“THẤY GÌ QUA KẾT QUẢ BẦU CỬ TỔNG THỐNG MỸ 2020

May be an image of 4 people, people standing and suit

LÊ PHÚ KHẢI

Có ba điều thấy rất rõ ràng, rõ ràng đến tàn khốc.Một. Con quỷ đỏ Tầu Cộng đang rất mạnh và đang cưỡng hiếp cái hành tinh bé nhỏ của nhân loại bằng chiến lược toàn cầu hóa. Kể từ tháng 2-1972, Ngài Nicxon đặt chân đến Bắc Kinh, khi vào tiếp kiến Mao Trạch Đông, ông ta đi đầu, tiếp sau là Henry Kissinger và người cuối cùng là một chàng khá trẻ, đẹp trai tên là Winton Lord. Sau này Lord là Đại Sứ Hoa Kỳ tại Trung Quốc. Từ lúc đó lịch sử thế giới đã sang trang. Cho đến năm 2001, khi Trung Quốc vào được tổ chức WTO thì nhân loại nếm mùi đắng cay.

Hưởng tất cả các ưu đãi của WTO, nhưng Trung Công không đóng góp gì cả! Cái thị trường lao động rẻ mạt 1 tỉ 400 triệu dân, và thị trường tiêu thụ khủng đó đã làm các nhà tư bản Phương Tây hoa mắt và lao vào như con thiêu thân. Vì, đầu tư tại Trung Quốc không cần bảo vệ môi trường, hàng làm ra bán tại chỗ và chở đi bán rẻ khắp nơi. Các nhà tư bản thu lợi và Trung Cộng vụt lớn mạnh một cách thần kỳ, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới chỉ sau 20 năm (!)

Người Trung Quốc cổ xưa trọng đạo lý, trọng nhân nghĩa, Khổng Tử chủ trương Nhân Trị, tức là yêu người để trị người. Mạnh Tử nói “Hằng sản ắt hằng tâm”. Có nghĩa là, giầu có lên, thì tốt hơn với mọi người. Nhưng Đảng Cộng Sản Trung Quốc “Hằng sản lại dã tâm”. Chúng reo rắc con virus Vũ Hán đi khắp nơi để giết loài người, để tạo cớ đánh cắp cuộc bầu cử Tổng Thống Mỹ năm 2020. Trường Ngoại Giao và Tình Báo Trung Quốc dậy rất kỹ hai chiêu: Tiền và sắc dục (tình dục của gái đẹp). Với độc chiêu đó, trong hơn hai mươi năm qua, Trung Cộng đã bền bỉ luồn vào chính trường Mỹ, tha hóa bộ máy Mỹ. Vì thế, không lấy gì làm lạ, từ lập pháp, tư pháp đến hành pháp Mỹ đã nát bấy từ trên xuống dưới. Có tiểu bang đã thay đổi cả điều lệ bầu cử của Hiến Pháp Mỹ để gian lận phiếu bầu. Nhưng khi phe Ông Trump kiện thì tòa án tiểu bang không xử. Kiện đến Tối Cao Pháp Viện Liên Bang thì bị ngó lơ (!).

Bộ Trưởng Quốc Phòng, Bộ Trưởng Tư Pháp đều bị Ông Trump cách chức vì làm lơ trước nhiệm vụ của mình.Là một nước có truyền thống và hiến pháp dân chủ nên các thế lực ngầm phải lặn sâu trong đầm lầy Washington, nhưng chúng vẫn chi phối chính trường Mỹ. Có gì nhục nhã hơn phim của Hollywood muốn bán cho Trung Quốc phải nghe theo tuyên giáo của nước này, cắt đoạn này, xén đoạn kia. Trung Cộng đã chi phối cả kinh tế và văn hóa Mỹ bằng tiền, rất nhiều tiền. Tiền của nước độc tài là tiền của Đảng Cộng Sản.Hai.

Nước Mỹ không còn là ngọn hải đăng của tự do và nhân quyền. Hiến pháp của Hợp Chúng Quốc chỉ còn là tờ giấy lôn. Trước ngày bầu cử, Donald Trump đã tuyên bố, nếu Biden thắng cử thì Trung Cộng sẽ sở hữu nước Mỹ. Có thể nói, nơi tối tăm, hôi thối và nhơ nhớp nhất của nước Mỹ hiện nay là Nhà Trắng. Ở đó đang cư ngụ một tên “Tổng Thống” giành được ghế nhờ gian lận phiếu bầu mà cả thế giới đều biết. Ở đó đang cư ngụ một gia đình vô pháp, vô luân, một gia đình mà cha là tổng thống gian lân, con là Hunter Biden, một con quỷ trác tang, ấu dâm và hối lộ.

Những người thiện lương trên trái đất này khi nhìn thấy cha con Biden xuất hiện trong ngày nhậm chức không khỏi bùi ngùi, ghê tởm và xót xa cho nước Mỹ của Washington, của Lincon năm xưa. Chưa ngồi vào ghế tổng thống Biden đã tuyên bố quay ngoắt 180 độ, xóa sạch những gì mà Donald Trump đã làm cho nước Mỹ 4 năm qua. Liệu một ông già 78 tuổi phải vin tay vợ khi bước xuống bậc trong ngày nhậm chức sẽ làm được gì?

Hãy chờ xem!Ba. Vai trò của Donald Trump. Ông đã làm được nhiều việc trong nhiệm kỳ đầu của mình cho nước Mỹ và thế giới mà ai cũng đã thấy. Ông đã thẳng tay vén bức màn lên, để cho nước Mỹ và nhân dân thế giới, trong đó có người viết bài này rằng, nước Mỹ không phải như người ta nghĩ. Chính trường Mỹ không phải như người ta tưởng. Ở nước Mỹ hiện nay, thằng ấu dâm và ăn cướp đang ngồi ghế quan tòa (!) Lập pháp, tư pháp và hành pháp chỉ là những từ mỹ miều, dối trá.

Cái đầm lầy Washington lúc nhúc rắn rết, sâu bọ. Công lao lớn của Donald trump là ở đó. Nhưng việc ông không đủ cam đảm ra sắc lệnh Thiết quân luật, bắt gọn tất cả lũ bán nước và gian lận bầu cử mà chứng cứ đã rõ ràng, yếu tố can thiệp của nước ngoài vào cuộc bầu cử đã rõ ràng, khi quyền tổng tư lệnh quân đội đang ở trong tay ông là điều không thể chấp nhận được. Ông đã phụ lòng các đồng chí của ông như luật sư Giuliani, Lin Wood, Sidney Powell,

Tướng Murphy và hàng triệu dân Mỹ yêu mến ông đã lái xe mấy ngày đường về Thủ đô Washington DC biểu tình ủng hộ ông. Sẽ còn nhiều giấy mực phải bỏ ra để viết về sự kiện lịch sử này. Các sử gia sẽ phải bỏ nhiều công sức để tìm hiểu vì sao lại như thế. Donald Trump bỏ cuộc hay các tướng lĩnh không nghe lệnh ông? Tất cả các câu hỏi còn đó!

