Làng cổ Lộc Yên

QUẢNG NAM

Làng Lộc Yên, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước lưu giữ 8 ngôi nhà cổ được chạm trỗ tinh xảo có tuổi đời hơn 150 năm.

Làng cổ Lộc Yên cách trung tâm tỉnh lỵ Quảng Nam khoảng 40 km về phía Tây Nam. Làng được hình thành và phát triển vào thế kỷ 15-16 với nhà gỗ, ngõ đá, bờ chè tàu và những vườn cây trái xanh mát. Đến nay qua 7 đời, làng Lộc Yên có nhiều tộc họ cùng sinh sống thuận hòa.

Ngôi làng có tổng diện tích 279 ha, nhà cửa dựa vào lưng núi, phía trước hướng ra cánh đồng lúa rất thông thoáng. Tháng 9/2019, Lộc Yên được xếp hạng Di tích quốc gia và là một trong 4 làng cổ đẹp nhất Việt Nam.

Xung quanh nhà cổ được trồng cây ăn trái tạo không gian xanh mát. Nơi đây có khí hậu mát mẻ quanh năm nên cây cối luân phiên đơm hoa kết trái.

Lộc Yên là một trong những điểm đến du lịch hấp dẫn nhất của huyện Tiên Phước. Vào những dịp lễ tết đón hàng ngàn lượt khách đến tham quan. Đây điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích cảm giác yên bình, muốn hít thở bầu không khí trong lành và thả hồn mình vào không gian làng quê nhà cổ thoáng đãng, cảnh đẹp.

Lộc Yên còn lưu giữ 8 ngôi nhà cổ làm bằng gỗ mít với ba gian, hai chái theo kiểu nhà rường có niên đại từ 80 năm đến 150 năm. Các ngôi nhà cổ được đánh giá là quần thể có giá trị cao về mỹ thuật.

Bên trong ngôi nhà cổ của ông Đồng Viết Mão, 82 tuổi. Theo chủ nhân, nhà được xây dựng cách đây hơn 150 năm, trước đây mái lợp tranh, năm 1981 thay bằng ngói mới. “Vật dụng trang trí như tủ thờ được khảm ngọc trai; đồ thờ như độc bình, lư hương, ché, hương án, bài vị … bằng gỗ và đồng, bài vị sơn son, khảm xà cừ mua từ Châu Ổ, Quảng Ngãi”, ông Mão nói.

Bộ ấp quả với hình ảnh quả bí ngay tại gian giữa nhà ông Mão với ước nguyện đủ đầy. Các hoa văn chạm trổ điêu luyện trên các cấu kiện gỗ trong nhà được thực hiện bởi bàn tay tài hoa của những nghệ nhân làng mộc Văn Hà, nay thuộc xã Tam Thành, huyện Phú Ninh.

Lộc Yên còn có lưu giữ một “bảo vật” là chiếc bàn tự xoay đầy kỳ bí do nghệ nhân làng mộc Văn Hà tạo ra.

Du khách được giới thiệu một mặt bàn có đường kính khoảng 80 cm, nếu khách tham quan cùng đặt úp tay lên mặt bàn và thống nhất tâm niệm nó tự quay theo chiều nào lập tức mặt bàn từ từ chuyển động xoay tròn. Nếu mọi người vẫn giữ nguyên tay và bước chân theo vòng xoay của mặt bàn thì nó sẽ chuyển động nhanh dần theo hướng đó. Khi có ai đó kêu lên “dừng lại” lập tức nó đột ngột dừng… Bàn sẽ xoay theo chiều ngược lại khi mọi người cùng đảo ngửa tay. Tuy nhiên không phải cuộc thử nghiệm nào cũng thành công.

Du khách bước xuống các ngôi cổ, hai bên ngõ rêu phong phủ màu xanh.

Nằm ở địa hình đồi nên từ xa xưa người dân dùng đá xếp hai bên ngõ, bờ rào quanh vườn thành bờ kè bằng phẳng. Cách làm này để giữ bờ đất khỏi bị mưa lũ làm xói mòn, rửa trôi, phân chia ranh giới những khu vườn nối liền với nhau.

Hai bên ngõ được trồng chè tàu. Người dân cắt tỉa đẹp mắt, xung quanh có cây ăn trái tạo bóng mát.

Quanh làng sử dụng đá ngăn cách làng với ruộng đồng uốn lượn, đây là con đường du khách đi bộ để tham quan.

Năm 2017, UBND tỉnh Quảng Nam đã đồng ý cho huyện Tiên Phước thực hiện đề án “Phát triển kinh tế vườn, kinh tế trang trại, du lịch sinh thái mang đặc trưng của vùng trung du xứ Quảng”. Chính quyền hỗ trợ người dân làm ngõ bằng đá, trồng hoa để tạo thêm cảnh quan phục vụ du lịch.

Tại ngôi làng này, hầu hết vườn người dân trồng cây bòn bon. Từ tháng 8 âm lịch quả chín du khách đến tham quan và thưởng thức.

