10 đất nước nhỏ bé đi trong một ngày là hết

Với diện tích nhỏ và không quá nhiều thắng cảnh để tham quan, những quốc gia bé nhỏ Gibraltar, Monaco, Vatican, Qatar… chỉ mất chưa đến một ngày là có thể khám phá hết.

Chùm ảnh: 10 đất nước nhỏ bé đi trong một ngày là hết

Gibraltar: Đất nước này nằm ngoài khơi bờ biển phía nam của Tây Ban Nha, với dân số 30.000 người và diện tích khoảng 6,8 km2. Trước kia, vùng đất này là căn cứ quân sự quan trọng của lực lượng vũ trang và hải quân hoàng gia Anh. Vào các mùa du lịch, gần như bạn chỉ thấy toàn những du thuyền neo đậu ngoài bờ cảng. Nơi đây có nhiều cảnh đẹp và rất nổi tiếng, trong đó phải kể đến The Pillars of Hercules (nơi Hercules chống trời).

Hiện các chuyến bay thẳng từ London hạ cánh xuống đường bay duy nhất ở Gibraltar sẽ giúp du khách thuận lợi trong việc di chuyển tham quan. Điểm đến nổi bật ở đất nước bé nhỏ này chính là đi cáp treo lên đỉnh ngọn núi đá và chỉ mất một ngày là có thể tham quan loài khỉ hoang dã Barbary duy nhất trên đảo.

Isle of Man: Nằm ở trung tâm các đảo của Anh trong vùng biển Ireland, đây là hòn đảo “cô độc”, một vùng đất tự trị, lãnh thổ phụ thuộc của hoàng gia Anh với dân số 84.000 người. Để đến được đây, du khách phải bay từ Anh hoặc đi phà cao tốc từ Liverpool. Một ngày ở Isle of Man, bạn có thể ghé thăm các khu di tích lịch sử như lâu đài Peel của người Viking, ăn sò điệp và sưu tầm các tem bưu chính phiên bản đặc biệt.

Monaco: Được tách độc lập khỏi nước Pháp từ thế kỷ 15, Monaco có ba mặt tiếp giáp với Pháp, mặt còn lại tiếp giáp với Địa Trung Hải, diện tích nhỏ hơn 1.600 km2 và dân số trung bình 37.000 người. Những người sinh ra và lớn lên ở Monaco nói tiếng Pháp, Italia, Anh và tiếng mẹ đẻ Monégasque.

Đây là một trong những quốc gia có GDP đầu người cao nhất thế giới. Các từ khóa nổi tiếng nhất là du lịch, casino và Grace Kelly – một nữ diễn viên nổi tiếng người Mỹ kết hôn với ông hoàng Monaco Rainer III, sau đó trở thành công nương của quốc gia bé nhỏ này. Đồng thời, nơi này còn là nơi sinh sống của nhiều triệu phú thế giới. Ngoài bến cảng tuyệt đẹp đầy ắp những chiếc du thuyền và sòng bạc sang trọng từng xuất hiện trong bộ phim James Bond, Monaco còn có một bảo tàng hải dương học nổi tiếng thế giới.

San Marino: Còn có tên gọi là nước Cộng hòa Đại bình yên San Marino với dân số khoảng 32.000 người sinh sống trên diện tích 62 km2 tại dãy núi Apennine của Italia. San Marino được thành lập vào năm 301 trước Công nguyên bởi một người Thiên chúa giáo có tên Marino, nhưng vẫn chưa được công nhận cho đến năm 1600, dù nước này đã tuyên bố chủ quyền.

San Marino được biết là quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất nhì thế giới. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp và du lịch. Hàng năm San Marino đón hơn 2 triệu lượt khách tham quan từ khắp các quốc gia trên thế giới nhờ dấu hộ chiếu độc đáo và quà lưu niệm ấn tượng với hai màu trắng – xanh là màu cờ của San Marino, nhờ đó thu nhập của người dân tăng cao.

