi cả tỷ USD vào bất động sản với mục đích khác thường - Ảnh 7.

Tháng 5 năm 2011, Mark mua một căn nhà có diện tích gần 500m2 ở Palo Alto với giá 7 triệu USD. Năm tiếp đó, Mark tiếp tục chi thêm hơn 30 triệu USD để có thêm 4 căn nhà gần đó rồi lên kế hoạch san phẳng để xây lại.

Năm 2014, danh mục đầu tư bất động sản của tỷ phú trẻ tuổi này đã vươn ra tới… Thái Bình Dương, khi Mark bỏ ra 100 triệu USD cho 2 bất động sản trên đảo Kauai: Đó là Kahu’aina, rộng 357 mẫu, từng là một đồn điền mía, và Pila’a, bất động sản rộng 393 mẫu với một bãi biển đầy cát trắng. Mark Zuckerberg nói rằng vợ chồng anh mua khu đất này là vì họ… muốn giữ lại vẻ đẹp tự nhiên của nó.

Theo một bài báo trên tờ New York Post hồi tháng 6 năm nay, Mark hiện sở hữu khối bất động sản trị giá 320 triệu USD, bao gồm: biệt thự tại Dolores Heights, San Francisco (11,83 triệu USD), biệt thự tại Palo Alto, California (hơn 57 triệu USD), hàng nghìn mẫu đất ở Hawaii, khu nghỉ mát ở hồ Tahoe, California (59 triệu USD)… và nhiều nơi khác với tổng diện tích hơn 5,6 triệu mét vuông.

Nguồn: Tổng hợp

Theo L.T

Pháp luật và bạn đọc

Người nước ngoài chạy khỏi Trung Quốc, sự phân tách gần như hoàn tất?

.

Đã vài lần các quốc gia trong thế giới tự do mong muốn Trung Quốc mở cửa thị trường tài chính cho các nhà đầu tư nước ngoài, nhưng chính phủ nước này làm ngơ vì không muốn cung cấp một sân chơi bình đẳng. Cũng đã nhiều lần các nhà đầu tư nước ngoài và các công ty đa quốc gia thi nhau đặt trụ sở tại Trung Quốc.
Ngày nay, khi ông Tập Cận Bình đã nắm quyền được gần 10 năm, các nhà đầu tư lại đang tháo chạy khỏi Trung Quốc trên quy mô lớn. Người nước ngoài đang rời đi, khiến sự phân tách giữa thế giới và Trung Quốc gần như hoàn tất.

Tờ “Financial Times” (Thời báo Tài chính) đưa tin, người đứng đầu cơ quan vận động hành lang kinh doanh của Mỹ tại Trung Quốc, cảnh báo rằng khi chính quyền Bắc Kinh siết chặt việc kiểm soát COVID-19, các giám đốc điều hành phương Tây sẽ rút khỏi thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới này.

Ngày nay, khi phần còn lại của thế giới đã mở cửa trở lại, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ cũng cảnh báo Chính phủ Trung Quốc rằng việc sơ tán người nước ngoài khỏi Trung Quốc có thể sẽ tăng tốc, gồm cả 2 ông Ker Gibbs và Alan Beebe, Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ ở Thượng Hải và Bắc Kinh.

Tờ “Financial Times” của Anh cũng trích dẫn một cuộc khảo sát gần đây với 338 thành viên thuộc Phòng Thương mại Hoa Kỳ tại Thượng Hải. Cuộc khảo sát cho thấy, hơn 70% công ty gặp khó khăn trong việc thu hút và giữ chân nhân tài nước ngoài. “Những hạn chế liên quan đến thị thực đi lại” đã trở thành vấn đề chính.

Đồng thời, các chính sách kiểm dịch nhập cảnh nghiêm ngặt của Trung Quốc, việc bãi bỏ các ưu đãi về thuế mà người nước ngoài được hưởng trong nhiều thập kỷ, chi phí sinh hoạt tăng cao ở các thành phố của Trung Quốc, việc thiếu điện, cắt và tăng giá điện, cùng với sự giám sát không ngừng của ĐCSTQ, cũng là nhân tố quan trọng khiến các giám đốc điều hành nước ngoài trở về đất nước của họ.

Đặc biệt là Trung Quốc vẫn đang tiến hành chính sách “làm sạch về 0” với COVID-19. Điều này khiến những người nước ngoài không biết sẽ bị nhốt trong nhà bao lâu, đã nhanh chóng tháo chạy.

