Nhà hàng ở Mã Pì Lèng sau nửa năm ‘cải tạo’

HÀ GIANG

Công trình không phép ‘mọc’ trên hẻm Tu Sản (huyện Mèo Vạc) thay màu sơn, ốp đá, làm thêm tầng áp mái vào tháng 1/2021.

Công trình nhìn từ phía sông Nho Quế được đổ bê tông cốt thép, có sáu sàn giật cấp theo địa hình sườn núi nằm ngay trên hẻm vực Tu Sản thuộc đèo Mã Pì Lèng.

Tổ hợp nhà nghỉ, nhà hàng, cà phê xây dựng năm 2018 và đưa vào sử dụng một năm sau đó, gây nhiều tai tiếng khi “mọc” lên không có giấy phép đầu tư, không giấy phép chuyển đổi mục đích sử dụng, không hồ sơ thiết kế.

Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch đánh giá, nhà hàng nằm ngoài danh thắng quốc gia Mã Pì Lèng, nhưng nằm trong Công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn. Theo đồ án quy hoạch được Thủ tướng phê duyệt, khu vực nhà hàng “mọc” lên là nơi hạn chế hoạt động xây dựng mới, chỉ xây công trình an ninh quốc phòng, phục vụ du lịch, hạ tầng xã hội thiết yếu và chiều cao các công trình không vượt quá 3 tầng.

Nửa năm sau quyết định yêu cầu cải tạo của UBND tỉnh Hà Giang, nhà hàng hầu như giữ nguyên kiến trúc. Thay đổi lớn nhất là công trình chuyển từ sơn đỏ và ghi đậm sang ốp đá nguyên tảng màu xám nhạt, tháng 1/2021.

Trước đó do không phù hợp cảnh quan, cản trở tầm nhìn du khách, không đảm bảo các quy định của Luật Di sản văn hóa, công trình bắt buộc phải cải tạo. Tháng 10/2019, Sở Xây dựng Hà Giang đề xuất UBND tỉnh này phá dỡ 6 tầng nhô ra sông Nho Quế để trồng cây xanh, phần còn lại chỉnh trang làm nơi dừng chân cho khách du lịch. Gần một năm sau, tháng 7/2020, công trình mới bắt đầu cải tạo theo phương án mà cấp có thẩm quyền đề ra. Cụ thể “theo kiến trúc truyền thống của người H’Mông, chỉ là điểm dừng chân, ngắm cảnh cho du khách, không kinh doanh dịch vụ lưu trú”. Các cơ quan chức năng Hà Giang giám sát việc này.

Công nhân sửa sang mái nhà, lợp ngói bắn vít thay vì ngói âm dương, chiều 13/1. Công trình hiện tại có hai tầng nổi trên mặt đất cộng thêm một tầng áp mái, bề thế hơn hẳn so với mái bằng trước đây.

Bã Vũ Thị Ánh, chủ công trình xác nhận “Đang sửa lại nhà hàng và hạ thấp mái”, song không nói cụ thể hạ thấp ra sao. Việc sửa sang dự kiến kéo dài 20 ngày.

Trong thời gian sửa chữa, nhà hàng vẫn đón khách dừng chân ngắm cảnh uống nước, bán thêm một số loại sản vật đặc sản địa phương. Khách đi xuống ban công ngắm cảnh bằng lối riêng, mua phiếu đồ uống đồng giá 50.000 đồng.

Các nhân viên kê lại bàn ghế, thay đổi một số chi tiết trong nhà hàng. Những người phục vụ ở đây cho biết “hiện không nhận khách lưu trú”.

Phần khung sắt dựng thành các ban công nhô ra phía sông Nho Quế hầu như giữ nguyên.

Cuối tháng 12/2020, ông Trần Đức Quý, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Giang, cho biết công trình sau cải tạo “đã thực hiện đúng phương án được UBND tỉnh phê duyệt, trên cơ sở tham khảo ý kiến các nhà khoa học, kiến trúc sư”. Tuy nhiên, KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh Văn phòng Hội kiến trúc sư Việt Nam, người tham dự cuộc họp bàn phương án sửa chữa, cải tạo nhà hàng hồi tháng 3/2020, nêu quan điểm “chỉ nên giữ lại những phần nào liên quan đến kết cấu đảm bảo công trình, còn phần giật cấp ra phía sông Nho Quế nên bỏ bớt”.

Hà Giang bước vào mùa cao điểm du lịch, hàng chục lượt khách vẫn dừng chân ghé qua nhà hàng mỗi ngày.

Nhà hàng trên đèo Mã Pì Lèng nhìn từ dưới lên.

“Xét tổng thể thẩm mỹ, hình thức, công trình không phù hợp với cảnh quan thiên nhiên, truyền thống, bản sắc văn hóa của đồng bào các dân tộc trong khu vực, gây cản trở đến tầm nhìn của du khách tham quan. Đây là sai phạm cần xử lý nghiêm để tránh gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng dân cư địa phương và trên cả nước”, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch từng nêu quan điểm.

Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa cuối tháng trước cho biết sẽ kiểm tra và yêu cầu địa phương trả lời về thông tin nhà hàng này giữ nguyên kiến trúc sau khi cải tạo.

