Chuyện Về Kiến Trúc Sư Ngô Viết Thụ

May be an image of 2 people and people standing
Vợ chồng kiến trúc sư Ngô Viết Thụ

Dinh Độc Lập , Chợ Đà Lạt , Trường Đại Học Nông Lâm Sài Gòn , Viện Đại Học Huế , Trường Đại Học Y Khoa Sài Gòn , Viện Hạt nhân Đà Lạt … đều là những công trình nổi tiếng cho đến tận ngày nay , và tất cả đều do một tay Kiến Trúc Sư Ngô Viết Thụ tài ba thiết kế .

Tuổi thơ nghèo khó cùng mối nhân duyên tiền định

Ngô Viết Thụ sinh năm 1926 trong một gia đình nghèo khó ở Thừa Thiên Huế , tuổi thơ nhọc nhằn vất vả , ở với Ông Ngoại và được dạy kèm chữ Hán .

Học xong Trung Học , cậu học trò nghèo xứ Huế đến Đà Lạt để nhập học vào trường Cao Đẳng Kiến Trúc Đà Lạt . Thành phố Đà Lạt lúc ấy còn rất xa lạ với cậu học trò , và người đầu tiên mà Ngô Viết Thụ hỏi đường là cô gái Võ Thị Cơ .

Sau này Cha của Võ Thị Cơ muốn tìm một sinh viên thật giỏi và có đạo đức , để làm Gia Sư dạy kèm cho con cô con gái cùng mấy đứa em trong nhà . Và chàng sinh viên mà Ông ưng ý lại chính là Ngô Viết Thụ .

Như một mối nhân duyên tiền định , Ngô Viết Thụ nhận ngay ra người con gái mà mình đã hỏi đường vào lần đầu đến Đà Lạt . Từ đó , hai người đã phát triển tình cảm và quyết định làm đám cưới vào năm 1948 .

Nhận thấy Con Rể của mình rất có tài , gia đình bên Vợ muốn để Ngô Viết Thụ sang Pháp du học để có thể phát triển sở học hơn nữa . Nhưng Ngô Viết Thụ vẫn luôn áy náy vì gia cảnh quá nghèo , không muốn sống dựa vào nhà Vợ .

Hiểu rõ điều đó , Vợ Ông quyết định nghỉ học ở nhà buôn bán cùng Cha Mẹ để có tiền cho Ông đi du học . Lấy lý do là Ông sẽ dùng tiền của Vợ chứ không phải của gia đình nhà Vợ , bà Võ Thị Cơ đã thuyết phục được Chồng đi Pháp vào năm 1950 .

Con đường đến với giải Khôi Nguyên La Mã

Tại Pháp , Ngô Viết Thụ miệt mài học tập ở trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Paris . Trong quá trình đó , Ngô Viết Thụ đã xuất sắc đoạt giải Paul Bigot do Viện Hàn Lâm tổ chức . Năm 1955 , Ông bảo vệ đồ án tốt nghiệp Kiến Trúc Sư xuất sắc DPLG ( Diplômé Par Le Gouvernement ) .

Cũng năm 1955 , Học Viện Hội Hoạ & Điêu Khắc tổ chức Giải Thưởng Lớn Rô Ma thường được gọi là giải Khôi Nguyên La Mã . Đây là giải thường có truyền thống lâu đời từ năm 1663 ở Pháp dưới thời vua Louis XIV , dành cho những tài năng trẻ trong lĩnh vực âm nhạc , hội hoạ , điêu khắc và kiến trúc . Vì là giải thưởng rất danh giá và lâu đời nên cuộc thi quy tụ được hàng trăm thí sinh xuất sắc nhất Châu Âu .

Ngô Viết Thụ được ưu tiên mời tham gia cuộc thi này . Vì trước đó Ông đã đoạt giải Paul Bigot do Viện Hàn Lâm tổ chức nên không cần tham gia vòng ngoài mà trực tiếp vào thi 3 vòng sau cùng . Ngô Viết Thụ đã xuất sắc vượt qua 2 vòng liền để lọt vào vòng chung kết với 10 thí sinh còn lại .

Để chuẩn bị cho bài thi của mình , Ngô Viết Thụ đã miệt mài vẽ kiến trúc công trình Ngôi Thánh Đường trên Địa Trung Hải . Đến lúc chỉ còn 1 tuần nữa là hết hạn thì Ông mới nhận ra rằng mình đã mắc sai lầm khi chọn phương án thiết kế theo phong cách cổ điển .

Thời gian gian rất gấp , nhưng Ngô Viết Thụ vẫn quyết định mạo hiểm bỏ luôn bản cũ mà vẽ lại toàn bộ theo phong cách hiện đại với tư duy mới đột phá . Cuối cùng bản vẽ thiết kế của Ông cũng kịp hoàn thành đúng hạn .