Nhưng trước hết và trên hết, cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020 là một bước đi giật lùi của nhân loại. Một vết nhơ trong lịch sử loài người. Cái phần NGƯỜI trong chữ CON NGƯỜI ở mọi nơi trên trái đất này, cảm thấy phải hổ then khi nhìn thấy, phải đón tiếp trong các sự kiện ngoại giao sắp tới một ông lão già nua, lẩm cẩm, một tổng thống gian lận của một siêu cường có tên là nước Mỹ!

Kể từ cái ngày Obama phải xuống máy bay bằng cửa sau, không có thảm đỏ dưới chân khi đến Bắc Kinh, nước Mỹ đã bệ rạc lắm rồi. Nay nước Mỹ còn rẻ tiền hơn nhiều. Liệu nước Mỹ có còn là ngọn hải đăng của tự do và nhân quyền khi nó bị chia rẽ, xâu xé đến tột cùng. Những con thuồng luồng Obama còn ngồi dưới đầm lầy trong bóng tối để giật dây những con rối như Biden thì quỷ đỏ Tầu Cộng sẽ ra tay kiểu gì và số phận nhân loại sẽ đi về đâu? Phải chăng một chủ nghĩa toàn trị kỹ thuật số đã ra đời? Lời cảnh báo của Phu-xích năm xưa còn đó.

Nhân loại hãy cảnh giác!Ông bà ta xưa nói: Anh hùng khấp huyết, bất khấp lệ. Có nghĩa là người anh hùng khóc bằng máu, không khóc bằng lệ. Tôi không phải là anh hùng, tôi chỉ là người cầm bút. Tôi đang viết những dòng này không phải bằng mực mà bằng máu!!!Sài Gòn 21-01-2021.

Những thiết kế kiến trúc cao ốc táo bạo

Tòa nhà hình chữ U lộn ngược hay cấu trúc ống xoắn “vô định hình” là những thiết kế cao ốc ấn tượng, không giống bất kỳ công trình nào khác.

thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 1thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 2
Kết cấu mãn nhãn này là thiết kế của một tòa nhà chọc trời theo phong cách khoa học viễn tưởng ở New York (Mỹ). Tòa nhà cao 210 m với các cấu trúc giống ống xoắn cuộn bên trong một khung hình chữ nhật đồ sộ.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 3
Thiết kế hữu cơ này được công bố bởi công ty kiến ​​trúc Thổ Nhĩ Kỳ Hayri Atak Architectural Design Studio. Họ mô tả cấu trúc là “vô định hình” và có “dáng vẻ trong suốt và ma mị trên đường chân trời thành phố”. Hayri Atak Architectural Design Studio chưa tiết lộ chi phí xây dựng cho tòa nhà chọc trời này nhưng mức giá được dự kiến sẽ “rất nhiều”.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 4
Một ý tưởng thiết kế kiến trúc ngoạn mục khác là công trình khách sạn bất chấp trọng lực nằm ở rìa vách đá Preikestolen cao 604 m ở Na Uy. Vách đá ở miền nam Na Uy này là một điểm thu hút khách du lịch nổi tiếng với tầm nhìn ra vịnh hẹp Lysefjorden.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 5
Khách sạn được đề xuất và chưa được cấp phép quy hoạch. Thiết kế công trình gồm 3 tầng phòng khách và 2 đài quan sát. Phần đặc biệt nhất của thiết kế là hồ bơi đáy kính có thể uốn cong, nhô ra khỏi mặt của vách đá.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 6
Vào năm 2017, một ý tưởng táo bạo khác được công bố cho tòa nhà The Big Bend. Tháp hình chữ U “mảnh mai” này được kỳ vọng sẽ biến đổi đường chân trời của (Manhattan, New York, Mỹ). Được mô tả là “tòa nhà dài nhất thế giới” với 1.219 m chiều dài, bản vẽ ý tưởng của dự án cho thấy một tòa nhà chọc trời cao vút sau đó uốn cong xuống phía dưới.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 7thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 8
Ý tưởng được thiết kế bởi Oiio Studio và được xây dựng ở khu dân cư sang trọng Billionaire’s Row. Công trình có hệ thống thang máy có thể di chuyển theo đường cong, chiều ngang và vòng lặp.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 9
Trong khi đó, một công trình ấn tượng khác ở khu Midtown Manhattan (New York, Mỹ) đang trong quá trình hoàn thành, dự kiến sẽ khai trương vào năm nay. Tòa tháp có tên gọi 111 West 57th Street, với 91 tầng và chiều cao hơn 432 m.
thiet ke kien truc cao oc tao bao anh 10
Đây là tòa nhà chọc trời dân cư cao thứ 2 ở Tây bán cầu. Giá cho 60 căn hộ chung cư bên trong 11 West 57th Street bắt đầu từ 15,5 triệu USD/căn, với penthouse được niêm yết với giá 59 triệu USD/căn.
Uyên Hoàng Theo Daily Mail

“Sát thủ Twitter” và nỗi ám ảnh về một loại tội phạm

Vào cuối tháng 12-2020, Takahiro Shiraishi, thủ phạm của một trong những vụ án kinh hoàng nhất tại Nhật trong mấy thập niên gần đây đã bị tuyên án tử hình. Kẻ sát nhân với biệt hiệu “Sát thủ Twitter” đã tìm kiếm những người có ý muốn tự tử trên mạng xã hội Twitter, dụ dỗ họ đến nhà hắn, cưỡng hiếp và giết hại, cướp tài sản.

Kẻ sát nhân dưới vỏ bọc hiền lành

Takahiro Shiraishi là một thanh niên người Nhật điển hình: đeo kính, hiền lành, ít nói, sống trong một căn hộ nhỏ tại một khu dân cư ở ngoại ô Tokyo. Thế nhưng vào một buổi sáng ngày Halloween năm 2017, cảnh sát Nhật đã phát hiện ra một bí mật kinh hoàng dưới nền nhà người đàn ông 30 tuổi này có tới 9 thi thể không còn lành lặn, cùng 240 chiếc xương người được nhét chật thùng làm lạnh và hộp đựng dụng cụ. Hắn thậm chí còn rải cát vệ sinh của mèo lên các thi thể để khử mùi.

Shiraishi từng là một đứa trẻ hiền lành và có thể giao tiếp với mọi người xung quanh một cách bình thường. Khi còn đi học, thành tích của Shiraishi không hẳn là quá xuất sắc, nhưng hắn khá chăm chỉ. Một vài người bạn cùng lớp nhận xét tên này không nổi bật nhưng cũng không hề khó gần, thích chơi thể thao, là một người rất biết lắng nghe và không hay nói về bản thân mình. Một người bạn khác của hắn còn nói rằng Shiraishi trầm tính đến mức nhiều người còn không nhận ra hắn khi tin tức về tội ác của “Sát thủ Twitter” được đưa lên truyền hình.

Takahiro Shiraishi.