Liechtenstein: Nằm giữa hai nước Thụy Sĩ và Áo, quốc gia bé nhỏ Liechtenstein vẫn còn là đất nước duy trì chế độ quân chủ, được cai trị bởi gia đình hoàng gia sống trong lâu đài trên núi nhìn về thủ đô Vaduz, giống như trong các câu chuyện cổ tích thường thấy. Quốc gia này có diện tích rất nhỏ, khoảng 25 km2, do đó trong một ngày du khách có thể đi dạo bộ hoặc đạp xe vòng quanh để tham quan.

Quần đảo Falkland: Là quần đảo tự trị nằm ngoài khơi Nam Mỹ, Falklands là nơi có nhiều loài chim quý hiếm, cá voi, hải cẩu, cừu và một số loài chim cánh cụt. Những chú chim cánh cụt thậm chí còn đông hơn 3.000 cư dân sinh sống trên đảo. Chủ yếu người dân tập trung ở thủ đô Stanley, nơi không có máy rút tiền ATM, không nhiều quán rượu. Để đến đây, du khách có thể thực hiện các chuyến bay từ Chile và Anh, thông qua đảo Ascension. Du khách chủ yếu ghé qua đây trước khi phiêu lưu, khám phá Nam Cực.

Vatican: Thành phố Vatican, nơi Đức Giáo hoàng và khoảng 800 người dân sinh sống trên diện tích chừng 110 mẫu Anh, là quốc gia độc lập nhỏ nhất trên thế giới. Đây một vùng đất có tường bao kín, nằm trong lòng thành phố Rome, Italia. Đến đây, du khách có thể đi thăm viện Bảo tàng Vatican Sistine Chapel và leo lên đỉnh mái vòm của nhà thờ được thiết kế bởi Michelangelo để ngắm toàn thành phố. Và du khách chỉ mất chưa đầy một ngày là có thể len lỏi hết các ngóc ngách, ngõ hẻm.

Andorra: Nằm ẩn mình trong dãy núi Pyrenees giữa Tây Ban Nha – Pháp và cách Barcelona khoảng ba giờ xe, Andorra là quốc gia không có biển với dân số khoảng 76.000 người và là nơi lưu giữ nhiều truyền thống của người Tây Ban Nha. Người dân ở đây sử dụng tiếng Catalan làm ngôn ngữ chính. Andorra quyến rũ du khách bởi vẻ đẹp lãng mạn của những đỉnh núi phủ đầy tuyết trắng và các thung lũng hoa anh đào đẹp mê ly. Đây cũng là nơi tập trung các khu spa đẳng cấp thế giới.

Macau:Macau, thuộc địa của Bồ Đào Nha, là một bán đảo nhỏ nằm gần Trung Quốc và là trung tâm cờ bạc lớn nhất thế giới, được UNESCO công nhận là di sản thế giới. Là một “đặc khu hành chính” của Trung Quốc, Macau vẫn khẳng định sự độc lập của mình bằng đồng tiền, phong tục và các món ăn riêng.

Qatar: Qatar là quốc gia có diện tích lớn nhất trong danh sách này, tuy nhiên phần lớn diện tích 11.655km2 là sa mạc. Du khách đến đây chủ yếu ghé thăm thủ đô Doha, các khu chợ truyền thống và bảo tàng nghệ thuật Hồi giáo, trải nghiệm cắm trại qua đêm ở sa mạc gần vịnh Ba Tư.

Là quốc gia đăng cai tổ chức World Cup 2022 với lễ khai mạc diễn ra tại Doha, do đó Qatar đã và đang xây dựng hệ thống giao thông cho phép người hâm mộ bóng đá di chuyển dễ dàng, nhanh chóng tới các sân vận động cách xa nhau trong khoảng thời gian ngắn nhất.

Theo TUỔI TRẺ ONLINE / TỔNG HỢP

Góc khuất của thiên tài văn chương

“Hồi ký” của Peter Fabjan mô tả người đàn ông bị dằn vặt giữa “yêu thương và ghẻ lạnh”.