Quả mọc ở các nhánh cây thành từng chùm, tương truyền, lúc bị quân Tây Sơn đuổi, Nguyễn Ánh đi theo chúa Nguyễn Phúc Thuần chạy trốn vào Quảng Nam. Những ngày lẩn trốn ở thượng nguồn sông Vu Gia, đoàn quân của chúa Nguyễn cạn kiệt lương thực, phải vào rừng hái trái cây ăn và gặp loại quả ngon ngọt, ăn vào làm dịu cơn đói khát. Theo một số tài liệu, sau đó dân chúng đưa loại quả tiến Vua mỗi khi đến mùa.

Ngoài ra cây dâu đất được trồng nhiều ở vùng đất này. Loại cây này thuộc thân gỗ, cao 10-20 m. Quả mọc ở thân cây và một số cành to, khi chín có màu đỏ hoặc vàng. Quả dâu đất phần ruột có vị ngọt và chua chứa nhiều polyphenol và anthocyane, hai loại chất chống oxy hóa quan trọng cho cơ thể.

Đắc Thành

Đời người có 4 việc lớn không thể hồ đồ

Trong cuộc sống, có những lúc chúng ta cần phải sống hồ đồ một chút, mắt nhắm mắt mở, như vậy là bỏ qua cho bản thân cũng là bỏ qua cho người khác mà được ung dung tự tại. Nhưng có những việc nhất định phải thanh tỉnh, không được hồ đồ.

  1. Việc dục vọng không thể hồ đồ
    Con người ai cũng có thất tình lục dục. Dục vọng ham muốn của con người bao gồm rất nhiều phương diện khác nhau, có thể chia thành dục vọng về danh, lợi, sắc dục, quyền thế, tình cảm, hưởng thụ vật chất, ăn uống… Một người nếu không biết cách tiết chế dục vọng của bản thân mình, không có chừng có mực thì cả đời người ấy cũng chỉ là quá trình tìm kiếm sự thỏa mãn những tư dục không ngừng sinh ra mà thôi.

Khi dục vọng của một người càng lớn thì áp lực mà họ phải chịu sẽ càng nhiều, dục vọng càng mạnh thì tâm người ấy càng dễ bị ràng buộc chặt hơn. Khi đã rơi vào vực thẳm dục vọng thì người ta sẽ không thể thoát ra được. Khi ấy, dục vọng sẽ ăn mòn ý chí, làm sa đọa lương tri và hậu quả là biến người ấy thành nô lệ của dục vọng.

Khống chế được dục vọng không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng khi đứng trước bất kỳ sự tình gì một người có thể kiểm soát được cảm xúc và hành vi của mình thì đó là bước đầu để thanh tỉnh trước dục vọng. Ở vào thời khắc mấu chốt, nếu người ấy nhận thức được sự tình nào nên làm, sự tình nào không nên làm thì người ấy đã có thể khống chế được dục vọng của mình rồi.

  1. Việc thiện ác không thể hồ đồ
    Cổ ngữ có câu: “Con đê ngàn dặm sụp bởi tổ kiến.” Trong cuộc đời, mỗi một ý niệm, hành vi đều vô cùng quan trọng, việc thiện có thể thành tựu đời người nhưng việc ác cũng có thể hủy hoại cuộc đời trong chớp mắt.

Trong cuộc sống hiện thực, một sai lầm hay một khuyết điểm nhỏ cũng chính là một việc ác nhỏ, nếu không kịp thời sửa chữa thì sẽ dần dần trở thành sai lầm lớn không cách nào cứu vãn lại được. Vì vậy, đừng nói chiếc đinh không quan trọng, đừng nói chiếc móng sắt không cần quan tâm. Trong cuộc đời, những sai lầm nho nhỏ là không thể dung túng được, bởi nó có thể là bước đầu của hậu họa về sau.

Việc nhỏ đã là như vậy, việc lớn lại càng cần chú ý hơn. Làm người thì cần hướng đến cái thiện mà cố gắng, làm việc có thủy có chung, xem trọng trách nhiệm của mình, vô tư không vụ lợi, không để yêu ghét che mờ thiện ác, không khiến lợi ích phủ khuất lương tri, coi trọng những giá trị phổ quát. Với việc còn thiếu sót thì cần chung tay làm cho tốt đẹp, với tội ác thì cần lên tiếng bảo vệ kẻ thế cô. Đặc biệt những chuyện liên quan đến sinh mệnh con người thì nhất thiết cần cho thấy thái độ chính nghĩa.

Trong “Nhị thập tứ sử” có câu rằng: “Người làm việc thiện, việc tốt thì Trời sẽ lấy phúc lộc báo đáp họ, kẻ làm việc xấu thì Trời sẽ lấy tai ương báo ứng họ”. Người lương thiện chứa lòng từ bi luôn suy nghĩ vì người khác, phẩm chất cao thượng của họ khiến cho người và Thần đều khâm phục, vòng xoay nhân quả sẽ đưa hết thảy phúc đức đến với họ, hết thảy tai họa rời xa họ. Ngược lại, khi một người làm việc ác hại người thì người ấy cuối cùng cũng nhận phải điều tương tự. Bởi vậy đời người đối với việc thiện ác là không thể hồ đồ.