Giang Huy – Hoàng Phương / VNExpress

Nhớ Nguyễn Đình Thi… một người Hà Nội

Mỗi khi giai điệu ca khúc “Người Hà Nội” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi vang lên thì không khí của một Hà Nội hào hoa, hào hùng như được tái hiện trong tâm thức những người con Hà Nội…

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng có lẽ, trong tâm thức của những người Hà Nội, mỗi khi giai điệu ca khúc “Người Hà Nội” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi vang lên thì không khí của một Hà Nội hào hoa, hào hùng như được tái hiện trong tâm thức những người con Hà Nội với những ca từ vừa ngọt ngào, vừa hùng tráng: “Đây Hồ Gươm Hồng Hà Hồ Tây/ Đây lắng hồn núi sông ngàn năm/ Đây Thăng Long, đây Đông Đô/ đây Hà Nội/ Hà Nội mến yêu/ Hà Nội cháy, khói lửa ngập trời/ Hà Nội ầm ầm rung Hà Nội vùng đứng lên/ Sông Hồng reo Hà Nội vùng đứng lên/ Hà Nội đẹp sao!/ Ôi nước Hồ Gươm xanh thắm lòng/ Bóng Tháp Rùa thân mật êm ấm lòng/ Hồng Hà tràn đầy, Hồng Hà cuốn/ Ngàn nguồn sống tràn đầy dâng”

Sinh thời, trong một bài phỏng vấn về cảm hứng sáng tác ca khúc Người Hà Nội, nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã chia sẻ: “Bài Người Hà Nội tôi viết vào đầu năm 1947, dịp gần Tết. Khi đó Hà Nội còn đang chiến đấu rất quyết liệt. Do công tác, tôi tạt vào làng Khúc Thuỷ bên bờ sông Nhuệ, đối diện với làng Cự Đà bên kia sông lúc bấy giờ là trạm quân y lớn nhất của ta tiếp nhận thương binh từ Hà Nội đưa về. 

Thời gian ấy, do phân công ở trên, tôi cùng anh Thép Mới, bạn học với tôi từ hồi còn học ở Trường Bưởi, làm tờ báo Cứu quốc của mặt trận Hà Nội, sau này gọi là Cứu quốc Thủ đô. Tôi rời Hà Nội ra ngoại thành đúng vào đêm 19-12 tức đêm ngày toàn quốc kháng chiến nổ ra tại Hà Nội. Phía sau lưng tiếng súng bắt đầu nổ và Hà Nội cứ bốc cháy – một cảnh tượng rất hùng vĩ mà sau đã xuất hiện trong bài hát: “Hà Nội cháy, khói lửa ngập trời…”. 

Trong ngôi nhà tôi ở làng Khúc Thủy có một chiếc đàn piano của đồng bào tản cư bỏ lại vì bị hỏng. Tôi ở đấy và hàng ngày Hà Nội vẫn đang chiến đấu thành ra có ý làm một bài hát về Hà Nội. 

Một buổi tối, tôi ngồi và đàn, gõ mổ cò mấy nốt nhạc. Tự nhiên trong đầu óc tôi vọng lên những nhịp pháo gầm, những tiếng súng và bầu trời Hà Nội cháy hiển hiện trở lại. Tứ nhạc cứ thế hiện ra. Cảnh đầu tiên là “Hà Nội cháy khói lửa ngập trời, Hà Nội ầm ầm rung, Hà Nội vùng đứng lên… “, rồi nhớ Hà Nội có “Hà Nội đẹp sao, Hà Nội vui sao…” rồi kết thúc trở lại những câu đầu. 

Lúc đó bài Người Hà Nội tôi chỉ viết đến đấy. Anh Thép Mới tình cờ đọc được những dòng nhạc tôi viết nháp trên một tờ giấy. Anh khuyến khích và thế là bài hát ấy được in ở báo Cứu quốc Tết 1947 gởi tặng các chiến sĩ trung đoàn quyết tử ở Liên khu Một (sau được tổ chức thành Trung đoàn Thủ đô). 

Lúc đầu bài hát có tên là Bài hát của một người Hà Nội. Sau trận đánh ở Hà Nội, các cơ quan chuyển lên Việt Bắc. 

Thu Đông Việt Bắc năm 1947, Pháp lại nhảy dù xuống Bắc Cạn đánh lên Thái Nguyên, Tuyên Quang. Chính trong những ngày ấy tôi mới nghĩ đến việc viết đoạn kết cho bài hát, đến khoảng Tết năm 1948 thì xong. 

Vào năm 1951, bài hát được biểu diễn ở Berlin tại Liên hoan Thanh niên thế giới. Khi viết Người Hà Nội, tôi mới hơn 20… Chính tôi cũng không hiểu sao hồi đấy mình lại viết bài hát như thế, tự nhiên viết được thôi. Và chính vì nó tự nhiên nên lại biểu hiện cái chất tâm hồn mình nhiều hơn. Vì không phải là nhạc sĩ nên tôi coi bài hát là một sự sáng tác quý trong đời mình…”.

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi quê ở Hà Nội nhưng ông sinh ở Luang Prabang (Lào). Đến 5 tuổi, ông theo bố mẹ trở về nước và đi học ở Hà Nội rồi Hải Phòng. 

Từ nhỏ, Nguyễn Đình Thi đã nổi tiếng thông minh, học rất giỏi tất cả các môn, đặc biệt là môn Triết. Đang đi học mà ông đã viết sách triết học như Triết học nhập môn (1942), Triết học Căng (1942), Triết học Nitsơ (1942), Triết học Anhxtanh (1942), Siêu hình học (1942) và cùng một số người bạn học bí mật nghiên cứu chủ nghĩa Mác.

Sau khi tốt nghiệp Tú tài, ông học Luật ở Đại học Đông Dương và trở thành một trong những cán bộ chủ chốt của Hội Văn hoá Cứu quốc. Là trí thức yêu nước, nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã sớm trở thành người chiến sĩ cách mạng trung kiên. Ông đã từng là đại diện của Việt Minh trong Đảng Dân chủ. Hai lần bị kẻ thù bắt bớ, tra tấn, mua chuộc nhưng ông vẫn một lòng thuỷ chung với cách mạng. 

