Tại sao chúng ta cố gắng làm vừa lòng người khác?

Cuốn sách của tác giả Amy Morin gồm 13 chương, viết về 13 thói quen xấu đang kìm hãm con người. Sách giúp bạn đọc tập trung việc phát huy điểm mạnh vốn có, tăng cường sức mạnh tinh thần để chinh phục thử thách trong cuộc sống.

Bất kể giá trị và nguyên tắc sống của bạn là gì, bạn cũng sẽ thôi hành xử theo nó và rồi đánh mất con người mình nếu còn tiếp tục chăm chăm đi chiều lòng người khác.

Có mấy ai thích thú gì khi phải ngồi giữa những người đồng nghiệp đang tranh cãi trong một buổi họp. Và ai lại muốn đến một buổi gặp mặt gia đình vào kỳ nghỉ cơ chứ, khi mà những người họ hàng cứ cãi vã lẫn nhau? Vì sợ xung đột, chúng ta tự nhủ: Nếu mình có thể khiến mọi người vui vẻ, mọi chuyện sẽ ổn thôi.

Tác hại của việc cố gắng làm vừa lòng người khác

Làm vừa lòng người khác sẽ kìm giữ không để bạn phát huy được hết khả năng của mình. Dù mong muốn được yêu thương và tôn trọng, những người cố gắng làm vừa lòng người khác lại thường không muốn trở nên giỏi nhất trong bất cứ lĩnh vực nào bởi sợ rằng bản thân được quan tâm, khen ngợi quá nhiều có thể khiến người này người kia không vui.

13 dieu nguoi co tinh than thep khong lam anh 1
Sách 13 điều người có tinh thần thép không làm. Ảnh: Saigonbooks.

Bất kể giá trị và nguyên tắc sống của bạn là gì, bạn cũng sẽ thôi hành xử theo nó và rồi đánh mất con người mình nếu còn tiếp tục chăm chăm đi chiều lòng người khác. Trước sau gì bạn sẽ không còn thấy được việc gì là đúng việc gì là thỏa đáng nữa mà chỉ cố làm những việc giúp vui cho người khác. Có điều, việc làm người khác hài lòng chắc gì cũng tốt cho bạn.

Những người muốn làm vừa lòng người khác rất dễ bị thao túng, mà điểm này lại rất dễ nhận thấy. Những người thích thao túng thường dùng mưu cách để tấn công vào cảm xúc của những người muốn làm vừa lòng người khác và kiểm soát hành vi của họ. Hãy luôn cảnh giác trước những người hay nói những câu như “Tôi chỉ nhờ bạn làm việc này vì bạn là người làm giỏi nhất” hay “Tôi thật không muốn phải nhờ bạn, nhưng…”.

Việc một người cảm thấy tức giận hay thất vọng là bình thường. Chẳng có lý do nào để mọi người phải “đồng lòng nhất trí” cảm thấy vui vẻ hay hài lòng về mọi việc cả. Là con người, ai cũng phải rèn luyện khả năng đương đầu với những khoảng dao động cảm xúc rất rộng, và bạn phải làm sao để ngăn những cảm xúc tiêu cực ảnh hưởng đến bạn. Chỉ bởi ai đó tức điên lên không nhất thiết là do bạn đã làm sai điều gì đó.

Bạn không thể làm vừa lòng mọi người. Không thể nào có chuyện tất cả đều vừa lòng với những thứ như nhau. Chấp nhận rằng một số người sẽ không bao giờ thấy hài lòng với bất cứ thứ gì, và bạn sẽ không còn tự đi nhận lãnh trách nhiệm làm cho họ vui vẻ nữa.

Dành thời gian làm rõ những giá trị của riêng mình là một bài tập rất đáng giá. Những ưu tiên giá trị thường là:

• Con cái

• Mối quan hệ tình cảm

• Gia đình mở rộng, bao gồm họ hàng

• Niềm tin tôn giáo/tinh thần

• Tình nguyện hoặc giúp đỡ người khác

• Sự nghiệp

• Tiền bạc

• Duy trì tình bạn tốt

• Quan tâm chăm sóc đến sức khỏe thể chất của bản thân

• Có mục đích sống

• Các hoạt động thư giãn giải trí

• Làm vừa lòng người khác

• Việc học hành

Hãy chọn ra năm giá trị hàng đầu của bạn và sắp xếp theo thứ tự từ quan trọng nhất đến ít quan trọng nhất. Và giờ, hãy ngừng lại và suy nghĩ xem bạn có đang thật sự sống theo những giá trị đó hay không. Bạn dành bao nhiêu thời gian, tiền bạc, công sức và kỹ năng vào mỗi giá trị trong số ấy? Và bạn có đang nỗ lực quá nhiều vào điều gì đó thậm chí còn chẳng có trong danh sách?

Ngừng cố gắng làm vừa lòng người khác để sống thanh thản

Khi ngừng bận tâm về việc làm vừa lòng tất cả, mà thay vào đó, sẵn lòng dũng cảm đủ để sống theo các giá trị của mình, bạn sẽ nhận được những lợi ích sau:

• Sự tự tin của bạn sẽ tăng cao hẳn lên. Bạn thấy được rằng mình càng ít bận tâm đến việc làm cho người khác vui vẻ bao nhiêu thì sẽ càng độc lập và tự tin hơn bấy nhiêu. Bạn sẽ cảm thấy hài lòng với những quyết định của bản thân, kể cả khi người khác có không đồng tình với những hành động đó, bởi bạn biết mình đã đưa ra lựa chọn đúng.

13 dieu nguoi co tinh than thep khong lam anh 2
Ảnh minh họa. Nguồn: Quantrimang.


• Bạn sẽ có nhiều thời gian và năng lượng hơn dành cho những mục tiêu của mình. Thay vì phí sức vào việc cố gắng trở thành người mà bạn nghĩ người khác mong muốn ở mình, bạn sẽ có thời gian và năng lượng để cải thiện bản thân. Khi bạn hướng nỗ lực đến những mục tiêu của bản thân, khả năng thành công của bạn sẽ cao hơn nhiều.

• Bạn sẽ thấy bớt căng thẳng hơn. Khi bạn đặt ra những giới hạn và ranh giới lành mạnh, bạn sẽ bớt căng thẳng và bớt cáu kỉnh hơn. Bạn sẽ cảm thấy có quyền kiểm soát nhiều hơn với cuộc đời của chính mình.

• Bạn sẽ thiết lập được những mối quan hệ lành mạnh hơn. Những người khác sẽ tôn trọng bạn hơn khi bạn hành xử quyết đoán. Việc giao tiếp của bạn sẽ cải thiện và bạn sẽ có thể ngăn mình chồng chất những tức giận và oán hận trong lòng dành cho người khác.

• Ý chí của bạn sẽ tăng cao. Một nghiên cứu thú vị vào năm 2008 đăng trên Tạp chí Tâm lý học Thực nghiệm cho thấy rằng khi tự đưa ra lựa chọn, con người có nhiều ý chí hơn hẳn so với khi dựa trên cố gắng làm hài lòng người khác. Nếu bạn chỉ làm điều gì đó để khiến người khác vui vẻ, bạn sẽ khó lòng đạt được mục tiêu của chính mình. Bạn sẽ có động lực để tiếp tục làm tốt nếu tin rằng đó là lựa chọn tốt nhất cho bản thân.

Sách hay / Zing

Về miền Tây

Lúc mới gặp, nó nhìn nhìn một lúc rồi hỏi “Chú ở Sài Gòn tới hả?”. Người miền Nam với nhau nhưng nhìn vô một cái áo, nhìn cái túi xách… là dân trong vùng có thể phân biệt được liền, ai ở đâu hay ai là người mới tới, nhất là cái kiểu mang ba lô đi lang thang, ngó ngang ngó ngửa như tôi.

Thiệt tình là mới gặp, nhìn nó cũng hơi ớn. Ngồi kế bên, nó cứ im im, nhịp chân trong cái quán nước từ sáng đến chiều chỉ có 1,2 người khách. Thỉnh thoảng nó liếc mình, loại quan sát mà lục hết những bài học về body language không hề có chương nào đoán được nó nghĩ gì.

Mà hơn nữa, nhìn qua thì thấy mình mẩy nó thì xâm nát hết, từ đầu cho tới chân. Ớn chứ sao không.