Đảng Cộng sản Trung Quốc đang tiến tới một chế độ độc tài toàn diện
“TFI Global” chỉ ra rằng việc các nhà đầu tư tháo chạy khỏi Trung Quốc, không chỉ do sự phong tỏa nghiêm ngặt bởi COVID-19 và việc bị chính phủ giám sát, mà hàng loạt chính sách đàn áp kinh tế của nhà chức trách trong năm nay thậm chí còn nghiêm trọng hơn.

Kể từ tháng 11 năm ngoái, Trung Quốc đã phát động một cuộc tấn công toàn diện nhằm vào các doanh nghiệp, công ty và doanh nhân. Ngành công nghệ, giáo dục và đào tạo, các trường tư và hầu hết các doanh nghiệp tư nhân đều bị chính quyền “thu hoạch”. Trước một quốc gia phản thương mại như vậy, việc các nhà đầu tư tháo chạy khỏi Trung Quốc, nhằm thoát khỏi chế độ độc tài, là một lựa chọn tất yếu.

Giới truyền thông nước ngoài kết luận rằng các công ty Nhật Bản và Hàn Quốc không nhìn thấy dấu hiệu tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong tương lai, đều đã rút khỏi Trung Quốc dưới sự trợ cấp từ chính phủ của họ.

Các công ty Hoa Kỳ cũng quyết định rời đi, ngay cả khi không có trợ cấp của chính phủ. Walmart đã chuyển trung tâm cung ứng toàn cầu của khu vực châu Á, từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Ngay cả những công ty châu Âu không muốn từ bỏ thị trường Trung Quốc cũng đã bắt đầu chuyển dây chuyền sản xuất của mình ra ngoài.

Trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, vốn doanh nghiệp có thể bị xóa sổ bất cứ lúc nào mà không cần bất kỳ cảnh báo nào. Các ‘gã khổng’ lồ công nghệ Trung Quốc không còn được tin tưởng trên thị trường chứng khoán và đã bị thu hẹp đáng kể. “TFI Global” tuyên bố, thị trường chứng khoán của Trung Quốc cũng vô lại như ĐCSTQ. Các nhà giao dịch đều đang chơi một trò chơi sinh tử, bất kể họ đối phó với thị trường như thế nào.

Ông Ranveer Singh Ranhotra, học giả địa chính trị quốc tế, tin rằng dưới cú đấm thép của ĐCSTQ, người nước ngoài và các công ty của họ, sẽ rút khỏi Trung Quốc. Điều này đã đẩy nhanh sự thất bại của Trung Quốc. Đồng thời, nếu người dân Trung Quốc nhận ra sự vô lại và kém cỏi của ĐCSTQ, thì tốc độ sụp đổ của đảng này sẽ càng nhanh hơn.

Qua Ngự Thi / Vision Times / Tri thức VN

Facebook ‘vì lợi nhuận mà để cho tin giả, tin xấu lan tràn’


Ông chủ Zuckerberg của Facebook bị cáo buộc là đặt lợi nhuận lên trên hết
Ông chủ Zuckerberg của Facebook bị cáo buộc là đặt lợi nhuận lên trên hết

Việc Facebook đặt lợi nhuận lên trên hết không chỉ dẫn đến hậu quả là ‘để cho tin giả tràn lan’, ‘khuyến khích sự nóng giận của người dùng’ mà còn ‘dập tắt tiếng nói của sự thật theo yêu cầu của các nhà nước độc tài’, một kỹ sư công nghệ thông tin người Mỹ gốc Việt vốn dành nhiều thời gian theo dõi Facebook nói với VOA.

Facebook, mạng xã hội được nhiều người Việt sử dụng nhất hiện nay, đang bị chính quyền Mỹ săm soi sau những tiết lộ gây sốc của cô Frances Haugen, một cựu quản lý dự án của Facebook, khi ra điều trần ở Quốc hội hồi tháng trước.

Cô Haugen đã nói trước một tiểu ban ở Thượng viện rằng Facebook ‘đặt lợi nhuận ngất ngưỡng của họ trước người dân’ và kêu gọi Quốc hội hành động để kiềm chế hãng công nghệ khổng lồ này, theo USA Today.

“Chúng ta có thể tận hưởng mạng xã hội giúp kết nối chúng ta mà không phải phá nát nền dân chủ của chúng ta, đưa con em chúng ta vào nguy hiểm và gieo rắc bạo lực sắc tộc khắp thế giới,” cô Haugen được USA Today dẫn lời phát biểu trong buổi điều trần truớc Quốc hội.