Tháng 7-1945, Nguyễn Đình Thi được đi dự Quốc dân Đại hội tại Tân Trào và được cử vào Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam. Từ đó cho đến cuối đời, Nguyễn Đình Thi liên tục đảm nhận những cương vị quan trọng trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật: Tổng thư ký Hội Văn nghệ, Tổng thư ký Hội Nhà văn, Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các hội văn học – nghệ thuật Việt Nam.

Ông được đánh giá là một người đa tài, hào hoa. Mặc dù ông là một nhà hoạt động chính trị, song, mỗi lần nhắc đến ông, độc giả lại nhớ đến một nhà thơ với những sáng tác đầy chất riêng vừa lãng mạn, bay bổng, vừa lắng đọng những suy tư nhưng cũng đầy quật khởi, phóng khoáng. Ông đã để lại những áng thơ bất hủ trong văn học hiện đại Việt Nam như Đất nước, Nhớ, Bài thơ Hắc Hải, Lá đỏ… 

Ông là người mở đầu cho đổi mới thơ ca và là “chủ nhân của đề tài gây tranh luận ngay từ năm 1949 với những thể nghiệm mới mẻ trong cấu tứ, hình ảnh và thể loại. Ở địa hạt văn xuôi, ông nổi lên với tiểu thuyết Xung kích, tiểu thuyết đầu tay của ông đã tái hiện sinh động cuộc chiến đấu của một đại đội xung kích trong chiến thắng trung du (1951). Tác phẩm này đã đạt giải thưởng văn nghệ 1951 – 1952.

Đặc biệt là hai tập tiểu thuyết Vỡ bờ, bộ tiểu thuyết sử thi tái hiện bức tranh nhiều chiều của xã hội Việt Nam thời kỳ 1939 – 1945 với những thăng trầm của những số phận đại diện cho một số tầng lớp xã hội trước biến cố lớn lao của lịch sử dân tộc…

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi còn nổi danh với hàng chục vở kịch sáng đèn trên sân khấu Việt Nam như Con nai đen (1961) đến Hoa và Ngần (1975), Giấc mơ (1983), Rừng trúc (1978), Nguyễn Trãi ở Đông Quan (1979), Người đàn bà hóa đá (1980), Tiếng sóng (1980), Cái bóng trên tường (1982), Trương Chi (1983) và Hòn Cuội (1983 – 1986)…

Trong cuộc đời riêng, nhà thơ Nguyễn Đình Thi cũng là một người đa đoan. Ông có ba người con với người vợ đầu tiên. Trong đó, có người “nối dõi” nghiệp văn chương của cha mình là nhà văn Nguyễn Đình Chính với những tiểu thuyết để lại dấu ấn như Đá trắng trong thung lũng, Đêm thánh nhân… 

Trước khi qua đời, ông sống cùng NSND Tuệ Minh, năm nay bà đã 82 tuổi. Bà vốn là diễn viên của đoàn văn công Trung ương từ năm 15 tuổi trong vai trò là một diễn viên kịch, hát chèo và múa. Bà có giọng nói mượt mà, biểu cảm, trẻ trung, nên được Xưởng phim Việt Nam tuyển làm công việc lồng tiếng. Nhưng dường như con người diễn viên trong bà vẫn thổn thức, khao khát, nên bà đã có cơ hội để có được vai diễn nhỏ trong bộ phim Chung một dòng sông

Sau này, khi đã nổi tiếng với nhiều vai diễn chính, nghệ sĩ Tuệ Minh chia sẻ rằng, bà vẫn không quên được ấn tượng của cái “vai không thành vai” ấy khi bà hăng hái chạy trên cánh đồng khô nứt nẻ, ngã lên ngã xuống dưới ánh nắng chói chang… 

Sau này bà nổi tiếng với những vai diễn như chị Thơm trong Một ngày đầu thu (Đạo diễn Huy Vân, Hải Ninh), chị Y trong Nguyễn Văn Trỗi (Đạo diễn Bùi Đình Hạc), Hương trong Vợ chồng anh Lực (Đạo diễn Trần Vũ), Thương trong Vĩ tuyến 17 ngày và đêm (Đạo diễn Hải Ninh), chị bán gạo trong Em bé Hà Nội (Đạo diễn Hải Ninh), xơ Khuyên trong Ngày lễ thánh (Đạo diễn Bạch Diệp)…

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi và NSND Tuệ Minh có một mối tình đẹp và thơ mộng. Theo nữ diễn viên, ông làm nhiều bài thơ tặng bà, trong đó có bài thơ Nhớ nổi tiếng: “Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh/ Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây/ Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh/ Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây/ Anh yêu em như anh yêu đất nước/ Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần/ Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước/ Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn/ Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt/ Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời/ Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực/ Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người”.

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi và vợ NSND Tuệ Minh.

NSND Tuệ Minh từng chia sẻ với báo chí về cuộc gặp gỡ với nhà văn Nguyễn Đình Thi: “Tôi và nhà văn Nguyễn Đình Thi gặp nhau từ trong kháng chiến chống Pháp. Anh Thi gửi bà mẹ vợ và 2 con nhỏ mồ côi mẹ cho đoàn tôi, khi anh đi chiến dịch Điện Biên Phủ. Tôi coi anh Thi như một người anh cả. Chính anh Thi đã gả chồng cho tôi, một người chồng có học, tử tế, có tâm hồn nghệ sĩ… 

Sau ngày tiếp quản thủ đô năm 1954, hai anh em rủ nhau thăm Hà Nội và đi lên cầu Long Biên. Rét cứ là run lên! Khi anh Thi tới xin phép đơn vị cho tôi đi chơi cùng với anh, anh đã mua cho tôi một bó hoa hồng. Anh bảo, anh rất thích nhìn những cô gái xinh đẹp ôm hoa hồng. 