Dòm vô mấy cái hình xâm đủ thứ của nó, thấy có cái quen quen, mới cười cười hỏi nó “Cái này là hình gì vậy”. Nó không thèm nhìn mình, không cười, nói gọn lỏn “Thì là hình tòa án ở Sài Gòn”. Trời đất, nghe trả lời mà tản hồn. Thằng này chắc phải vào tù ra khám mới xâm hình kỷ niệm như vậy chớ gì nữa.

Vậy mà lát nữa, mọi suy nghĩ về nó trong tôi thay đổi hoàn toàn. Nó như một bài học về người miền Tây, mà cứ tới gần, chạm vào mới biết.

Chiều đó, rủ nó đi ăn hủ tíu, mới ngạc nhiên khi nghe nó từ chối “Con ăn chay mà chú”. Hóa ra nó ăn chay mấy tháng nay, để vái cho bà ngoại mau lành bệnh. Nó nói khi nào ngoại còn bệnh là nó còn ăn chay để cầu cho ngoại. “Nhiều lúc ngán quá, nhưng không dám bỏ chú, bởi vì lỡ vái cho ngoại rồi”, nó nhe răng cười. Lúc đó mới thấy thật ra bộ dạng chằng chịt của nó chỉ che con người thiệt, lành như đất.

“Vậy chú với mày ăn chay, kể như cho chú vái ké mày, cho ngoại mau lành”, tôi nói vậy. Thằng nhỏ giương mắt nhìn rồi lại cười “Được không chú? Ăn chay không có ngon như ăn mặn đâu nghe”. Đi một vòng chợ, xách ba bốn món chay về ăn cơm. “Giống nhà hàng quá chừng đó chú. Mấy tháng nay con ăn chay toàn mì gói không hà, chú chơi sang thiệt”. Thì vậy, hỏi sao nó không nhắc mình là ăn chay ngán lắm. 3,4 món đó chưa hết trăm ngàn, không bằng ít tiền lẻ người ta bo ở quán nhậu thành phố.

Tới lúc có vẻ quen biết thêm chút đỉnh, tôi bèn hỏi vì sao mày xâm hình tòa án. Nó giương mắt nhìn, ngạc nhiên “Ủa đẹp mà, cái đó là hình Sài Gòn cổ mà chú?” – Vậy thì đâu có tù tội gì. Còn chuyện xâm hết mình mẩy là do có cuộc thi tatoo. Một ông Tây hợp tác với nó, xâm nát mình thằng nhỏ để thi, rồi đoạt giải, chỉ vỗ vai nó “thanh kiu” sau đó biến mất với tiền thưởng. Hỏi nó có đi kiếm ông Tây đó đòi tiền không, nó cười “Dạ thôi, có cái hình Sài Gòn cổ là con vui rồi. Chắc ông Tây đó cần tiền mới vậy”.

“Chú thấy mày cũng đâu giàu có gì. Chớ mày phục vụ cho quán nước này lương lậu ra sao?” – “Lương gì đâu chú, con học tới lớp 3 hà, giờ đi phụ việc cho con nhiêu thì con lấy nhiêu thôi”. Cũng may mà chủ quán thương nó. Từ hồi về làm ở đây có vài tháng mà nó mập lù, quần áo chật hết.

Cho tới khi tôi leo lên xe đò đi tiếp, thằng nhỏ cứ ngồi kề bên. Nó cứ im im, nhịp nhịp chân nhìn ra lộ. Nó là người ở lại. Chắc nó có rất nhiều điều để kể nhưng lại không biết nói gì. Cái im im đó như đời sống của miền Tây Việt Nam. Nơi có hàng ngàn những con lộ như vậy xuyên qua ruộng đồng và ẩn tình xanh mướt. Miền Tây bao la hôm nay vẫn im nhìn cuộc đời đi qua như vậy, cùng văng vẳng tiếng nhạc sến hay cải lương từ đâu đó, như một loại vỏ bọc thanh thản, để giấu kín trong lòng mình những tâm tư bất tận.

Bài viết từ Blog của nhạc sỹ Tuấn Khanh.

Bill Gates giải cứu chúng ta ư? Dự án che mặt trời để ‘cứu’ loài người !?

Bill Gates
Bill Gates, nhà sáng lập Microsoft. (Ảnh: SinEmbargoMX/Seamless MX/Twitter)

Bill Gates đã sáng lập ra đế chế Microsoft khổng lồ, nhưng giờ ông lại được biết đến nhiều hơn với tư cách là một nhà ‘từ thiện’. Nhà sáng lập Microsoft giờ còn muốn ‘cứu’ nhân loại khỏi sức nóng mặt trời. Về vấn đề này, tác giả C. Douglas Golden đã có bình luận trên The Western Journal, mời các bạn cùng theo dõi…

“Bill Gates đã trở thành cái bóng rất lớn trong cả việc tiêm chủng và phòng chống đại dịch.

Tuy nhiên, ông ta lại là người nhiệt tình thúc đẩy việc đóng cửa. Điều đó có thể tốt nếu bạn là một tỷ phú và có đủ khả năng đi trốn như nhân vật hoàng tử Prospero trong tiểu thuyết của nhà văn nổi tiếng Edgar Poe, để tránh bệnh dịch mang tên ‘cái chết đỏ’ bằng cách ở ẩn trong tu viện. Nhưng hậu quả cho phần còn lại của thế giới quả thực là nan giải.


Bill Gates và tham vọng của dự án ngăn ánh nắng mặt trời

Một trong những dự án gây tranh cãi nhất của Bill Gates gần đây là dự án giúp ngăn chặn ánh nắng mặt trời.

Theo Reuters, đây là một dự án của Đại học Harvard nhằm kiểm chứng lý thuyết cho rằng, sự nóng lên toàn cầu sẽ được ngăn chặn bằng cách phun các hạt vào khí quyển để có thể phản xạ các tia nắng mặt trời.

Dự án này gây tranh cãi nhất ở khía cạnh được gọi là “địa kỹ thuật” – với lý luận rằng, hệ sinh thái của chúng ta có thể được thay đổi để giải quyết các vấn đề biến đổi khí hậu. Trong trường hợp này, nó liên quan đến việc ngăn cản một số tia mặt trời đến Trái đất.

Reuters đưa tin: “Nghiên cứu ngoài trời về việc phun các hạt phản xạ tia mặt trời cực nhỏ vào tầng bình lưu, để bù đắp cho sự nóng lên toàn cầu, đã bị đình trệ trong nhiều năm do tranh cãi – bao gồm cả việc nó có thể ngăn cản việc cắt giảm khí thải nhà kính”.

“Space Corporation Thụy Điển đã đồng ý giúp các nhà nghiên cứu Harvard khởi động một khinh khí cầu gần thị trấn Kiruna ở gần Bắc Cực vào tháng Sáu tới, mang theo 600kg thiết bị khoa học lên độ cao 20km trên không”.

Theo một thông tin trên tờ Daily Mail của Anh, Bill Gates tài trợ phần lớn cho dự án SCoPEx của nhóm nghiên cứu Harvard và đã được đăng bài dưới tiêu đề: “Liệu việc làm mờ mặt trời có thể cứu được Trái đất không? Bill Gates muốn phun hàng triệu tấn bụi vào tầng bình lưu để ngăn chặn sự nóng lên toàn cầu, nhưng các nhà phê bình lo ngại nó có thể gây ra thảm họa”.

Tạp chí Nature thì ít phán xét hơn với bình luận: “Ý tưởng rất đơn giản: phun một loạt các hạt vào tầng bình lưu, và chúng sẽ làm mát hành tinh bằng cách phản xạ một số tia mặt trời trở lại vào không gian.”

“Khi núi lửa Pinatubo phun trào ở Philippines vào năm 1991, nó đã bơm khoảng 20 triệu tấn sulfur dioxide vào tầng bình lưu, tạo ra lớp khí quyển trải dài từ khoảng 10 đến 50 km trên bề mặt Trái đất. Vụ phun trào đã hình thành một đám mây mù các hạt sulfat làm nguội hành tinh xuống khoảng 0,5 °C trong khoảng 18 tháng, sau đó nhiệt độ trung bình của Trái đất trở lại như trước khi hiện tượng này xảy ra”.