  1. Việc kết hôn không thể hồ đồ
    Hôn nhân là việc đại sự của đời người, mà gia đình cũng có ảnh hưởng tới xã hội. Người xưa vô cùng xem trọng việc chọn vợ gả chồng. Họ cho rằng việc lấy vợ lấy chồng phải coi trọng phẩm đức. Bởi vì chỉ những người cha người mẹ có phẩm hạnh đạo đức tốt, có trí tuệ mới có thể tề gia, duy trì được một gia đình bền chặt hòa thuận và dạy bảo con cái trở thành người tốt.

Về lựa chọn vợ, người xưa có câu: “Dung nhan đoan trang, mộc mạc mới thể hiện ra giá trị của khí chất. Phục sức nếu quá xa hoa thì sẽ lộ ra sự dung tục.” Câu này có ý đề cao chuẩn mực đạo đức của người phụ nữ, khích lệ sự cần kiệm, chăm lo việc nhà, chú trọng tu dưỡng nội tâm, làm phong phú trí tuệ của bản thân, không nên tiêu phí quá nhiều thời gian, tiền bạc vào trang sức, quần áo và trang điểm cho vẻ bề ngoài. Người phụ nữ như vậy mới có thể trở thành người vợ thực sự hiền đức, là người “chủ nội”.

Về người chồng, cổ nhân quan niệm rằng người đàn ông nắm vai trò là người “chủ ngoại” của gia đình, phải có trách nhiệm dẫn dắt vợ con đi theo con đường chính đạo, hiếu kính với người bề trên. Người chồng nếu có thể hiểu rõ đạo lý, có chí khí, có gan gánh vác trách nhiệm, dẫn dắt được vợ con mà không bỏ mặc gia đình thì gia đình mới thuận hòa. Nếu trong gia đình, người chồng không hoàn thành tốt vai trò vị trí của mình thì trong nhà khó khăn mọi bề.

  1. Việc phỉ báng không thể hồ đồ
    Cổ nhân có câu: “Trên đầu ba thước có Thần linh”, hay “Người đang làm, Trời đang nhìn”. Các bậc thánh nhân, thánh hiền, hay các chư Phật, Bồ Tát xuất sinh trong các thời đại lịch sử đều là đến để giáo hóa dân chúng, vì lợi ích dân chúng mà để lại những lời răn dạy. Dùng lời lẽ phỉ báng, hay xuyên tạc các bậc thánh hiền, người đại đức là cách làm tổn hại chính bản thân mình.

Thời cổ đại, từ bậc Thiên tử, đại thần đến dân thường ai ai cũng đều kính tín Phật, Đạo, Thần. Những người có đạo đức cao, người tu hành chân chính cũng rất được mọi người tôn kính, đặc biệt là những vị cao tăng đức hạnh. Bậc đế vương khi lên ngôi đều phải kế tục truyền thống cúng tế Trời đất, thờ phụng Thần linh. Vào những ngày lễ trọng đại của dân tộc, Hoàng đế các triều đại đều phải hướng về Thần linh bảy tỏ lòng kính ngưỡng. Con người vốn là sinh mệnh vô cùng nhỏ bé trong trời đất, nên đừng vì chút tri thức ít ỏi, đừng vì dục vọng không được thỏa mãn mà hồ đồ, tùy tiện phỉ báng trời đất, Thần linh.

Theo An Hòa / TrithucVN

Muốn hạnh phúc, trước hết phải tìm thấy tự do

Hạnh phúc mang những hình hài rất riêng. Nó không phải là bài toán mà mọi lời giải đều đem về cùng một đáp số. Nhưng hạnh phúc sẽ không tìm đến một tâm hồn nhiều sầu muộn.

Người ta có thể không cần giàu sang, chẳng màng đến nhan sắc hay địa vị, nhưng ai sống trên đời cũng muốn được hạnh phúc. Người đang bị nhấn chìm trong đau khổ, bi thương, lại là kẻ khát khao hạnh phúc mãnh liệt nhất. Bởi có khổ đau, người ta mới thấy giá trị của những phút giây được sống trong bình an. Nhưng cứ mãi chìm đắm trong hạnh phúc thì đó không phải là cuộc sống.

Trong hoàn cảnh mất mát, người ta mới loay hoay tìm cách gỡ rối cho đời mình. Hạnh phúc, hay khổ đau, nghèo khó hay vương giả, tất cả rồi cũng sẽ qua. Điều quan trọng nhất, là chúng ta biết được mình muốn gì. Đó là thông điệp được gửi gắm trong cuốn tiểu thuyết Điều này rồi cũng qua của nhà văn người Tây Ban Nha Milena Busquets.