Đối với tiểu thuyết gia và nhà viết kịch vĩ đại người Áo Thomas Bernhard, cuộc sống là một dạng sáng tác. Nhưng người anh cùng cha khác mẹ của Bernhard, Peter Fabjan, lại viết về một khía cạnh khác của ông trong cuốn sách A Life Alongside Thomas Bernhard: A Report. Cuốn sách được xuất bản bằng tiếng Đức vào tháng 1 vừa qua.

Goc khuat nha van anh 1
Ảnh Thomas Bernhard được chụp khoảng năm 1957, 1958. Ảnh: Helmut Baar/Getty Images.
Một nghệ sĩ đích thực

Peter nhận định rằng: “Cuộc sống của tôi là bên cạnh một bóng ma”.

Nằm trong top 10 cuốn sách bán chạy nhất ở Áo, và được tờ Die Welt (tạm dịch Thế giới) của Đức đánh giá là tác phẩm nên đọc.

Nhà phê bình Marc Reichwein viết trong Welt am Sonntag (tạm dịch Thế giới vào chủ nhật) rằng: “Đằng sau những câu nói của Fabjan, người ta cảm thấy ‘những vết thương ám ảnh suốt cuộc đời của hai anh em'”.

Bernhard hào phóng, có kỷ luật và dồi dào ý tưởng như một nghệ sĩ đích thực. Thế nhưng, ở đời sống thực, mặc dù được vây quanh bởi người thân và bạn bè, ông vẫn luôn dễ bị tổn thương, dằn vặt giữa “tình cảm và sự ghẻ lạnh”.

Fabjan viết: “Nếu Beethoven sáng tác Bản giao hưởng thứ chín của mình trong tình trạng không còn nghe thấy gì nữa, Bernhard lại làm việc trong tình trạng mất ý thức hoàn toàn về bản thể của mình”.

Để có thể cảm nhận, Bernhard luôn cần một “bạn diễn” ăn ý; phản ứng của một người bạn diễn hợp gu với ông là cần thiết để thắp sáng tia lửa trong cuộc sống của chính Bernhard.

Nhưng một khi những người thân yêu của ông không đáp ứng những gì ông cần, Bernhard sẽ lạnh lùng gạt họ sang một bên mà như Fabjan mô tả hành vi của ông giống con “ma cà rồng” loại bỏ kẻ không còn giá trị.

Goc khuat nha van anh 2
Bản tiếng Việt cuốn Diệt vong của Thomas Bernhard, tác phẩm đoạt giải Hội Nhà văn Hà Nội năm 2018. Ảnh: T.Đ.
Mối quan hệ với anh em cùng cha khác mẹ

Là anh em cùng cha khác mẹ, mối quan hệ của Bernhard và Fabjan rất phức tạp. Viết về mình và chị gái Susi, Fabjan nhớ lại: “Chúng tôi không được phép tự do yêu ghét. Thay vào đó là sự bắt buộc và chúng tôi phải chứng minh điều đó trong suốt cuộc đời của mình”.

Tại các buổi ra mắt và các bữa tiệc văn học, Fabjan luôn đóng vai trò là “bạn diễn trầm lặng”. Sau đó, ông cũng đóng vai bác sĩ riêng của Bernhard, khi người anh cùng cha khác mẹ được chẩn đoán mắc bệnh u hạt vào năm 1978 và đối mặt với các vấn đề về sức khỏe đến hết đời.

Suốt những năm tháng đó, Fabjan đến thăm Bernhard thường xuyên như hình với bóng và ở bên cạnh khi ông lìa xa dương thế năm 1989.

Michael Hofmann, người dịch tác phẩm của Bernhard sang tiếng Anh, không ngạc nhiên trước những hồi ức của Fabjan.

“Rõ ràng là đối với Bernhard, những người khác là một thứ gì đó tựa như tài nguyên có thể sử dụng được. Ông ấy thường xuyên cần sự giúp đỡ của mọi người nhưng dường như rất ít khoan dung dành cho họ”, ông nói.