Các chuyên gia nói gì về nó?

Chúng tôi không biết hậu quả không mong muốn của dự án có thể là gì. Nhưng đối với các nhà môi trường, vấn đề là nó không giải quyết được tình trạng ấm lên toàn cầu theo cách họ muốn.

Niclas Hällström, giám đốc tổ chức chuyên gia về môi trường WhatNext có trụ sở tại Thụy Điển cho biết: “Thử nghiệm này chẳng có ích lợi gì ngoại trừ việc sẽ kích hoạt bước tiếp theo. Bạn không thể thử kích hoạt một quả bom và nói rằng ‘điều này không thể gây hại gì cả’”.

Và trong khi Hällström cũng như những người khác lo lắng về những điều tương tự, như khả năng thay đổi mô hình gây mưa hoặc năng suất cây trồng, ông cũng lo ngại mọi người không đủ quan tâm đến giải pháp mà ông ấy muốn, đó là chuyển đổi sang xã hội không các- bon.

Ông nói: “Xã hội Thụy Điển đang ngày càng kêu gọi các giải pháp thực sự, tức thời cho biến đổi khí hậu.

Và ông không phải là người duy nhất.

Jim Thomas, đồng giám đốc điều hành của tổ chức bảo vệ môi trường ETC Group có trụ sở tại Canada, cho biết: “Đây là một thử nghiệm trong việc thay đổi các chuẩn mực xã hội, và nó vượt qua ranh giới của một thử nghiệm khoa học”.

Và đâu là giải pháp cho đại dịch viêm phổi Vũ Hán?

Một lần nữa, Bill Gates lại sống trong thế giới ảo tưởng này, khi những lời khuyên của ông về đại dịch và sự nóng lên toàn cầu cũng được coi trọng như thời gian ông phát triển Windows.

Khi nói đến đại dịch, Bill Gates đã nói, ông hy vọng các doanh nghiệp và nhà hàng sẽ đóng cửa trong một thời gian. Thưa ông, chúng ta nên chuẩn bị tinh thần cho một cuộc sống không “bình thường” cho đến tận năm 2022.

“Hầu hết các quán bar và nhà hàng ở nước Mỹ sẽ đóng cửa khi chúng ta bắt đầu chìm trong làn sóng covid, điều đó thật đáng buồn”, Bill Gates nói trong một cuộc phỏng vấn với CNN’s Jake Tapper hồi đầu tháng 12. “Bốn đến sáu tháng tới đòi hỏi chúng tôi phải cố gắng hết sức”.

Bill Gates cũng chỉ trích tỷ phú đồng hương Elon Musk vì đã đặt câu hỏi về tính khoa học của việc đeo khẩu trang: “Quan điểm của Elon mang tính bình luận thái quá”, Bill Gates nói trong một cuộc phỏng vấn với CNBC vào tháng 7. “Lĩnh vực của ông ấy không liên quan đến vắc-xin. Elon tạo ra một chiếc xe điện tuyệt vời. Tên lửa của ông ấy hoạt động tốt. Thế nên ông ấy mới được phép nói những điều này. Song tôi hy vọng ông ấy không nhầm lẫn để tham gia vào những lĩnh vực mà ông ấy không biết”.

Tuy nhiên, chúng ta hãy nhớ trong cùng cuộc phỏng vấn đó, Bill Gates đã nói như thế này về Covid: “Trung Quốc đã làm rất nhiều điều ngay từ đầu, giống như bất kỳ quốc gia nào khi virus mới xuất hiện. Họ có thể nhìn lại và nói rằng họ đã bỏ lỡ một số điều”.

Nói tóm lại, Bill Gates không có khả năng gì đặc biệt về xử lý covid, càng ít khả năng về quy trình vắc xin hiện tại. Ông ta chỉ làm bất cứ điều gì để làm hài lòng Trung Quốc. Công việc nghiên cứu vắc xin của ông ta đã trở nên đáng khinh bỉ. Và bây giờ, ông ấy muốn tất cả chúng ta tin tưởng rằng mình có khả năng xử lý mọi thứ – bao gồm cả việc ngăn ánh nắng mặt trời để làm cho thế giới trở nên mát mẻ hơn.

Hãy tìm hiểu để biết lệnh đóng cửa đã giết chết doanh nghiệp như thế nào, rồi sau đó, hẵng tiếp tục trò chơi địa kỹ thuật của ông, thưa ngài Bill Gate!

Hương Thảo / ĐKN

10 sự kiện kinh tế thế giới nổi bật nhất trong năm 2020

10 sự kiện kinh tế thế giới nổi bật nhất trong năm 2020

Càng ngày càng có nhiều quốc gia trên thế giới yêu cầu ĐCSTQ phải chịu trách nhiệm vì đã che giấu dịch bệnh. (Ảnh: Flick)

Năm 2020 dần khép lại trở thành năm ẩn chứa nhiều nhân tố rủi ro kinh tế – chính trị bất định nhất trong vài thập kỷ gần đây. Thiên nga đen (dịch bệnh) đã cùng lúc hội tụ với Voi trắng (bong bóng nợ) và Tê giác xám (suy giảm kinh tế do chu kỳ) ngay từ đầu năm 2020. Đại dịch cũng làm lộ ra nền kinh tế “kền kền” và tập đoàn kinh tế “kền kền” toàn cầu. Và từ đây, các thông điệp mới, các lối đi mới và cả các sai lầm mới, cũ đều tiếp tục triển hiện… Tất cả tạo nên một sân chơi và diện mạo kinh tế phi truyền thống mới trên toàn cầu.

1. Cuộc hội tụ không mong muốn của Thiên nga đen, Tê giác xám và Voi trắng

Năm 2020 bắt đầu bằng nỗi lo suy giảm kinh tế do chu kỳ (hiện tượng Tê giác xám) và khối nợ toàn cầu (Voi trắng) đã ở mức kỷ lục từ cuối năm 2019. Hai hiện tượng này nếu không tạo ra khủng hoảng thì cũng dẫn đến suy thoái kinh tế kéo dài sau đó. Nhưng thảm họa đại dịch viêm phổi Vũ Hán với nhiều chủng loại virus biến thể, nguồn gốc bất minh, loại sau độc tố lớn loại trước, sức mạnh lây nhiễm đáng kinh ngạc – đã “tập kích” nền kinh tế nhiều lỗ hổng của thế giới; trở thành hiện tượng Thiên nga đen lớn nhất trong nhiều thập kỷ, hội tụ không mong muốn cùng thời điểm với Tê giác xám và Voi trắng. 

Kết thúc năm 2019, tăng trưởng toàn cầu suy giảm mạnh nhất kể từ giai đoạn sau cuộc khủng tài chính toàn cầu bởi thương mại suy giảm, sản xuất giảm. Sự suy giảm tăng trưởng còn đi kèm với lạm phát thấp do tổng cầu yếu bất chấp hơn một thập kỷ bơm tiền giá rẻ trên toàn cầu, kích thích nợ, đầu tư ồ ạt để tạo việc làm và tăng trưởng. Điểm rơi của 2019 vào đúng chu kỳ suy giảm khiến dự báo tăng trưởng cho năm 2020 không mấy khả quan; được xem như hiện tượng Tê giác xám của nền kinh tế. 

Không chỉ vậy, khối nợ toàn cầu ngày một mở rộng và liên tiếp đạt kỷ lục. Năm 2019, nợ toàn cầu gấp 3,22 lần số của cải mà cả hành tinh này làm ra trong một năm (công bố của Viện Tài chính quốc tế IIF). Trung Quốc và Mỹ là hai con nợ lớn nhất của thế giới, chiếm hơn 60% mức tăng trưởng nợ toàn cầu năm 2019. Nợ của các nền kinh tế đang phát triển đạt mức cao nhất mọi thời đại, chiếm tới 168% GDP, tương đương khoảng 55 nghìn tỷ USD, do chi phí vay cực kỳ thấp.

