Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc

Những ngày gần đây, nhiều du khách đến với làng hoa Sa Đéc (tỉnh Đồng Tháp) đều tỏ ra thích thú với vẻ đẹp của khu vườn có hàng trăm cây chà là đang cho trái.

Khu vườn chà là của ông Tư Dũng (ngụ phường Tân Quy Đông, TP Sa Đéc) đang vào độ chuẩn bị chín, thu hút du khách gần xa. Đến đây, du khách có thể thỏa thích chụp ảnh với khoảng 200 cây chà là khắp khu vườn rộng hơn 4.000m2.

Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 1

Nhiều du khách đến tham quan, chụp ảnh trong vườn chà là

Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 3
Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 4

Cận cảnh cây chà là đang trĩu quả, chuẩn bị chín

Theo lời giới thiệu của ông Tư Dũng, ban đầu, cây chà là được ông mang giống từ Campuchia về trồng với mục đích để bán kiểng. Đến nay vườn chà là của ông được 10 năm tuổi và chỉ ra trái mỗi năm một lần vào mùa hè. Cao điểm là vào giữa tháng 4, thời gian ra trái cũng rất ngắn, chỉ khoảng 2 tháng. Đây là năm thứ 2 vườn chà là mở cửa đón du khách.

Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 5
Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 7

Du khách thích thú với vườn chà là lạ mắt

Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 8

rái chà là khi chín

Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 9
Ngất ngây với vẻ đẹp của vườn chà là ở Sa Đéc - 10

Khoảng 200 gốc chà là chuẩn bị cho trái

“Mấy năm trước vườn chà là này cũng có trái nhưng không nhiều, không đồng loạt. Năm nay, nhờ ra trái nhiều và đồng loạt làm cả khu vườn chà là rực sáng bởi sắc vàng khi chín khiến nhiều người thích thú nên gia đình mở cửa đón khách vào tham quan chụp ảnh và thưởng thức trái tươi tại chỗ. Tuy trái chưa chín rộ nhưng đặc biệt là thứ bảy, chủ nhật có hàng trăm lượt du khách từ khắp nơi đổ về vườn chà là để tham quan, chụp ảnh” – ông Dũng phấn khởi nói.

Theo Tâm Minh (Người lao động)

14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao?

14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao?
Pax Thiên hiện tại đã trở thành một chàng trai cá tính, vạm vỡ và rắn rỏi.
Cậu bé Việt bị bỏ rơi may mắn thành con nuôi của minh tinh Hollywood

Tại Hollywood có một cậu bé Việt Nam cực kỳ nổi tiếng tên Pax Thiên. Dù mới 17 tuổi, nhưng Pax Thiên đã là nhân vật được truyền thông Mỹ ráo riết “săn đón” nhờ là con nuôi của Angelina Jolie và Brad Pitt.

Thế nhưng trước khi gặp được hai ngôi sao đình đám bậc nhất xứ cờ hoa và được sống đủ đầy, sung sướng, Pax Thiên từng có hoàn cảnh vô cùng bất hạnh. Cậu bé Việt Nam vốn có tên Phạm Quang Sáng, chào đời tại một bệnh viện ở TP HCM vào năm 2003.

Không may mắn như nhiều đứa trẻ khác, Phạm Quang Sáng bị mẹ ruột bỏ rơi ngay từ khi mới lọt lòng. Hai ngày sau khi sinh, mẹ cậu đã âm thầm rời khỏi bệnh viện, chỉ để lại một tờ giấy khai sinh có ghi địa chỉ gia đình và tên con, cùng khoản viện phí 480.000 đồng chưa đóng. 

Sau này người ta mới biết, mẹ Sáng vốn là “con nghiện” ma túy, bản thân không nuôi nổi chính mình nên đành bỏ lại con ở bệnh viện.

Mẹ ruột bỏ đi, ông bà ngoại không có khả năng nuôi dưỡng nên Quang Sáng được đưa đến Trung tâm Nuôi dưỡng trẻ mồ côi Tam Bình. Vì sinh thiếu tháng lại không được chăm sóc đầy đủ, cậu bé bị suy dinh dưỡng nặng, mắc bệnh ngoài da và một số bệnh tật khác.

Tháng 1/2007, Pax Thiên được Angelina Jolie nhận nuôi.

Số phận của Quang Sáng thực sự thay đổi nhờ phép màu mang tên “Angelina Jolie”. Tháng 11/2006 , minh tinh Hollywood sang Việt Nam tìm kiếm con nuôi. 