Trong gia đình, Shiraishi thân thiết hơn với cha – một nhà thiết kế các bộ phận cho xe hơi – vì mẹ và em gái hắn đã chuyển đến ở gần trường học của cô em gái. Ngoài ra, một người bạn gái cũ của Shiraishi cũng gọi hắn là một người đàn ông “nhẹ nhàng”, “không bao giờ nóng giận với phụ nữ”, và khi cô đòi chia tay Shiraishi, hắn chỉ ôm lấy người phụ nữ này và năn nỉ bạn gái cũ đừng bỏ đi. 

Nhưng có lẽ, sự tàn độc của hắn đã nhen nhóm từ khi Shiraishi chỉ là một đứa trẻ. Một người từng học cùng lớp với kẻ sát nhân hồi tiểu học cho biết Shiraishi và các bạn rất thích chơi trò…bóp cổ nhau cho vui, và hắn từng tham gia trò chơi quái dị này nhiệt tình đến mức ngất xỉu.

Năm 2009, sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông, Shiraishi xin được việc làm ở một siêu thị nhưng bỏ việc sau khi mới đi làm được một ngày. Một thời gian sau, hắn trở thành một tên “cò” môi giới mại dâm hoạt động tại Kabukicho – khu đèn đỏ lớn nhất Tokyo. 

Cụ thể hơn, hắn sẽ tìm đến những cô gái trẻ, nhẹ dạ và lười lao động, hứa hẹn sẽ giúp họ tìm được những công việc nhẹ nhàng nhưng lương cao rồi lừa họ vào làm việc cho những câu lạc bộ tại Kabukichou. Vào tháng 2-2017, hắn bị cảnh sát bắt và phải chịu án treo vì lừa bán một cô gái trẻ vào động mại dâm. Các “đồng nghiệp” của Shiraishi cũng không thể chịu nổi “phong cách làm việc” trơ tráo của hắn đến mức họ từng đăng ảnh hắn lên Twitter với dòng chú thích “Cẩn thận với gã này”.

Takashiro Shiraishi bị cảnh sát bắt giữ.

Thảm án trong căn hộ chung cư

Cuộc đời Shiraishi bắt đầu xuống dốc khi hắn than thở với cha vào tháng 6-2017: “Con không biết tại sao con vẫn còn sống nữa”.

Hắn chuyển đến ở một căn hộ một phòng ngủ ở Zama, phía Tây Bắc ngoại ô Tokyo vào ngày 22-8-2017. Chính căn hộ này đã trở thành hiện trường của 8 vụ giết người đẫm máu. Tại đây, hắn lập nhiều tài khoản Twitter, tự nhận là một “đao phủ chuyên nghiệp” và liên hệ với những người phụ nữ trẻ muốn tự sát, rồi hứa sẽ… chết cùng họ để họ không phải cô đơn. Việc tìm kiếm và dụ dỗ các cô gái trẻ qua Internet không quá khó khăn với Shiraishi – kẻ đã có nhiều năm lừa các thiếu nữ vào các “động quỷ” rải khắp Kabukichou. “Sát nhân Twitter” sẽ chọn ra những người hay tâm sự trên Internet, tìm hiểu những mối bận tâm cũng như khổ đau của họ, tìm cách nói chuyện, đưa lời khuyên và giả vờ chia sẻ với các nạn nhân, rồi hẹn gặp mặt khi hai bên đã đủ thân thiết.

Nạn nhân đầu tiên của Shiraishi chính là… người yêu của hắn. Nữ nhân viên văn phòng 21 tuổi đã tìm đến Shiraishi để tự sát và hai người dần dần yêu nhau. Shiraishi muốn gắn bó với cô gái này cả đời để sống dựa vào túi tiền của nạn nhân, nhưng sau khi cô gái ép hắn phải trả lại tất cả tiền hắn đã vay của mình, cộng với việc Shiraishi nghi ngờ bạn gái đang “cắm sừng” mình, hắn đã giết luôn người yêu.

Shiraishi khai nhận với cảnh sát rằng hắn sát hại nạn nhân ngay sau khi gặp mặt họ, sau đó sẽ phi tang thi thể. Lần đầu tiên gây án, Shiraishi tốn 3 ngày để thu dọn hiện trường và phân xác người xấu số, nhưng từ nạn nhân thứ 2 trở đi, tất cả chỉ tốn có 1 ngày. Lời khai của hắn trùng khớp với những gì cảnh sát tìm thấy ở căn hộ của Shiraishi: kéo, dao, cưa và đồ làm mộc. Thêm vào đó, cảnh sát còn tìm thấy dây trói trong nhà Shiraishi và họ tin rằng hắn đã giam giữ một số nạn nhân vài ngày trước khi xuống tay với họ.

Hàng xóm của Shiraishi cũng từng ngửi thấy mùi hôi thối như cống rãnh hoặc cá chết bốc ra từ căn hộ của hắn từ tận… tháng 8-2017, nhưng không ai báo cảnh sát vì không muốn can dự vào cuộc sống cá nhân của người khác.

Sự việc bị phát giác nhờ vào anh trai của một nạn nhân, anh này đã sử dụng chính Twitter để giăng bẫy kẻ sát nhân đồi bại. Ngày 24-10-2017, anh báo cảnh sát sau khi không thể liên lạc với em gái trong nhiều ngày. Các điều tra viên trích xuất dữ liệu từ các camera trên đường phố và phát hiện ra người cuối cùng cô gái gặp gỡ là một người đàn ông – sau này được xác định là Takahiro Shiraishi. Người anh đã đăng nhập vào tài khoản Twitter của em để tìm kiếm manh mối, phát hiện ra em gái có ý muốn tự sát và đọc được tin nhắn của cô hẹn… chết cùng với Shiraishi. 

Nhận thấy chủ nhân tài khoản Twitter hay nói chuyện với em gái mình chỉ theo dõi và tương tác với các cô gái, anh đã nhờ một người bạn nữ nhắn tin và hẹn gặp mặt Shiraishi. Sau khi sắp xếp được cuộc gặp, anh đã gọi điện báo cảnh sát để họ có thể mai phục Shiraishi tại điểm gặp mặt. Cảnh sát gõ cửa nhà Shiraishi, đặt câu hỏi về cô gái mất tích và hắn chỉ vào một chiếc thùng làm lạnh ở góc nhà, lạnh lùng trả lời: “Cô ta ở trong đó”.

Trước toà, kẻ sát nhân khai nhận lúc đầu hắn ta định chối sạch mọi tội lỗi, nhưng cuối cùng lại quyết định nhận tội sau khi nhận ra có quá nhiều bằng chứng chống lại mình. Luật sư của hắn biện hộ rằng các nạn nhân đều có ý muốn tự sát và họ đã đồng ý để Shiraishi giết mình, chính vì vậy Shiraishi xứng đáng nhận một bản án nhẹ hơn. Tuy nhiên, Shiraishi đã gạt đi lời biện hộ này, thừa nhận rằng hắn đã tự ý sát hại những người xấu số, hắn muốn nhận toàn bộ trách nhiệm. Shiraishi cũng bày tỏ ý muốn không kháng cáo và chỉ mong phiên toà chấm dứt càng nhanh càng tốt để tránh cho cha mẹ hắn khỏi những khó khăn không đáng có.