Bài thi của Ngô Viết Thụ được Hội Đồng đánh giá cao nhất . Nhưng Họ vẫn chất vấn Ông là vì sao Ngôi thánh đường không xoay về hướng Đông , hướng về Jerusalem như thông lệ , mà lại xoay về hướng dòng nước . Ông giải thích rằng dựa trên giáo lý Ki Tô thì Thiên Chúa hiện hữu ở khắp mọi nơi chứ không chỉ hiện hữu tại thánh địa Jerusalem ; hơn nữa hướng của Giáo Đường cần xoay về hướng tốt nhất cho thiết kế .

Giải thích của Ông làm Giám Khảo cười , sau đó Ông nhận được 28 phiếu thuận , 1 phiếu nghịch từ hội đồng giám khảo . Điều này giúp Ông đoạt Giải Nhất về lĩnh vực Kiến Trúc .

Ngày hôm sau , báo chí Pháp đăng tin : Một người Việt Nam đoạt giải Khôi Nguyên La Mã với số phiếu 28/29 . Cánh nhà báo lúc đó còn điều tra và giải thích rằng 1 phiếu nghịch mà Ngô Viết Thụ nhận được là do trong số 29 vị giám khảo có 1 vị có học trò cùng tranh tài , nên Ông Ta chỉ bỏ phiếu thuận duy nhất cho học trò của mình .

Khi kết quả được công bố , bạn bè của Ngô Viết Thụ , chủ yếu là người Pháp , đã sung sướng công kênh Ông lên vai trên những con phố ở Paris trong niềm vui sướng vô hạn . Cho đến tận hôm nay , Ông là người Châu Á duy nhất đoạt được giải thưởng Khôi Nguyên La Mã này .

Dành được giải thưởng danh giá , Ngô Viết Thụ được làm nghiên cứu về quy hoạch và kiến trúc ở cung điện Medicis tại Rome do phía Pháp tài trợ . Các triển lãm kiến trúc , quy hoạch , và hội hoạ hàng năm của Ông cùng những người đoạt giải Khôi Nguyên La Mã đều được Tổng Thống Pháp và Ý đến cắt băng khánh thành .

Trở về phụng sự cho đất nước

Lúc này danh tiếng của Ngô Viết Thụ đã bay xa . Rất nhiều công ty ở Pháp , Ý và Châu Âu mời Ông về làm việc với mức thu nhập rất cao . Ông cũng hoàn toàn có thể cùng Vợ và gia đình đến định cư ở Châu Âu .

Thế nhưng Tổng Thống Ngô Đình Diệm mở lời mời Ông trở về giúp đất nước . Bản thân Ông cũng nhận được thư nhà mong Ông trở về . Ngô Viết Thụ quyết định trở về phụng sự cho đất nước vào năm 1960 .

Ông đã tổ chức triển lãm các dự án nghiên cứu của Ông ở Châu Âu tại Toà Đô Chính Sài Gòn . Chính quyền và dư luận rất quan tâm đến dự án nối kết Sài Gòn với Chợ Lớn của Ông bằng một khu trung tâm hành chính quốc gia mới , thế nhưng do kinh phí eo hẹp , dự án của Ông không thực hiện được .

Không màng danh lợi

Tuy thế Ngô Viết Thụ được đánh giá rất cao , Tổng Thống Ngô Đình Diệm đã mời Ông nhận chức Bộ Trưởng Bộ Xây Dựng . Bộ này vào thời ấy nắm luôn cả Xổ số Kiến thiết vốn đang hái ra tiền .

Vốn không quen với việc mới này , Ngô Viết Thụ rất băn khoăn và chia sẻ điều này với Vợ . Vợ khuyên Ông không nên nhận vì Ông vốn là người giỏi nghệ thuật sáng tạo chứ không phải là chính khách .

Ông từ chối vị trí này , nhưng trước thịnh tình của Tổng Thống , Ông nhận làm Cố Vấn và sẽ mở Văn Phòng Tư Vấn Kiến Trúc & Chỉnh Trang Lãnh Thổ cho Phủ Tổng Thống . Từ đó Việt Nam Cộng Hoà không có Bộ Xây Dựng , việc quy hoạch do ông Ngô Viết Thụ cùng văn phòng của Ông nghiên cứu phát triển , rồi Tổng Nha Kiến Thiết nghiên cứu thực hiện .

Văn Phòng Tư Vấn Kiến Trúc & Chỉnh Trang Lãnh Thổ của Ngô Viết Thụ được mở tại 104 Nguyễn Du và số 8 Nguyễn Huệ , Sài Gòn . Ông đã thiết kế nhiều công trình lớn như : Dinh Độc Lập ( 1961-1966 ) , Viện Đại Học Huế ( 1961-1963 ) , Viện Nguyên Tử Đà Lạt nay thuộc Viện Năng Lượng Nguyên Tử Việt Nam ( 1962-1965 ) , Làng Đại Học Thủ Đức ( 1962 ) , Công Trường Mê Linh ( 1961 ) , cùng một số công trình lớn không nhưng không thể xây dựng do thời cuộc . Ngoài ra Ông còn thiết kế hàng chục công trình cho các tỉnh thành khác .