Người duy nhất thực sự gần gũi với Bernhard có lẽ là Hedwig Stavianicek, góa phụ giàu có, đồng thời là người bạn của ông. Bernhard mô tả bà như hiện thân của Lebensmensch, một từ do chính ông tự nghĩ ra, có nghĩa đương thời chỉ người quan trọng nhất trong cuộc đời.

Fabjan nhận xét rằng Stavianicek là trung tâm của cuộc đời Bernhard, nhưng mối quan hệ này “không có sự lãng mạn”; Bernhard “về cơ bản chỉ yêu bản thân mình”.

Cái chết của Stavianicek vào năm 1984 ít nhiều gây ảnh hưởng đến ông, khiến Bernhard như muốn biến mất khỏi thế giới khổ đau này.

Lần xuất hiện cuối cùng của Bernhard trước công chúng là ngày 4/11/1988, tại buổi ra mắt vở kịch gây tranh cãi nhất trong sự nghiệp của ông, Heldenplatz.

Đêm khai màn, tác phẩm phải đối mặt với sự phản đối từ các tờ báo lá cải và các nhóm cánh hữu, những người tuyên bố Bernhard đã bôi nhọ nước Áo.

Một ngày sau buổi ra mắt, Fabjan viết rằng Bernhard đã bị đột quỵ do chứng nhiễm trùng phổi nguy hiểm đến tính mạng. Ông qua đời 3 tháng sau đó, ngày 12/2/1989.

Trong khi đó, Ruth Franklin khẳng định trên tờ New Yorker vào năm 2006 rằng đó là cái chết do trợ tử, các cáo phó cùng thời và Fabjan đã xác nhận Bernhard bị đau tim.

“Giống như khi đến với thế giới này, tôi muốn rời xa nó”, Fabjan ghi lại lời Bernhard nói trong những ngày cuối cùng của mình.

Thomas Bernhard (1931-1989) là nhà thơ, nhà viết kịch và tiểu thuyết gia người Áo nổi tiếng. Ông được biết đến là tác gia Đức ngữ quan trọng nhất thời hậu chiến.

Những sáng tác của Bernhard được xem như thành tựu văn chương đỉnh cao kể từ sau Thế chiến II. Nổi tiếng là vậy, nhưng Bernhard có một tuổi thơ vô cùng cay đắng và gắn liền với bệnh tật. Cha ruột từ chối thừa nhận, ông nội và mẹ ông lần lượt qua đời khi ông chỉ là một cậu thanh niên.

Chính cái cảm giác bị bỏ rơi trong suốt những năm tháng tuổi trẻ và căn bệnh phổi nan y đã chi phối các tác phẩm của ông, bao trùm lên đó những triết lý đầy bi quan.

Tacs giã / Hạnh Nguyễn / Zing

BÁNH TRÔI BÁNH CHAY LÀ CỦA TA HAY CỦA TÀU?

Bánh Hàn thực 
Trần Quang Đức
Ngày 3.3 âm là tết Hàn thực. Tuy biết tục này “phỏng theo người phương Bắc, kỷ niệm ngày Giới Tử Thôi chết cháy” (1) song ở ta “chỉ cúng gia tiên, chứ không ai tưởng gì đến Giới Tử Thôi” (2). Vào ngày này, người Việt thường “làm bánh trôi nước, bày cỗ bàn, cúng gia tiên” (3), cho nên bánh trôi còn được gọi là bánh Hàn thực (4). 
Tục ăn bánh trôi vào ngày Hàn thực ở Việt Nam nhiều khả năng được du nhập vào thời Lê, thịnh hành vào giai đoạn Lê Trung Hưng – Nguyễn. Năm 1773, Lê Quý Đôn cho biết: “Tục nước ta trọng nhất bánh trôi nước, mỗi năm cứ ngày mồng 3 tháng 3 thì làm bánh ấy. Người phương Bắc cũng có, gọi là Thủy đoàn” (5) Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa (được viết vào khoảng thế kỷ 16 thời Lê) giải thích: “Trôi nước có hiệu Thủy đoàn, trong đường ngoài bột nổi hòn lênh đênh”.(6)
Trước đó, theo ghi chép của Lê Tắc (sang Trung Quốc năm 1287), người thời Trần, vào “tiết Hàn Thực, đem bánh cuốn tặng nhau” (7). Qua bài thơ Tặng bánh xuân cho ngài thiên sứ Trương Hiển Khanh, làm năm 1291, Trần Nhân Tông viết: “Hôm nay đúng ngày mồng 3 tháng 3, trên chiếc mâm chạm hình mây đỏ bày bánh Xuân thái, đây là phong tục cũ của An Nam xưa nay.” (8) Theo Chỉ nam ngọc âm giải nghĩa, bánh Xuân thái cũng chính là tên gọi khác của bánh cuốn. Sách này đồng thời cho biết: Quyển bính nhiều nhân càng ngon, hiệu là bánh cuốn lăn tròn khéo thay (9).