Khi cô tới thăm trại trẻ mồ côi, trong khi những đứa trẻ khác vui vẻ ùa ra nhận quà, thì Quang Sáng lại nép mình ở một góc phòng. Ánh mắt sợ hãi, sự lo lắng và dè dặt của cậu bé khiến ngôi sao Maleficent ấn tượng.

Tháng 1/2007, Angelina nộp đơn xin nhận con nuôi ở Việt Nam. Trong rất nhiều bức ảnh chụp các em nhỏ tại trung tâm, cô ngay lập tức nhận ra Quang Sáng và nhanh chóng hoàn thành thủ tục nhận con nuôi.

Angelina đặt cho cậu bé cái tên Pax Thiên, có nghĩa là “bầu trời bình yên”. Cũng từ đây, cuộc đời của cậu bé mồ côi người Việt bước sang trang mới.

14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao? - Ảnh 2.

Cuộc sống của cậu bé Việt Nam hoàn toàn thay đổi sau khi trở thành con trai của minh tinh nổi tiếng Hollywood.

Trở thành chàng trai 17 tuổi cá tính, rắn rỏi trên đất Mỹ

Vì sinh ra trong hoàn cảnh bất hạnh, thiếu vắng sự yêu thương nên những năm đầu sống trên đất Mỹ, Pax Thiên tỏ ra khá nhút nhát, lầm lì và ít nói. 

Mỗi khi xuất hiện trước truyền thông và đám đông, cậu thường xuyên nắm chặt tay bố mẹ, các anh chị em. Thậm chí,  Pax Thiên còn có những phản ứng tiêu cực như giận dữ, bỏ chạy hay la hét khi bị paparazi đeo bám, chụp hình.

Nhưng nhờ tình yêu thương, sự kiên nhẫn giúp con hòa nhập với môi trường sống mới của Angelina Jolie, Pax Thiên ngày một tự tin, trưởng thành và vững vàng hơn theo thời gian. Đến nay, cậu bé Việt Nam năm nào đã bước sang tuổi 17, trở thành một chàng trai vững chãi, mạnh mẽ, có cá tính riêng.

Pax Thiên từng gây bão truyền thông khi lái chiếc xe Toyota Tacoma có giá tiền tỷ ra đường (theo luật ở Mỹ, công dân từ 16 tuổi trở lên có thể thi bằng lái xe nhưng phải có người lớn ngồi cạnh – pv). Cậu trông vô cùng chững chạc, rắn rỏi và cá tính với làn da đen rám nắng và bắp tay nổi cuồn cuộn.

14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao? - Ảnh 3.
14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao? - Ảnh 4.

Hình ảnh cá tính, rắn rỏi của Pax Thiên trên chiếc xe tiền tỷ gây bao truyền thông.

14 năm sau khi được Angelina nhận nuôi, cuộc sống của Pax Thiên tại Mỹ ở tuổi 17 ra sao? - Ảnh 5.

Cậu bé Việt Nam nay đã trở thành chàng trai 17 tuổi “chất lừ”.

Thế nhưng chia sẻ với People, Angelina Jolie tiết lộ khác với vẻ ngoài cá tính, Pax Thiên lại có tính cách dễ gần, ấm áp và rất chiều chuộng các em. 

Sau khi cha mẹ nuôi ly hôn, anh cả Maddox sang Hàn Quốc du học, cậu luôn là chỗ dựa vững chắc cho mẹ. Mỗi khi xuất hiện bên Angelina, Pax Thiên ra dáng là người anh lớn trong gia đình, vừa xách đồ cho mẹ, vừa phụ giúp trông chừng các em. 

Mặc dù là “cậu ấm” nhà sao được săn đón bậc nhất Hollywood, nhưng Pax Thiên lại sống khá kín tiếng, không thích khoe mẽ, phô trương. Cậu dành nhiều thời gian cho niềm đam mê âm nhạc, phim ảnh và nhiếp ảnh.

Ngoài ra, ở tuổi 17, Pax Thiên còn thích đi du lịch, gặp gỡ những người bạn mới, Angelina Jolie tận dụng điều này để trao cho con trai cơ hội giúp đỡ những hoàn cảnh bất hạnh.

Tuy đã xa quê nhiều năm nhưng Pax Thiên luôn nhớ về Việt Nam. Cậu học Tiếng Việt vì muốn nói được tiếng quê hương và luôn nhớ về nguồn cội của mình.

