Xóm giềng qua hình ảnh giữa đại dịch Covid-19

Dự án sách ảnh về đại dịch Covid-19 của một nhiếp ảnh gia từ Minneapolis, Mỹ đã được thực hiện với ý tưởng kết nối những người hàng xóm bị cô lập.

Cong dong My trong dich Covid-19 anh 1
Vào giữa tháng 4, khi đại dịch Covid-19 đã lan rộng trong khoảng một tháng, công việc của Scott Streble là một nhiếp ảnh gia phi lợi nhuận gần như không thể tiếp tục thực hiện. Khu phố ở phía nam Minneapolis của ông trở nên yên tĩnh một cách kỳ lạ, mọi người chỉ ở trong nhà và các khung cửa đóng chặt. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 2
Bạn đời của Streble là Jessica Bessette nghĩ rằng đây là thời điểm hoàn hảo để Streble bắt đầu một dự án ảnh mới, chụp ảnh các gia đình lân cận họ. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 3
Streble chưa thực sự hiểu rõ điều này vì chụp chân dung mọi người trước khung cửa nhà họ không phải là điều mới. Nhưng càng nghĩ về nó, ông càng quyết tâm rằng việc thực hiện dự án trong thời kỳ đại dịch này rất có ý nghĩa. Có thể mọi người sẽ cần ý thức cộng đồng và tăng cường kết nối hơn trong thời gian bị cô lập. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 4
Vì vậy, ông đã đưa một thông điệp lên bảng tin chung ở khu phố của mình “và tôi đã chụp ảnh ngay ngày hôm đó. Sau đó mọi thứ được lan truyền”, ông chia sẻ. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 5
Tiếp theo đó là hơn 600 bức chân dung trên khắp Minneapolis-Saint Paul, Minnesota và cả Wisconsin. Streble đã chọn lọc khoảng 240 bức trong số đó để đưa vào cuốn sách ảnh Front Porch Portraits: Staying Apart Together. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 6
Streble nói: “Có vẻ như đó là một điều tốt nên làm trong thời gian dịch Covid-19. Tôi không tính phí cho các bức ảnh, vì vậy ít nhất mọi người sẽ có một bức chân dung gia đình miễn phí”. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 7
Tác giả cũng xem những bức chân dung như một cách đánh dấu thời kỳ rất kỳ lạ này. “Có lẽ tôi không nghĩ đến điều đó ngay lập tức, nhưng nó chắc chắn được thể hiện ra khi tôi chụp ảnh họ. Tất cả chúng ta đều ở cùng nhau. Trong mỗi ngôi nhà này đều có người”, Streble chia sẻ. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 8
Ông phân bổ khoảng 15 đến 30 phút cho mỗi bức chân dung, lên lịch để đến từng khu phố. “Tôi đã có một bảng tính công việc rất lớn. Tôi sẽ xuất hiện, bố trí đèn, gõ cửa và chụp ảnh trong vài phút”. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 9
Đối với các bức chân dung, mọi người mặc trang phục theo cách họ chọn. Streble đã nghĩ tới thứ mà ông gọi là “trang phục cách ly”, để mọi người bước ra khỏi cửa và mặc những gì họ thường mặc trong thời gian giãn cách. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 10
Điều đánh dấu những bức ảnh này là cảm giác gần gũi khi mọi người đi chân trần, hoặc đi dép tông, mặc áo hoodie hay áo phông và bước ra ngoài dạo chơi ở khu vực hiên trước nhà họ. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 11
Cũng có nhiều sự đa dạng trong những bức ảnh, về quy mô gia đình, độ tuổi, chủng tộc, giới tính. Một số người mỉm cười. Một số khoanh tay và nghiêm khắc nhìn vào máy ảnh. Rất nhiều người nuôi chó hay rất nhiều người bồng con. Ảnh: Scott Streble.
Cong dong My trong dich Covid-19 anh 12
Streble nói: “Tôi nghĩ dự án này là một cách để kết nối cộng đồng. Việc chụp ảnh mang lại cho mọi người cơ hội cảm thấy họ là một phần của một điều lớn lao hơn. Họ chắc chắn được kết nối với tất cả những người khác mà tôi đã chụp ảnh. Việc được ghi hình cũng khiến mọi người cảm thấy dễ chịu khi ghi lại lịch sử. Bạn thường không có cơ hội nhận ra mình đang ghi lại lịch sử trong thời gian thực”. Ảnh: Scott Streble.
Minh Hoa / Zing

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần!

Hãy nở hoa trên mảnh đất được trồng. Mỗi kinh nghiệm ta có được, cả tốt lẫn xấu, đều giúp tạo dựng nên con người ta. Hãy hiểu rằng, những gì được cho là hạn chế của bạn có thể là lợi thế.

BẠN LỰA CHỌN THẾ NÀO, ĐỜI BẠN SẼ THẾ ẤY

Tôi – một cô nàng ở ngưỡng tuổi 22, từng làm truyền thông cho một trung tâm đào tạo phát triển kinh doanh. Vào ngày làm việc cuối cùng trong tháng, tôi đến gặp anh sếp để bàn giao công việc. Kết thúc buổi trò chuyện, ngoài lời cảm ơn về những đóng góp của tôi cho công ty, anh bảo tôi rằng: “Công việc mới của em có phải là ngành truyền thông nữa không? Nếu phải, anh khuyên em đừng làm, vì tính cách của em không phù hợp với công việc này”.

Khi đó, gương mặt sượng cứng, tôi gượng gạo nói lời cảm ơn anh sếp và bước ra khỏi căn phòng với cái đầu trống rỗng. Đọc đến đây, chắc hẳn, bạn đang thắc mắc, tôi là một người có tính cách như thế nào mà lại bị sếp cũ nhận xét thế kia. Thật ra, chính bản thân tôi cũng đã thắc mắc như thế đó!