Như vậy, vào thời Trần, thậm chí có thể truy lên thời Lý, nhằm tiết Hàn thực, người Việt ăn bánh cuốn và có tục đem bánh cuốn tặng nhau, chưa có tục ăn bánh trôi như thời Lê Nguyễn về sau. Bánh cuốn còn được gọi là bánh Xuân thái (thái: rau), trong có nhân (có thể gồm cả rau lẫn thịt), được cuốn tròn lại, hình dạng khá gần với bánh cuốn ngày nay.

PS: Tôi đã nhiều lần đề cập, có nhiều phong tục, truyền thống cũ được duy trì trong một khoảng thời gian nhất định rồi mất đi, nhường chỗ cho phong tục mới, ”truyền thống mới”. Từ đầu tóc, áo quần, cho chí đồ ăn, nước uống đều như vậy. Cho nên thiết kị thấy tục nào đó, hình ảnh nào đó khác với cái ta quen thuộc, cái định kiến của ta thì bảo rằng nó không thuần Việt. Và cũng chớ nhẹ dạ cả tin, nghĩ rằng phong tục nào cũng là phong tục truyền thống, có tự ngàn đời (ngàn năm).

Chú thích:
1, 3. Tiểu học Bản quốc phong tục sách (còn gọi An Nam phong tục sách).
2. Việt Nam phong tục.
4. Bài thơ Bánh trôi nước của Hồ Xuân Hương, trong Tạp thảo tập và Xuân Hương thi sao được chép với tên Vịnh Hàn thực bính (Vịnh bánh Hàn thực).
5. Vân đài loại ngữ.
6, 9. Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa.
7, 8. An Nam chí lược.
______________

(Lê, thế kỷ 16, 17) Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa: “Trôi nước có hiệu Thủy đoàn, trong đường ngoài bột nổi hòn lênh đênh.”

(Nguyễn) Kỹ thuật của người An Nam: “Bánh trôi nước”.

(Lê 1773) Vân đài loại ngữ: “Tục nước ta trọng nhất bánh trôi nước, mỗi năm cứ ngày mồng 3 tháng 3 thì làm bánh ấy. Người phương Bắc cũng có, gọi là Thủy đoàn.”

(Nguyễn) Tiểu học Bản quốc phong tục sách: “Mùng 3 tháng 3 là tết Hàn Thực, cũng gọi là tết Thanh minh. Người ta làm bánh trôi, bày cỗ bàn cúng tế gia tiên. Phỏng theo người phương Bắc kỷ niệm ngày Giới tử thôi chết cháy, cũng có người nhân ngày ấy đi tảo mộ. Dân gian phần nhiều không theo (tức theo tục kỷ niệm Giới Tử Thôi).

_____________

(Trần) An Nam chí lược: “Hàn Thực, đem bánh cuốn tặng nhau”; “Đời thứ tư, Trần Nhân vương Trúc Lâm đạo sĩ, tặng Thiên sứ Trương Hiển Khanh bánh xuân. Hôm nay đúng ngày mồng 3 tháng 3, trên chiếc mâm chạm hình mây đỏ bày bánh Xuân thái, đây là phong tục cũ của An Nam xưa nay.”