Theo Nhịp sống Việt

Những tác phẩm văn học làm nên tên tuổi Nguyễn Huy Thiệp

Tuy bắt đầu sự nghiệp sáng tác khá muộn, Nguyễn Huy Thiệp là nhà văn được đánh giá rất cao trong giới văn chương. Ông để lại nhiều tác phẩm đặc sắc cho hậu thế.

Tướng về hưu: Nguyễn Huy Thiệp viết Tướng về hưu vào năm 1987. Tác phẩm gây tiếng vang trên văn đàn Việt và được in trên tạp chí Les Temps Modernes số 512 tháng 3/1989. Tướng về hưu là câu chuyện xoay quanh bi kịch của người lính trở về sau chiến tranh, bởi những khác biệt về lối sống giữa ông với vợ chồng của con trai. Cuối truyện, người lính già lựa chọn trở về đơn vị cũ với đồng đội và hy sinh trên chiến trường.

Muối của rừng: Ra mắt năm 1986, Muối của rừng là tác phẩm đậm tính nhân văn xoay quanh nhân vật Diểu, người đàn ông chuyên đi săn thú rừng. Truyện ngắn là biến đổi phức tạp trong tâm lý của ông từ khi nhìn thấy con mồi cho tới lúc chứng kiến được tình cảm giữa cặp khỉ hoang và ánh mắt cầu xin của chúng. Thông qua tác phẩm này, Nguyễn Huy Thiệp đề cao sự vị tha, hướng thiện của con người cùng vẻ đẹp của thiên nhiên, tạo hoá. Muối của rừng từng được xuất bản tại Thụy Điển.

Không có vua: Có thể nói, Không có vua là tác phẩm điển hình cho phong cách, cũng như giọng văn của Nguyễn Huy Thiệp. Truyện ngắn là câu chuyện xoay quanh những hỗn loạn, không có tôn ti trật tự trong gia đình lão Kiên, thợ sửa xe già. Thông qua Không có vua, người đọc thấy được những điểm xấu xa được ẩn sâu đằng sau vẻ ngoài đạo đức giả.

Con gái thuỷ thần: Đây được coi là tác phẩm khẳng định tài năng của Nguyễn Huy Thiệp trong việc xây dựng nội dung độc đáo. Trong Con gái thuỷ thần, thiên tính nữ được tác giả khắc hoạ rõ nét. Đó cũng là chìa khoá để hoá giải mâu thuẫn, khúc mắc hiện hữu bên trong tác phẩm.

Chuyện tình kể trong đêm mưa: Chuyện tình kể trong đêm mưa (Conte d’amour un soir de pluie) xuất bản tại Pháp vào năm 1999 và được tái bản năm 2001.

Trái tim hổ: Không chỉ nổi tiếng trong nước, Nguyễn Huy Thiệp còn sở hữu rất nhiều tác phẩm được ra mắt ở nước ngoài. Trái tim hổ (Le coeur du tigre ) cũng nằm trong số đó. Tác phẩm này được ra mắt ở Pháp vào năm 1993 và tại Hà Lan vào năm 1995.

Chảy đi sông ơi: Chảy đi sông ơi là tuyển tập gồm 10 truyện ngắn được Nguyễn Huy thiệp sáng tác trong giai đoạn từ 1982-2004. Tập truyện có nội dung tư tưởng và đề tài phong phú. Tuy nhiên, về cơ bản, các câu chuyện đều lấy cảm hứng từ những cảnh đời đặc biệt để làm bật lên nét nhân văn, hướng thiện.

Thương nhớ đồng quê: Nguyễn Huy Thiệp sáng tác truyện ngắn Thương nhớ đồng quê vào năm 1992 và được chuyển thể thành phim năm 1995. Thời trẻ, Nguyễn Huy Thiệp từng đi đến nhiều vùng quê khác nhau, nên đây là một mảng đề tài chính trong văn nghiệp của ông. Truyện ngắn Thương nhớ đồng quê là áng văn mượt mà dẫn người đọc vào những tình cảm vừa êm đềm xen lẫn ái ngại, xót thương; nhưng vượt lên tất cả là tình cảm với làng quê yêu dấu.

Những ngọn gió Hua Tát: Là tác tiêu biểu cho giai đoạn đầu sáng tác của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Trong đó, tác phẩm được Nguyễn Huy Thiệp xây dựng một cách trực diện, gợi cho độc giả nhiều suy tư về cuộc sống xung quanh cũng như bản ngã của mỗi con người. Văn chương của ông mạnh mẽ, lạnh lùng và thường nhìn thẳng vào những mặt trái của con người, xã hội.