Những dòng chia sẻ trên có thể coi là một phổ bản nhẹ nhàng trên nền giấy trắng. Tâm trạng đang “rối như tơ lòng” vừa mới nghỉ việc, chênh vênh giữa lựa chọn công việc lẫn cuộc sống, tôi nghe lại bản nhạc ” I am diva” do nữ ca sĩ Thu Minh trình bày. Ngoài giai điệu sôi động, bắt tai, ca khúc gửi đến những trái tim yêu âm nhạc, đang chơi vơi ở nhiều ngưỡng cửa cuộc đời với lời nhắn nhủ sống tích cực. Đó là, “cuộc đời ai cũng có ưu và khuyết điểm, có tâm sự, có nỗi niềm của mình cả. Nhưng mà hãy nhìn vào những khuyết điểm, sự khác lạ của mình và biến đó thành ưu điểm, lợi thế, nâng bản thân mình lên”. Thông điệp của ca khúc dường như chạm đến tâm tưởng của tôi, kiểu như “đồng bệnh tương lân”. Từ những lý do đó, tôi suy nghĩ, hay là tôi trở thành cô nàng ngoan hiền trong mắt mọi người. Hay lựa chọn trở thành “diva của cuộc đời tôi” đây?… Và mọi hành động đều xuất phát từ những lựa chọn, ở hiện tại, ít nhất, tôi muốn trở thành “diva của cuộc đời mình”.

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 1.

Bạn hỏi vì sao ư? Có bạn muốn mình là chú đom đóm huy hoàng trong đêm, tươi vui bùng cháy. Lại có bạn muốn mình là một chú cá từ tốn, nhẹ nhàng, chiêm nghiệm qua nhiều tháng năm… Nhưng suy cho cùng, ta cần hài lòng với lựa chọn của mình. Và với tôi, mỗi ngày trôi qua không phí hoài, tôi muốn bản thân cố gắng trở nên đặc biệt và đáng giá. Nói như nhà khoa học Carl Sagan, “chúng ta chỉ là con phù du sống trọn một ngày mà ngỡ rằng vĩnh cửu. Nhưng một ngày đó hoàn toàn là của ta”.

Quay trở lại với câu chuyện từ lời nhận xét từ người sếp cũ, để trả lời câu hỏi về tính cách và biết rõ điểm yếu của mình, tôi đi tìm “đáp án” cho chính mình bằng cách xin ý kiến người khác – đây là cách tốt để tôi có thêm kinh nghiệm quý báu hoàn thiện bản thân. Đồng thời, khi hỏi ý kiến người khác, tôi nghĩ, chúng ta cần dẹp bỏ lòng tự ái và dám nhìn nhận khiếm khuyết của chính mình thì mới phát triển được.

Đầu tiên, tôi nhận được lời chia sẻ từ chị đồng nghiệp với lời nhắn nhủ rằng: “Chị nghĩ, em là một người rất năng động, cực kỳ mạnh mẽ về thể chất lẫn tính cách, đa năng và tốt bụng, luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác nên được mọi người yêu quý. Mặc dù, em rất thẳng thắn và đôi khi có chút nóng nảy nhưng không bao giờ để bụng được quá 5 phút. Nhưng chị muốn khuyên em, ở môi trường công sở, sẽ có những người sếp không thích nhân viên phản bác kế hoạch của họ và bày tỏ quan điểm cá nhân nhiều quá. Nhưng chị khuyên, em nên sống thật với những giá trị tính cách của chính mình!”

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 2.

Và những người đồng nghiệp khác cũng đã đưa ra lời góp ý, đa phần, mọi người nhấn mạnh về tính cách thẳng thắn và nóng nảy của tôi. Từ đó, tôi nhận ra, đôi khi, sự thẳng thừng trong tính cách của tôi khi giải quyết mọi vấn đề trong công việc lẫn cuộc sống khiến người khác khó chịu. Nhưng sau tất cả mọi chuyện, tôi ngồi xuống nhìn lại mình và thấy, tôi đã thiếu cái quan trọng là cách ứng xử trong những tình huống cụ thể. Nên bây giờ, tôi thận trọng, tiết chế lại để không đẩy bản thân vào sự nóng nảy, thẳng thắn quá mức…

Trong cuốn sách “Binh pháp Tôn tử dành cho phái đẹp”, nhà chiến lược kinh doanh Chin- Ning Chu, người đã có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tư vấn cho các công ty phương Tây có ý định kinh doanh ở châu Á, CEO của hãng tư vấn Asian Marketing Consultants và Viện Strategic Learning Institute, cho rằng, hãy hiểu rằng những gì được cho là hạn chế của bản thân có thể là lợi thế.

Qua lăng kính quản trị kinh doanh hiện đại, Chin-Ning Chu đã đưa ra hàng loạt các chiến thuật cần thiết phái đẹp để vượt qua những trở ngại trong công việc lẫn cuộc sống. Điều đặc biệt, quyển sách không phải đưa ra các câu nói khích lệ tinh thần mà cung cấp cho phụ nữ những chỉ dẫn cụ thể để vận dụng vào thực tiễn. Việc hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bản thân là nền tảng để giúp duy trì năng lượng tích cực hoàn thiện bản thân, đạt được những thành quả mà bạn mong muốn trong nấc thang cuộc đời. Sau đây là 5 bước cơ bản mà chiến lược gia Chin-Ning Chu chia sẻ trong “Binh pháp Tôn tử dành cho phái đẹp” để giúp bạn hiểu rõ chính mình:

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 3.

TRỞ THÀNH DIVA CỦA ĐỜI MÌNH

1. Bạn phải có khao khát mãnh liệt muốn hiểu rõ chính mình

Đừng đợi đến lúc có vấn đề khủng hoảng thì mới nhận ra nhu cầu khám phá bản thân của chính mình. Hầu hết mọi người, cả nam lẫn nữ, không nhận ra nhu cầu khám phá bản thân cho đến khi gặp chuyện gì đó kinh khủng. Những bài học đắt giá này có ý nghĩa làm bạn thức tỉnh. Một khi làn khói đã tan đi, nếu bạn may mắn, bạn sẽ bắt đầu nhận thấy việc cần thiết đối với bạn là phải tìm hiểu điều gì ở mình đang kéo bạn lùi lại.

2. Sự hiểu biết bản thân là sự chỉ dẫn đáng tin cậy cho cách ứng xử, hơn là bám lấy những tiêu chuẩn được đặt ra một cách độc đoán

Mặc dù cả hai cách trên đều có thể mắc sai lầm. Bạn sẽ mắc sai lầm cho dù bạn đi theo con đường nào chăng nữa, nhưng sai lầm mắc phải trên con đường khám phá bản thân sẽ tự sửa chữa chính nó, còn sai lầm mắc phải do trung thành mù quáng với những tiêu chuẩn chủ quan thì chỉ kéo dài mãi sự dại dột mà thôi. Qua sự tìm hiểu giá trị bên trong, biết đâu chừng, bạn có thể khám phá ra rằng mình có tài năng của một nhà thiết kế thời trang, một nhà kinh doanh thực sự, hay khả năng cầm mic chuyên nghiệp hay tìm thấy niềm vui mộc mạc từ chính cuộc đời mình…javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(3638);}else{parent.admSspPageRg.draw(3638);}

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 4.