(Nguyễn) Kỹ thuật của người An Nam: “Bán bánh quấn”.

(Lê, thế kỷ 16, 17) Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa: “Quyển bính nhiều nhân càng ngon, hiệu là bánh cuốn lăn tròn khéo thay”; “Xuân thái: Bánh cuốn.”

 Nguồn: FB Trần Quang Đức

Đọc thêm trên Nguyễn Trung Thuần FB:

Nhân có những ý kiến bàn về nguồn gốc Bánh trôi bánh chay, mình thử tìm hiểu bên TQ thì tạm thấy chẳng liên quan đến Tết Hàn thực gì sất.

Bánh trôi tiếng Hán gọi là Thang viên (汤圆) , một trong những món ăn nhẹ truyền thống , là món ăn vào Tiết Đông chí, phần nhiều làm từ gạo nếp. Ngô ngữ (吴语) gọi là Thang đoàn (汤团); tiếng Hưng Hóa gọi là Hoàn nám (丸囝); tiếng Đài gọi là Viên tử (圆仔); tiếng Khách gia gọi là Bán viên (粄圆), thường làm hai màu đỏ trắng.

Thang viên có nguồn gốc từ đời Tống. Khi ấy các nơi thịnh hành một món ăn mới lạ, dùng các loại mứt quả làm nhân, bên ngoài bọc bột gạo nếp nặn thành hình tròn. Khi cho vào nồi lúc nổi lúc chìm, nên ban đầu nó được gọi là Phù nguyên tử (“浮元子”), các vùng sau này đổi tên Phù nguyên tử thành Nguyên tiêu (元宵). Phần đông người miền Nam TQ có tập tục truyền thống vào sáng sớm Tết cả nhà ngồi xum vầy cùng thưởng thứcThang viên.

Loại bánh này có các dạng khác nhau ở Tứ Xuyên, Phúc Châu, Đài Loan.

.

VUA MINH MẠNG TRỊ TỘI BỌN CƯỜNG HÀO TỈNH, HUYỆN, XÃ

Bùi Xuân Đính

Thời phong kiến, hệ thống thanh tra của nhà nước gồm các cơ quan: Đô Ngự sử (từ thời Nguyễn đổi thành Viện Đô sát) ở cấp trung ương, Giám sát Ngự sử ở cấp liên trấn (thời Nguyễn là cấp liên tỉnh) và Hiến ty ở cấp trấn (thời Nguyễn là tỉnh). Mỗi cơ quan, mỗi cấp thanh tra này có chức năng, nhiệm vụ riêng, song đều có nhiệm vụ chung là kiểm tra, giám sát quan lại, phát hiện các vụ việc tiêu cực của họ. Các cơ quan cũng như các chức quan của hệ thống thanh tra này hoạt động độc lập, không phụ thuộc vào nhau và cũng không phụ thuộc vào cơ quan hành chính cũng như cơ quan ngành dọc cùng cấp hoặc trên cấp. Chẳng hạn, một vị Hiến sát sứ ở Hiến ty (thanh tra cấp tỉnh), phát hiện một vị quan tỉnh tham tang, có quyền tâu thẳng lên Viện Đô sát, thậm chí tâu thẳng lên vua, không cần thông qua Giám sát Ngự sử (thanh tra cấp liên tỉnh); cũng không phải thông qua Tổng đốc hay Tuần phủ là các quan đứng đầu tỉnh đó.

Ngoài ra, những khi một địa phương nào đó trải qua binh đao, quan lại ức hiếp dân chúng gây tao loạn, các vua thường cử đoàn thanh tra đặc biệt, gọi là Kinh lược sứ, gồm các quan đại thần có uy tín, tài năng và công tâm đến, có nhiệm vụ làm rõ nguyên nhân, ổn định tình hình; được toàn quyền giải quyết các vụ việc ở địa phương đó rồi tâu báo lại với vua.