Theo TRI THỨC TRỰC TUYẾN 

Đề xuất xây sân bay tại Cà Mau: “Chúa đảo Tuần Châu” giàu cỡ nào?

“Mong muốn xây dựng thành phố hải sản rộng 500ha ở Cà Mau bằng cách lấn biển trong tương lai, nếu cần thiết sẽ xây dựng sân bay” … đó là đề xuất của “Chúa đảo Tuần Châu” Đào Hồng Tuyển.

Xây dựng thành phố hải sản rộng 500ha và sân bay?

Mới đây, UBND tỉnh Cà Mau có buổi làm việc với các Tập đoàn kinh tế lớn để mời gọi đầu tư một số dự án trên địa bàn tỉnh. Trong số các tập đoàn này có Tuần Châu Group do “Chúa đảo Tuần Châu” Đào Hồng Tuyển làm Chủ tịch HĐQT.

Trước những lợi thế của tỉnh, ông Lê Quân, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh đang lập dự án kêu gọi đầu tư xây dựng cảng biển nước sâu Hòn Khoai là cảng biển trung chuyển quốc tế có khả năng tiếp nhận tàu tải trọng 250.000 tấn, năng lực thông qua cảng là 40 triệu tấn/năm, và là con đường lưu thông chính phục vụ hàng hóa.

Đề xuất xây sân bay tại Cà Mau: “Chúa đảo Tuần Châu” giàu cỡ nào? - 1

Ông Đào Hồng Tuyển, Chủ tịch Tập đoàn Tuần Châu

Chia sẻ về kế hoạch đầu tư, ông Đào Hồng Tuyển cho biết, sau khi khảo sát các cảng biển hiện có trên địa bàn tỉnh Cà Mau, đặc biệt là khảo sát thực địa ở hai khu kinh tế có nhiều tiềm lực phát triển ở Cà Mau là Năm Căn (huyện Năm Căn) và Sông Đốc (huyện Trần Văn Thời), tập đoàn rất mong muốn đầu tư vào Cà Mau, nếu cần thiết sẽ xây dựng sân bay.

“Tôi mong muốn sẽ đầu tư xây dựng một thành phố hải sản ở Cà Mau với quy mô khoảng 500ha bằng cách lấn biển trong tương lai”, ông Tuyển nhấn mạnh.

“Cà Mau rất cần nhà đầu tư vào đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông và logistics cảng kết hợp với khu vui chơi giải trí. Tỉnh Cà Mau sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về thủ tục để doanh nghiệp có thể sớm bắt tay đầu tư vào các dự án đang mời gọi trên địa bàn” – Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nói.

Ông Đào Hồng Tuyển giàu cỡ nào?

Ông Đào Hồng Tuyển (sinh năm 1954) từng có một thuở hàn vi khá cơ cực, lang thang hè phố, bươn trải với bao công việc lao động chân tay vất vả. Ông từng là chiến sĩ trong binh đoàn tàu không số thời chống Mỹ. Sau khi rời quân ngũ ông bám trụ Sài Gòn để khởi nghiệp, bươn trải kiếm sống trong nhiều lĩnh vực, từ nước giải khát, phân bón, bánh kẹo đến làm giấy.

Đề xuất xây sân bay tại Cà Mau: “Chúa đảo Tuần Châu” giàu cỡ nào? - 2

Một góc của đảo Tuần Châu (Quảng Ninh)

Năm 1988, ông được bổ nhiệm làm phó tổng giám đốc Công ty XNK Trung Ương Đoàn. Vào năm 1992, ông giữ chức vụ giám đốc trung tâm chuyển giao công nghệ và XNK Khoa học kỹ thuật. Đến năm 1994, ông được bầu làm phó chủ tịch hội phân bón Việt Nam.

Năm 1997, ông quyết định rời Sài Gòn về lại quê hương lập nghiệp. Ngày 2/8/1997, ông Tuyển thành lập Công ty TNHH Âu Lạc Quảng Ninh, trụ sở đặt tại đảo Tuần Châu, TP. Hạ Long, Quảng Ninh.

Hơn 20 năm qua, ông Tuyển từng bước gây dựng từ một công ty nhỏ thành Tập đoàn Tuần Châu với hơn 30 công ty thành viên hoạt động trên nhiều lĩnh vực gồm du lịch, sân golf, bất động sản, cảng tàu – bến du thuyền… trải dọc từ Bắc chí Nam.