3. Làm thám tử của chính mình

Bạn hoàn toàn có thể làm thám tử cho mình để biết được con người thật sự của bạn là gì. Bạn cần tìm ra nguyên nhân vì sao mình luôn làm điều ngược lại với mục tiêu. Thám tử khám phá chính mình có thể giúp bạn giữ vững lập trường. Bỗng một ngày mà mọi việc luôn suôn sẻ, bạn cần dừng lại và phân tích vì sao chúng không có trục trặc gì. Bạn cũng cần phải biết điều gì đã làm bạn vĩ đại. Hãy khám phá những khuyết điểm của mình nếu muốn bạn khắc phục chúng.

4. Lặn sâu vào chính bạn

Có một trạng thái nguyên thủy về sự tự biết mình tồn tại trong mỗi chúng ta. Chúng ta chỉ cần tìm kiếm nó. Nếu bạn thấy mình cáu giận vì chuyện gì đó lặt vặt, hãy tìm một nơi yên tĩnh để bạn có thể nghĩ về điều thực sự làm bạn bận tâm. Làm như thế không chỉ giúp bạn nhìn thấu bản thân, nó sẽ còn cho phép bạn khơi dậy nguồn trí tuệ mà bạn thậm chí không biết mình có được. Sự suy tưởng lặng lẽ này là cách nhanh nhất để lặn sâu vào trong tâm, nơi an bình, sự tự biết mình và bản năng cư ngụ.

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 5.

5. Nhìn mình qua con mắt của người khác

Thông thường người khác nhìn rõ ta hơn ta tự nhìn mình. Hãy tìm ai đó biết rõ bạn, người thật sự quan tâm đến bạn và hỏi xem họ thấy bạn như thế nào. Thật hữu ích khi có một người bạn biết thông cảm làm tấm gương phản chiếu chân thực con người bạn. Tại chỗ làm, một đồng nghiệp hay người quản lý như thế là không thể thiếu được. Hãy thử hỏi ai đó mà bạn tin tưởng về cách làm việc của họ. Điều gì khiến bạn ngưỡng mộ? Họ có gợi ý gì để bạn cải thiện mình? Bạn có thể bất ngờ trước những câu trả lời của họ đấy.

6. Hãy là một diễn viên và nhà đạo diễn

Hãy sống như thể bạn vừa là diễn viên, vừa là đạo diễn của bộ phim cuộc đời của bạn. Giống như câu chuyện của cô nàng Lisa mà trong quyển sách “Binh pháp Tôn tử dành cho phái đẹp”, Lisa làm trưởng một dự án có ngân sách một triệu đô la. Cô lên kế hoạch những buổi thuyết trình thật kỹ lưỡng và thử đi thử lại cho tới khi thuộc lòng mọi thứ. Nhưng mỗi khi thực hiện bài thuyết trình cô lại ngắc ngứ. Lisa, trong vai diễn viên, đang phải vật lộn với chính mình. Thế là, cô tìm về vai trò đạo diễn để biết nguyên nhân vì sao cô lại ngắc ngứ trong bài thuyết trình của mình mặc dù cô đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Cô khám phá ra gốc rễ của nỗi sợ hãi khi nói trước đám đông, chính là sự khao khát trong thâm tâm muốn gây được ấn tượng với cấp trên. Sau nhiều lần tự vấn mình trong vai trò đạo diễn, cô đã thành công và được thăng chức.

Nỗi sợ của Lisa rất thông thường. Có bao nhiêu người trong chúng ta cứ vấp váp trong công việc hiện thời bởi vì mãi tập trung nghĩ đến những gì xảy ra tiếp theo? Hãy sống mỗi ngày làm việc như thể đó là ngày cuối cùng bạn còn làm công việc đó, và bạn sẽ bất ngờ khi thấy mình sẽ tập trung và tự tin đến thế nào!

Tôi thiết nghĩ, cuộc sống là một chuỗi thử thách khó khăn và kèm theo những thuận lợi. Dù thế nào chăng nữa, nó hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn nghĩ gì và hành động như nào với đôi bàn tay mà bạn được ban cho. Nếu bạn cứ luôn chán đời, bạn sẽ thấy cuộc đời này thật đáng chán và khó khăn. Khi chúng ta đeo lăng kính tiêu cực, mọi thứ sẽ vô cùng xám xịt. Không phải vì bản chất mọi sự như vậy, mà do niềm tin của bạn như thế.

Việc thay đổi thế giới, đơn giản bắt đầu bằng cách bạn nhìn nhận thế giới. Đó chính là sức mạnh của thông điệp “hãy nở hoa trên mảnh đất được trồng” mà tác giả Chin-Ning Chu muốn gửi gắm đến phái đẹp. Ngày nay, sự thành công của phụ nữ ngày càng nhiều là minh chứng cho vai trò của họ trong doanh nghiệp và trong xã hội. Bằng cách nắm vững những chiến thuật của Tôn Tử, phái đẹp có thể nâng tầm nhìn của mình cao và xa hơn người khác, cũng như hiểu rõ thông điệp ý nghĩa của sự việc, hành động, quyết định diễn ra xung quanh mà có thể người khác không biết.

An nhàn nhờ trí tuệ, giàu có nhờ khôn ngoan: Dụng thuật binh pháp Tôn Tử, bạn đỡ mất công, mất sức, mất thời gian bội phần! - Ảnh 6.

Phân tích những điều mà Chin-Ning Chu viết trong “Binh pháp Tôn tử dành cho phái đẹp”, chúng ta có thể nhìn lại bản thân, đánh giá những hạn chế của bản thân và vạch ra các chiến thuật phát huy chúng thành điểm mạnh. Đồng thời khám phá được lý do mà những điểm mạnh nhất lại trở thành những nhược điểm tồi tệ.