Vào tháng Tư­ năm Đinh Hợi, triều Vua Minh Mạng (tháng 5 năm 1827), tại trấn Nam Định (từ năm 1831 đổi thành tỉnh Nam Định), nhân dân gặp nhiều đau khổ vì nạn trộm cư­ớp hoành hành và quan lại địa phương nhũng nhiễu, hà hiếp. Nhiều đơn thư kêu cứu liên tiếp gửi vào triều đình Huế. Vua Minh Mạng bèn phái một đoàn kinh l­ược sứ, đứng đầu là các quan đại thần Nguyễn Văn Hiếu Nguyễn Kim Xán ra Bắc xem xét tình hình.

Đến Nam Định, các quan Kinh lư­ợcmột mặt khẩn cấp xét cấp tiền gạo cho những người bị hại ở các làng quê; mặt khác đi đến các phủ huyện nào cũng cho phép người dân được đến gặp quan thanh tra triều đình phản ánh tình hình quan lại địa phương.Sau một thời gian, đoàn Kinh lược sứ thu được rất nhiều chứng cứ về các hành vi tham tang, ức hiếp dân chúng của quan lại các cấp trấn này. Một số quan cấp phủ, huyện bị đưa ra xét xử ngay, khiến cho nhiều quan các phủ huyện khác lo sợ. Từ nỗi lo sợ “dắt dây” của quan lại các phủ huyện, các quan Kinh lược sứ phát hiện ra đầu mối của tình hình tao loạn ở trấn Nam Định chính là một số quan chức trấn này, gồm Cai án Phạm Thanh, Thư ký Bùi Khắc Tham. Họ là những kẻ “gian tham, giảo quyệt, hung ác, ng­ười trong vùng đều oán giận”.

Nghe tin có quan Kinh lược sứ của triều đình về, các quan tham này đều lo sợ, đến nỗi Phạm Thanh bỏ cả ấn tín, công sở chạy trốn.Vụ việc đư­ợc tâu lên Vua Minh Mạng. Vua lệnh cho các quan Kinh lược sứ phải bắt bằng đ­ược Phạm Thanh, bằng không sẽ bị xử theo luật “cố thả”. Vua lại dụ quở  trách các quan trấn thần Nam Định: “Lũ các ngươi làm quan trong hạt lại để có nhiều kẻ tham lam, làm hại dân, rồi lại bao che cho chúng mà nói dối vua, dám tâu rằng không xét thấy việc tham bỉ. Đến như­ Phạm Thanh tội lớn, khi Kinh lư­ợc sứ đến nơi thì sự việc vỡ lở nên lọt tin ra để nó trốn đ­ược. Các ng­ươi trị dân thì vỗ nuôi sai pháp, giặc nổi như­ ong; xét quan thì không biết phân biệt, dung túng thiên vị, như­ thế thì khép vào tội cách chức ch­ưa thỏa”.

Rồi Vua ra lệnh giải chức của  các quan đầu trấn Nam Định là Đỗ Văn Thịnh, Trần Chính Đức, Vũ Đức Khuê; đồng thời lệnh cho họ trong ba tháng phải bắt được những kẻ phạm tội, căn cứ vào đó để xét giảm tội hay không.Nghe tin vậy, Bùi Khắc Kham cũng bỏ trốn, như­ng ít lâu sau cùng bị bắt với Phạm Thanh. Nhân dân địa phư­ơng lại đem các việc làm xấu xa của họ ra tố cáo. Vua Minh Mạng sai giải bọn Thanh – Kham đến chợ trung tâm của trấn, chém ngang lư­ng, tịch thu gia tài của chúng đem chia cho những ng­ười dân nghèo.Đoàn Kinh l­ược sứ còn đi xem xét một số phủ, huyện khác, điều tra và đề nghị trị tội một số quan lại thoái hóa. Tri phủ Kiến X­ương Nguyễn Công Tuy tham tang phải tội chết, Đồng Tri phủỨng Hòa Phan Thọ Vực và Tri huyện Đại An Nguyễn Văn Nghiêm cố ý dung túng cho các nha lại nhũng nhiễu hại dân đều bị cách chức. Nhiều quan của các nha phủ khác qua tra xét thấy không xứng đáng chức đã bị truất bãi về làm dân.