‘Người thổi còi’ này đã phân tích bằng cách nào mà các thuật toán nhằm kích thích người dùng bỏ nhiều thời gian trên Facebook đã ‘dẫn đến các mức độ nguy hiểm của bạo lực và xung đột trên khắp thế giới, điều mà Facebook không hề chặn bởi vì nó sẽ làm giảm lợi nhuận’.

Do đó, muốn tránh tác hại cho người dùng và xã hội, Facebook cần xây dựng các sản phẩm làm sao để chúng ‘ít gây căng thẳng, ít gây phản ứng và ít lan truyền hơn’, cũng theo lời cô Haugen được USA Today dẫn lại.

“Dường như Facebook đầu tư vào những người dùng có thể đem lại tiền cho họ,” cô Haugen nói và lập luận rằng mạng xã hội này tìm kiếm lợi nhuận bằng cách tăng cường tương tác của người dùng bằng mọi giá. Cô cho rằng việc Facebook sắp xếp các bài đăng theo số lượng tương tác ‘đặc biệt có hại’.

Những nhận định này được ông Nguyễn Bình Phương, một lập trình viên ở California từng làm việc cho hãng Google nay ra mở công ty riêng, khẳng định lại với VOA. Ông Phương đã có thời gian theo dõi cách thức hoạt động của mạng xã hội này rất lâu trước buổi điều trần của cô Haugen.

“Những gì cô Haugen nói đã xác minh cho những gì mà tôi còn mơ hồ,” ông Phương nói với VOA. “Nhưng nó ở mức độ hơn rất nhiều so với những gì tôi ngờ vực.”

Tin giả hoành hành

Ông Phương đã bỏ thời gian trong hơn một năm qua để tự mình chống tin giả bằng cách kiểm chứng và dịch những thông tin chính xác để chuyển tải đến người Việt sau khi ông nhận thấy nạn tin giả hoành hành trong cộng đồng gốc Việt. Nền tảng mà ông hướng tới là Facebook vì nơi đó tập trung đông người Việt.

Cũng giống như cô Haugen, ông Phương cho rằng Facebook đã ‘đặt nặng lợi nhuận lên cao hơn các giá trị hay lợi ích khác’.

“Khi người ta dành nhiều thời gian trên Facebook, bỏ thời gian để tranh cãi với nhau trên đó thì sẽ có cơ hội những quảng cáo của Facebook sẽ được người ta nhấn vào nhiều hơn, họ sẽ thu được nhiều tiền hơn,” ông giải thích.

Ông cho rằng nhiều khán giả, nhất là người Việt, ‘rất thích nghe những gì hợp với suy nghĩ của họ bất kể đúng hay sai’. Qua cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ vào năm 2020, nhiều người Việt ủng hộ ông Donald Trump ‘rất thích nghe những tin tức tâng bốc ông Trump’, ông nói, nên họ tích cực chia sẻ.

“Cho nên những tin giả mức độ lan tỏa của nó rất kinh khủng, hơn rất nhiều so với tin thật,” ông nói.

Khi thị hiếu của nhiều người là thích nghe và xem tin giả, ông Phương phân tích: “Tin giả càng nhiều thì càng có lợi cho Facebook về mặt lợi nhuận,”

Ông chỉ ra rằng trên Facebook việc đưa tin giả rất dễ dàng trong khi bản thân ông khi dịch một bản tin nào đó ‘phải kiểm chứng ít nhất 2-3 nguồn uy tín khác nhau’ chứ không phải thấy thông tin ở đâu đó là vội đưa lên.

Theo ông những tin giả tiếng Anh đã bị phản bác nhưng vẫn bị phát tán bằng Tiếng Việt vì các nhóm kiểm chứng tin người Việt ‘không đủ sức mạnh lan truyền’.

Mặc dù bản thân Facebook cũng nỗ lực chống tin giả nhưng ông Phương cho rằng đó là một cách làm hời hợt, chẳng hạn như dán lên phía dưới tin dòng cảnh báo và đường dẫn để kiểm chứng. “Nhưng với tốc độ thông tin như hiện nay thì không mấy ai nhấp vào đó để xem mà họ cứ like và share cái đã,” ông nói.

Theo quan sát của ông Phương thì ‘chưa có tài khoản nào loan tin giả bằng Tiếng Việt bị Facebook đóng cả mà họ chỉ gỡ vài bài thôi’, và ‘có những tài khoản của người Việt loan tin giả hàng ngày hàng giờ, đưa đủ thứ tin giả được chia sẻ rất nhiều nhưng vẫn tồn tại’.

Sức mạnh của ‘mặt giận’

Đối với cáo buộc của cô Haugen rằng Facebook ‘nuôi dưỡng sự thù hận và kích động bạo lực’, ông Phương cho rằng đó là do một biểu tượng cảm xúc mà Facebook mới thêm vào sau này là hình mặt giận.