Theo lời khai của Shiraishi, sau khi cãi nhau với cha, hắn quyết định sẽ quyến rũ những người phụ nữ cô đơn và lừa sạch tiền của họ. Lúc đầu, hắn không có ý định giết người mà chỉ muốn đánh thuốc, cưỡng hiếp và cướp tiền của nạn nhân nhưng sau đó vì sợ bị tố cáo, hắn quyết định thủ tiêu người bị hại để bịt đầu mối. Shiraishi nói rằng tuy lúc đầu hắn không dám giết người, nhưng vì hắn đã phạm pháp rất nhiều lần trước đó nên hắn nghĩ rằng chỉ cần mình không bị phát hiện thì sẽ không sao. Hắn cũng thừa nhận cho dù hắn có thấy xót xa cho một vài nạn nhân nhưng hắn không thấy ân hận, và nếu không bị cảnh sát bắt giữ thì hắn cũng chẳng thấy hối tiếc gì.

Tờ Mainichi Shimbun đã phỏng vấn Shiraishi ngay sau khi hắn bị tuyên án tử. Trong cuộc phỏng vấn này, Shiraishi trả lời rằng hắn muốn gặp gỡ, tìm hiểu và cưới một cô gái bình thường trước khi bị xử tử để có thể tận hưởng cuộc sống bình thường dù có đang ở tù, và nếu có vợ hắn sẽ được… tiếp tế thường xuyên hơn.

“Hung thần” trên các diễn đàn tự tử Hiroshi Maeue.

Những hung thần trên các diễn đàn mạng

Sát thủ Takahiro Shiraishi khiến nhiều người Nhật Bản nghĩ đến hung thần Hiroshi Maeue, một kẻ sát nhân chuyên tìm kiếm những người muốn tử tự trên các diễn dàn Internet, rủ rê họ tự tử cùng và sau đó giết hại họ. Kẻ thủ ác đã sát hại 3 nạn nhân trong năm 2005 bằng cách siết cổ họ.

Hiroshi Maeue sinh năm 1968 và lớn lên tại thành phố Osaka, Nhật Bản. Hắn có ý định giết người lần đầu tiên khi còn đang theo học Học viện Kĩ thuật Kanazawa. Tại đây, hắn đã siết cổ một người bạn học, nhưng nạn nhân may mắn trốn thoát. Sau vụ việc này, hắn bỏ học vào năm 1988.

Maeue bị bắt giữ vào năm 1995 vì hành hung và bóp cổ một người đồng nghiệp, nhưng bị hại và hắn đã chủ động hòa giải, sau đó hắn bị đuổi việc nhưng không bị tù giam. Đến năm 2001, hắn có ý định bóp cổ hai người phụ nữ nhưng bị cảnh sát bắt giữ và bị kết án một năm tù. Trong quá trình thi hành án, Maeue là một tù nhân gương mẫu và nhờ vào đó, hắn nhanh chóng được ân xá. 

Chỉ một thời gian ngắn sau đó, tên hung thần lại lảng vảng ngoài đường phố để tìm kiếm nạn nhân và lần này, hắn nhằm vào một cậu bé học trung học cơ sở. Nạn nhân của Maeue chạy thoát, và hắn phải chịu bản án kéo dài 32 tháng. Maeue được thả tự do năm 2005, tuy nhiên quãng thời gian ở trong tù không hề giúp tên này hối cải. Việc bị bắt giữ quá nhiều lần đã khiến Maeue quyết định bóp cổ nạn nhân đến chết hòng bịt đầu mối chứ không để cho họ chạy trốn và tố cáo với cảnh sát nữa.

Năm 2005, Maeue lập một tài khoản với tên và ảnh đại diện giả, tham gia hàng loạt diễn đàn dành cho những người muốn chết, rồi chọn ra những người mà hắn thấy là cô đơn và yếu đuối nhất. Sau đó, hắn sẽ liên hệ với các nạn nhân, cố gắng tạo dựng mối quan hệ thân thiết rồi hứa hẹn sẽ… vĩnh biệt cõi đời cùng họ. Hắn sẽ hẹn gặp các nạn nhân trong xe hơi ở những nơi xa xôi, hẻo lánh, sau đó sát hại họ bằng cách bóp cổ. Những người bị hắn sát hại bao gồm một cậu bé 14 tuổi, cô Michiko Nagamoto 25 tuổi, và một thanh niên 21 tuổi.

Ngày 28-7-2007, tòa án thành phố Osaka đã tuyên án tử hình Hiroshi Maeue.

Hiroshi Maeue bị xử tử ngày 28-8-2009.

Huyền Thi / Vannghe CA

Top 50 thương hiệu giá trị nhất thế giới

[Infographic] Top 50 thương hiệu giá trị nhất thế giới
Đối với nhiều thương hiệu, 2020 là một năm thực sự “tàn khốc”. Hơn 1 nửa trong số các thương hiệu toàn cầu giá trị nhất đã chứng kiến sự sụt giảm. Một số đã chùn bước, trong khi một số khác lại vươn lên, khẳng định sự thống trị và nâng cao vị thế cho khách hàng hơn bao giờ hết.

Khi người tiêu dùng thận trọng bước sang năm 2021, họ đã lựa chọn gắn bó với chọn những thương hiệu nào?

[Infographic] Top 50 thương hiệu giá trị nhất thế giới  - Ảnh 1.

Tham khảo Visual Capitalist

Kiếm được nhiều tiền hơn bất kỳ tỷ phú nào trên thế giới, Elon Musk hưởng lợi nhiều nhất trong nhiệm kỳ của ông Trump

Kiếm được nhiều tiền hơn bất kỳ tỷ phú nào trên thế giới, Elon Musk hưởng lợi nhiều nhất trong nhiệm kỳ của ông Trump
Tính từ thời điểm ông Donald Trump nhậm chức vào ngày 20/1/2017 đến khi kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 19/1/2021, giá trị tài sản ròng của Elon Musk đã tăng vọt hơn 170 tỷ USD, theo tính toán của Forbes.

Vị Tổng thống Mỹ là tỷ phú đầu tiên dường như mang lại rất nhiều lợi ích cho những tỷ phú của quốc gia này. Nhóm những người giàu nhất nước Mỹ phần lớn đều ghi nhận giá trị tài sản gia tăng mạnh khi thị trường chứng khoán thăng hóa. Dẫu vậy, không có ai đón nhận nhiều tin mừng hơn nhà đồng sáng lập và CEO của Tesla – Elon Musk, trong thời gian vừa qua.

Tính từ thời điểm ông Donald Trump nhậm chức vào ngày 20/1/2017 đến khi kết thúc nhiệm kỳ vào ngày 19/1/2021, giá trị tài sản ròng của Elon Musk đã tăng vọt hơn 170 tỷ USD, theo tính toán của Forbes.