Chuyến đi kỳ quặc của người phụ nữ trung niên

Milena Busquets đã tạo nên một nhân vật khá đặc biệt trong tiểu thuyết của mình. Đó là Blanca, một người phụ nữ cởi mở và phóng khoáng. Cô đã bước sang tuổi 40, hai lần ly hôn và có tới hai người chồng cũ. Kèm theo đó là hai cậu con trai từ hai cuộc hôn nhân đổ vỡ. Từ rất lâu, cô đã không buồn vì những chuyện đó nữa.

Dieu nay roi cung qua anh 1
Điều này rồi cũng qua của Milena Busquets. Ảnh: Nhã Nam.

Giờ đây, trong lòng cô, nỗi đau mất mẹ đang ngự trị. Bà ra đi sau một thời gian dài chống chọi với bệnh tật. Một cái chết rất bình thường khi con người chạm đến ngưỡng cửa của tuổi già. Thế nhưng, điều đó không cản được nỗi đau đeo đẳng Blanca. Sáu tháng qua, cô cùng mẹ chiến đấu với bệnh tật. Giờ đây, mọi thứ trở lại bình thường khiến Blanca cảm thấy trống rỗng.

Bạn bè và cả Óscar, người chồng cũ thứ hai và đôi lúc trở thành bạn tình của Blanca, đều nói rằng cô cần tìm một nơi nào đó để nghỉ ngơi. Đến Cadaqués vài ngày để hóng gió biển là một lựa chọn tuyệt vời. Khổ nỗi ngôi nhà nghỉ dưỡng ở Cadaqués lại mang trong mình quá nhiều hình ảnh của mẹ.

Được hai cô bạn thân là Sofía và Elisa khích lệ, Blanca quyết định lên đường. Và đây sẽ là một chuyến đi kì quặc với nhiều người. Một phụ nữ 40 tuổi đi nghỉ mát cùng hai người chồng cũ, hai đứa con trai khác bố, hai cô bạn thân và còn cả anh bạn trai của một trong hai cô nàng. Thế nhưng, điều đó có là gì nếu chúng ta yêu thương và muốn ở bên nhau.

Mất mát là người thầy dạy ta yêu cuộc sống

Chuyến đi của họ chẳng có gì đặc biệt. Nó giống như chuyến nghỉ dưỡng của một gia đình lớn. Ban ngày, người lớn sẽ nấu nướng, trò chuyện và cùng lũ trẻ ra biển. Khi màn đêm buông xuống, họ cùng nhau uống vài ly bia, trò chuyện, mặc kệ lũ trẻ chơi điện tử. Nhưng nếu không có chuyến đi này, Blanca sẽ chẳng có cơ hội nhìn lại cuộc đời mình.

Cô thừa nhận rằng, cho đến 40 tuổi, bản thân vẫn sống như một công chúa. Blanca vốn phóng túng và tùy hứng, cô luôn thích gì làm nấy và khó kìm chế được cái tôi của bản thân. Ngoài xã hội, Blanca có thể là một phụ nữ thông minh, giỏi giang và giàu sức hấp dẫn. Nhưng khi đối diện với con người mình, cô thấy bản thân thật kém cỏi vì đã không thể chế ngự được cá tính bốc đồng cùng cái tôi ích kỷ, những thứ đã tạo nên “chất Blanca” trong con người cô.

Từ bé, mỗi lần thấy con gái vấp ngã trong tình yêu, mẹ cô không bao giờ khuyên bảo hay ngăn cản. Bà chỉ ở đó vỗ về và để cô tự đưa ra quyết định của riêng mình. Đã có lúc Blanca nghĩ rằng mình hạnh phúc, nhưng giờ đây khi bình tâm nhìn lại cuộc đời mình, người phụ nữ từng trải ấy nhận ra mình đã nhỏ nhen.

Dieu nay roi cung qua anh 2
Cuốn tiểu thuyết làm cho chúng ta nhớ đến tác phẩm Ăn, cầu nguyện và yêu. Ảnh: Elle.

Guillem và Óscar, cả hai người đàn ông ấy đều rất tốt. Họ yêu cô và cô cũng đã rất yêu họ. Nhưng Blanca không biết yêu thế nào cho đúng cách. Dù đối phương là ai, tình yêu đôi lứa vẫn không thể chiến thắng cái tôi cao ngạo. Đến khi nhận ra điều đó, Blance biết rằng mình đã đánh mất quá nhiều.

Tình yêu, dục vọng và nỗi đau đã hòa quyện trong tiểu thuyết Điều này rồi cũng qua của Milena Busquets. Một câu chuyện không có kịch tính, nhưng vẫn cuốn hút người đọc bằng vẻ đẹp lạ lùng. Trong chuyến đi của Blanca cùng những người mà cô yêu quý, hình bóng người mẹ đã hiện lên một cách rõ ràng, đầy ấn tượng qua những dòng độc thoại nội tâm.