“Facebook cần phải tăng số giờ sử dụng chứ không chỉ số người sử dụng,” lập trình viên này phân tích. “Nghiên cứu của Facebook đã cho thấy rằng khi có ‘mặt giận’ hiện lên, người ta vô đó bình luận nhiều hơn, tranh cãi, chia sẻ cũng nhiều hơn.”

“Số lượng mặt giận càng nhiều thì bài đăng đó càng được đẩy lên trên để tiếp cận nhiều người đọc hơn,” ông nói và dẫn ra hồ sơ Facebook được tiết lộ cho thấy mạng xã hội này tính ‘mỗi mặt giận có giá trị gấp 5 lần like bình thường’.

Ông chỉ ra việc nhiều người tham gia vào cuộc bạo loạn ở Quốc hội Mỹ hôm 6/1 là ‘nghe theo lời kêu gọi giận dữ trên Facebook’

“Bất chấp trên xã hội ảo người ta trở nên nóng giận để rồi ngoài đời thật xảy ra bao nhiêu chia rẽ giữa bạn bè và gia đình, Facebook chỉ cần biết người ta bỏ nhiều thời gian lên mạng xã hội để họ có thêm lợi nhuận mà thôi,” ông chỉ trích.

‘Phục tùng độc tài’

Tờ Washington Post mới đây cũng đưa tin Mark Zuckerberg, ông chủ Facebook, đã phục tùng các yêu cầu của chính quyền Việt Nam là tăng cường kiểm duyệt những thông tin bất lợi cho Đảng Cộng sản để không bị chặn ở một trong những thị trường đem lợi nhuận lớn nhất ở châu Á cho Facebook.

Báo cáo minh bạch thường niên của Facebook cho thấy số lượng bài đăng bị họ chặn ở Việt Nam trong nửa cuối năm 2020 là 2.200, tăng gần gấp 3 lần so với 6 tháng đầu năm.

Ông Phương cho biết bản thân ông đã chứng kiến việc Facebook hợp tác với chính quyền Việt Nam – điều khiến ông từng nghi ngờ ‘có người của cộng sản làm việc cho Facebook’.

“Thị trường Việt Nam đem lại cho Facebook doanh số 1 tỷ đô la một năm, tức là Facebook và chính bản thân Mark Zuckerberg bán đứng quyền tự do ngôn luận, sự tranh đấu cho tự do dân chủ Việt Nam với cái giá 1 tỷ đô la,” ông nói.

Ông cho rằng việc các hãng công nghệ bị các nhà nước độc tài gây áp lực là ‘điều không mới’, chẳng hạn như Google từng bị Trung Quốc yêu cầu phải chặn các từ khóa tìm kiếm nhạy cảm, và Google dù nghe theo nhưng vẫn có dòng chữ là ‘có những kết quả đã bị xóa theo yêu cầu của chính quyền’. Đằng này, Facebook ‘không có nỗ lực gì bảo vệ quyền tự do ngôn luận của người dùng’.

Ông dẫn ra một trường hợp là nhóm ‘Lều của đầy tớ’ vốn phơi bày dinh thự xa hoa của các quan chức Việt Nam đã bị Facebook đánh sập vào tháng 12/2020, tức trước thềm Đại hội Đảng 13, với lý do ‘vi phạm sở hữu trí tuệ’ mà không nói rõ là ‘vi phạm thế nào, lấy hình của ai’.

“Lều của đầy tớ’ bị đóng đến nay không mở lại được. Các quản trị viên của nhóm liên tục khiếu nại lên Facebook nhưng không có hồi âm,” ông cho biết và lên án Facebook ‘không tôn trọng người dùng’.

‘Phản dân chủ’

Ông Phương đặc biệt chỉ trích cách Facebook tiếp nhận các trình báo mà theo ông là ‘thực thi dân chủ một cách phản dân chủ’.

Ông kể là ông và những người cùng chí hướng lập một nhóm gồm 300 thành viên chuyên trình báo các trang tin giả Tiếng Việt nhưng trên thực tế đến nay ‘hiệu quả là con số không’.

“Nhưng nếu có bài nào đó bất lợi cho chính quyền cộng sản thì lực lượng dư luận viên thi nhau báo cáo khiến cho tài khoản đăng bài đó bị Facebook đóng cửa,” ông chỉ ra và nói Facebook không hề cho biết số lượng báo cáo là bao nhiêu là đủ để họ hành động.