Khối tài sản của CEO hãng sản xuất xe điện đã tăng lên với tốc độ chưa từng có. Vào ngày ông Trump nhậm chức, khối tài sản của Elon Musk là 12,9 tỷ USD. Theo ước tính của Forbes, ông hiện là người giàu thứ 2 thế giới, với giá trị tài sản ròng là 184 tỷ USD. Trong khi đó, trên bảng xếp hạng Bloomberg Billionaires Index, ông vẫn là tỷ phú giàu nhất thế giới với 202 tỷ USD.

Cổ phiếu của hãng sản xuất ô tô điện Tesla đã tăng 1.625% trong 4 năm qua, vượt xa tốc độ tăng trưởng của thị trường chứng khoán. Trong thời gian đó, chỉ số S&P 500 tăng khoảng 70%, còn Dow Jones tăng 60%.

Theo Forbes, vị tỷ phú Tesla hiện chỉ kém 6 tỷ USD so với người giàu nhất hành tinh là CEO của Amazon – Jeff Bezos, với 190 tỷ USD. Trong vài tuần qua, 2 vị tỷ phú liên tiếp “cạnh tranh” cho danh hiệu người giàu nhất thế giới. Forbes tính toán, Elon Musk lần đầu tiên “soán ngôi” vị trí tỷ phú giàu nhất hành tinh của Jeff Bezos là ngày 8/1/2021.

Trong khi đó, Elon Musk và ông Trump có mối quan hệ khá phức tạp kể từ năm 2016. Ban đầu, Elon Musk làm việc trong 2 hội đồng cố vấn của ông Trump, ủng hộ sự bền vững môi trường. Tuy nhiên, năm 2017, khi ông Trump tuyên bố Mỹ rút khỏi Hiệp định Khí hậu Paris, Elon Musk quyết định rời khỏi vị trí trên. Vào thời điểm đó, vị tỷ phú cho biết: “Biến đổi khí hậu là điều đang xảy ra. Việc rút khỏi hiệp định này là điều không tốt cho nước Mỹ và cả thế giới.”javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(201018);}else{parent.admSspPageRg.draw(201018);}

Gần đây, ông Trump lại dành lời khen ngợi cho Elon Musk. Mới đây, ông đã gọi vị tỷ phú là một trong những “thiên tài vĩ đại” của nước Mỹ. Dù vị cựu Tổng thống ủng hộ những bước tiến của công ty công nghệ vụ trụ SpaceX, nhưng thái độ nhiệt tình với lĩnh vực xe điện của ông lại trầm lắng hơn. Forbes nhận định, điều này có thể do một phần đáng kể của việc nhóm ủng hộ chiến dịch của ông Trump đến từ các tổ chức dầu khí lớn.

Dẫu vậy, không phải những gì Elon Musk đạt được đều hoàn toàn nhờ sự thúc đẩy mà ông Trump mang lại. Trong 4 năm qua, Tesla đã gây ấn tượng mạnh với các nhà đầu tư, khi giới thiệu những dòng xe mới, doanh số bán xe tăng mạnh và vượt dự báo của giới phân tích. Ngoài ra, phần lớn những lợi ích Elon Musk ghi nhận trong nhiệm kỳ của ông Trump lại đến với ông sau khi Tổng thống Joe Biden giành chiến thắng vào cuối năm 2020 và đảng Dân chủ chiếm ưu thế tại Thượng viện.

Tesla sẽ nhận được sự thúc đẩy của chính quyền ông Biden, với Quốc hội được kiểm soát bởi đảng Dân chủ có khả năng ủng hộ chương trình nghị sự về biến đổi khí hậu của Elon Musk. Do đó, các nhà đầu tư sẽ chú ý nhiều hơn đến cuộc đua công nghệ xanh. Trong 3 tháng qua, cổ phiếu Tesla đã tăng hơn 100%. Diễn biến này cho thấy rằng nhà đầu tư dự đoán chính quyền ông Biden sẽ thân thiện hơn với xe điện.

Sau một khoảng thời gian gặp khó khăn, Tesla đã được chính thức đưa vào chỉ số S&P 500 vào ngày 21/12 năm ngoái. Đây là một động thái tiếp tục nâng giá cổ phiếu của hãng xe điện. Trong năm 2020, nhà sản xuất ô tô giá trị nhất thế giới đã sản xuất khoảng 500.000 chiếc vào năm 2020, chỉ bằng một phần nhỏ so với sản lượng của những “gã khổng lồ” như General Motors và Toyota.

Tham khảo Forbe

Vì sao thuyết âm mưu, fake news tồn tại?

  • PGS.TS Nguyễn Phương Mai
  • Gửi cho BBC từ ĐH Khoa học Ứng dụng Amsterdam, Hà Lan
Graphic

Trong bữa tiệc năm mới, tôi tình cờ nói chuyện với một người bạn tin rằng lịch sử loài người đã và đang bị những sinh vật ngoài hành tinh trông giống như thằn lằn (reptilian humanoid/ lizard people) thống trị. Những sinh vật khổng lồ này tới Trái Đất bằng UFO, hoá thân thành tầng lớp lãnh đạo với mục đích biến loài người thành nô lệ. Những con thằn lằn trá hình này là vô số các vua chúa trong quá khứ, tiếp nối bằng tầng lớp tinh hoa, tư sản, giàu có và quyền lực thời hiện đại như Nữ hoàng Anh, Obama, Madonna, Katy Perry, Justin Bieber, và cựu tổng thống Trump.

Bạn tôi không cô đơn. Chỉ trong nội vi nước Mỹ đã có tới 4% dân số, tức là khoảng 12 triệu người, tin chắc như đinh đóng cột rằng thằn lằn đội lốt người đang làm bá chủ thế giới, và 7% dân số còn lưỡng lự và tin rằng điều này hoàn toàn có thể đang xảy ra.

Thuyết âm mưu là gì và đặc điểm của nó ra sao?

Những thuyết âm mưu như vậy nhiều vô kể, nhưng tựu trung lại đều mang hai đặc điểm: (1) Thuyết nhắm tới các tổ chức/ mạng lưới lớn, hoạt động ngầm, và (2) có dã tâm mang tính quyền lực thống trị. Ví dụ, người Do Thái cấu kết quyền lực ngầm thống trị thế giới; Hình dạng Trái Đất thật ra bẹt như cái đĩa nhưng NASA giả tạo số liệu khiến ta tưởng Trái Đất tròn để dễ bề thống trị luồng thông tin chuyển giao toàn cầu; Vaccin là chất độc gây bệnh nhưng các công ty dược phẩm che giấu để tăng trưởng lợi tức…vv.