Tôi lúc ấy cứ thấy ngại vì thương anh Thi chỉ có đồng lương bộ đội, lại còn phải nuôi con nữa, mua hoa hồng thế này thì tốn tiền lắm!… Rồi hai anh em đi chơi khắp nơi và đi lên cầu, ngắm cảnh, chuyện trò, quên cả thời gian… Chợt tôi nhận ra rằng sắp tới giờ biểu diễn rồi, nếu tôi không về kịp giờ mở màn thì thể nào cũng bị kỷ luật. Tôi bối rối. Anh Thi bình tĩnh cầm tay tôi bước qua lan can vào đường tàu hỏa. Hai anh em nhích từng bước nhỏ, đi tắt nên cũng rút ngắn được thời gian! 

Tôi như rơi cả tim khi nhìn xuống phía dưới chân mình, nước sông Hồng cuồn cuộn chảy. Tới nơi, cũng kịp giờ mở màn. Sau này có lúc tôi nói, em sợ quá, sao anh bạo thế! Anh đáp, không thể để em muộn giờ được!

Sau này, khi tôi và anh Thi đã sống cùng nhau, anh đã thổ lộ, anh mến em ngay từ trong kháng chiến, nhưng anh cảm thấy mình không có quyền tỏ tình với em vì em còn trẻ quá, còn anh thì góa vợ, lại có thêm mấy đứa con nữa…  Sống với anh, tôi cố gắng làm tròn chức phận người vợ, săn sóc anh, bù trì cho anh… 

Có lần, anh nói, em chiều anh quá, anh giờ cứ sướng như một ông vua ấy! Nhưng anh ấy là một người chồng mà khi còn sống, tôi chưa cảm thấy hết được tất cả tình cảm của anh ấy. Chỉ khi anh ấy qua đời rồi, tôi mới cảm nhận được hết tôi đã bị mất một điều to lớn thiêng liêng thế nào. Tôi cảm thấy một nỗi thiếu hụt khủng khiếp và đau đớn…”.

Bây giờ nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã là người thiên cổ. NSND Tuệ Minh cũng đã già yếu và không thể chuyện trò nhiều. Bà sống ở trung tâm dưỡng lão cùng những người già cô đơn khác bên cạnh mình. Thỉnh thoảng có bạn bè cũ đến thăm bà và nhắc lại những câu chuyện xửa xưa về bà và nhà thơ Nguyễn Đình Thi khiến bà xúc động chắt từng giọt nước mắt mặn chát trên gương mặt già nua…

Cuộc đời trôi qua như chớp mắt, con người không thể cưỡng lại được những khắc nghiệt của thời gian và số phận. Chỉ có những tác phẩm là sống mãi, như khúc ca về Người Hà Nội, đã bao nhiêu tháng năm trôi, qua bao nhiêu sự đổi dời, giai điệu đó vẫn còn sống mãi với thời gian…

Trần Hoàng Thiên Kim

Phía sau hiện tượng “gã khổng lồ” Zoom

Kết thúc cuốn “The Four” – cuốn sách nói về bốn kỵ sĩ quyền lực nhất trong giới công nghệ (Amazon, Apple, Facebook, Google), tác giả Scott Galloway đã viết: “Sẽ có một kỵ sĩ thứ 5…hoặc một trong “The Four” sẽ bị thay thế. Và giờ là lúc đi tìm cái tên có nhiều khả năng tham gia vào bộ tứ ưu tú này”.

Như một lời tiên tri, tháng 3/2020, Zoom – gã khổng lồ công nghệ mới – bắt đầu chiếm sóng, với tỉ lệ người đăng ký sử dụng tăng gấp 30 lần chỉ trong vòng 3 tháng. Thế nhưng, loạt lùm xùm xảy ra liên tiếp đang khiến sứ mệnh “mang lại hạnh phúc” của Zoom lung lay trong lòng người sử dụng.

Kẻ định hình cuộc chơi mới?

Khi Roxanne chuyển dạ, chồng cô – Milo McCabe – đang phải điều trị trong bệnh viện vì COVID-19. Không thể ở bên vợ vào thời khắc quan trọng, nhưng McCabe vẫn có thể nhìn thấy cô con gái yêu chào đời, nghe thấy tiếng con khóc, cổ vũ và động viên vợ trong cả quá trình sinh nở kéo dài gần 11 tiếng đồng hồ, nhờ Zoom. Zoom, ứng dụng được McCabe và Roxanne lựa chọn, từng là một cụm từ xa lạ với cả thế giới, nhưng giờ đây lại hiện diện ở hầu hết mọi nơi.

“Chúng tôi chưa bao giờ nghĩ về người tiêu dùng lẻ hoặc các hệ thống giáo dục phổ thông (K-12) khi bắt đầu lập kế hoạch cho năm 2020”, CEO Zoom Eric Yuan chia sẻ. Nhưng, vào tháng 3/2020, khi Thủ tướng Anh Boris Johnson đăng tải bức ảnh về cuộc họp nội các đầu tiên của ông được thực hiện trực tuyến qua Zoom, định nghĩa về Zoom trên bản đồ công nghệ toàn cầu đã thay đổi. CEO của Zoom nhận ra rằng, hơn cả một ứng dụng doanh nghiệp, Zoom hoàn toàn có thể là cây cầu kết nối liên lạc và duy trì quan hệ cho cả thế giới, từ các quan chức chính phủ, những nhà hoạt động xã hội, các giáo viên, học sinh, cho đến những chương trình hội nghị hay thậm chí là những người bán hàng qua Internet.