Ông Tuyển đã thực hiện một dự án được xem là điên rồ nhất vào thời đó là đổ 80 tỷ đồng để lấy đất lấp biển, xây dựng con đường độc đạo dẫn từ đất liền ra đảo Tuần Châu.

Năm 2008, ông Tuyển tiếp tục đầu tư dự án Tuần Châu Hà Nội, với tổng diện tích lên đến 200 héc ta tại xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, Hà Nội.

Tuy nhiên, trong 3 năm gần nhất, Âu Lạc Quảng Ninh liên tục lỗ với tổng mức lỗ 146 tỷ đồng, Công ty Tuần Châu Hà Nội cũng không khả quan.

Năm 2017, Tập đoàn Tuần Châu đề xuất với Thành uỷ, UBND TP.HCM đầu tư xây dựng tổ hợp các đại dự án, trong đó có thành phố mới New City (huyện Củ Chi), đại lộ ven sông Sài Gòn, Sài Gòn Marina City (Cần Giờ) và cả dự án di chuyển chợ hoá chất Kim Biên (quận 5). Tổng dự toán kinh phí đầu tư cho các dự án trên khoảng 65.000 tỉ đồng.

Song, ngày 27/5/2020, ông Đào Hồng Tuyển đã trao ý tưởng và bản quyền dự án đại lộ ven sông Sài Gòn và Sài Gòn New City cho ông Hồ Minh Hoàng – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả.

Bên cạnh các siêu dự án, đại gia Đào Hồng Tuyển còn sở hữu hai du thuyền hạng sang. Cặp du thuyền này xuất hiện tại cảng Tuần Châu từ năm 2008. Tại thời điểm đó, mỗi chiếc du thuyền mới có giá lên đến hơn 800 nghìn USD được mua từ Hong Kong. Sau khi về Việt Nam, đăng kiểm xong cặp du thuyền này lên tới vài triệu USD. Ở Việt Nam, chúng được ví như những chiếc Rolls Royce trên biển.

Ngoài ra, “Chúa đảo” Tuần Châu từng siêu xe Rolls Royce Phantom trị giá 1 triệu USD. Tuy nhiên, siêu xe này của ông đã được bán vào năm 2015 với giá 9 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền được dành để ủng hộ học sinh và nhân dân Quảng Ninh gặp lũ lụt.

Dù không công khai tài sản của mình nhưng nhìn vào những công trình, những dự án mà vị “chúa đảo” này đang nắm trong tay, có thể khẳng định ông là một đại gia thực thụ. Tuy nhiên, công ty của ông Tuyển không niêm yết trên sàn chứng khoán, nên cũng khó để biết được tài sản của vị tỉ phú “kín tiếng” này là bao nhiêu.

Theo Hồng Hương (Dân Việt

Những cuộc tàn phá và thảm sát của nhà Tây Sơn

Sự thất bại của quân Tây Sơn trước nhà Nguyễn thường được cho là vì cái chết của vua Quang Trung. Tuy nhiên, nhìn lại lịch sử, tại sao Nguyễn Phúc Ánh bao nhiêu lần tay trắng bại vong lại vẫn nhận được sự ủng hộ của người dân? Nhà Tây Sơn đã làm những điều gì để mất lòng dân đến như vậy?

Chuyên đề Điều gì khiến nhà Tây Sơn bại bởi nhà Nguyễn?
Tóm tắt bài viết:

Hội An: Thương cảng hàng đầu châu Á bị tàn phá
Cù lao Phố: Trung tâm thương mại sầm uất nhất Nam Bộ bị tàn phá
Mỹ Tho: Vùng kinh tế hưng thịnh bị tàn phá
Thảm sát người Hoa ở Chợ Lớn
Hội An: Thương cảng hàng đầu châu Á bị tàn phá
Từ thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên, Hội An được xây dựng và phát triển trở thành thương cảng tiêu biểu của châu Á và nổi tiếng khắp thế giới. Rất nhiều thương nhân từ Nhật Bản, Trung Quốc, châu Âu đến đây giao thương, biến Hội An thành hải cảng quốc tế tiêu biểu ở châu Á. Hội An là đô thị rất trù phú, được nhiều nơi trên thế giới biết đến, có rất nhiều khu phố dành cho thương gia nước ngoài.