Gần đây nhất là thuyết âm mưu về Deep State – “Nhà nước ngầm” của giới chính trị và doanh nghiệp cấu kết với nhau thống trị xã hội. Thuyết này bắt nguồn từ một chút sự thực của nền chính trị độc tài Trung Đông. Sau đó ý tưởng này lan sang Mỹ. Bất chấp một chế tài dân chủ có lịch sử lâu đời và hệ thống cân bằng quyền lực chặt chẽ, rất nhiều người tin rằng bỏ phiếu là vô nghĩa vì ai là tổng thống thì Deep State đã lựa chọn trước rồi. Deep State cộng hưởng mạnh mẽ với việc “tát cạn đầm lầy” mà ông Trump đưa ra. Nó cũng là một nguyên nhân nhiều người không chấp nhận kết quả cuộc bầu cử vưà qua.

woman using her smartphone (mobile device) under a Facebook logo
Thuyết âm mưu và fake news

Thuyết âm mưu ngoài hai đặc điểm như nêu trên (mạng luới ngầm + âm mưu thống trị) còn có một đặc điểm thứ ba, đồng thời là yếu tố quan trọng nhất để một “ý tưởng” trở thành một “lý thuyết” và tồn tại cùng thời gian: tin giả. Thuật ngữ “fake news” xuất hiện từ khá lâu, và trở nên phổ biến khi ông Trump dùng nó để chỉ trích giới báo chí.

Tin giả bao gồm các nội dung (1) bịa đặt; (2) châm chọc – satire; (3) tiêu đề kích động – click bait – và không khớp với nội dung; (4) nội dung bị cố tình bóp méo; (5) sự kiện có thật nhưng đặt trong hoàn cảnh khác để gây hiểu nhầm.

Gần đây, việc không chấp nhận kết quả bầu cử khiến hàng nghìn tin giả lan truyền như vũ bão giữa những người Việt ủng hộ ông Trump. Ví dụ, bà chủ tịch Hạ Viện trốn khỏi Mỹ bị bắt ở biên giới Canada; Cả một mạng lưới đảng Dân Chủ lẫn Giáo Hoàng phạm tội ấu dâm; Quân đội thề trung thành với Trump và sẽ giúp ông đảo chính; Biden đã tống vào tù còn Trump sẽ giả trang Biden tiếp tục lãnh đạo; ông Trump gửi ông Biden một cái thư vỏn vẹn mấy chữ “Ông biết thưà là tôi thắng”…

Các báo lớn cũng không tránh được tin giả. Sau khi đăng hàng loạt tin sai lệch về máy chủ Dominion và đối mặt với khả năng bị kiện, American Thinker đã phải chính thức xin lỗi. Những hãng lớn như Fox News và Newsmax cũng phải nhanh chóng đính chính.

Tin giả có tốc độ lan truyền nhanh gấp 6 lần các tin thật. Các tin giả về chính trị cũng lan truyền nhanh hơn các tin giả khác. Ví dụ, tin giả “bố ông Trump là thành viên của tổ chức phân biệt chủng tộc KKK” là một trong những tin khủng được đọc tới nhiều triệu lần từ Facebook.

Kỳ lạ hơn, trong khi chúng ta thường nhất chí cho rằng các tin tức trên mạng xã hội không đáng tin. Nhưng dù ý thức rõ như vậy, ta vẫn có xu hướng lấy tin trên mạng xã hội và bị ảnh hưởng sâu sắc bởi mạng xã hội. Điều này hệt như ta biết hút thuốc là có hại, nhưng ta vẫn tiếp tục hút và để cơ thể mang bệnh.

Vì sao thuyết âm mưu tồn tại

“Hạnh phúc”, “ghê tởm”, “buồn”, “ngạc nhiên” hay “giận dữ” đều là những cảm xúc cơ bản, nhưng về mặt tiến hoá, “sợ hãi” mới chính là thứ cảm xúc khiến bộ não kích hoạt nhanh nhất. Phải biết sợ để không mạo hiểm thiệt đến tính mạng, không làm kẻ khác giận giữ để thiệt thân, không ăn thứ độc hại để mang bệnh. Trong não người, amygdala là một bộ phận đọc cảm xúc, và nó kích hoạt mạnh nhất với nỗi sợ hãi. Người có bộ phận này không kích hoạt thường làm bản thân bị tổn thương tới do không biết sợ là gì.

Với nội dung chủ yếu là kích động nỗi sợ hãi về một thế lực ngầm có âm mưu độc ác, thế nên thuyết âm mưu thu hút bộ não như sắt và nam châm vậy. Cơ chế hoạt động của bộ não đảm bảo gần như chắc chắc rằng, thuyết âm mưu luôn chiếm được sự chú ý đầu tiên trước tất cả các tin tức khác. Loài người vì có cơ chế sợ hãi một cách quá nhạy cảm, “giết thừa còn hơn bỏ sót” như vậy nên mới tồn tại cho đến ngày nay.

Tuy nhiên, bộ não vốn chỉ được phát triển cho một cuộc sống bộ lạc nhỏ lẻ chừng vài chục người, với một cơ số tín hiệu sợ hãi có giới hạn (ví dụ hổ báo, các bộ lạc đối địch). Xã hội hiện đại với bão lũ thông tin khiến thế giới quan của chúng ta bị sốc. Ta bỗng dưng phải đối mặt với một đại dương thông tin mà tín hiệu sợ hãi phát ra từ khắp nơi, gia đình, công sở, thậm chí từ một đất nước xa xôi ta chưa từng đặt chân tới. Để đối mặt với thực trạng quá tải rối rắm và cấp bách đó, con người có lựa chọn là thay đổi cách nhìn để tìm lời giải đáp và sự yên ổn cho chính mình.

Bạn hẳn đã từng nhiều lần ngẩng nhìn bầu trời và thốt lên: “Đám mây kia thật giống con mèo”. Người Việt từng xôn xao khi phát hiện ra trên mai cua có hình mặt người, cũng giống như cả thế giới từng xôn xao khi ảnh chụp sao Hoả có hình một cái đầu người nằm lăn trên cát. Bộ não liên kết các thông tin rời rạc và tạo ra một cụm thông tin có ý nghĩa. Nếu nhìn vào ba dấu chấm, bộ não sẽ tự kết nối chúng với nhau và bảo ta đó là hình tam giác.

Person with a smart phone and a bank card

Khi thế giới xung quanh nhiễu loạn, bộ não sẽ tìm các thông tin có thể xâu chuỗi với nhau và hình thành câu trả lời. Khả năng tư duy motif này khiến loài người phát triển tột bậc. Tuy nhiên, các kết nối không phải lúc nào cũng chính xác. Với những người nhìn thế giới với sự dè chừng, nghi ngờ và lo sợ, các kết nối đó lại càng thiếu khách quan do nhiều kết nối là tin giả. Với một người lo sợ, một tiếng động thôi cũng có thể là mối hiểm nguy, kể cả khi tiếng động đó từ một kẻ thích đùa hay cố tình reo rắc sợ hãi. Rất nhiều câu trả lời đến từ các kết nối (giả) đó chính là thuyết âm mưu.

Như vậy, thuyết âm mưu về bản chất là do chúng ta vì lo âu trước một thế giới quá phức tạp nên buộc phải đi tìm một câu trả lời đơn giản dựa vào các thông tin tương đối dễ hiểu. Câu trả lời này khiến bộ não tạm hài lòng để có thể tiếp tục dồn năng lượng cho những vấn đề quan trọng khác. Tại sao? Bởi cảm giác yên ổn, làm chủ cuộc sống là mấu chốt của sinh tồn.