Tóm lại rằng, có khi cuộc sống không thuận lợi, mang nhiều rủi ro, nhưng thái độ của ta khi đối diện với nó lại là điều quan trọng nhất. Cuộc sống giống như một đồng xu, có mặt này thì phải có mặt kia, có mặt trái thì phải có mặt phải. Có ý nghĩa tiêu cực thì phải có ý nghĩa tích cực tiềm ẩn đằng sau nó. Không bao giờ có đồng xu nào chỉ có một mặt, mà luôn luôn là hai mặt. Vậy thì, quan trọng là sau mỗi hoàn cảnh tiêu cực xảy ra, chúng ta có tìm được ý nghĩa tích cực đằng sau nó, để mình trở nên hạnh phúc hơn hay không? Binh pháp Tôn tử dành cho phái đẹp sẽ hữu ích cho phụ nữ hiện đại, nhất là khi đối diện với tình huống khó khăn trong cuộc sống cũng như trong công việc.

Hãy những người phụ nữ, hãy cứ đẹp và tự tin theo cách riêng của chính mình. Cho dù bạn cảm thấy trong đôi giày thủy tinh hay trong đôi giày lính đi nữa, bạn vẫn có thể học được cách tư duy như một chiến thuật gia hay một chiến binh hữu hiệu. Tất cả thử thách hay cơ hội chỉ khác nhau ở thái độ của bạn trước mọi vấn đề. Khi sự tự tin lớn hơn nỗi sợ, quyết tâm lớn hơn trở ngại, thách thức sẽ biến thành cơ hội.

Theo Doanh nghiệp& Tiếp thị

“Bước Đường Cùng” Của Nguyễn Công Hoan

Nguyễn Công Hoan
1903 – 1977
   XUÂN VŨ

Nguyễn Công Hoan trào phúng hình như bẩm sinh. Ông nhìn vật gì cũng với cặp mắt trào phúng. Không vật gì nghiêm túc cả. Đó là nét đặc biệt của nhà văn Nguyễn Công Hoan.

Nét đặc biệt thứ hai là (theo ông nói) ông không hề đọc sách, trừ sách giáo khoa, nhất là truyện. Hỏi tại sao? Ông bảo sợ viết trùng với người khác. Hay hơn hoặc dở hơn cũng đều bị chê là cầm nhầm.

Nét thứ ba: Nguyễn Công Hoan không bao giờ đi thực tế nông thôn hay nhà máy.

Nét thứ tư: Ông chữa trong khi viết. Viết xong là xong, đưa in chớ không có viết lại bản thảo thứ hai thứ ba.

Ông được hỏi trong trường hợp nào ông cho ra đời kiệt tác Bước Đường Cùng. Ông nói ông có nghe tí chuyện ở đâu đó rồi phát hứng lên, bỏ nhà đi đến một nơi im lặng, đóng cửa viết luôn mười lăm ngày xong đem về in. Ông viết trên giấy rời. Tờ nào không ưng ý thì rút ra viết tờ khác. Tôi có thấy bản thảo của ông. Chữ rất đẹp, trang nào cũng sạch nguyên, không dập xóa mù mịt như bản thảo của Tô Hoài.

Dường như trời phú cho ông cây bút, hễ viết là ra văn, không phải chữa. Nên nhớ, địa vị của ông đã tột đỉnh trước 1945 chớ không phải do đảng đào tạo.

Ông có nụ cười rất hóm. Ánh mắt tươi tỉnh sau mục kỉnh. Nhưng ít nói chuyện. Cơ quan cần họp đem xe đến rước ông đến, họp xong ông về, không mấy khi ở lại cơ quan lâu lắc. Dù là chủ tịch Hội Nhà Văn, ông cũng không giải quyết vấn đề gì cả. Nhưng tôi thấy hình như vào thời kỳ sau 54 thì ông cũng không thiết sáng tác.

Nguyễn Công Hoan tụt thang sau 1954. Ông viết rất thưa thớt, không có lửa. Ở Việt Bắc cũng thế. Độc giả tự hỏi: “Sao ông không có tiểu thuyết kháng chiến? Trong lúc đó thì trước 45, tác phẩm của ông chồng cao đến đầu?”.

Lúc ra Hà Nội tôi cố ý tìm những tác phẩm mới của những bậc tài danh cũ để đọc, một bữa đang ngồi trên ghế thợ cạo, tôi vớ nhằm tờ Trăm Hoa của Nguyễn Bính mới ra, thấy truyện ngắn của Nguyễn Công Hoan, viết theo hình thức những lá thư, nhân vật tên là Huyền. Đọc xong tôi thấy buồn. Không phải Nguyễn Công Hoan.

Trong lần đấu tranh đè bẹp Nhân Văn Giai Phẩm ở nhà hát lớn Hà Nội, đáng lẽ ông phải ngồi trên chủ tịch đoàn, nhưng không hiểu tại sao ông lại trốn xuống tận hàng ghế chót của hội trường mà ngồi?

Tôi nhớ chắc chắn không lầm, trong suốt mười năm ở Hà Nội, tôi chỉ đọc có một truyện ngắn của ông. Truyện Cây Mít dài chừng nửa trang đầu báo Văn Nghệ. Độc giả, nhất là đám mới tập tễnh vào nghề như tôi, mừng rơn: Lão Tướng lại ra quân. Nhưng không, sau Cây Mít, không có cây ổi, cây xoài gì nữa cả. Mảnh vườn văn học Hà Nội chỉ loe hoe vài ngọn cỏ…

Cây Mít lấy đề tài trong Cải Cách Ruộng Đất – Nội dung là một anh bần cố bị cướp đất trên đó có cây mít. Nhờ Cải Cách Ruộng Đất anh bần cố kia lấy lại được đất và hái quả chín chia cho gia đình vừa ăn vừa ơn bác ơn đảng. Chỉ có thế thôi. Tôi không thể kể hơn được vì Nguyễn Công Hoan chỉ ơn bác ơn đảng có thế. Tất cả nhà văn đều bị lưỡi dao xã hội chủ nghĩa thiến cụt, không riêng gì cụ Hoan.