Bức ảnh của Thủ tướng Anh Boris Johnson về cuộc họp nội các trực tuyến đầu tiên qua nền tảng Zoom đã giúp ứng dụng này phủ sóng toàn thế giới.  Ảnh: Daily Mail

Bất chấp sự cạnh tranh từ những gã khổng lồ như Google, Apple và Microsoft, Zoom đã vượt lên dẫn trước trong mảng họp trực tuyến, với mức tăng từ 10 triệu người tham gia vào tháng 12/2019 lên con số đáng kinh ngạc 300 triệu người sử dụng vào tháng 4/2020. Tháng 6/2020, 42% lực lượng lao động Mỹ đang làm việc tại nhà toàn thời gian qua Zoom, theo một nghiên cứu của Stanford. Các ngân hàng lớn và các doanh nghiệp quốc tế cũng chuyển sang họp bằng Zoom.

Khoảng 125.000 trường học K-12 tại Mỹ đã sử dụng Zoom để giảng dạy trực tuyến. Cũng trong năm 2020, Zoom được vinh danh là ứng dụng miễn phí được tải xuống nhiều nhất của Apple, một thành tựu mà nhiều công ty công nghệ thèm khát.

Sự thèm khát ấy khiến người ta tò mò nhiều hơn về cách mà Zoom ra đời. Ứng dụng họp trực tuyến ảo này được Time gọi là “sản phẩm của tình yêu thời trai trẻ”. Vào cuối những năm 80, nhà sáng lập Eric Yuan, khi ấy đang là một sinh viên chuyên ngành toán và khóa học máy tính tại Đại học Sơn Đông, đã đi xe suốt 10 tiếng đồng hồ để thăm người yêu mình đang học ở một trường đại học khác. Trên đường tới thăm người yêu, Eric luôn mơ về một ngày có thể nhìn thấy khuôn mặt người ấy, ngay cả khi chưa thể ở bên cô.

Bị thu hút bởi sự bùng nổ của dot-com, Yuan đặt quyết tâm sẽ đến thung lũng Silicon để chinh phục đường đua công nghệ. Nhưng giấc mơ Mỹ chưa bao giờ dễ dàng, khi hồ sơ của anh bị từ chối cấp visa tới 8 lần. Cuối cùng, vào năm 1997, ở tuổi 27, anh đã được cấp thị thực để làm việc tại Mỹ. Anh bắt đầu với tư cách là một lập trình viên tại WebEx và nhanh chóng trở thành một phần không thể thiếu trong việc xây dựng nền tảng họp trực tuyến, dù ở thời điểm đó, Yuan gần như không nói được tiếng Anh.

Sau khi Cisco mua lại WebEx vào năm 2007, Yuan tiếp tục đầu quân cho Cisco và lập tức đóng vai trò chủ chốt tại công ty. Nhưng, vào tháng 4/2011, khi đang sở hữu phong độ và sự tin cậy đỉnh cao tại Cisco, Yuan đã rời đi. Anh quyết định mơ giấc mơ của riêng mình, giấc mơ mang tên Zoom. Trong khi nhiều công ty khởi nghiệp khác chủ yếu dựa vào các sản phẩm miễn phí để tạo ra sự bão hòa trên diện rộng, Zoom lại nhắm mục tiêu đến các trường học và mạng lưới kinh doanh sẽ trả tiền để đăng ký sử dụng dài hạn. Chiến lực đó đã giúp Zoom chiến thắng.

Chương trình nổi tiếng Saturday Night Live lên sóng trở lại với lời giới thiệu độc nhất từ chủ xị Kate McKinnon: “Trực tiếp từ Zoom”. Thành phố New York, Mỹ hợp pháp hóa các cuộc kết hôn thông qua nền tảng Zoom. Doanh thu của Zoom tăng 169% so với cùng kỳ năm 2019. Time đã không tiếc lời nhận định, Zoom đang đóng vai trò quan trọng trong trật tự thế giới ảo mới này. Và người đứng sau thành công của Zoom, Eric Yuan, đã được tôn vinh là Doanh nhân của năm.

Bê bối bủa vây “kẻ định hình”

Với phương châm “Mang đến hạnh phúc” (Delivering Happiness), Zoom khiến người dùng tin rằng, ứng dụng này đang nỗ lực mang lại giá trị hạnh phúc đích thực. Nhưng, những gì Zoom đang làm có thực sự chứng minh điều đó? Một tháng sau khi ghi nhận số lượt người đăng ký tăng nhảy vọt tới 30 lần, Zoom đối mặt với các bê bối liên tiếp về bảo mật thông tin.

Tháng 4/2020, FBI cho biết đã nhận được nhiều báo cáo về việc một số đối tượng tìm cách “đột nhập” vào các cuộc họp trực tuyến trên nền tảng Zoom để đăng tải thông tin quấy rối, lời lẽ phân biệt chủng tộc hoặc bình luận tiêu cực – được gọi chung là Zoombombing. FBI lập tức đưa ra cảnh báo đối với người sử dụng Zoom về việc tham gia các cuộc họp trực tuyến, bởi tính năng đăng nhập miễn phí chỉ cần meeting ID (mật khẩu cuộc họp) mà Zoom cung cấp đã trở thành lỗ hổng lớn của ứng dụng này.