Tuy nhiên, mặt trái của những câu trả lời đơn giản này là nó không phản ánh thực tế. Hình mặt người trên sao Hoả chẳng hạn, nếu chúng ta thu thập thêm các tấm ảnh sau này của NASA và nhìn tổng thể để phân tích, thì vùng bề mặt đó của sao Hoả rất phức tạp. Tương tự, nguyên nhân sa sút của nước Đức rất phức tạp, nên câu trả lời đơn giản “tại dân Do Thái lũng đoạn xã hội” dễ hiểu hơn nhiều, nhất là khi kẻ có lỗi không phải là chính chúng ta.

Với một số người Việt ủng hộ ông Trump, để hiểu được bối cảnh xã hội Mỹ cùng hệ thống luật và bầu cử phức tạp của đất nước này trong một thời gian ngắn là rất khó. Vậy nên dù không đúng thực tế, nhưng thuyết âm mưu “Trung Cộng mua chuộc” khá dễ hiểu, đánh đúng tâm lý, và do vậy, cũng có tác dụng ổn định tâm lý và trấn an hơn rất nhiều.

Tân Tổng thống Joe Biden
Chụp lại hình ảnh,Tân Tổng thống Joe Biden tại lễ nhậm chức Tổng thống thứ 46 của Hoa Kỳ hôm 20/01/2021 tại Washington D.C
TẠI SAO THUYẾT ÂM MƯU BÁM RỄ VÀ SỐNG DAI?

Phần một của bài viết này cho ta thấy, về mặt tiến hoá, thuyết âm mưu tồn tại với mục đích đảm bảo sự sinh tồn của loài người. Khi chúng ta phải đối mặt với một thế giới rối rắm phức tạp quá mức chịu đựng, ta đơn giản hoá vấn đề và tạo ra một câu trả lời dễ hiểu nhất để bộ não có thể an tâm với ý niệm rằng ta vẫn đang làm chủ được cuộc sống.

Tuy nhiên, thuyết âm mưu cũng có mặt tiêu cực. Nó tốt khi giúp một cá nhân an tâm với câu trả lời đơn giản để rồi tiếp tục sống. Vấn đề xảy ra khi cá nhân đó (1) không update thông tin và (2) chia sẻ lan truyền câu trả lời đơn giản ấy cho cả cộng đồng. Vậy thuyết âm mưu tồn tại trong mỗi cá nhân kiểu gì và di chuyển từ cá nhân ra tới xã hội qua những cơ chế tâm lý nào?

Tổng thống Donald Trump ngày 20/1
Chụp lại hình ảnh,Tổng thống Donald Trump ngày 20/1
Cơ chế thứ nhất: Nghe nhiều thành đúng

Bộ não chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể, nhưng nó ngốn tới 20% năng lượng. Vì tốn kém như vậy nên nguyên tắc làm việc của bộ não là “càng ít phải nghĩ càng tốt”.

Chính vì thế, phần lớn các hoạt động thường ngày của chúng ta được hiệu quả hoá bằng thói quen, auto tự động, làm đôi khi không cần suy xét: từ việc đánh răng cho tới nuôi dạy con hay điều hành đất nước. Ai có khả năng biến cuộc sống của mình thành một tổ hợp của các thói quen có lợi (ví dụ tập thể dục, tiết kiệm tiền, nghĩ kỹ trước khi phát biểu…vv) thì sẽ có nhiều khả năng thành công hơn.

Dựa trên cơ chế đó, tất cả những gì khiến ta cảm thấy thân quen đều chui vào đầu nhanh hơn và ở lại lâu hơn, đơn giản vì nó tiết kiệm năng lượng cho não hơn. Đó là lý do ta thích nghe một bài hát cũ, tự dưng cảm mến người cùng quê, thích những người cùng tên hay có lối sống giống với mình.

Đó cũng chính là lý do một thông tin dù sai, nếu nhắc đi nhắc lại trở nên thân quen, thì sẽ trở thành một thông tin đúng, thậm chí cắm rễ trở thành đức tin và lý tưởng. Đây là nguyên tắc “tẩy não” cơ bản của văn hoá, giáo dục, tôn giáo, quảng cáo, chính trị độc tài, và tuyên truyền.

Thuyết âm mưu tồn tại được trong một cộng đồng vì sự liên tục nhắc đi nhắc lại này. Đôi khi, số người tin vào thuyết âm mưu là số đông như thời Đức Quốc Xã. Số đông cũng có thể sai, cũng có thể bị thuyết âm mưu dắt mũi, nhất là khi họ lo âu và muốn tìm một câu trả lời đơn giản cho cuộc sống phức tạp xung quanh.

Trong cuộc bầu cử Mỹ, do sức mạnh của mạng xã hội, “tần số” cộng hưởng cùng “cường độ”. Chúng ta không những nghe đi nghe lại tin giả mà còn nghe với số lượng khủng từ nhiều nguồn và nhiều cấp độ. Cơ chế tâm lý kiểu “lấy thịt đè người” này khiến sự thật dù vững chắc đến mấy cũng sẽ có những khoảnh khắc bị lung lay.

Family on a sofa arguing
Cơ chế thứ hai: Thuyết âm mưu bồi đắp danh tính và giá trị cá nhân

Danh tính và giá trị cá nhân là cốt lõi cuả một con người. Chúng ta có xu hướng chơi với những người cùng danh tính và giá trị, vì đó là cách để danh tính và giá trị cuả mình có thêm sức nặng và ý nghĩa. Càng nhiều người giống ta thì ta càng tự tin về bản thân mình.

Khi tiếp xúc với hệ giá trị khác biệt, nếu không phaỉ người văn minh, một cá nhân sẽ đánh đồng sự khác biệt “Họ không đồng ý với ý kiến cuả mình” với sự đe dọa danh tính “Họ khinh thường cá nhân mình”. Khi bị “tấn công” vào hệ giá trị, họ dễ tấn công lại, dễ trở nên lo sợ, và cũng dễ tìm đến các thuyết âm mưu để làm vũ khí bảo vệ bản thân.

Trở lại cuộc bầu cử Mỹ vừa qua, “danh tính Việt” và giá trị “ghét Trung Quốc” là một động lực để nhiều người Việt ủng hộ ông Trump. Những gì ông nói và làm đồng thuận với danh tính và giá trị đó. Điều này hoàn toàn dễ hiểu và thực sự đáng được tôn trọng.

Tuy nhiên, với một số cực đoan, ai không ủng hộ Trump sẽ trở thành kẻ thù của họ. Anti-Trump không phải là một ý kiến khác biệt kiểu tôi ăn thịt thì bạn ăn cá, mà là cầm dao đâm vào bụng nhau, một cuộc tấn công vào bản chất cốt lõi của chính bản thân cá nhân đó, khiến họ phải cầm dao đâm lại.

Các phản biện từ phía những người này thể hiện rất rõ cảm giác bị tổn thương tới “danh tính Việt” và hệ giá trị “ghét Trung Quốc”: “Bạn là người Việt sao lại đi ủng hộ Biden?”; “Tôi không muốn phải học tiếng Tàu”; “Mày muốn quỳ gối trước Tàu hay sao?”; “Muốn mất biển đảo hả” …vv.