Nói cho ngay hồi đó cũng không thấy ai in tác phẩm nào, trừ Tô Hoài. Xã hội chủ nghĩa đến đâu, hư hại đến đó. Xin công bình mà nói. Hồi còn kháng chiến thì xã hội chủ nghĩa còn sương mờ rơi chưa hiện rõ hình con quái vật. Về Hà Nội, nó hiện lên trên tường, trên ngã ba ngã tư, trong loa, trên báo với những chữ: yêu chủ nghĩa xã hội là yêu nước. “Yêu nước là yêu chủ nghĩa xã hội”. Như vậy đó! Nhà văn không viết được. Nhà văn không được phép chế diễu xã hội chủ nghĩa. Đòn bút này chỉ dành cho kẻ thù. Mặc dù đảng có lắm cái đáng đem ra cho nhân dân cười cho vui đời. Nếu Nguyễn Công Hoan còn sống thì ắt cái vụ Cụ Hồ nhà ta có vợ có con sẽ được ông dựng thành một cái Oẳn tà Roằng xã nghĩa chớ không phải chơi. Còn cái lăng Bác kia có khác nào cái nhà mồ của Trần Văn Thừa trong Đống Rác Cũ của ông? Xã hội chủ nghĩa có biết bao Xuân Tóc Đỏ, biết bao Phó Doan, biết bao nhiêu cô Tuyết và ông Phán bị cắm sừng nhưng văn học bị cấm thể hiện. Phải ca ngợi những đảng viên Cần Kiệm Liêm Chính, những đồng chí bí thư toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân, những anh hùng phân xanh phân chuồng chăn bò chăn vịt. Phải làm sao cho nhân dân thấy xã hội chủ nghĩa không có lãnh tụ ăn cơm gạo tám không hết đổ đi trong lúc nhân dân ăn củ chuối cầm hơi.

Nguyễn Công Hoan chẳng khác nào một cái cây đang mọc trên đồng bị bứng đem đi trồng trên núi đá.

Nguyễn Công Hoan chỉ còn cách tự trào cho qua ngày đoạn tháng!

Vào những năm cuối đời, ông có cố gắng làm ngọn đèn trước khi tắt. Ông đã viết luôn hai quyến: Hỗn Canh Hỗn Cu, Tranh Tối Tranh Sáng để mô tả Cải Cách Ruộng Đất và nông thôn sau Cải Cách Ruộng Đất, nhưng cả hai đều không phải Nguyễn Công Hoan của Bước Đường Cùng trước 1945 là tác phẩm đã đưa ông lên đỉnh cao nhất của văn chương tả chân Việt Nam. Điều đó làm người ta tự hỏi:

– Tại sao Nguyễn Công Hoan chưa vô đảng lại mô tả nông dân thành công hơn Nguyễn Công Hoan đảng viên Cộng Sản? Hóa ra cái lập trường vô sản không phải do nhồi nặn mà nên hay sao?

Nếu dịch Bước Đường Cùng ra tiếng Pháp hay tiếng Nga mà không để ngày tháng thì người ngoại quốc sẽ ngộ nhận rằng đó là tác phẩm do đảng viên Cộng Sản Nguyễn Công Hoan tậu nên chớ không phải Nguyễn Công Hoan nhà văn của thời kỳ đế quốc thống trị Việt Nam.

Lúc bấy giờ Cộng Sản Hà Nội có hai thái độ rất hèn hạ: không hề nhắc tới tác phẩm Bước Đường Cùng, hoặc nếu bắt buộc phải nhắc thì chỉ nhắc lấy lệ, không coi đó là niềm tự hào của văn học Việt Nam. Tôi hết sức lấy làm lạ rằng ngay ở các nước Cộng Sản Đông Âu Liên Xô, người ta vẫn đề cao tác phẩm của các nhà văn tiền bối không có hơi hám vô sản gì cả như thơ và truyện của Pouchkine, Tourguériev, Sadoreana, Gogol. Còn ở Việt Nam thì làm ngược lại nhất là đối với Tự Lực Văn Đoàn thì Tố Hữu không hết lời mạt sát, còn coi đó là văn học phản động. Chính Nguyễn Đình Thi đã cho Vũ Trọng Phụng là Troskít. Để rồi sau đó ca ngợi Vũ Trọng Phụng. Chính Viện Văn Học lại kỷ niệm Vũ Trọng Phụng và Thạch Lam, làm phim Lá Ngọc Cành Vàng, Số Đỏ, Bỉ Vỏ,… nhưng tuyệt đối không nhắc tới Nhất Linh và Khái Hưng là chủ tướng của Tự Lực Văn Đoàn.

Bây giờ xin trở lại Nguyễn Công Hoan.

Nhà phê bình Vũ Ngọc Phan đã không tiếc lời ca ngợi Nguyễn Công Hoan về nghệ thuật lẫn về tư tưởng: Ông xếp Nguyễn Công Hoan bậc nhất trong các cây bút tả chân.

Tất cả tiểu thuyết của Nguyễn Công Hoan đều là những tiểu thuyết tả thực về phong tục Việt Nam về hạng trung lưu và hạng người nghèo. Ông quan sát hết sức kỹ lưỡng và rất đúng, sự nhận xét của tác giả thật tinh vi. Đọc ông người ta không bao giờ phải phàn nàn rằng nhà văn cứ quanh quẩn trong mấy đầu đề như nhiều nhà văn khác… Ông viết truyện nhi đồng rất tài tình…

Nhưng đối với xã hội chủ nghĩa thì Nguyễn Công Hoan hết đất sống. Ngòi bút của ông bị Tố Hữu bẻ gãy và dìm xuống đất đen, để cho hắn ngoi lên làm thần tượng giả của nông dân và công nhân Việt Nam trong mấy chục năm trời với Từ Ấy, Việt Bắc và Gió Lộng.

Nguyễn Công Hoan cố gắng làm Tần Thúc Bảo trong Thuyết Đường cử đảnh trước triều đình. Nhưng đã thổ huyết và chết. Nguyễn Công Hoan đã viết quyển Đống Rác Cũ năm trăm trang tung ra giữa cánh đồng văn học xã nghĩa chỉ còn trơ gốc rạ. Nhưng vì nó vượt hẳn bàn tay lãnh đạo của đảng nên đảng tìm cớ để triệt hạ nó. Đảng bảo là Nguyễn Công Hoan chơi trò biểu tượng hai mặt, lấy đống rác cũ để ám chỉ đống rác mới của chế độ: Chính là đảng đó chớ không gì khác.

Và các cơ quan tuyên huấn tha hồ phát động quần chúng chống đối tác giả. Việc tịch thu sách đã xảy ra. Nguyễn Công Hoan đành bó tay xếp bút đến chết.

Cái Bước Đường Cùng của anh Pha (*) năm 1938 lại trở thành đường cùng của Nguyễn Công Hoan năm 1958. Cũng như Vang Bóng Một Thời trở thành cái bóng không may của Nguyễn Tuân trong chế độ xã hội chủ nghĩa vậy.