Những xúc cảm rất con người trong tâm tưởng của một người phụ nữ tứ tuần được miêu tả một cách linh hoạt, sự uyển chuyển cùng nét trần trụi xen lẫn vào nhau. Cảm xúc của nhân vật dường như được lưu giữ trọn vẹn và tự nhiên qua bản dịch của Nguyễn An Lý. Tình yêu vốn là thứ mà ta không thể đặt hết niềm tin. Nhưng nhờ có nó, con người mới có cơ hội soi rõ nội tâm của chính mình.

Tác phẩm này gợi cho người ta nhớ đến cuốn sách Ăn, cầu nguyện và yêu của Elizabeth Gilbert. Hai câu chuyện đều có nhiều khoảng lặng, nhưng nhờ những dòng văn đó, người đọc mới nhận ra đâu là cội nguồn của hạnh phúc. Đó không phải là những phút giây thăng hoa, lâng lâng vui sướng. Nó chính là khoảnh khắc tâm hồn cảm thấy bình yên và tràn đầy tự do.

Thụy Anh / Sách hay

Ông trùm mới của thế giới băng đảng ma túy Mexico

Cơ quan Chống Ma túy Mỹ (DEA) đang nhắm đến trùm ma túy mới nổi của Mexico, biệt danh là El Mencho, cầm đầu đường dây vận chuyển hàng tấn ma túy tổng hợp vào Mỹ mỗi tháng.

Thi thể không đầu bị treo dưới cầu hay tay, chân bị chặt lìa nằm giữa đường phố… nếu chúng xuất hiện kèm mẫu giấy với dòng ký tự viết nguệch ngoạc “CJNG”, tác giả của lời nhắn đẫm máu đó chính là Cartel Jalisco Nueva Generación (Băng đảng Jalisco thế hệ mới).

Với những người theo dõi cuộc chiến ma túy ở Mexico vài năm qua, sự trỗi dậy của CJNG thật sự đáng báo động.

Băng nhóm này vừa táo tợn vừa tàn nhẫn, với hiệu quả mua bán ma túy ngang với độ tàn bạo. Các đặc vụ chống ma túy của Mỹ thậm chí đã so sánh mức độ bạo lực và tinh vi của nhóm với tổ chức khủng bố Hồi giáo.

Vua moi cua the gioi toi pham ma tuy Mexico anh 1
Andrés Izquierdo Velázquez, chánh thanh tra vùng Jalisco của cảnh sát liên bang Mexico, bị CJNG hành quyết rồi vứt xác ngoài đồng vào tháng 11/2019. Ảnh: El Universal.

Cơ quan Chống Ma túy Mỹ (DEA) đã nhìn nhận CJNG là ưu tiên hàng đầu trong kỷ nguyên hậu El Chapo. Băng đảng mới nổi ở Mexico đang kiểm soát đường dây vận chuyển hàng tấn ma túy tổng hợp và thuốc giảm đau gây nghiện fentanyl vào lãnh thổ Mỹ mỗi tháng.

“CJNG chính là ưu tiên số 1 hiện nay”, Bill Bodner, đặc vụ lãnh đạo văn phòng DEA ở Los Angeles, chịu trách nhiệm giám sát các biệt đội đặc vụ săn lùng thủ lĩnh CJNG, chia sẻ.

El Mencho

Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, hay “El Mencho”, chính là nhân vật mà đặc vụ Bodner cùng các cộng sự đang tập trung truy bắt. Ông trùm CJNG suốt thời gian qua luôn đi trước một bước, thoát khỏi mọi nỗ lực săn lùng của nhà chức trách Mỹ lẫn Mexico.

Giới chức hai nước đánh giá thủ lĩnh CJNG đã lấp đầy khoảng trống quyền lực mà “El Chapo” Guzmán để lại. Ông trùm khét tiếng của vùng Sinaloa bị bắt giữ vào năm 2016 và đang chịu án tù chung thân tại nhà giam an ninh tối đa Supermax, bang Colorado, Mỹ.

Trong kỷ nguyên hậu El Chapo, CJNG nhanh chóng chiếm quyền, trở thành một thế lực “chọc trời khuấy nước” và đang được xem là băng đảng khát máu nhất Mexico. Ngay cả nhóm tội phạm ma túy Zetas khét tiếng cũng phải dè chừng.

Vua moi cua the gioi toi pham ma tuy Mexico anh 2
Nemesio Rubén Oseguera Cervantes, hay “El Mencho”, là thủ lĩnh của CJNG. Ảnh: DEA.

DEA treo thưởng đến 10 triệu USD cho bất kỳ ai cung cấp thông tin giúp bắt giữ El Mencho. Mức thưởng khủng nhưng giới chức Mỹ vẫn trắng tay trong cuộc săn lùng. Truy tìm El Mencho không khác gì tìm kiếm một “bóng ma”, theo mô tả từ một nguồn tin DEA.