Một người Ý là Christoforo Borri cư trú ở Hội An vào năm 1618 đã mô tả rằng:

“Hải cảng đẹp nhất, nơi tất cả người ngoại quốc đều tới và cũng là nơi có hội chợ danh tiếng chính là hải cảng thuộc tỉnh Quảng Nam”.

“Người Hoa và Nhật Bản là những thương nhân chủ yếu của chợ phiên, năm nào cũng mở và kéo dài trong bốn tháng. Người Nhật thường đem lại 4, 5 vạn nén bạc, người Trung Hoa thì đi một thứ thuyền buồm đem lại nhiều tơ lụa tốt và sản vật đặc biệt của họ”

“Do chợ này mà Quốc vương thu được số tiền thuế lớn, toàn quốc nhờ vậy cũng được nhiều lợi ích”.

(Xem bài: Các đời chúa Nguyễn mở rộng lãnh thổ Đại Việt như thế nào? – Phần 2: Cuộc di dân lịch sử)

Thế nhưng quân chúa Trịnh và quân Tây Sơn sau khi chiếm Quảng Nam đã tàn phá tất cả Hội An. Không chỉ sử liệu thời nhà Nguyễn mà nhiều thương gia phương Tây cũng chứng kiến ghi nhận cảnh này.

Phố cổ Hội An xưa (Ảnh qua vi.wikipedia.org)

Phố cổ Hội An xưa (Ảnh qua vi.wikipedia.org)
Vào thời điểm 1774-1775 là giai đoạn mà quân Trịnh tiến đánh Phú Xuân (Huế), chúa Nguyễn phải chạy về Quảng Nam, lại bị quân Tây Sơn đánh ra uy hiếp. Một bức thư năm 1775 của Halbout đã ghi nhận:

“Quân nổi loạn đã cướp bóc, cướp phá chẳng nương tay, đến nổi các tỉnh Cham cứ 20 người thì có 19 người chết vì bị đầy đọa khổ sở. Các giáo khu ở Hàn và Cầu Né đều không còn… Năm ngoái, ở Bầu Nghé từ tháng 4 đến tháng 9 âm lịch số giáo dân bị giết đến sáu trăm người… Ở một nơi khác cũng thời gian ấy, ít nhất có đến 1500 giáo dân bị giết. Suốt hai năm ròng gần như quanh tôi lúc nào cũng có người chết và hấp hối…”

Thư của các giáo sĩ thừa sai, NXB Văn học Hà Nội.

Một người Anh Charles Chapman phải thốt lên rằng:

“Khi tới Hội An, thành phố lớn này chẳng còn lại là bao những khu phố được quy hoạch quy củ với những ngôi nhà xây bằng gạch, đường lát đá mà chỉ thấy một cảnh hoang tàn làm cho ta cảm thấy xót xa. Trời ơi, những công trình ấy bây giờ chỉ còn đọng lại trong ký ức mà thôi”

Kiến trúc phố cổ Hội An – Việt Nam, NXB Thế giới

Sau này thành phố Hội An đã được xây dựng lại nhưng không thể được như trước nữa, những khu phố sầm uất đã không còn, nhiều thương gia chứng kiến cảnh tàn phá cướp bóc cũng sợ hãi mà không dám quay lại.

Nhà nghiên cứu Tạ chí Đại Trường dẫn lời Linh mục Labartette miêu tả:

“Ở Cửa Hàn (Đà Nẵng) không còn một con heo, gà, vịt, đường cát trước kia sản xuất rất nhiều nay biến mất, tiền mất giá một quan còn giá trị độ một đồng, tình trạng đói khổ ăn xin xuất hiện phổ biến trong xứ.”

Lê Quý Đôn cũng ghi nhận trong thảm cảnh ở Quảng Nam trong “Phủ biên tạp lục” như sau:

“…quá đỗi đói khổ cùng khốn, họ chỉ ngóng trông quân nhà vua đến giải cứu cho họ…”

Cù lao Phố: Trung tâm thương mại sầm uất nhất Nam Bộ bị tàn phá
Trung tâm thương mại ở Nam Bộ là cù lao Phố nằm bên sông Đồng Nai thuộc xã Hiệp Hòa, Biên Hòa ngày nay. Nguồn gốc của nó là do một số tướng lĩnh nhà Minh do không quy phục nhà Thanh nên đến xin chúa Nguyễn được làm con dân Đại Việt và được cho phép khai phá vùng đất này. (Xem bài: Các đời chúa Nguyễn mở rộng lãnh thổ Đại Việt như thế nào? – Phần 3: Lãnh thổ mở rộng đến Gia Định)