IMF cảnh báo gần 40% nợ doanh nghiệp ở các nền kinh tế lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, Đức, Anh, Pháp, Ý và Tây Ban Nha (tương đương khoảng 19 nghìn tỷ USD) có nguy cơ vỡ nợ trong trường hợp nền kinh tế toàn cầu suy thoái. Độ lớn từ khối nợ như một “con voi trắng” vẫn đang lớn, không ai hiểu rõ hết sức nặng và độ lớn của nó có thể tổn hại đến mức nào với tăng trưởng và ổn định kinh tế toàn cầu trước 2020. Tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2019 bước vào giai đoạn suy giảm do chu kỳ và chính sách tiền tệ, tài khóa không còn bao nhiêu dư địa để cứu vãn tăng trưởng (Nguồn: Ngân hàng thế giới)

Ngay trong những ngày đầu năm 2020, “Thiên nga đen” đại dịch xuất hiện làm tê liệt nền kinh tế toàn cầu, đảo loạn mọi trật tự kinh tế – xã hội đã thiết lập hàng thập kỷ trước đó. Cho tới nay, dù vaccine đã xuất hiện nhưng các chủng virus mới cũng vẫn xuất hiện song hành. Thế giới liên tiếp chứng kiến các đợt lây nhiễm lớn trong cộng đồng, đóng cửa nền kinh tế, dừng sản xuất và các gói cứu trợ không tiền lệ được đưa ra nhằm vãn hồi tổn thất.

2. Đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu vì virus viêm phổi Vũ Hán – Tăng động lực thoát Trung khắp toàn cầu

Nhiều thập kỷ qua, đa số các công ty đa quốc gia vì để cạnh tranh về giá cả và chi phí sản xuất đã phải tìm kiếm đối tác là nước thứ ba để gia công một số bộ phận hay toàn bộ sản phẩm. Các chuỗi cung ứng từ nguyên liệu dược phẩm, thực phẩm, điện tử đến cả thiết bị y tế… đều phụ thuộc lớn vào Trung Quốc – nơi vẫn được coi là “đại công xưởng” của thế giới.

Trước đại dịch, Trung Quốc xuất khẩu hơn 80% sản phẩm – bao gồm hàng công nghiệp (linh kiện, phụ kiện đầu vào cho các ngành sản xuất công nghiệp khắp nơi trên thế giới) và tiêu dùng, nguyên liệu thô và thực phẩm – bằng đường biển. Theo trích dẫn từ một cuộc khảo sát vào tháng 2/2020 bởi nhà tư vấn chuỗi cung ứng Đức Kloepfel Consulting và Riskmethods, số liệu cho biết 81% các công ty trong danh sách khảo sát đều dựa vào các nhà cung cấp Trung Quốc. 

Nếu các cảng bị đóng cửa, điều này sẽ dẫn đến sự gián đoạn lớn trong thương mại toàn cầu, tương tự việc nguồn cung dầu từ Ả Rập Xê Út bị gián đoạn. Ở mức độ nhất định, Trung Quốc có “năng lực làm đảo chiều” trong ngành sản xuất. Sự gián đoạn trong sản xuất khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào bế tắc. Thêm vào đó, các ngành du lịch, dịch vụ, vận tải vốn phát triển chóng mặt nhờ toàn cầu hóa hiện đang tê liệt vì hàng chục quốc gia buộc phải đóng cửa biên giới, cấm xuất nhập cảnh để ngăn ngừa virus Corona Vũ Hán.

Lần đầu tiên, vì sự đứt gãy đột ngột của chuỗi cung ứng toàn cầu mà các kệ trong siêu thị lớn của Mỹ, EU trống trơn. Khan hiếm hàng hóa, đặc biệt là hàng phòng hộ dịch (khẩu trang, găng tay y tế, đồ  phòng hộ…) dù đã được lấp đầy sau vài tháng nhưng đã khiến thế giới thức tỉnh trước rủi ro tập trung trong chuỗi cung ứng cũ. 

Xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng diễn ra trong thời gian tới là điều tất yếu nhằm giảm sự lệ thuộc vào một “mắt xích”, tăng tính an toàn cho hệ thống, kèm theo đó là các lợi ích của mỗi quốc gia. Các nước phát triển đang chủ động tái cấu trúc lại các chuỗi cung ứng, tránh phụ thuộc vào Trung Quốc, có thể đối phó với bất kỳ sự kiện bất thường nào xảy ra trong tương lai. 

Chính quyền TT Trump đang đẩy mạnh chương trình rút các chuỗi cung ứng toàn cầu khỏi Trung Quốc với nhiều biện pháp khác nhau và phối hợp với nhiều nước. Đặc biệt, Mỹ đang xúc tiến hình thành một liên minh “những đối tác đáng tin cậy” gọi là “Mạng lưới Thịnh vượng Kinh tế”.Chúng ta đang bước vào cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất bởi nó cùng một lúc hội tụ 3 hiện tượng: “Voi trắng”, “Tê giác xám” và “Thiên nga đen”… (Ảnh: NTDVN tổng hợp)

Các nước cung cấp vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) khuyến khích, thúc đẩy doanh nghiệp của mình đầu tư về nước. Các nước EU thúc đẩy kinh tế “tự chủ chiến lược”, kiểm soát đầu tư ra nước ngoài. Đức, Italia quy định chặt chẽ hơn đối với đầu tư ra nước ngoài. Pháp triển khai chiến lược “sản xuất tại Pháp”. Nhật Bản dành khoản ngân sách 2,2 tỷ USD hỗ trợ các doanh nghiệp đưa sản xuất từ Trung Quốc về nước và di chuyển sản xuất. Hàn Quốc ban hành luật thu hút các doanh nghiệp đã đầu tư ở nước ngoài quay về sản xuất, kinh doanh tại Hàn Quốc…

3. Cứu trợ không giới hạn và tương lai u ám của các chính phủ ‘vú em’ 

Mới chỉ 3 tháng đóng cửa do đại dịch, 11 nghìn tỷ USD đã được các chính phủ tung ra thị trường để hỗ trợ chống dịch, giải cứu doanh nghiệp, ngân hàng và tình trạng thất nghiệp trong nửa đầu năm 2020 do Covid-19. Hiển nhiên, với kỷ lục nợ năm 2019; 11 nghìn tỷ USD lần này được các chính phủ tiếp tục gia tăng vay nợ để xử lý khủng hoảng. 

Cho tới thời điểm này, mở rộng các gói cứu trợ xa hoa và chưa có điểm dừng vẫn tiếp tục là nhiệm vụ chính của hầu hết các chính phủ trên toàn cầu. Nhưng dịch chưa hết và suy thoái kinh tế sẽ còn kéo dài cả thập kỷ, kỷ lục nợ thực sự chưa đến hồi kết, rất có thể nó sẽ gấp tới 5 – 6 lần số của cải mà cả thế giới làm ra.

Để giải quyết khủng hoảng, các tổ chức tài chính quốc tế như WB, IMF, đều mở rộng hầu bao để hỗ trợ các chính phủ. Hầu bao của các tổ chức này chủ yếu đến từ tiền của các cường quốc đóng góp vào, từ các định chế tài chính hàng đầu thế giới. Nói theo cách khác, phần lớn tiền đến từ các tài phiệt tài chính hàng đầu thế giới, nhóm sở hữu phần lớn hệ thống tài chính toàn cầu và quyết định nguyên tắc của cuộc chơi tài chính này. 

Các chính phủ được khuyến khích hoặc đơn giản là học hỏi lẫn nhau trong việc dùng tiền đi vay cứu trợ các tập đoàn kinh tế lớn, các định chế tài chính lớn với lý do rằng nếu không cứu họ thì người dân sẽ mất việc làm, nguồn thu thuế tương lai sẽ giảm… Dĩ nhiên, tương lai, chính phủ thu thuế người dân cả nước để trả nợ. Ngoài ra, một phần tiền lớn cũng dùng để cứu trợ thất nghiệp, đào tạo mới, tái đào tạo lực lượng lao động… 

Nhưng các nghiên cứu về hiệu quả, tác động các gói cứu trợ và chính sách nới lỏng tiền tệ – tài khóa để kích thích tăng trưởng kinh tế tại các nền kinh tế kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2008 cho tới nay đã cho các bài học sau:

Thứ nhất, giải cứu nợ tư nhân càng lớn thì nợ công càng tăng khiến cơ hội phục hồi sau khủng hoảng càng thấp do gia tăng can thiệp của chính phủ vào thị trường. Đây là kết luận nghiên cứu của Mbeys và cộng sự (2018, IMF) dựa trên số liệu nợ của hơn 100 chính phủ và cách thức chi tiêu công của các chính phủ này trong khủng hoảng chỉ ra rằng các nền kinh tế càng mạnh tay giải cứu thì nợ công càng tăng mạnh, bền vững nợ công càng thấp và sức phục hồi sau khủng hoảng càng hạn chế. 