Đúng với tên gọi “thế hệ mới”, băng đảng vùng Jalisco mới tồn tại khoảng một thập kỷ. Quá trình trỗi dậy còn thần tốc hơn cả tập đoàn tội phạm Sinaloa dưới thời El Chapo. Sức ảnh hưởng của CJNG trải rộng cả 6 châu lục. Riêng ở Mexico, quyền lực đen CNJG “vươn vòi bạch tuột” đến 28/34 bang.

DEA xác định hàng loạt thành phố lớn tại Mỹ, đặc biệt là Los Angeles, Chicago, Houston, Atlanta và New York, đang chịu tác động bởi ma túy từ mạng lưới CJNG. Tòa án liên bang đã truy tố vắng mặt El Mencho với nhiều tội danh, gồm: Buôn lậu ma túy, giết người và tham nhũng.

Lần theo dấu vết của El Mencho như mò kim đáy biển. Đội ngũ DEA có lúc đã khoanh vùng được tay trùm đang trốn trên núi, nhưng họ không tài nào xác định được địa điểm ẩn náu.

Thân thế của Nemesio Rubén Oseguera Cervantes trước khi CJNG trỗi dậy cũng không quá nổi trội. Tay trùm sinh năm 1966, tại Naranjo de Chila, một thị trấn nhỏ phía tây bắc Mexico. Ông bị bắt giữ ở Mỹ vào thập niên 1980 với tội danh mua bán ma túy.

Sau khi trở về Mexico, El Mencho đến Guadalajara và làm việc cho băng nhóm Milenio, dưới quyền tập đoàn tội phạm Sinaloa của Joaquín “El Chapo” Guzmán. Bằng một cách nào đó, quyền lực của El Mencho ngày càng lớn, lập nên CJNG vào năm 2010 và lao vào cạnh tranh đẫm máu với các băng đảng khác. Sau El Chapo bị bắt vào năm 2016, CJNG thêm lộng hành, tấn công mọi đối thủ.

Vua moi cua the gioi toi pham ma tuy Mexico anh 3
Cảnh sát Mexico thu giữ vũ khí tại một cơ sở của CJNG năm 2019. Các tay súng làm việc cho băng đảng được vũ trang không khác gì quân đội. Ảnh: El Universal.

Sự trỗi dậy bất ngờ và quá khứ không quá nổi trội của El Mencho phần nào lý giải vì sao việc truy lùng tay trùm hậu bối El Chapo lại khó khăn đến vậy. “El Mencho có vẻ kỷ luật hơn hẳn Chapo”, đặc vụ Bodner nhận định.

“El Chapo thích sống hào nhoáng – xe, người đẹp, nhà hàng, rượu chè. El Mencho kiên định tránh xa hết những thứ này, chỉ tập luyện, ăn uống phù hợp, tránh rơi vào tầm ngắm”, ông phân tích.

Một trong những thú tiêu khiển hiếm hoi mà tay trùm say mê là đá gà. Cũng vì vậy, giới giang hồ còn gọi El Mencho với biệt danh “Trùm gà trống”.

Sống giữa thời chiến

“Tôi không thể tin con người có thể làm những điều như vậy. Chiến tranh đang diễn ra”, một nhân chứng giấu tên trả lời NBC rằng con mình bị sát hại hơn một năm trước, mất xác.

Chính phủ Mexico ước tính hơn 61.000 người đã mất tích tại nước này, trong giai đoạn cuộc chiến ma túy diễn ra. Số vụ án giết người vượt mốc 31.000 vào năm 2019, được xem là đẫm máu nhất trong thời gian gần đây.

“Chính phủ không xử nổi bọn chúng”, người nhân chứng chia sẻ.

“Khát máu” nhất chính là CJNG. Nhóm này còn táo tợn đăng tải nhiều hình ảnh kinh hoàng, gồm các vụ hành quyết và chặt đầu, trên mạng xã hội. Qua các nền tảng này, nhóm còn lan truyền các đoạn video tuyển mộ thành viên mới.

Theo một cựu quan chức tình báo Mexico, chiến lược của CJNG là nuôi “lính mới” từ nhỏ, khi những thành viên tiềm năng còn vị thành niên. Mồi nhử người tham gia đơn giản là tiền, việc làm và ma túy.

Vua moi cua the gioi toi pham ma tuy Mexico anh 4
Nhóm sát thủ CJNG tháng 2/2018 đăng tải một đoạn video nhận trách nhiệm bắt cóc 2 đặc vụ liên bang Mexico, với cách dàn dựng ghi hình như khủng bố IS. Ảnh: El Pais.

“Tuyển trạch viên” cho CJNG rải danh thiếp giới thiệu công khai. Logo của nhóm được biết đến trong các cộng đồng với mức phổ biến chẳng khác gì thương hiệu thời trang. Ở vài nơi, nhóm dùng chiến thuật Robin Hood – “lấy của người giàu, chia cho người nghèo”. Họ phát thực phẩm và nhu yếu phẩm cho các khu dân cư thu nhập thấp.