“Khi họ đóng thì họ cũng đưa ra lý do rất mơ hồ và cơ hội để khiếu nại là zero,” ông nói thêm và nhận định rằng người dùng ‘rất thấp cổ bé họng’ trước ông lớn mạng xã hội này.

Ông nói nhóm của ông bất lực nhìn tin giả hoành hành trong cộng đồng Việt dù đã báo cáo rất nhiều lần.

‘Hành động không đủ’

Kỹ sư phần mềm này cho rằng trước các vấn nạn trên, Facebook đã ‘hành động quá ít’ để xử lý.

Ông chỉ ra việc Facebook dành đến 87% chi phí chống tin giả của họ để chống tin giả bằng tiếng Anh ở thị trường Mỹ, còn các trang tin giả bằng các ngôn ngữ khác, trong đó có Tiếng Việt, hầu như không có nỗ lực gì.

“Không rõ họ có người nào để theo dõi mảng tin giả (Tiếng Việt) hay không hay chỉ dùng trí tuệ nhân tạo để bắt lỗi này lỗi kia,” ông nói và cho biết nghiên cứu nội bộ của Facebook đã phát hiện được những chỉ dấu của tin giả hay kích động bạo lực nhưng ‘họ đã hành động không đủ’.

Ông dẫn chứng mãi đến khi xảy ra cuộc bạo loạn hôm 6/1 tại Quốc hội Mỹ thì Facebook mới họp khẩn cấp để quyết định áp dụng biện pháp nào. “Trước đó, họ biết những việc họ có thể làm nhưng họ không làm,” ông nói.

Ông nói mặc dù là một công ty kinh doanh với ‘trách nhiệm tận cùng’ là ‘làm việc vì lợi nhuận’ nhưng hành động vì lợi nhuận đó lại gây hại cho xã hội thì cần phải có chế tài.

Theo ông, Facebook không thể viện cớ ‘đáp ứng thị hiếu người đọc’ mà để cho tin giả tràn lan và ví von với việc chính phủ Việt Nam để cho nông dân vì chạy theo cái lợi trước mắt, vì thiếu hiểu biết mà làm việc có hại như nuôi ốc bươu vàng theo lời dụ dỗ của thương lái Trung Quốc.

“Tin giả về bầu cử đánh phá nền dân chủ Mỹ, làm cho giá trị Mỹ bị ngờ vực, còn tin giả về vaccine dẫn đến sự chết chóc,” ông phân tích.

Từ đó, ông Phương đề xuất ‘cần có một tổ chức độc lập để giám sát, kiềm chế Facebook và phải có chính sách rõ ràng Facebook được làm gì, không nên làm gì’.

“Tôi không thể tin Facebook có thể tự kiểm soát được,” ông khẳng định.

Facebook phản hồi

Cho đến giờ, các lãnh đạo Facebook như ông Mark Zuckerberg và bà Sheryl Sandberg, giám đốc hoạt động (COO), đều chưa lên tiếng về những cáo buộc của cô Haugen.

Trong khi đó, trong một tuyên bố được gửi cho tờ USA Today, bà Lena Pietsch, giám đốc thông tin chính sách, chỉ trích cô Frances Haugen là ‘làm việc với Facebook chưa tới hai năm, không có báo cáo trực tiếp, chưa từng tham dự một cuộc họp ra quyết định nào với các giám đốc điều hành cấp cao và đã làm chứng hơn sáu lần rằng cô ta không làm việc trên vấn đề được nêu’.

“Mỗi ngày, chúng tôi phải có những quyết định khó khăn về việc tách bạch giữa tự do biểu đạt và những phát ngôn gây hại, quyền riêng tư, an ninh, và các vấn đề khác, và chúng tôi sử dụng của nghiên cứu nội bộ và nghiên cứu của các chuyên gia bên ngoài để cải tiến các sản phẩm và chính sách của chúng tôi,” tuyên bố viết. “Nhưng chúng tôi không thể tự mình ra quyết định và đó là lý do tại sao trong nhiều năm chúng tôi đã cổ súy cho việc cập nhật các quy định mà ở đó các chính quyền dân chủ đặt ra các chuẩn mực mà tất cả chúng tôi phải tuân theo.”

Trước đó, trả lời VOA Tiếng Việt qua email, một người phát ngôn của Facebook nói rằng ‘mục tiêu của chúng tôi là duy trì hoạt động của các dịch vụ tại Việt Nam để chúng tôi có thể cung cấp không gian cho nhiều người nhất có thể để bày tỏ, kết nối với bạn bè và điều hành công việc kinh doanh của họ’.

Theo VOA