Trước đó, vào ngày 30/3/2020, Patrick Wardle, cựu nhân viên Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) và hiện là chuyên gia nghiên cứu bảo mật của Jamf bất ngờ tiết lộ Zoom tồn tại hai lỗ hổng rất lớn liên quan đến bảo mật người dùng, bao gồm việc “cho phép” tin tặc thêm các đoạn mã độc vào ứng dụng Zoom để chiếm quyền kiểm soát thiết bị của người dùng, bao gồm cả việc truy cập webcam và microphone.

Phát hiện này đã khiến các doanh nghiệp sử dụng Zoom bị sốc. SpaceX cấm toàn bộ nhân viên sử dụng Zoom để làm việc. Hệ thống trường công lập tại New York cũng cấm sử dụng Zoom cho việc học từ xa. “Đó là một cú sốc”, CEO Zoom lên tiếng sau vụ việc, đồng thời liên tục xin lỗi vì những lỗ hổng chưa thể kiểm soát và tuyên bố sẽ dành 90 ngày tới để nâng cấp quyền riêng tư và bảo mật của công ty.

Nhà sáng lập và CEO của gã khổng lồ “Zoom” – Eric Yuan. Ảnh: BBC

Time cho biết, Eric Yuan thậm chí đã liên hệ với Wardle và các nhà nghiên cứu bảo mật khác để hỗ trợ xử lý lỗ hổng. “Nếu bạn không lắng nghe họ, làm thế nào bạn có thể sửa chữa lỗ hổng đó?”, Yuan từng nói. Sự minh bạch và xử lý khẩn trương của Zoom đã gây ấn tượng với Wardle. “Họ đã có một phản ứng thực sự trưởng thành về mặt cảm xúc”, Wardle nhận xét về cách xử lý khủng hoảng của Zoom.

Nhưng, khi sóng gió vừa qua, Zoom lại đối mặt với vấn đề kiểm duyệt thông tin. Một nhóm nghiên cứu mang tên Citizen Lab thuộc Đại học Toronto (Canada) đã đưa ra bằng chứng một số cuộc gọi video thông qua Zoom bên ngoài lãnh thổ Trung Quốc lại bị Zoom chuyển dữ liệu về quốc gia này. CEO Eric Yuan sau đó đã phải thừa nhận Zoom đã “định tuyến” nhầm các cuộc gọi sang Trung Quốc.

“Trong nỗ lực cấp tốc nhằm giúp người dùng thế giới kết nối với nhau trong mùa dịch, chúng tôi đã triển khai bổ sung máy chủ mới tại Trung Quốc. Tuy nhiên, chúng tôi đã thất bại trong việc phân chia hàng rào địa lý rõ ràng, khiến một số cuộc họp nhất định lại kết nối với các hệ thống ở Trung Quốc”, ông Yuan giải thích.

Nhưng, cũng từ đó, những nghi ngờ về việc Zoom có liên đới với Trung Quốc bắt đầu. Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi thậm chí còn chỉ trích “Zoom là một thực thể Trung Quốc trên nền tảng trực tuyến”. Đáp trả cáo buộc này, CEO Zoom đã lập tức lên tiếng, khẳng định tính bản quyền của Zoom: “Tôi đã trở thành công dân Mỹ vào tháng 7/2007. Zoom là một công ty Mỹ, được sáng lập và có trụ sở tại California, được thành lập ở Delaware và hoạt động giao dịch công khai trên sàn Nasdaq!”.

Ngay sau đó, ứng dụng này lại bị phát hiện gửi thông tin người dùng trên nền tảng iOS tới cho Facebook nếu người dùng đăng nhập hệ thống bằng tài khoản Facebook. Một cách nhanh nhạy, Zoom lập tức lên tiếng về sự cố này. “Chúng tôi sử dụng SDK từ Facebook để triển khai tính năng ‘Đăng nhập bằng Facebook’, giúp người dùng đăng nhập thuận tiện hơn. Nhưng mới đây, chúng tôi thấy SDK này thu thập nhiều dữ liệu không cần thiết”, Zoom giải thích. Công ty này cũng xin lỗi, đồng thời cho biết sẽ xóa SDK của Facebook và điều chỉnh lại tính năng đăng nhập để bảo vệ dữ liệu người dùng. Những bê bối của Zoom, dường như, theo thời gian, cũng đang dần lắng xuống.

Đã gần một năm trôi qua kể từ ngày Zoom “lên sàn” và định vị vị trí của mình trên thị trường công nghệ. Time từng nhận định rằng, sự ra đời của Zoom đã phá vỡ các tiêu chuẩn cố hữu về phương thức con người làm việc. Còn Forbes ví von sự thành công của Zoom như một câu chuyện cổ tích trong giới công nghệ, với kỳ tích khó có thể tìm thấy lần thứ hai. Zoom tự hào khi cung cấp nền tảng họp trực tuyến miễn phí cho tất cả mọi người trên thế giới, nhưng liệu có bao giờ tồn tại bữa ăn miễn phí ở trên đời?