Thời ấy thương nghiệp phát triển dẫn đến các nghề thủ công như dệt chiếu, tơ lụa, gốm, đúc đồng, nấu đường, làm bột, đồ gỗ gia dụng, chạm khắc gỗ, đóng thuyền, làm pháo v.v.. rất phát triển. Nơi đây thuận tiện giao thông thủy bộ, buôn bán tấp nập, nên bắt đầu phồn thịnh và nhanh chóng trở thành trung tâm thương mại và giao dịch quốc tế của cả vùng Nam Bộ.

Điều gì khiến nhà Tây Sơn bại bởi nhà Nguyễn?

Cù lao Phố ngày nay.
Sách “Đại Nam nhất thống chí” mô tả rằng Nông Nại đại phố lúc đầu do Trần Thượng Xuyên (tức Trần Thắng Tài – từng là tổng binh ba châu Cao – Lôi – Liêm dưới triều Minh) khai phá, ông “chiêu nạp được người buôn nước Tàu, xây dựng đường phố, lầu quá đôi từng rực rỡ trên bờ sông, liền lạc năm dặm và phân hoạch ra ba nhai lộ: nhai lớn giữa phố lót đá trắng, nhai ngang lót đá ong, nhai nhỏ lót đá xanh, đường rộng bằng phẳng, người buôn tụ tập đông đúc, tàu biển, ghe sông đến đậu chen lấn nhau, còn những nhà buôn to ở đây thì nhiều hơn hết, lập thành một đại đô hội…”

Trịnh Hoài Đức mô tả trong “Gia Định thành thông chí” của mình như sau:

“Các thuyền ngoại quốc tới nơi này (cù lao Phố) bỏ neo, mướn nhà ở, rồi kê khai các số hàng trong chuyến ấy cho các hiệu buôn trên đất liền biết. Các hiệu buôn này định giá hàng, tốt lẫn xấu, rồi bao mua tất cả, không để một món hàng nào ứ động. Đến ngày trở buồm về, gọi là ‘hồi đường’, chủ thuyền cần mua món hàng gì, cũng phải làm sẵn hóa đơn đặt hàng trước nhờ mua dùm. Như thế, khách chủ đều được tiện lợi và sổ sách phân minh. Khách chỉ việc đàn hát vui chơi, đã có nước ngọt đầy đủ, lại khỏi lo ván thuyền bị hà ăn, khi về lại chở đầy thứ hàng khác rất là thuận lợi…”.

Khi quân Tây Sơn đánh vào Nam bộ, lịch sử ghi nhận rằng cù lao Phố bị tàn phá, người Hoa kiều bị tàn sát. Quân Tây Sơn cướp bóc của cải chở về Quy Nhơn, những gì còn lại đều bị đốt sạch. Các cơ sở thủ công bị phá, dân chúng bị tàn sát, nước đỏ ngầu vì máu. Những người Hoa may mắn sống sót chạy về Bến Nghé, sau này thành lập lại trung tâm thương mại ở vùng Chợ Lớn.

Trịnh Hoài Đức mô tả sự việc này trong “Gia Định thành thông chí” rằng từ khi bị Tây Sơn tàn phá, “nơi đây biến thành gò hoang, sau khi trung hưng người ta tuy có trở về nhưng dân số không được một phần trăm lúc trước”.

Sau khi chợ búa cùng phố xá bị tàn phá nặng nề, các thương gia người Hoa rủ nhau xuống vùng Chợ Lớn, sinh sống và lập những cơ sở thương mãi khác cho đến nay. Kể từ đó, vùng cù lao Phố đánh mất vai trò là trung tâm thương mại của Đàng Trong mà thay vào đó là Chợ Lớn và Mỹ Tho.

Xem thêm: Thời nhà Nguyễn thế kỷ 19: Lãnh thổ Việt Nam rộng lớn gấp 1,7 lần hiện nay

Mỹ Tho: Vùng kinh tế hưng thịnh bị tàn phá
Vào năm 1679, một nhóm khoảng ba ngàn người Minh Hương được Chúa Nguyễn cho định cư vùng đất mới này. Trong nhóm có Dương Ngạn Địch đứng ra lập Mỹ Tho đại phố ở làng Mỹ Chánh, huyện Kiến Hòa. Khu đại phố này kéo dài đến Cầu Vĩ, Gò Cát, tức khu vực xã Mỹ Phong hiện nay. Rất nhiều làng xã mọc lên xung quanh khu vực Mỹ Tho: Thái Trấn lập làng An Hoà (sau đổi là Thạnh Trị), Nguyễn Văn Trước lập làng Điều Hòa (khu vực đường Nguyễn Hùynh Đức bây giờ ).