Thứ hai, nghiên cứu của OECD năm 2017 chỉ ra rằng chính sách tài khóa và tiền tệ nới lỏng quá mức, không đúng mục đích, không đúng trọng tâm đã tạo ra một lượng lớn doanh nghiệp “xác sống”, chiếm cứ nguồn lực hữu hạn về vốn, đất đai, làm hạn chế cơ hội tiếp cận nguồn lực của các doanh nghiệp tốt, từ đó hạn chế đổi mới, sáng tạo, quá trình M&A thay máu doanh nghiệp theo nguyên tắc thị trường lành mạnh. Thực chất làm giảm khả năng tự phục hồi của nền kinh tế. Thực tế, doanh nghiệp “xác sống” sẽ tạo ra nhiều doanh nghiệp “xác sống” sau đó… 

Thứ ba, dòng tiền ồ ạt giá rẻ chảy vào nền kinh tế do chính sách tiền tệ nới lỏng và do cả chính sách cứu trợ tài khóa, đầu tư công của chính phủ không hiệu quả đã tạo ra bong bóng giá trên thị trường tài sản có rủi ro cao. Thực tế là tổng tài sản của quỹ ETFs trên toàn cầu đã tăng 863% trong 10 năm (2008-2019) trong khi kinh tế thực phục hồi chậm chạp. Điều này khiến giá thị trường chứng khoán – tại hầu hết các thị trường và phân khúc – đã tăng quá mức so với giá trị thực của các doanh nghiệp, bong bóng bất động sản, thị trường phái sinh phình to bất thường, gây rủi ro lớn tới ổn định tài chính toàn cầu. 

Đáng nói là, tất cả các sai lầm đang tiếp tục lặp lại trong cuộc khủng hoảng lần này, ở mức cao hơn và liều lĩnh hơn vì không ai biết sức tàn phá của con “thiên nga đen” bao giờ mới đạt đỉnh cũng như thời gian tìm ra thứ có thể kìm hãm hay vô hiệu nó. Không phải chính phủ không biết hậu quả tồi tệ của bong bóng nợ, nhưng trong một hệ thống kinh tế – tài chính toàn cầu chạy theo tăng trưởng dựa trên vay nợ, sự phụ thuộc vào nợ đã trở thành chính sách bắt buộc cho nền tảng chính trị và an sinh.

4. Thế giới ngồi trên khối nợ nóng bỏng kỷ lục

Năm 2020 kết lại bằng hậu quả tất yếu là bong bóng nợ nóng bỏng toàn cầu, lập đỉnh kỷ lục mới trong lịch sử kinh tế thế giới, tổng nợ ước tính gấp 3,65 lần GDP toàn cầu (cùng kỳ 2019, nợ toàn cầu gấp 3,22 lần GDP). Nợ toàn cầu tăng thêm gần 8%, khoảng 20 nghìn tỷ USD. 

Nợ công bình quân/GDP trên toàn cầu đã bắt đầu vượt 100% (mức kỷ lục). Con số này rủi ro đến mức nào? Theo tính toán của Ngân hàng thế giới, ngưỡng an toàn nợ công/ GDP là 77%, nếu mức nợ công vượt ngưỡng này, cứ mỗi % gia tăng thêm nợ/GDP sẽ làm tăng trưởng GDP giảm đi 0.017%.

5. Làn sóng vỡ nợ địa phương của Trung Quốc

Chỉ từ tháng 11/2020, hàng loạt doanh nghiệp Trung Quốc, đặc biệt là các doanh nghiệp Nhà nước như Công ty than đá Yongcheng Coal, Tập đoàn Điện lực Electricity Holdings, Công ty Sản xuất chíp Tsinghua Unigroup, Tập đoàn Brilliance Auto Group Holdings… đã rơi vào tình trạng vỡ nợ trái phiếu. 

Cho đến lúc này, không ai biết được chắc chắn bong bóng nợ địa phương của Trung Quốc lớn đến cỡ nào và bao giờ thì vỡ. Các dấu hiệu cho thấy bong bóng nợ địa phương Trung Quốc giống như một chiếc ung nhọt đã tích lũy lâu ngày và không thể vãn hồi cứu chữa, chỉ đợi đến ngày là bung ra.

Theo số liệu từ Bloomberg, nợ địa phương đến hạn trả năm 2020 của Trung Quốc gấp gần 12 lần năm 2015. Khoản nợ đến hạn phải trả khổng lồ này làm lo ngại bất cứ nhà đầu tư nào.

Theo phân tích của Rhodium Group, hơn một nửa số trái phiếu doanh nghiệp phát hành trong quý II năm 2020 được sử dụng để tái cấp vốn cho các khoản nợ cũ, không phải để thúc đẩy chi tiêu vốn hoặc thậm chí đầu tư. Trên hầu hết các tỉnh, chi tiêu đầu tư năm 2020 không tăng so với năm 2019. 

Đây là rủi ro tín dụng cực kỳ lớn. Vay để đáo hạn nợ cho thấy khoản đầu tư cũ không hề thu hồi được vốn theo kế hoạch. Việc gì sẽ xảy ra khi địa phương không còn phát hành được nợ nữa? Tức là không còn tiền vay mới để đảo các khoản nợ tiếp theo?

Năm 2020 đánh dấu năm thứ ba liên tiếp vỡ nợ địa phương kỷ lục tại Trung Quốc nhưng nhìn về tương lai còn ảm đạm hơn. Nợ đến hạn sẽ tăng mạnh vào tháng 12/2020 và tháng 3/2021. Làn sóng vỡ nợ trái phiếu doanh nghiệp mới của Trung Quốc sẽ vẫn còn tiếp tục và rất khắc nghiệt, vấn đề không còn là con số nợ bao nhiêu, mà hiện Trung Quốc đang phải đối mặt với làn sóng phá sản, ngừng hoạt động của các doanh nghiệp xây dựng, bất động sản và công nghệ.

Chính quyền Trung Quốc đã chạy theo mô hình tăng trưởng nóng dựa trên nợ để lấy thành tích, trung ương ép chỉ tiêu tăng trưởng cho chính quyền địa phương; ngược trở lại, địa phương lại có toàn quyền trong việc phát triển công cụ nợ để thực hiện đầu tư công, bơm tiền cho doanh nghiệp nhà nước địa phương. Để tăng nợ nhưng vẫn đảm bảo con số nợ công “đẹp” thì chính quyền trung ương buộc phải ra luật để đảm bảo các khoản nợ địa phương không phải hạch toán vào nợ quốc gia, rất nhiều khoản phải hạch toán ngoại bảng.

Trung Quốc đạt được mục tiêu trước mắt là các chỉ số an toàn nợ công, tín nhiệm chính phủ ở mức cao, hợp lý với thông lệ quốc tế. Nhưng thực tế, bất cân đối, an toàn tài chính của Trung Quốc đã vượt xa rất nhiều so với chuẩn an toàn của thế giới, thậm chí đổ vỡ nợ Trung Quốc có thể gây ra chấn động tài chính toàn cầu.Virus Corona Vũ Hán dường như đang bơm thêm bong bóng cho TTCK toàn cầu… (Ảnh: Spencer Platt/Getty Images)

6. TTCK thế giới tăng điên cuồng bất chấp khu vực doanh nghiệp điêu đứng: Đại dịch bơm thêm bong bóng cho TTCK? 

Sức tăng trưởng ngoạn mục của thị trường chứng khoán (TTCK) trong đại dịch viêm phổi Vũ Hán năm 2020 bất chấp sự ảm đạm của nền kinh tế thực, sự đổ vỡ của chuỗi cung ứng, sự khó khăn của lương thực và sự leo thang bất ổn địa chính trị toàn cầu khiến chúng ta không khỏi e ngại. Virus Corona Vũ Hán dường như đang bơm thêm bong bóng cho TTCK toàn cầu.