Vì khá nhiều người Việt tha thiết với “danh tính Việt” và giá trị “ghét Trung Quốc”, các thuyết âm mưu phù hợp với việc Trump sẽ lật cờ được họ lan toả nhiều hơn ra ngoài xã hội.

Cơ chế thứ ba: Thuyết âm mưu cho ta một cộng đồng sẻ chia

Con người là sinh vật bầy đàn, chúng ta không thể tồn tại nếu thiếu một cộng đồng để tương trợ vỗ về. Thời xa xưa, hình thức trừng phạt khắc nghiệt nhất không phải là cái chết mà là sự ghẻ lạnh và bị bỏ rơi. Kẻ mắc tội thường chết hoặc tự sát vì cô đơn chứ không phải vì thiếu ăn.

Trong xã hội hiện đại, thuyết âm mưu với bản chất đổ lỗi, chia thế giới thành hai phe ta địch khiến bất kỳ ai cũng có cảm giác được ở trong một cộng đồng gắn kết chung tay chống lại cái ác. Lên mạng, cảm giác xung quanh mình toàn những người nói giống như mình, nghĩ giống như mình, có kẻ thù hệt như mình là một nguồn năng lượng và trợ giúp vô biên.

Thời Đức Quốc Xã, rất nhiều người khi Hitler mới lên cầm quyền không đồng ý với lý tưởng của ông ta. Tuy nhiên, để trở thành một thành viên của cộng đồng, họ đã dần dần thay đổi.

Thuyết âm mưu ngày càng nở rộ vì thời nay, niềm tin của ta có thể khác với cộng đồng nơi ta đang sống nhưng luôn có một cộng đồng khác trên mạng giang tay chào đón.

Đây cũng chính là một lý do khiến nhiều thanh niên Hồi giáo thế hệ thứ hai trở thành cực đoan và đi theo IS. Một số bạn trẻ nguồn gốc di dân này thiếu sự quan tâm đồng cảm của cha mẹ do gánh nặng mưu sinh, bật khỏi gốc rễ văn hoá và tôn giáo, rối ren về danh tính và giá trị mình là ai. Cộng đồng những tín đồ cực đoan thông qua mạng internet đem lại cho họ một câu trả lời kiểu thuyết âm mưu đơn giản (Phương Tây là kẻ thù) và một vòng tay bằng hữu ấm áp (Anh em Hồi giáo toàn thế giới chung sức phục hưng đức tin nguyên thuỷ).

Trở lại cuộc bầu cử tại Mỹ, nhiều tài khoản facebook ủng hộ hoặc anti-Trump trở thành những cộng đồng nho nhỏ để sẻ chia, vỗ về, chấn an tinh thần cho nhau. Các ý kiến trái chiều bị chửi bới thậm tệ hoặc thẳng tay block. Những ốc đảo tâm lý đó là chốn dừng chân yên ổn giữa biển cả sóng lớn. Cũng như một cộng đồng để tin yêu và thuộc về luôn là yếu tố đảm bảo sinh tồn của mỗi con người.

Cơ chế thứ tư: Thiên kiến xác nhận đẩy mạnh thuyết âm mưu

Chúng ta hãy dùng một ví dụ về bói toán. Có lần, tôi thử cho các SV của mình đọc bản tử vi dựa trên ngày sinh của mỗi bạn. Hầu hết các SV đều cho rằng bản tử vi khá chính xác, bằng cách cung cấp các sự kiện chứng minh như “em mới bỏ người yêu” hay “đúng là hao tiền vì em vừa mua điện thoại”.

Vấn đề là, tôi đã cho cả lớp đọc một bản tử vi y hệt nhau. Thiên kiến xác nhận (confirmation bias) là xu hướng khi ta tin vào một điều gì đó thì trí óc ta sẽ bị thu hết đến những sự kiện và thông tin phù hợp với niềm tin đó. Ta trở nên thiếu khách quan, và chỉ nhìn thấy những gì mình muốn thấy.

Cơ chế tâm lý này rất quan trọng cho sự sinh tồn vì bộ não có thể tiết kiệm năng lượng để tập trung vào những tín hiệu quan trọng. Tuy nhiên, với thuyết âm mưu, những tín hiệu quan trọng chưa chắc đã là những tín hiệu đúng mà chỉ là những tín hiệu dễ tiếp thu nhất và khớp với niềm tin của ta nhất.

Ví dụ, một người ủng hộ Trump quan sát thấy các chiến sĩ quân đội đứng quay lưng lại Biden khi ông đi qua trong buổi lễ nhậm chức. Anh cho rằng đó là tín hiệu phản kháng khinh bỉ tổng thống mới. Thực ra, việc đứng quay lưng hướng mặt ra quan sát đám đông là một phương cách để kiểm soát an ninh cho các yếu nhân.

Mạng xã hội như facebook và các thuật toán của internet khiến thiên kiến xác nhận tấn công chúng ta một cách tổng lực. Chỉ cần một vài lần tìm kiếm, like, chia sẻ hay comment là những post và nội dung tương tự sẽ ồ ạt kéo đến. Mục tiêu của các nhà cung cấp dịch vụ là tăng tần số tương tác, bất kể đó là tương tác gì. Rất nhanh chóng, trên tường nhà bạn sẽ toàn các nội dung hệt như niềm tin của bạn. Và trong cái bong bóng đó, thế giới có thể diễn ra hệt như bạn mong muốn. Chỉ có điều, đó không phải là thế giới thật.

Các cơ chế khác

Cũng như thiên kiến tự xác nhận, chúng ta có tới gần 200 thiên kiến (bias) khác nữa và tất cả đều có thể khiến thuyết âm mưu tồn tại dai dẳng. Ví dụ, ta dễ tin thuyết âm mưu hơn khi thiếu kiến thức chuyên môn về vấn đề đó, khi ta có chuyên môn nhưng cần lời giải đáp nhanh chóng, khi ta bị ảnh hưởng bởi cảm xúc yêu ghét vui buồn hay đặc biệt là giận giữ, khi ta đã trót tuyên ngôn rồi đâm lao thì phải theo lao…vv.

Thiên kiến là con dao hai lưỡi. Nó như những con đường tắt giúp ta đến đich nhanh hơn. Tuy nhiên, cái đích đến đó có lợi hay có hại lại là một câu hỏi hoàn toàn khác.

Mời quý vị đón đọc phần sau của bài, đặt ra Giải pháp cho vấn nạn này.

PGS.TS Nguyễn Phương Mai làm việc tại ĐH Khoa học Ứng dụng Amsterdam, Hà Lan. Bà nghiên cứu quản trị đa văn hoá bằng phương pháp liên ngành kết hợp với kiến thức thần kinh não bộ (neuroscience). Bà cũng là tác giả của hai cuốn sách Tôi Là Một Con Lừa và Con Đường Hồi Giáo xuất bản tại Việt Nam. Loạt bài viết, thể hiện quan điểm riêng của tác giả.