Một số công trình quan trọng của Ông khi xây dựng bất đắc dĩ phải thay đổi so với thiết kế bởi kinh phí hay các vấn đề khác , có công trình không thể xây hết mà phải bỏ đi 1 phần , đây cũng là điều rất đáng tiếc .

Ngô Viết Thụ cũng là người Châu Á đầu tiên trở thành Viện Sĩ Danh Dự của Viện Kiến Trúc Hoa Kỳ ( HFAIA = Heintz & Fiore AIA – Architecture & Design Firm ) cùng thời với một số Kiến Trúc Sư danh tiếng như JH Van den Broek , Arne Jacobsen , Steen Eiler Rasmussen , Hector Mestre , Amancio Williams , Hernan Larrain-Errazuriz , Emilio Duhart H , Jerzy Hryniewiecki và John B Parkin .

Những công trình nổi tiếng

Một trong những công trình lớn đầu tiên của Ông được xây dựng là Dinh Độc Lập – biểu tượng của Sài Gòn lúc đó . Ông không chỉ thiết kế theo Phương Tây hiện đại mà còn kết hợp với cả kiến thức và văn hoá Phương Đông .

Dinh Độc Lập do Ngô Viết Thụ thiết kế

Ông luôn muốn kết hợp văn hoá và nghi lễ cổ truyền của dân tộc vào công trình .

Toàn thể Dinh Độc Lập được làm theo hình chữ 吉 ( Cát )

Lầu thượng là Tứ Phương Vô Sự lầu hình chữ Khẩu ( 口 ) mang ý nghĩa đề cao tự do ngôn luận và giáo dục . Giữa chữ Khẩu ( 口 ) có cột cờ tạo thành chữ 中 ( Trung ) mang ý nghĩa tận trung với đất nước .

Trước tiền sảnh , Nét gạch ngang được tạo bởi mái hiên 3 lầu tứ phương , cùng bao lơn danh dự tạo thành 3 nét gạch ngang như chữ 三 ( Tam ) , nối liền với nét sổ xuống tạo thành chữ Vương ( 王 ) .

Ngay ở giữa tầng cuối , có một tầng thượng nhỏ khiến chữ Vương ( 王 ) thành chữ 主 ( Chủ ) , với ý nghĩa người chủ của Dinh Độc Lập chỉ là Chủ trong nhiệm kỳ của mình , sau có thể sẽ lại đổi Chủ .

Cũng ngay trước tiền sảnh , các bao lơn lần 2 và lầu 3 kết hợp với mái hiên lối vào chính cùng 2 cột bọc gỗ phía dưới mái hiên tạo thành hình chữ ( 興 ) ( Hưng ) .

Chợ Đà Lạt năm 1970 ( Ảnh từ designs.vn )

Ngô Viết Thụ cũng thiết kế chợ Đà Lạt với 3 tầng lầu , bố cục hình chữ H hài hoà , đẹp mắt , khiến chợ Đà Lạt luôn là điểm đến của khách du lịch thập phương .

Mô hình Viện Đại Học Nông Lâm Súc

Đại Học Nông Lâm được thiết kế theo hình chữ 農 ( Nông ) nhắc nhở Vụ Nông Vi Bản nghĩa là lấy nông nghiệp làm gốc . Đại Học Nông Lâm trước đây có khắc tên của của người thiết kế là ông Ngô Viết Thụ , tuy nhiên sau này đã bị dời đi .

Viện Nguyên Tử Đà Lạt

Viện Nguyên Tử Đà Lạt ( Nay thuộc Viện Năng Lượng Nguyên Tử Việt Nam ) . Đây là lò phản ứng duy nhất ở Đông Dương do KTS Ngô Viết Thụ thiết kế . Thiết kế chính là lò phản ứng ở giữa , xung quanh là các phòng làm việc của viện hình vòng cung .

Trường Đại Học Sư Phạm Huế
Mô hình Quần Thể Việt Nam Quốc Tự ,
chỉ xây dựng được khoảng 1/8 vì lý do thời cuộc .

Năm 1975 Việt Nam Cộng Hoà mất , Ngô Viết Thụ phải đi tù cải tạo 1 năm . Cuộc sống đột nhiên lâm cảnh khốn khó , bà Võ Thị Cơ phải tần tảo một mình vất vả nuôi con . Đến lúc Ngô Viết Thụ hết hạn tù cải tạo về nhà thì Vợ Ông đã rất yếu vì vất vả , Bà ra đi năm 1977 trong sự thương tiếc vô hạn của Ông cùng gia đình .

Năm đó ông Thụ 51 tuổi . Bạn bè có giới thiệu cho Ông nhiều người khác nhưng Ông vẫn quyết ở vậy cho đến khi qua đời vào năm 2000 

Theo https://maybienvh.wordpress.com/

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s