Trong hai quý đầu năm 2020, TTCK đã tuần tự đạt mức cao kỷ lục vào tháng 2/2020, rồi lao dốc mạnh giảm gần 1/3 giá trị vốn hóa TTCK, rồi lại tăng mạnh trở lại, cũng đột ngột như sự lao dốc trước đó.

Không chỉ trên TTCK Mỹ, tại Châu Á, thậm chí là tại Trung Quốc, nơi xuất sinh đại dịch, cũng phải chịu đựng các “đòn tấn công” đa diện mạnh mẽ trên mọi phương diện chính trị – kinh tế – tài chính. Khi các doanh nghiệp (hàng hóa của TTCK) đang vật lộn với rủi ro, thua lỗ, nợ nần thì TTCK vẫn tăng đến mức “không thể dừng lại”.

Theo lý thuyết, hàng hóa trên TTCK chính là doanh nghiệp, mà doanh nghiệp chẳng phải chính là nền kinh tế thực, nơi hoàn toàn phụ thuộc vào sức khỏe, sự hiệu quả của thể chế, y tế… Khi hàng hóa chất lượng kém, sức sinh lời giảm đi, suy giảm quy mô doanh thu, lợi nhuận, thậm chí rủi ro mất khả năng thanh toán, không có lý do gì giá cả lại có thể tăng. 

TTCK vẫn tăng trưởng ‘bừng bừng” bất chấp nền kinh tế thực rơi vào tăng trưởng trì trệ, chính sách tiền tệ nới lỏng vô hạn định để cứu vớt tăng trưởng, TTCK không còn là hàn thử biểu của nền kinh tế thực nữa mà chỉ phản ánh mức độ mở rộng hay thu hẹp của chính sách tiền tệ.

Ngân hàng thương mại (NHTW) các nước hối hả bơm tiền bất chấp thực trạng kinh tế toàn cầu rơi vào trạng thái hoàn toàn tê liệt. Dòng tiền này, trở thành cứu cánh cho TTCK toàn cầu, thúc đẩy tăng trưởng ảo trên TTCK mà không quan tâm tới kết quả kinh doanh, “sức khỏe” thực sự của hàng hóa (chính là các doanh nghiệp trên thị trường đó). 

Động thái của giá cả cổ phiếu chứng khoán trong đại dịch thoạt đầu có vẻ vô lý, phi lý, thậm chí điên rồ. Nhưng khi nhìn kỹ hơn, ta lại thấy rõ là các thị trường không phản ứng một cách hoàn toàn mù quáng khi dòng tiền quá dư thừa, quá rẻ trong khi doanh nghiệp và hộ gia đình bế tắc trong đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh trong cả ngắn, trung và dài hạn. Do vậy, TTCK toàn cầu đã tạo thêm một bong bóng giá mới.

7. Các ông lớn Mỹ Big Tech, Big Media trở thành thế lực nhà nước ngầm: độc quyền, kiểm duyệt thông tin, đánh cắp cuộc bầu cử Mỹ và kiếm bộn tiền từ hỗn loạn

Việc hợp nhất Big Tech với Big Media đã tạo ra một thế giới độc tài kiểu Orwell, nơi sự cuồng loạn tập thể đang chuyển từ những nước như Triều Tiên, Trung Quốc sang những người “không đồng ý với câu chuyện về đại dịch”.

Ông lớn công nghệ, Facebook thậm chí còn xem các bài đăng “đặt câu hỏi về bạo loạn” là “tội phạm” và trừng phạt người dùng. Chúng ta đang chứng kiến một thế giới nơi đúng thành sai, nơi bạo loạn, cướp bóc, nói tục được tôn vinh, nơi “khoa học” và “đạo đức” được thẩm định và quyết định theo tiêu chuẩn của Big Tech, Big Media.

Các tỷ phú Mỹ đã kiếm được 434 tỷ USD chỉ trong hai tháng đầu tiên Mỹ đóng cửa đất nước. Càng nhiều đợt đóng cửa, tài sản tích lũy càng nhiều cho giới công nghệ. Khi hàng chục triệu cá nhân và doanh nghiệp nhỏ phải đối mặt với phá sản vào Giáng sinh này, cuộc cách mạng làm việc từ xa đang trao “những giải đặc biệt trị giá hàng tỷ USD” cho những người như Jeff Bezos (Amazon) và Mark Zuckerberg (Facebook).

Các hệ thống sinh thái đám mây Azure (Microsoft) và AWS (Amazon), trong số những hệ thống khác, đã mở rộng thêm 50% kể từ khi bắt đầu đại dịch.

Trong cuộc bầu cử Mỹ lần này, Twitter và Facebook đã kiểm duyệt nhóm Trump đến 65 lần, nhưng lại “bảo vệ” ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ, Joe Biden – nhằm đảm bảo rằng những tin tức tồi tệ về nhà Biden và chiến dịch của ông ta sẽ không bị lộ ra. Twitter đã có “đóng góp rất lớn” với 98% trong tổng số các trường hợp kiểm duyệt.

Cả Facebook và Twitter vẫn tiếp tục thao túng thông tin – bằng cách cho phép người dùng xem “những gì phù hợp” – ngay cả sau cuộc bầu cử. Facebook đã sửa đổi nguồn cấp dữ liệu của mình để hạn chế các trang web “thân Trump” và nhấn mạnh rằng các hãng tin tức truyền thống lớn tự hào về việc chống lại Trump.Giám đốc điều hành Google Sundar Pichai và Giám đốc điều hành Facebook Mark Zuckerberg (Tổng hợp)

Big Tech đã chứng minh rằng họ đã cố hết sức để ảnh hưởng đến cuộc bầu cử bằng cách tiếp tục “ném Trump xuống đất” với sự kiểm duyệt này. Tổng thống Trump và chiến dịch của ông đã bị kiểm duyệt ít nhất 486 lần trên Twitter, với hơn 400 trường hợp xảy ra sau ngày 3 tháng 11.

8. Trung Quốc ra sức kiếm tiền bằng hàng hóa kém chất lượng từ thảm họa khiến thế giới bừng tỉnh và cố gắng thoát Trung

Khi dịch bệnh bùng phát không kiểm soát và chuỗi cung ứng tại Trung Quốc bị gián đoạn, thì khan hiếm vật tư y tế phòng dịch trở thành vấn đề sống còn của y tá, bác sỹ, người dân và của mọi chính phủ nơi có dịch bùng phát. 

Trong lúc này, bất chấp tính mạng của người dân Trung Quốc, Bắc Kinh vội vàng khôi phục lại việc đi làm trở lại và xuất khẩu lượng vật tư y tế khổng lồ trong đại dịch. Không chỉ kiếm tiền, Bắc Kinh còn không ngừng tuyên truyền về hình ảnh “cứu rỗi thế giới” nhờ sản xuất và xuất khẩu hàng vật tư y tế vào thời điểm đó. 

Nhưng sự thực lại khiến cả thế giới bừng tỉnh. 

Trung Quốc đã tạo ra chất độc và đang bán thuốc giải cho thế giới”, chuyên gia đối ngoại Gordon Chang nói với Fox News như vậy. Và một tin không vui với Bắc Kinh là rất nhiều trong số “thuốc giải” mà họ cung cấp là hàng lỗi.

Ngày 29/3, Bộ Y tế Philippines cho biết nước này không sử dụng một số bộ xét nghiệm Covid-19 do Trung Quốc tặng vì thiếu chính xác, theo tờ Philippine Daily Inquirer. Thứ trưởng Y tế Maria Rosario Vergeire cho biết các bộ xét nghiệm chỉ có độ chính xác khoảng 40% so với các bộ xét nghiệm của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).

Tây Ban Nha cũng trong tình trạng tương tự khi nhận thấy rằng bộ xét nghiệm nhanh của Trung Quốc được quảng cáo độ chính xác 80%, nhưng kết quả thực tế chỉ đạt 30%. Do vậy, thủ đô Madrid của Tây Ban Nha đã ngừng sử dụng các bộ kit xét nghiệm nhanh COVID-19 được phát triển bởi một công ty Trung Quốc. Đồng thời, Bộ Y tế Tây Ban Nha cũng yêu cầu thay thế bộ kit xét nghiệm này sau khi phát hiện có nhiều sai sót, theo báo SCMP.