Vào thế kỷ 17, Mỹ Tho đã trở thành một trong hai trung tâm thương mại lớn nhất Nam Bộ lúc bấy giờ (trung tâm còn lại là cù lao Phố). Sự hưng thịnh của phố chợ Mỹ Tho cho thấy nền sản xuất nông – ngư nghiệp và kinh tế hàng hóa địa phương ở thời điểm đó đã có những bước phát triển đáng kể, đặc biệt là đối với ngành thương mại.

Nguyễn Phúc Ánh

Quân Tây Sơn. (Ảnh minh họa từ lyhocdongphuong.org.vn)
Tuy nhiên quân Tây Sơn đã tàn phá vùng kinh tế hưng thịnh này một cách không thương tiếc. Nhà nghiên cứu Sơn Nam đã mô tả trong “Lịch sử khẩn hoang miền Nam” rằng:

“Chợ phố lớn Mỹ Tho, nhà ngói cột chàm, đình cao chùa rộng, ghe thuyền ở các ngả sông biển đến đậu đông đúc làm một đại đô hội rất phồn hoa huyên náo. Từ khi Tây Sơn chiếm cứ, đổi làm chiến trường, đốt phá gần hết, từ năm 1788 trở lại đây, người ta lần trở về, tuy nói trù mật nhưng đối với lúc xưa chưa được phân nửa”.

Thậm chí người ta đã coi quân Tây Sơn như cường đạo. Tại Vĩnh Thanh, trong lúc Tây Sơn vào chiếm cứ thì dân chúng “đều chôn cất của cải không dám phơi bày ra, cho nên bọn cường đạo không cướp lấy được vật gì”.

Thảm sát người Hoa ở Chợ Lớn
Từ khi cù lao Phố bị phá hủy thì các hoạt động thương mại phải di dời tập trung về Chợ Lớn.

Năm 1782 Nguyễn Nhạc đến “18 thôn vườn trầu” thì bị phục kích thua trận. Nhận ra quân phục kích là đạo binh Hòa Nghĩa gồm nhiều người Hoa ủng hộ Nguyễn Phúc Ánh, Nguyễn Nhạc đã thực hiện một cuộc thảm sát đối với người Hoa.

Nhà nghiên cứu Sơn Nam căn cứ theo “Gia Định thông chí” viết trong cuốn “Lịch sử khẩn hoang miền Nam” như sau:

“Nhạc bèn giận lây, phàm người Tàu không kể mới cũ đều giết cả hơn 10.000 người. Từ Bến Nghé đến sông Sài Gòn, tử thi quăng bỏ xuống sông làm nước không chảy được nữa. Cách 2, 3 tháng người ta không dám ăn cá tôm dưới sông. Còn như sô, lụa, chè, thuốc, hương, giấy, nhất thiết các đồ Tàu mà nhà ai đã dùng cũng đều đem quăng xuống sông, chẳng ai dám lấy. Qua năm sau, thứ trà xấu một cân giá bán lên đến 8 quan, 1 cây kim bán 1 quan tiền, còn các loại vật khác cũng đều cao giá, nhân dân cực kỳ khổ sở”.

Ngoài việc trả thù riêng người Tàu, Nguyễn Nhạc còn có dụng tâm tiêu diệt đầu não kinh tế của miền Nam, nơi chúa Nguyễn nắm được nhân tâm từ lâu.

Sự thật là quân Tây Sơn đã tàn sát bao nhiêu người? Linh mục Andre Tôn trong bức thư viết ngày 1/7/1784 mô tả số người chết trong cuộc thảm sát này là 10.000 đến 11.000 người, trong đó phần lớn là người Hoa. Linh mục Castuera, người đã có mặt ở Chợ Quán ngày 7/7/1782, ghi nhận có 4000 người Hoa bị giết. Số nạn nhân thật sự trong những cuộc thành trừng của Tây Sơn là không thể biết chính xác, nhưng một bầu không khí khủng bố đối với người Hoa ở đây là có thật.

Trần Hưng / Trithucvn