Lời bàn:

Vụ việc trên đây được ghi rõ trong sách Đại Nam thực lục – bộ quốc sử của nhà Nguyễn. Từ vụ việc này cho thấy những bài học giá trị với việc quản lý xã hội và công tác thanh tra, giám sát quan lại ở các địa phương.

Một là, mặc dù hệ thống thanh tra của Nhà nước phong kiến có đủ “lệ bộ”, quy chế thanh tra, kiểm tra, giám sát khá rõ ràng, thậm chí với nguyên tắc thanh tra độc lập – như đã nêu ở trên, nhưng vẫn có không ít vụ quan lại vi phạm pháp luật với hai tội danh, cũng là hai “đặc trưng” cơ bản là lợi dụng chức vụ để tham tang và ức hiếp dân chúng; nhiều vụ diễn ra rất trầm trọng, khiến triều đình phải cử đoàn thanh tra đặc biệt về xem xét mà vụ việc ở trấn Nam Định trên đây là điển hình.

Đó là vì, chỉ cần lơi lỏng một chút trong công tác thanh, kiểm tra, các quan lại “sẵn sàng” lợi dụng những kẽ hở của pháp luật, tình trạng thiếu hiểu biết pháp luật và nỗi lo ngại của người dân về những nỗi khổ ải mỗi khi phải đến cơ quan công quyền, cơ quan pháp luật; sự quan liêu của bộ máy công quyền, sự dung túng – và cả thông đồng, “bảo kê” của quan trên; tình trạng thông tin liên lạc kém v. v.  để phạm tội. Cho nên, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát luôn phải thường xuyên, sâu sát mới có thể ngăn chặn, hạn chế tình trạng quan lại lợi dụng để phạm tội; không thể để khi sự việc xảy ra mới cử đoàn thanh tra đặc biệt về giải quyết, bởi khi đó, hậu quả đã rất nặng nề.

Hai là, cả một “bộ sậu” quan lại ở Nam Định, từ cấp trấn xuống cấp huyện  thoái hóa, biến chất, trở thành “tập đoàn cư­ờng hào” hà hiếp dân chúng nặng nề như­ thế, nếu không có sự sâu sát và nghiêm minh của các quan Kinh l­ược sứ thì  chắc chắn, những “quan cường hào” vẫn nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, sau khi “tai qua nạn khỏi” sẽ quay lại tham nhũng và ức hiếp dân, dân lại khổ thêm biết chừng nào.

Cho hay, thanh tra phát hiện các vụ việc tiêu cực đã là cần thiết, giải quyết dứt điểm vụ việc đó, hay nói một cách khác, phải “trị tận gốc, bốc tận rễ” mới là điều quan trọng.

Ba là, công lao phát hiện ra những tiêu cực, thoái hóa biến chất của quan trấn Nam Định đầu tiên chính là những người dân ở trấn này. Cho hay, có hệ thống thanh tra các cấp với đầy đủ quy chế, quy tắc làm việc rõ ràng cũng chỉ là một điểu kiện ban đầu, để phát hiện ra các vụ việc tiêu cực của quan lại địa phương, người làm công tác thanh tra phải gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến của người dân.

Bốn là, việc xử lý các quan lại thoái hóa, biến chất ở trấn Nam Định rất kiên quyết và nghiêm khắc còn có vai trò rất lớn của Vua Minh Mạng.*Bài đã đăng trên tạp chí Kiểm tra (Ủy ban Kiêm tra Trung ương) số tháng 8 năm 2011, có tiêu đề “Sâu sát và nghiêm minh”. Nhân vụ Tiên Lãng, tác giả đổi lại tiêu đề để mọi người cùng suy ngẫm, nội dung không thay đổi.