Thanh thiếu niên sa lưới CJNG ngay lập tức bị hăm dọa, tra tấn và buộc trở thành “sicario” – các sát thủ cho ông trùm. Khi trưởng thành trong môi trường tội phạm, họ trở thành những tay súng máu lạnh thật sự, sẵn sàng tra tấn và chặt đầu nạn nhân theo lệnh. Mức độ tàn bạo của CJNG thậm chí được các chuyên gia và nhà chức trách so sánh với tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS).

“Nếu chỉ xét ở khía cạnh bạo lực, so sánh này chính xác. Băng nhóm có thể không mang ý thức hệ tôn giáo, nhưng mức độ bạo lực thì ngang ngửa”, đặc vụ Bill Bodner cho biết.

Vua moi cua the gioi toi pham ma tuy Mexico anh 5
Hình ảnh trong một đoạn video tuyển mộ thành viên mới cho “Nhóm tinh nhuệ” của CJNG được chia sẻ trên mạng xã hội. Ảnh: Semana.

DEA ghi nhận lượng ma túy tổng hợp và chất fetanyl gây nghiện đang được vận chuyển trái phép ngày một nhiều từ Mexico sang Mỹ. Một phần lớn luồng hàng cấm có bàn tay của CJNG.

Không như cần sa hay heroin, ma túy tổng hợp không cần diện tích đất lớn hay thời tiết lý tưởng để sản xuất và vận chuyển.

Các băng nhóm tội phạm chỉ cần một khu vực tách biệt khỏi tai mắt pháp luật là đủ cho chúng xây phòng điều chế. Ma túy tổng hợp lại mang về lợi nhuận lớn hơn nhiều so với những chất gây nghiện khác.

Bodner cho biết ma túy tổng hợp thời gian qua thậm chí tinh khiết hơn những lô hàng bị bắt trước đây. Giới chức an ninh bang Guanajuato, Mexico, nhận định tệ nạn nghiện chất kích thích tại Mỹ khiến nhu cầu ma túy tổng hợp tăng không ngừng, kéo theo lòng tham của những băng nhóm tội phạm và tình trạng bạo lực gia tăng.

Thanh Danh / Zing

Hé lộ báo cáo nội bộ của WHO về chuyến đi tới Vũ Hán

Theo tài liệu nội bộ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các quan chức Trung Quốc đã làm “rất ít” để tìm hiểu nguồn gốc đại dịch, sau khi dịch Covid-19 khởi phát tại Vũ Hán.

Theo bản báo cáo nội bộ của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 10/8/2020, một nhóm nghiên cứu đã gặp gỡ các quan chức y tế Trung Quốc để tìm hiểu về nguồn gốc của virus corona. Bản báo cáo này mới được Guardian tiếp cận gần đây và lần đầu tiên tiết lộ vào cuối tháng 2.

Ở thời điểm báo cáo nói trên, giới chức Trung Quốc không cung cấp bất kỳ dữ liệu hay tài liệu nào cho nhóm nghiên cứu. Bản báo cáo được thực hiện trong bối cảnh khoảng 20 triệu người trên toàn cầu đã mắc Covid-19, tờ Guardian đưa tin.

nghien cuu nguon goc dai dich anh 1
Các chuyên gia y tế từ WHO đến thăm một bệnh viện tại thành phố Vũ Hán hồi tháng 2/2020. Ảnh: Reuters.

Nội dung bản báo cáo cho thấy các nhà khoa học từ WHO đã không có được tài liệu mà họ đề xuất khi nghiên cứu vụ bùng phát dịch ở Trung Quốc.

Mỹ hối thúc Trung Quốc công khai dữ liệu về dịch bệnh

Chỉ vài ngày trước, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã bày tỏ lo ngại trước mức độ hợp tác của Trung Quốc trong công tác nghiên cứu nguồn gốc đại dịch. Phía Mỹ cũng nhấn mạnh WHO cần giữ vững tiêu chuẩn và tự bảo vệ uy tín của tổ chức.

Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan kêu gọi Trung Quốc công khai dữ liệu về dịch bệnh từ những ngày đầu đại dịch bùng phát ở thành phố Vũ Hán.

Ông Sullivan cho rằng việc làm này sẽ giúp các nước, bao gồm cả Trung Quốc, tham gia vào một quy trình “minh bạch và mạnh mẽ” để ngăn ngừa, ứng phó với các tình huống khẩn cấp về sức khỏe.

Song bản báo cáo nội bộ từ WHO có thể làm phía Mỹ thất vọng.

nghien cuu nguon goc dai dich anh 2
Bảo vệ trước một chợ hải sản ở thành phố Vũ Hán, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Báo cáo nội bộ dài hai trang, tóm tắt chuyến đi của nhóm phụ trách chương trình WHO và trưởng phái đoàn Peter Ben Embarek đến Trung Quốc từ ngày 10/7/2020 đến ngày 3/8/2020.