Hai ông khổng lồ của văn học Việt Nam đã tìm thấy cái chết dưới ánh sao vàng. Tố Hữu ơi! Mi là tên sát nhân văn học. Danh vọng hão Nhà thơ số hai của mi xây trên xác chết của biết bao nhà văn nhà thơ cùng thời với mi, trước mi và cả sau mi nữa.

Nguyễn Công Hoan đã qua đời hơn hai mươi năm nay, để khỏi phải nhìn thấy các cuộc nổi loạn văn chương sau này.

Tôi đọc những truyện ngắn của ông trên nửa thế kỷ.

Tôi được ông tiếp chuyện riêng một cách bất ngờ ở bên bờ Hồ Tây (phía bên chợ Bưởi) cũng đã bốn mươi năm. Thật là một thời gian quá dài.

Khi nói chuyện trong đại hội nhà văn lần 1 ở câu lạc bộ Đoàn Kết, ông có nói một câu làm cả hội trường kinh ngạc:

– Tôi không bao giờ đọc truyện của ai. Vì sợ viết trùng với người khác!

Tôi nhớ rõ lắm. Không thể sai được. Từ đó đến nay tôi vẫn không quên, nhưng tôi không tin hoàn toàn, chớ không phải hoàn toàn không tin. Nhưng hôm nay thì tôi tin hoàn toàn.

Chuyện có vẻ ngớ ngẩn, lạ lùng nhưng tôi cho rằng ông nói thật. Số là như sau:

Tôi đọc truyện Oẳn tà roằn của ông lâu lắm. Không nhớ là bao lâu nhưng vẫn còn nhớ cốt chuyện.

Một cặp vợ chồng nọ rất đẹp đôi. Lần đó bà vợ có thai. Ông chồng hi vọng sẽ đẻ ra một thiên thần con, khi nghe tiếng khóc oe oe, ông được phép vào xem mặt con, thì than ôi, đứa bé đen như than hầm. Ông chồng thất vọng ôm mặt chạy ra.

Ông không nghi ngờ vợ ngoại tình với ai, nhất là với một anh Tây đen nào đó. Đúng ra ở trong chung cư có một anh Tây đen. Hai vợ chồng ông ở tầng lầu còn anh Tây đen thì tầng trệt. Vì thế những người láng giềng nhìn thấy mặt nhau luôn. Đặc biệt người đàn bà thì rất sợ bộ mặt kinh hoàng của anh Tây đen.

Một bác sĩ tâm lý nhận định rằng sự sợ hãi đó đã gây một ấn tượng càng ngày càng sâu sắc cho người đàn bà và vì thế mà bà ta sinh ra một Oẳn tà roằn. Anh chồng tin như vậy, để tìm lấy một sự an ủi, nhưng vẫn đau khổ mỗi khi trông thấy Oẳn tà roằn.

Năm nay 1998, tôi được nghe thi sĩ Đỗ Quí Bái kể cho nghe trên phôn một câu chuyện. Một anh chàng lén vợ yêu một cô nàng khá đẹp. Sau một thời gian, cô bé có bầu. Chàng ta định bụng khi cô nàng sanh nở xong sẽ ly dị vợ để xây tổ uyên ương với nàng. Nhưng khi cô nàng sanh ra thì lại là một baby mắt đục như nước cơm và tóc vàng tươi, thơ mộng… như lúa chín. Anh chàng thất vọng tràn trề, đành câm lặng không biết nói sao..

Thi sĩ Đỗ Quí Bái kể cho tôi nghe xong, hai đứa cười vang trên phôn. Tô nói ngay:

– Đúng là một Oẳn tà roằn!

Nhà thơ bảo tôi viết thành truyện ngắn. Tôi thấy truyện có chất trào phúng chua cay nên đề nghị bạn mình hãy làm thơ trước rồi tôi sẽ viết truyện và để bài thơ đó làm một cái sa-pô cho truyện..

Nhưng nhà thơ đã làm bài thơ xong, đọc cho tôi nghe và gởi cho tôi lâu rồi. Bao nhiêu lần tôi cầm bút định viết cái truyện nhưng rồi lại buông bút, không viết được.

Tôi cảm thấy viết ra nó sẽ không hay bằng nghe kể.

Và bây giờ tôi mới tin rằng Nguyễn Công Hoan nói ông không đọc ai, vì sợ viết trùng – là thật!

Đã có cái Oẳn tà roằn của Nguyễn Công Hoan ra đời trước đây năm mươi năm rồi.

Bây giờ mình đẻ ra một cái oẳn tà roằn khác, dù không phải copy thì cũng bị coi là copy.

Vì thế mà Nguyễn Công Hoan không đọc của ai. Và vì tôi đã đọc Oẳn taà roằn của Nguyễn Công Hoan nên tôi không viết cái Oẳn tà roằn của Đỗ Quí Bái kể cho tôi nghe được.

Xuân Vũ
Văn Nghệ Sĩ Miền Bắc Như Tôi Biết, Tập III / Nxb Xuân Thu, 1998

(*) Nhân vật chính của Bước Đường Cùng.

Ông Trump ra đi, dân túy châu Âu tan rã?

Getty Images
Chụp lại hình ảnh,Một cuộc biểu tình của những người theo chủ nghĩa dân túy tại Gdansk, Ba Lan, hồi tháng 9/2020, nhằm đối trọng lại với phong trào ‘Black Lifes Matter’

Bầu cử Mỹ 2020 kết thúc, đương kim Tổng thống Donald Trump đang bực bội vì kết quả ngoài ý muốn thì có một Donald khác lại reo lên sung sướng.

Đó là Donald Tusk – cựu Thủ tướng Ba Lan, cựu Chủ tịch Hội đồng Châu Âu 2014 – 2019 với dòng trạng thái trên Twitter hôm 07/11: “Thất bại của Donald Trump có thể là khởi đầu cho sự kết thúc chiến thắng của chủ nghĩa dân túy cánh hữu ở châu Âu.”

Phong trào dân túy đang suy yếu

Chủ tịch Quốc hội Đức Wolfgang Schäuble đã từng cảnh báo sau cuộc bầu cử Mỹ tháng 10/2016: Châu Âu đang gặp nguy.

Nhưng chủ nghĩa dân túy, mối đe dọa lớn nhất đối với trật tự tự do quốc tế và nền tảng của hòa bình và thịnh vượng trên toàn cầu mấy thập kỷ qua, hiện đang suy yếu.

Giấc mơ một liên minh cánh hữu hùng mạnh Donald Trump, Boris Johnson, Salvini, Orbán, và những người chung chí hướng khác nhằm thay đổi cả châu Âu đã không thành. Người hùng của phong trào dân túy – Donald Trump đã chịu thất bại cay đắng trong cuộc bầu cử ở Mỹ năm 2020.