Trước đó, Cộng hòa Séc cũng cho biết, khoảng 80% bộ xét nghiệm COVID-19 từ Trung Quốc cho kết quả sai. Do đó, các bác sĩ nước này phải dựa vào phương pháp xét nghiệm truyền thống, trang iROZHLAS của Đài phát thanh Séc hôm 23/3 đưa tin.

Ngày 28/3, Bộ Y tế Hà Lan cũng thu hồi 600.000 chiếc khẩu trang trong số 1,3 triệu khẩu trang được sản xuất ở Trung Quốc do không đạt tiêu chuẩn an toàn. Theo AFP, Bộ Y tế Hà Lan phát hiện khẩu trang có tấm lọc khí bị lỗi và không che kín vùng cần bảo vệ trên mặt.

Có thể thấy, việc Trung Quốc xuất khẩu vật tư y tế kém chất lượng cho các nước không chỉ tiêu tốn chi phí của nước bạn mà còn là tác nhân không nhỏ khiến cho việc kiềm chế đại dịch trở nên khó khăn hơn, do những xét nghiệm sai, do thiết bị bảo hộ không bảo vệ được nhân viên y tế và người dân… 

Cách kiếm tiền thiếu nhân tính khiến chúng ta liên tưởng tới hình ảnh “kền kền” ngửi thấy mùi tử thi và chờ đợi… Thế giới dường như đang thức tỉnh trước một đối tác bất lương – nền kinh tế “kền kền” – kiếm tiền trên thân xác đồng bào và sinh mệnh của nhân loại trên toàn cầu. 

9. Mỹ dứt khoát chặt đứt các vòi hút vốn, công nghệ và ngăn chặn sự bành trướng Biển đông của Trung Quốc

Thu hồi quy chế thương mại đặc biệt đối với Hong Kong: Đây được xem là nhát cắt sâu nhất vào lợi ích của Bắc Kinh. Nhờ vị thế đặc biệt này, Hong Kong tuy thuộc Trung Quốc, nhưng lại được thế giới đối xử như một nền kinh tế phát triển và dân chủ. Bởi vậy, Hong Kong là thị trường và công cụ để Bắc Kinh hút vốn, tiếp cận công nghệ, thâu tóm doanh nghiệp có công nghệ và an ninh trọng yếu của các nền kinh tế lớn trên thế giới. Tuy nhiên, Tổng thống Trump đã ký một lệnh hành pháp hồi tháng 8/2020 thu hồi quy chế thương mại đặc biệt mà Mỹ đã cung cấp cho Hong Kong kể từ năm 1997.Gần đây, Tổng thống Donald Trump cùng các quan chức hàng đầu trong nội các của ông đã có những phát biểu và hành động cực kỳ cứng rắn, trong cuộc đối đầu toàn diện với ĐCSTQ. (Ảnh tổng hợp)

Kiểm soát dòng vốn Mỹ đầu tư vào Trung Quốc: Hôm 12/11, Tổng thống Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp đối với việc đầu tư vào Trung Quốc: cấm người Mỹ đầu tư vào 31 công ty Trung Quốc có liên quan đến quân đội của ĐCSTQ, bao gồm Huawei, Hikvision, Inspur Group, China Mobile, China Telecom, AVIC, Tập đoàn Xây dựng Đường sắt Trung Quốc (CRCC), Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc (CSIC), Tập đoàn điện tử Panda (Panda Electronics), v.v. Đây là một sắc lệnh hành pháp được ký sau khi chính quyền Tổng thống Trump ra lệnh cấm Huawei, TikTok và WeChat, và nó sẽ có hiệu lực từ ngày 11/1 năm sau. Washington tuyên bố rằng các công ty này là do quân đội Trung Quốc sở hữu hoặc kiểm soát. 

Hàng trăm doanh nghiệp Trung Quốc bị đưa vào danh sách các thực thể bị hạn chế thương mại với Mỹ do đây là các công ty sở hữu hoặc bị kiểm soát bởi quân đội Trung Quốc: Trong đó, nhiều doanh nghiệp đang niêm yết trên các sàn giao dịch chứng khoán của EU hoặc của Mỹ cũng bị các sàn giao dịch này loại khỏi rổ tính chỉ số chứng khoán quan trọng. Không chỉ vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn xóa bỏ chính sách “ưu ái” cũ của Ủy ban Chứng khoán Mỹ dưới thời Obama cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Theo đó, doanh nghiệp Trung Quốc được quyền niêm yết sẽ hút vốn trên các sàn giao dịch chứng khoán Mỹ mà không phải tuân thủ chế độ kiểm toán, minh bạch thông tin giống như các doanh nghiệp Mỹ khác. Việc xóa bỏ chính sách này dự kiến sẽ buộc nhiều doanh nghiệp Trung Quốc phải hủy niêm yết tại Mỹ, tổng gía trị vốn hóa lên tới 1.200 tỷ USD. 

Mạnh mẽ ngăn chặn tham vọng bành trướng Biển đông hòng chiếm đoạt lợi thế thương mại, tài nguyên và địa chính trị: Thông cáo hôm 13/7/2020 của Mỹ nêu rõ: Mỹ đã bác bỏ rằng tuyên bố của Trung Quốc là “hoàn toàn trái pháp luật” – đối với các nguồn tài nguyên ngoài khơi ở hầu hết Biển Đông, một lập trường mà Bắc Kinh cho rằng đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực. Lần đầu tiên Mỹ biểu thị các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc là bất hợp pháp. 

Áp đặt lệnh trừng phạt đối với các quan chức Hong Kong và Trung Quốc – Mỹ không thừa nhận sự tồn tại hợp pháp của chế độ Bắc Kinh: Washington đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Bí thư Đảng Cộng sản khu tự trị Tân Cương Chen Quanguo, một ủy viên Bộ Chính trị quyền lực của Trung Quốc, và ba quan chức khác. Hồi tháng 8/2020, Hoa Kỳ cũng đã trừng phạt 11 quan chức Hong Kong, đóng băng tài sản của Trưởng đặc khu hành chính Hong Kong Carrie Lam; và các cảnh sát trưởng hiện tại và trước đây của thành phố, những người này bị cáo buộc là tìm cách hạn chế quyền tự trị của lãnh thổ và “quyền tự do ngôn luận hoặc hội họp” của người dân. Danh sách trừng phạt các quan chức của Trung Quốc, Hong Kong không ngừng tiếp tục kéo dài và điều này cho thấy Mỹ không thừa nhận sự tồn tại hợp pháp của chế độ Bắc Kinh.

10. Giá dầu âm kỷ lục

Ngày 20/4 (sáng 21/4 theo giờ Việt Nam) đã trở thành ngày lịch sử của ngành dầu mỏ thế giới, khi giá dầu thô trên Sàn giao dịch New York lần đầu tiên rơi xuống mức giá âm (dưới 0 USD/thùng).

Khái niệm “giá âm” được hiểu là mức giá khi thị trường bán buôn một mặt hàng (như dầu mỏ) ở tình trạng cung vượt quá cầu, theo hãng tin Bloomberg. Hiện nay, tình trạng này đang xảy ra với thị trường dầu mỏ thế giới, khi các kho chứa khắp nơi trên thế giới đã đầy tràn. Dầu thô WTI giao tháng 5 trên sàn New York đóng cửa tuần trước ở 18,27 USD nhưng chốt phiên thứ hai đã lao dốc về âm 37,63 USD một thùng, theo hãng tin CNBC.

Tình trạng sụt giảm kinh tế và nhu cầu tiêu thụ dầu trên phạm vi toàn cầu đã dẫn tới việc làm dư thừa khoảng 20 triệu thùng dầu/ngày trên thị trường dầu mỏ, khiến các kho chứa dầu bị tràn. Một số nhà đầu tư đã phải thuê tàu neo đậu ở các cảng để chứa dầu thô. Ước tính có khoảng 160 triệu thùng dầu nằm ở các tàu chở dầu trên toàn thế giới.

Dịch Covid-19 đã tác động mạnh vào hoạt động kinh tế trên toàn cầu và làm giảm nhu cầu về xăng dầu. Trong khi đó, thỏa thuận cắt giảm sản xuất của OPEC+ và các nước khác được đánh giá không đủ bù đắp nhu cầu nhiên liệu đang rơi tự do vì đại dịch.