Michael Gazeley, giám đốc quản lý và là người đồng sáng lập Tập đoàn Network Box, thừa nhận “Zoom rất phổ biến”, song khuyến cáo các công ty và người dùng phải hết sức cảnh giác trước xu hướng làm việc từ xa hiện nay. Trong bối cảnh vấn đề an ninh mạng đang trở nên ngày càng nhức nhối, những nền tảng trực tuyến như Zoom sẽ còn đối diện nhiều thách thức hơn nữa, nhất là khi ứng dụng này đang phát triển và mở rộng hơn.Theo công ty phần mềm Check Point, rủi ro đối với dữ liệu cá nhân đang được sử dụng vì những mục đích trái phép là điều phổ biến trong các dịch vụ điện toán đám mây (cloud computing). Bài toán đặt ra với Zoom giờ đây không chỉ gói gọn trong việc đảm bảo chất lượng nền tảng họp trực tuyến, mà còn là đảm bảo sự riêng tư và tôn trọng chính những người sử dùng nền tảng đó.
An Nhiên / VanngheCA

Nhiều cựu quan chức thời Obama có quan hệ với Big Tech tham gia nội các Biden

Trong khi các công ty truyền thông xã hội kiểm duyệt tài khoản của Tổng thống Donald Trump, thì nhiều cựu quan chức dưới chính quyền Obama có quan hệ mật thiết với Facebook và Twitter đã gia nhập nội các của ông Joe Biden.

President-Elect Biden Introduces Foreign Policy And National Security Nominees And Appointments : News Photo

Sau vụ hỗn loạn ở Điện Capitol ngày 6/1, nhiều hãng công nghệ đã lấy lý do “lo ngại bạo lực gia tăng” nhằm đình chỉ tài khoản của TT Trump. Tính đến thời điểm hiện tại, Tổng thống Trump đã bị cấm sử dụng Snapchat, Facebook, Twitter, Instagram, YouTube, Pinterest và Shopify.

Trước thực tế này, Giáo sư danh dự Alan Dershowitz của Trường Luật Harvard đã mô tả YouTube và Facebook là “các công cụ chính trị của đảng phái”, đồng thời cảnh báo về mối đe dọa đối với tự do ngôn luận và nhận thấy việc kiểm duyệt chính trị ngày càng gay gắt đối với thông tin trên Internet.

Và điều này dường  như càng đáng quan ngại hơn khi khá nhiều cựu quan chức có quan hệ với Big Tech thời chính quyền Obama đã và đang tham gia nội các của ông Biden.

Emily Horne, người từng làm việc cho nhóm chính sách truyền thông toàn cầu của Twitter, đã tham gia chính quyền Biden sắp tới với tư cách là phát ngôn viên của Hội đồng An ninh Quốc gia. Trước khi làm việc cho Twitter, Horne là trợ lý thư ký báo chí và giám đốc truyền thông chiến lược tại Hội đồng An ninh Quốc gia dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama.

Một nhân vật khác, bà Jessica Hertz hiện đang làm việc trong nhóm chuyển giao Biden với tư cách là cố vấn chung. Theo tiểu sử của bà trên trang web chuyển giao chính thức, trước đây bà Hertz  từng phục vụ trong chính quyền Obama với tư cách là phó tổng cố vấn tại Văn phòng Phó Tổng thống, cố vấn cho phó Tổng chưởng lý Bộ Tư pháp, cũng như cố vấn cho quản trị viên của Văn phòng Thông tin và Quy định Pháp lý (OIRA) thuộc Văn phòng Quản lý và Ngân sách. Bà Hertz cũng có quan hệ mật thiết với Big Tech.

Khi rời chính quyền Obama, bà Hertz đã làm giám đốc và cố vấn chung cho nhóm quản lý của Facebook, theo tiểu sử của bà.

Trong khi đó, Louisa Terrell, Giám đốc Văn phòng Các vấn đề Lập pháp tại Nhà Trắng sắp tới của chính quyền Biden, từng là cố vấn cho Chủ tịch Ủy ban Truyền thông Liên bang Tom Wheeler dưới thời Obama. Sau đó, bà làm việc cho Facebook với tư cách là Giám đốc chính sách công trước khi tham gia nội các của ông Biden.

Còn ông Austin Lin được cho là sẽ giữ chức vụ phó giám đốc công nghệ của Văn phòng quản lý và điều hành Nhà Trắng. Ông từng làm việc trong chính quyền Obama với vị trí phó giám đốc công nghệ thông tin. Sau khi rời Nhà trắng dưới thời Obama, ông tiếp tục làm việc cho Facebook với vai trò giám đốc chương trình kỹ thuật.

Ngoài ra, không thể không nhắc tới ông Rachel Lieber, cựu giám đốc Facebook và cố vấn chung, đã tham gia nhóm chuyển giao cộng đồng tình báo Biden; trong khi cựu giám đốc quản trị và các sáng kiến ​​chiến lược của Facebook Christopher Upperman làm việc tại Cơ quan quản lý doanh nghiệp nhỏ cho nhóm chuyển giao Biden. Ông Zaid Zaid, người làm việc về chính sách công và phản ứng chiến lược tại Facebook, cũng gia nhập Bộ Ngoại giao thuộc nhóm chuyển giao Biden.

Carlos Monje từng là trợ lý đặc biệt cho chủ tịch kiêm chánh văn phòng Hội đồng Chính sách Nội địa của Nhà Trắng thời Obama. Ông cũng là trợ lý thư ký về chính sách giao thông trong Bộ Giao thông Vận tải dưới thời Obama. Sau khi rời Nhà Trắng, ông làm việc cho Twitter ở vị trí giám đốc chính sách công. Ông hiện cũng đã tham gia nhóm chuyển giao của ông Biden.

Một nhân vật nữa, Erskine Bowles, cố vấn của nhóm chuyển giao Biden, cũng từng là thành viên ban giám đốc của Facebook cho đến năm 2019. Ông Bowles còn là đồng chủ tịch của Ủy ban Quốc gia về Cải cách và Trách nhiệm Tài chính dưới chính quyền Obama.