Trên thực tế, Boris Johnson, Salvini, Meuthen & Co. đã suy yếu từ nhiều tháng nay.

Đại dịch Covid-19 giáng thêm đòn nặng vào phong trào dân túy châu Âu. Một cuộc thăm dò trên YouGov toàn cầu vào mùa hè năm nay cho thấy xu hướng dân túy ở nhiều quốc gia đã giảm rõ rệt. Đó bao gồm ở các nước Đức, Anh, Đan Mạch, Pháp và Ý.

Tại đại hội toàn quốc đảng thiên hữu AfD ở Đức vào cuối tháng 11, Chủ tịch đảng Jörg Meuthen thất vọng: “Những thành công trước đây đang bị rủi ro hơn bao giờ hết”. Một đảng viên khác: “Chúng ta đang châm lửa đốt chính căn nhà của mình.”

Đại dịch thu hút sự tập trung chú ý của toàn xã hội. Cách tiếp cận vận động những người dân thấp cổ bé họng chống lại giới tinh hoa nắm quyền lực của lực lượng dân túy tỏ ra kém hiệu quả. Cách diễn giải về đại dịch của các nhà dân túy không hợp với giới khoa học, không được nhiều công chúng ủng hộ.

Khủng hoảng đại dịch Covid-19 đã giúp nhiều chính phủ củng cố vị thế của mình. Họ liên tiếp đưa ra các biện pháp tháo gỡ, trở thành những người nhân hậu, phân phối tiền tỷ cứu rỗi. Các chính phủ này dường như đang trải qua một thời kỳ phục hưng thần kỳ.

Getty Images
Chụp lại hình ảnh,Thủ tướng Angela Merkel hiện đang dẫn đầu danh sách chính trị gia đáng tin cậy nhất của Đức

Thủ tướng Đức Angela Merkel và đảng CDU / CSU ở Đức đã gặt hái mức tăng phiếu tín nhiệm từ 26% trong tháng Hai lên 37% vào đầu tháng 12/2020. Bà Merkel hiện đang dẫn đầu danh sách chính trị gia đáng tin cậy nhất của Đức.

Các phê phán, chỉ trích về di cư, chủ nghĩa Hồi giáo và sự hoài nghi đối với nhà nước mà các nhà dân túy cố gắng lớn tiếng đã bị che phủ.

Ở những nơi do người theo chủ nghĩa dân túy nắm quyền, không chỉ có Donald Trump đưa ra một kỷ lục về sự lãnh đạo hỗn loạn với tỷ lệ tử vong cao do Covid-19, đồng minh người Anh là Boris Johnson cũng trông tựa như một người đang bị mất phương hướng.

Recep Tayyip Erdogan hủy hoại cật lực hệ thống dân chủ của Thổ Nhĩ Kỳ để duy trì quyền lực.

Ỷ thế châu Âu cần Thổ để ngăn chặn dòng người tị nạn, với 16 năm cầm quyền, Erdogan đã tung hoành ngang dọc, nhưng cũng không thể đi trái mãi quy luật tự nhiên của chính trị.

Bầu cử đã thay đổi lãnh đạo ở một số thành phố lớn của Thổ Nhĩ Kỳ.

Ankara và Istanbul đã vào tay phe đối lập, bất chấp sự kiểm soát hoàn toàn truyền thông của Erdogan. Chiến thuật đổ vạ suy thoái kinh tế cho “các thế lực nước ngoài” không còn có tác dụng. Người dân Thổ cho thấy họ có thể bẻ gẫy cánh một chính trị gia thế lực như Erdogan.

Getty Images
Chụp lại hình ảnh,Nhà báo tự do Lê Mạnh Hùng: “Với thời gian và các bước đi của mình, Putin với nước Nga ngày càng cô độc hơn trong châu Âu”

Tiên phong cho chủ nghĩa dân túy châu Âu phải là Putin của Nga.

Là người đầu tiên tìm thấy kẽ hở trong trật tự dân chủ tự do của phương Tây, triệt để lợi dụng nó, Putin và Nga rất tích cực trong việc hỗ trợ cho các phong trào dân túy ở châu Âu. Báo cáo của Mueller cũng nói rằng Nga có quan hệ với Tổng thống Trump. Phương Tây mô tả Nga luôn muốn làm EU mất đòan kết, suy yếu, thậm chí tan rã để trục lợi.

Sử dụng bàn tay sắt, thanh toán lạnh lùng những người đi đầu phía đối lập là đặc điểm nổi trội của thời kỳ Putin. Phong cách ông trùm của Putin tạo ấn tượng bí hiểm, trái ngược hoàn toàn với một Donald Trump xốc nổi, lớn tiếng, nhiều lời.

Với thời gian và các bước đi của mình, Putin với nước Nga ngày càng cô độc hơn trong châu Âu.

Các biện pháp trừng phạt của Mỹ và phương Tây, những khó khăn kinh tế trong nước bị trầm trọng thêm bởi Covid-19 khiến hình ảnh Putin càng tệ hơn, thách thức sự vững chãi chiếc ngai vàng của Putin. Tìm cách củng cố quyền lực và trốn tránh trừng phạt trách nhiệm tới khi chết là một biểu hiện của sự sợ hãi.

Tồn tại nhưng không có tương lai

Loài người chắc chắn sẽ còn nhìn thấy xuất hiện thêm các hình ảnh cởi trần, phi ngựa, cầm súng liên thanh, lái xe tăng, máy bay, nghe thêm những phát biểu cộc lốc, ngốc nghếch, ngang tàng, chứng kiến thêm những thái độ bất chấp, phá phách của các chính trị gia dân túy trong tương lai.

Chủ nghĩa dân túy châu Âu đang suy yếu ở mức trầm trọng, nhưng sẽ vẫn tiếp tục tồn tại bởi chủ đề ban đầu của nó không biến mất.

Marine Le Pen lại đang đề cập đến chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và nhập cư, sau các cuộc tấn công ở Pháp trong những tháng gần đây. Việc chừng mực hơn trong giọng điệu dường như đã giúp ích cho nữ chính trị gia Pháp này ít nhiều.

Các cuộc thăm dò cho thấy đối đầu với Tổng thống Emmanuel Macron trong vòng đầu tiên của cuộc bầu cử tổng thống năm 2022 sẽ là phe dân túy cánh hữu Pháp.