Chuyến đi gắn liền với sứ mệnh nghiên cứu chủng virus corona, đồng thời nhằm “đánh giá công tác tìm hiểu nguồn gốc đại dịch cho đến nay”.

Theo bản báo cáo, chuyến hành trình bắt đầu với hai tuần kiểm dịch và 10 ngày gặp mặt trực tiếp với các bộ, ngành liên quan tại Trung Quốc. Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, các cơ quan quản lý nhà nước về thị trường và nông nghiệp cùng Viện Virus học Vũ Hán đã tham gia các cuộc gặp này.

“Qua nhiều cuộc thảo luận và qua thông tin từ phía Trung Quốc, có vẻ như việc điều tra dịch tễ học tại Vũ Hán đã được thực hiện rất ít kể từ tháng 1/2020. Dữ liệu được trình bày qua lời nói, chỉ cung cấp thêm một số thông tin so với thông tin trong cuộc họp của ủy ban khẩn cấp vào tháng 1/2020”, bản báo cáo viết. “Họ không trình bày bằng PowerPoint và không chia sẻ bất kỳ tài liệu nào”.

Nhiệm vụ quan trọng

Người phát ngôn của WHO từ chối bình luận về “bản báo cáo nội bộ” nói trên. Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington cũng không phản hồi yêu cầu bình luận từ Guardian.

Trong cuộc họp báo ngày 21/8/2020, phóng viên từ tạp chí Science đã hỏi các quan chức WHO về nhiệm vụ tại Trung Quốc. Tiến sĩ Maria Van Kerkhove, chuyên gia về bệnh truyền nhiễm kiêm trưởng nhóm kỹ thuật của WHO về Covid-19, cho biết nhóm nghiên cứu đã trở về từ Trung Quốc. Theo bà Van Kerkhove, nhóm đã đến “học hỏi” phía Trung Quốc về những gì “đang diễn ra”.

Tiến sĩ Michael Ryan, giám đốc điều hành chương trình cấp cứu sức khỏe của WHO, sau đó bổ sung: “Để hoàn thành nhiệm vụ, chúng tôi cần thực hiện một số nghiên cứu sơ bộ và phía Trung Quốc đã thảo luận với nhóm nghiên cứu của chúng tôi. Chúng tôi hy vọng sẽ sớm thực hiện các nghiên cứu này”.

Hồi tháng 1, một nhóm nghiên cứu khác từ WHO lại đến Trung Quốc để tiếp tục sứ mệnh nghiên cứu nguồn gốc đại dịch Covid-19. Sau chuyến đi này, dư luận tiếp tục đặt ra câu hỏi về mức độ hợp tác của Trung Quốc.

Chuyên gia về bệnh truyền nhiễm người Australia, ông Dominic Dwyer, là một thành viên trong nhóm nghiên cứu. Mới đây, ông Dwyer tiết lộ rằng WHO đã yêu cầu Trung Quốc cung cấp dữ liệu thô song chỉ nhận được một bản báo cáo tóm tắt.

Theo ông Dwyer, việc cung cấp dữ liệu thô là thông lệ tiêu chuẩn trong quá trình điều tra dịch bệnh. Ông khẳng định đây là nhân tố quan trọng trong nỗ lực nghiên cứu đại dịch. “Đó là nguyên nhân khiến chúng tôi kiên trì yêu cầu thông tin này”, ông Dwyer cho biết.

nghien cuu nguon goc dai dich anh 3
Đoàn chuyên gia của WHO tại sân bay ở Vũ Hán, Trung Quốc hồi tháng 1/2021. Ảnh: AP.

Trong một tuyên bố với Guardian, WHO khẳng định tổ chức này đã nhấn mạnh sự cần thiết của công tác nghiên cứu nguồn gốc đại dịch “ngay từ đầu”. WHO cũng từng thảo luận về nhu cầu nghiên cứu và chia sẻ thông tin với phía Trung Quốc trong suốt năm 2020.

“Vào tháng 7/2020, chính phủ Trung Quốc mời WHO cử một nhóm sơ bộ để chuẩn bị cho công tác của các nhà khoa học quốc tế. Nhóm các nhà khoa học Trung Quốc và quốc tế đã bắt đầu thảo luận trong các cuộc họp trực tuyến vào mùa thu năm 2020”.

Người phát ngôn của WHO cho biết thêm: “Nhóm nghiên cứu đã đến thành phố Vũ Hán từ tháng 1 đến tháng 2/2021. Khi dịch bệnh mới bùng phát, nhiệm vụ ưu tiên là cứu sống, hiểu rõ căn bệnh và ngăn chặn sự lây nhiễm. Song chúng tôi tin rằng công việc tìm hiểu nguồn gốc của bất kỳ đợt bùng phát nào đều nên bắt đầu sớm, khi có thể dễ dàng tìm thấy các manh mối”.

Người phát ngôn nêu dự định của WHO là tiến hành nỗ lực nghiên cứu nguồn gốc song song với việc khẩn cấp ngăn chặn virus corona và cứu sống con người.

Uyên Uyên / Zing