Cuối cùng, cũng phải kể đến Jeffrey Zient, một cựu thành viên hội đồng quản trị Facebook, đã được chọn làm Điều phối viên COVID-19 của Nhà Trắng của nhóm chuyển giao Biden. Ông này đồng thời còn là đồng chủ tịch của nhóm chuyển giao Biden-Harris. Ông Zient được cho là đã rời hội đồng quản trị Facebook từ đầu năm 2020. Đáng chú ý là ông Zient cũng từng giữ nhiều chức vụ khác nhau trong chính quyền Obama, bao gồm giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia và trợ lý tổng thống về chính sách kinh tế.

Minh Ngọc (Theo Justthenews)

Quyết định “Khóa tài khoản Tổng thống Trump vĩnh viễn” đã thổi bay tổng cộng 51 tỷ USD vốn hóa thị trường của Facebook và Twitter

Quyết định "Khóa tài khoản Tổng thống Trump vĩnh viễn" đã thổi bay tổng cộng 51 tỷ USD vốn hóa thị trường của Facebook và Twitter
Vào thời điểm thị trường đóng cửa ngày 12/1, vốn hóa thị trường của mạng xã hội tỷ dân đã giảm 47,6 tỷ USD so với ngày 9/1.

Trong 2 phiên giao dịch vừa qua, tổng cộng 51,2 tỷ USD giá trị thị trường của Facebook và Twitter đã bị “thổi bay”. Đây là hai trong số những “ông lớn” truyền thông xã hội quyết định khóa tài khoản của Tổng thống Donald Trump vĩnh viễn, vì vai trò của ông trong cuộc bạo động ở Điện Capitol tuần trước. Theo thông báo khóa của hai nền tảng trên, lý do mà họ khóa tài khoản của ông Trump là vì liên quan đến “nguy cơ bạo lực”.

Sau quyết định trên không lâu, trong phiên giao dịch ngày 11/1 và 12/1, giá cổ phiếu của Facebook đã giảm lần lượt 4% và 2,2%. Nguyên nhân là có một số nhà đầu tư lo ngại việc khóa tài khoản của ông Trump có thể khiến người dùng rời bỏ Facebook. Vào thời điểm thị trường đóng cửa ngày 12/1, vốn hóa thị trường của mạng xã hội tỷ dân đã giảm 47,6 tỷ USD so với ngày 9/1.

Twitter cũng ở trong tình cảnh tương tự khi giá cổ phiếu của công ty này lần lượt giảm 6,4% ngày 11/1 và 2,4% ngày 12/1. Sự sụt giảm trên khiến vốn hóa thị trường của họ giảm 3,5 tỷ USD. Tuy nhiên, đến ngày 13/1, giá cổ phiếu Twitter đã tăng trở lại ở mức 2,9%.

 Quyết định Khóa tài khoản Tổng thống Trump vĩnh viễn đã thổi bay tổng cộng 51 tỷ USD vốn hóa thị trường của Facebook và Twitter  - Ảnh 1.

Tài khoản có 88,7 triệu người theo dõi của ông Trump đã bị Twitter khóa vô thời hạn.

Ngoài Facebook và Twitter, YouTube đã xóa một video mới trên kênh của ông Trump vì vi phạm chính sách liên quan đến kích động bạo lực đồng thời cấm kênh này đăng video mới trong ít nhất 1 tuần. Snapchat, Reddit hay TikTok cũng là những ông lớn công nghệ quyết định khóa tài khoản của ông Trump và xóa những nội dung mang tính kích động.

Google và Apple cũng đã hành động quyết liệt liên quan đến vụ bạo loạn vừa qua. Google đã tiên phong trong việc xóa Parler (ứng dụng được coi là trung tâm của nhiều cuộc biểu tình bảo thủ trong thời gian qua tại Mỹ) khỏi kho ứng dụng của mình ngày 7/1 để bảo vệ người dùng trên Google Play

Trong khi đó, trước khi xóa Parler khỏi App Store, Apple đã yêu cầu nền tảng này xóa bài đăng vi phạm chính sách cũng như đưa ra cách thức kiểm duyệt nội dung trong tương lai nhưng không được Parler đáp ứng. Sau đó, nó đã bị xóa khỏi App Store ngày 9/1.

Parler vốn sử dụng dịch vụ lưu trữ của Amazon là Amazon Web Services. Ngày 10/1, đại gia công nghệ này cũng tuyên bố ngừng cung cấp máy chủ cho Parler vì vi phạm các quy định về nội dung.

Giá cổ phiếu Apple và Google đều tăng nhẹ kể từ khi thông báo xóa Parler. Cổ phiếu Amazon cũng tăng 1,6% sau quyết định loại bỏ nền tảng này khỏi dịch vụ lưu trữ của mình.

Bên cạnh đó, Facebook, Microsoft, Google và Amazon còn thông báo rằng các ủy ban hành động chính trị của họ sẽ tạm dừng tài trợ sau vụ bạo loạn.

Mới đây, Snapchat cũng thông báo về việc khóa tài khoản của ông Trump trên ứng dụng này vĩnh viễn.

Một số chuyên gia nhận định việc hạn chế hoạt động trên mạng xã hội của đương kim Tổng thống có thể đem lại rắc rối cho các gã khổng lồ công nghệ vào tuần cuối cùng trong nhiệm kỳ của ông Trump. CNN đưa tin ngày 11/1 rằng ông Trump có thể sẽ trả đũa lệnh cấm từ những công ty này. Đến nay, vẫn chưa rõ hành động cụ thể của ông Trump sẽ như thế nào và có trở thành hiện thực trước khi Tổng thống đắc cử Joe Biden nhậm chức hay không.

Nguồn: Business Insider