Lega bên Ý của Salvini vẫn là đảng mạnh nhất trong các cuộc thăm dò ở Ý, với 23 đến 25%.

Orbán và Kaczynski chày bửa về vấn đề nhà nước pháp quyền ở Hungary và Balan, sẵn sàng “chơi rắn” khi đàm phán với quan chức EU về ngân sách 2021 và khoản tiền cứu trợ chống Covid-19. Họ vẫn thắng bởi biết thóp lãnh đạo EU phải nhượng bộ vì mong muốn sự ổn định trong khối.

Dẫu vậy, sự tiếp quản Nhà Trắng của Joe Biden chắc chắn sẽ đem tới nhiều hỗ trợ cho EU, khuyến khích Liên minh châu Âu gây áp lực lên chính phủ Budapest và Warsaw để chấm dứt việc phá hoại nhà nước pháp quyền ở các quốc gia này.

Sự ra đi của Donald Trump khiến giảm bớt sự bảo trợ từ Mỹ cho những ý tưởng cực đoan không chỉ của lãnh đạo hai quốc gia Đông Âu cũ trên mà còn với nhiều quốc gia khác trên thế giới.

Ivo H. Daalder, cựu Đại sứ Mỹ tại NATO, nói với Wall Street Journal: “Mọi thứ đang thay đổi về cơ bản.”

Khủng hoảng kinh tế và xã hội vì đại dịch Covid-19 cũng có thể sẽ tạo ra ít nhiều cơ hội cho chủ nghĩa dân túy, bởi nó khơi gợi sự giận dữ đối với các nền chính trị truyền thống, kích hoạt việc chống lại giới tinh hoa với lập luận rằng giới này đã thất bại trong việc chống dịch.

Nếu hiểu chủ nghĩa dân túy một cách nôm na là “làm cho dân chúng say sưa”, nắm bắt và đáp ứng thật nhanh khao khát của một bộ phận dân chúng nào đó bằng những chính sách ngắn hạn, mang lại cái lợi nhãn tiền, khiến họ hài lòng, thì quả thật những gì Donald Trump hứa hẹn là “chủ nghĩa dân tộc quốc gia cộng với chủ nghĩa dân túy kinh tế” đã trở thành một công thức, được chứng minh khá được ưa chuộng ở không ít quốc gia.

Getty Images
Chụp lại hình ảnh,Trung Quốc “đả hổ diệt ruồi” còn ở Việt Nam có “chiến dịch đốt lò”

Cũng có thể thử tham khảo qua châu Á để thấy chủ nghĩa dân túy đã lan rộng ra toàn cầu và vẫn còn cơ hội tồn tại như thế nào.

Chỉ với các khẩu hiệu thật đơn giản “Đả hổ, diệt ruồi”, “Chiến dịch đốt lò” ở Trung Quốc và Việt Nam, số đông dân chúng dường như đã quên hẳn sự cần thiết phải xây dựng một nhà nước thực sự pháp quyền, có cơ chế tự động giám sát, phát hiện và trừng trị tham nhũng thường xuyên, hiệu quả, cho dù kẻ phạm lỗi là thủ tướng, tổng thống hay chủ tịch nước (như từng diễn ra với tổng thống thứ 10 của Đức Christian Wulff vào năm 2012).

Dân chỉ hân hoan mỗi khi một quan tham bị trừng trị theo chỉ thị, một “củi gộc” bị đưa vào lò mà đâu có hay còn có biết bao nhiêu vụ tham nhũng khác sẽ không thể bị phát hiện. Những người khởi xướng các chiến dịch chống tham nhũng đâu có sống mãi để thi thoảng lại phát động một chiến dịch, đôn đốc thực hiện nó.

Với châu Âu thì sự bất hợp lý trong phân chia lợi nhuận đối với tầng lớp trung lưu và giới lao động, những bất cập của nền dân chủ, tự do và chính trị truyền thống khiến các bộ máy chính phủ hoạt động trì trệ, yếu kém, vấn đề bản sắc dân tộc được coi là bị đe dọa bởi làn sóng nhập cư… là ba nhân tố chính vẫn tiếp tục nuôi dưỡng chủ nghĩa dân túy tồn tại và tiếp tục khuynh đảo châu Âu trong một thời gian nhất định.

Chủ nghĩa dân túy châu Âu thông qua các chính trị gia dân túy đã bộc lộ khá rõ bản chất thật của mình, đó là chủ nghĩa biệt lập, chủ nghĩa bảo hộ, phân biệt chủng tộc và cùng với sự tôn vinh lãnh tụ cá nhân, phá hủy các định chế dân chủ, nhà nước pháp quyền, báo chí độc lập, tự do, con đường dẫn tới độc tài chỉ còn là vấn đề thời gian.

Nếu ai để ý sẽ dễ thấy, cách tuyên truyền của chủ nghĩa dân túy nặng về khai thác các vấn đề của xã hội, thiếu vắng các sáng kiến có tính xây dựng. Điển hình là làn sóng chế biến và phát tán fake news rầm rộ, gây xáo trộn xã hội trong thời gian gần đây.

Các hành động trong thực tiễn của chủ nghĩa dân túy ngày càng tiến gần hơn tới xu hướng cực đoan, gây rối, phá họai. Các cuộc biếu tình chống các biện pháp ngăn ngừa Covid-19 lây lan ở Đức và việc cho người xông vào tận bên trong trụ sở Quốc hội Đức lăng mạ, đe dọa các đại biểu dân cử của Đức gần đây là một thí dụ rõ nét.

Chủ nghĩa dân túy cũng tựa như mốt, nó đến rồi nó sẽ đi. Nền dân chủ phương Tây được hình thành và thử thách cả trăm năm nay có khả năng phản ứng tự vệ. Việc chống chủ nghĩa dân túy sẽ giúp các nền dân chủ hòan thiện mình hơn, đến gần với dân hơn.

Tổng thống Đức Frank-Walter Steinmeier đã vững chãi, tự tin nhấn mạnh trên tờ “Frankfurter Allgemeine Zeitung” hôm 08/11 rằng: “Lý trí và sự tin tưởng vào nền dân chủ đang trở lại.”

  • Lê Mạnh Hùng
  • Gửi tới BBC News Tiếng Việt từ Berlin

Bài thể hiện quan điểm riêng và văn phong của tác giả, một nhà báo tự do sống tại thủ đô Berlin, Đức.