Trà Nguyễn / NTD

“Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới” giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, "Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới" giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý
Nhờ sự chỉ dạy nghiêm khắc của mẹ, cô bé châu Phi gây sốt mạng xã hội ngày ấy không đi vào vết xe đổ của nhiều ngôi sao nhí khác.

Chuyện những cô bé, cậu bé bỗng dưng đổi đời sau một đêm vì một bức ảnh, clip không còn quá xa lạ. Trong đó, không thể không nhắc đến trường hợp của Jare Ijalana, cô bé người Nigeria trở thành “biểu tượng sắc đẹp” nhí sau khi bộ ảnh chụp vội của cô được nhiều người biết đến.

Tháng 7/2018, bộ ảnh chụp Jare Ijalana với vẻ đẹp trong sáng, ngây thơ bất ngờ gây sốt cộng đồng mạng chỉ sau 1 đêm đăng tải.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 1.

Jare Ijalana trở thành “biểu tượng sắc đẹp” nhí.

Trong những bức ảnh chân dung được nhiếp ảnh người Nigeria Mofe Bamuyiwa chia sẻ trên trang cá nhân, Jare Ijalana với đôi mắt xanh to tròn, mái tóc xoăn hoang dã và làn da mịn màng khiến nhiều người xuýt xoa ca ngợi em là “búp bê đời thực”, “viên ngọc trai đen” hay “cô bé xinh đẹp nhất thế giới”. Jare Ijalana khi đó mới 5 tuổi.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 2.

Loạt ảnh không có sự dàn xếp hậu trường cầu kỳ, tuy nhiên Jare Ijalana vẫn thu hút sự chú ý khi tự tin nhìn thẳng vào ống kính, tạo dáng chuyên nghiệp và không chút biểu hiện rụt rè, bối rối. Bộ ảnh lúc đó đã “gây sốt” các diễn đàn trong nước và quốc tế.

Nhiếp ảnh gia Mofe thì chú thích: “Ồ đúng rồi, cô bé ấy là người, nhưng cũng là một thiên thần! Tôi có thể làm cô bé mỉm cười và thậm chí có thể khiến cô bé cười to nhưng tôi muốn bắt trọn khoảnh khắc tự nhiên ấy để chúng ta có thể nhìn thấu qua đôi mắt tuyệt đẹp ấy”.

Vị nhiếp ảnh gia này cũng cho rằng chính cô bé là người đã làm thay đổi định nghĩa về cái đẹp. Đồng thời khiến nhiều người trên thế giới phải thay đổi về người da màu.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 3.
Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 4.

“Cô bé ấy là người, nhưng cũng là một thiên thần”.

Sau khi gây sốt trên mạng xã hội, Jare trở thành người mẫu nhí được săn đón. Không chỉ thường xuyên được mời chụp ảnh quảng cáo, cô bé còn tự tin trình diễn catwalk, xuất hiện đầy thần thái tại các tuần lễ thời trang như tuần lễ thời trang London mới đây.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 5.
Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 6.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 8.
Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 9.

Jare trở thành người mẫu nhí được săn đón.

Không những vậy, 2 người chị của Jare là Jomi và Joba cũng trở nên nổi tiếng với vai trò người mẫu nhí. Trang Instagram của cả ba chị em hiện thu hút hơn 166 nghìn lượt theo dõi.

Dù nổi tiếng đến mấy, việc học vẫn ưu tiên

Trên thực tế, nhiều cô bé nổi tiếng sớm thường bị gia đình cho đi biểu diễn khắp nơi, vào mọi thời gian có thể để tận dụng “giai đoạn vàng”. Các em phải lớn trước tuổi khi tâm lý, trải nghiệm sống còn chưa vững vàng. Điều này dễ khiến các em mặc cảm, thậm chí sa ngã khi trưởng thành. Nhưng Jare Ijalana không phải là trường hợp như vậy.

Chia sẻ về sự nổi tiếng nhanh chóng của con gái, bà Ijalana cho biết, ngày bức ảnh của con gái lan truyền trên mạng xã hội, bà không hề hay biết. Chỉ đến khi một người bạn chia sẻ thông tin này, hai vợ chồng bà mới ngỡ ngàng trước độ nổi tiếng của con gái nhỏ.

Sự nổi tiếng của 3 con gái cũng giúp cuộc sống của họ dư dả, sung túc hơn. Hiện cả 3 là gương mặt quảng cáo của nhiều nhãn hàng tại quê nhà.

Bất ngờ đổi đời sau loạt ảnh 2 năm trước, Cô bé châu Phi đẹp nhất thế giới giờ vẫn đẹp nao lòng nhưng cách cha mẹ dạy dỗ mới đáng chú ý - Ảnh 10.

Sự nổi tiếng của 3 cô bé cũng giúp cuộc sống của họ dư dả, sung túc hơn.

Tuy nhiên, cha mẹ Jare cũng rất nghiêm khắc trong việc giáo dục con cái. Mẹ cô bé yêu cầu 3 chị em chỉ được nói về nghề mẫu ngoài môi trường trường học, đồng thời, không nhận sự biệt đãi nào khi đi học.

Nhờ sự dạy dỗ cẩn thận của gia đình, ngoài đời, Jare là một cô bé rất vui vẻ và tự nhiên. Trong một bài phỏng vấn, em tiết lộ những sở thích của mình là: chơi piano, đọc sách và múa ballet. Ngoài việc học hành chăm chỉ và làm mẫu nhí, Jare thích giành thời gian ở bên mẹ và các chị em của mình.

Cô bé muốn trở thành một bác sĩ vào tương lai. Hiện tại, ước mong của Jare là sẽ truyền cảm hứng cho các em bé khác trên khắp châu Phi thông qua công việc người mẫu, giúp họ yêu thích vẻ đẹp tự nhiên, phát huy tối đa tiềm năng và trở thành tất cả những gì họ muốn.

Theo Hiểu Đan / Pháp luật & Bạn đọc

Ngôi trường của hoàng tử Bảo Long và các công chúa

Vì yêu thích cách giáo dục của trường Couvent Des Oiseaux ở Paris, Pháp, Nam Phương hoàng hậu đã tình nguyện hiến 12 ha đất gần thác Camly để mở một ngôi trường tương tự.

Mới lên sáu tuổi, ba bắt tôi vào lớp Đồng Ấu của trường Tiểu học Đà Lạt. Tính tình ông nghiêm khắc, cả tỉnh đều biết. Sân trường đang ồn ào hơn phiên chợ với mấy trăm học sinh, chỉ cần ba tôi cất tiếng “Các trò!” là sân trường im phăng phắc ngay, lớp nào xếp hàng lớp ấy.

Uy tín của ông lớn đến nỗi bạn bè và bà con từ Cầu Đất, Phan Rang, Phan Rí, Phan Thiết đều đưa con gởi nhà chúng tôi để đi học. Tất cả mười tám người.

Nhà tôi lúc nào cũng có ông thầy giáo tại gia chuyên theo dõi việc học hành và hạnh kiểm của chúng tôi. Có gì sai trái thầy Tần ghi vào một quyển sổ mà thầy hay cười cười rồi huơ lên dọa chúng tôi: “Sổ Nam Tào đây. Các trò coi chừng!”.

Mỗi sáng chủ nhật đầu tháng, quyển Nam Tào được mở ra. Trong phòng học, chúng tôi xếp hàng, khoanh tay, đầu cúi xuống. Đến học trò nào lười học, bỏ đi chơi trong giờ tự học, cãi nhau to tiếng trên bàn ăn… đều được ghi chép không sót một chi tiết.

Tôi còn nhớ cảnh ba tôi ngồi giữa nhà, mắt nhìn thẳng anh Đương hầu bên cạnh, tay cầm chiếc roi mây to tướng màu ngà. Ba tôi xướng tên một tội đồ, chỉ cần nói: “Nằm xuống” là anh nào anh ấy mặt xanh rờn, lẩy bẩy theo leo lên chiếc phản nằm úp mặt.

Ganh ganh... gong gong... anh 1
Sách Gánh gánh… gồng gồng… Ảnh: Q.M.

Ba tôi hỏi: “Tội của trò đáng đánh mấy roi?” – “Dạ hai roi”. Ba tôi đưa mắt nhìn anh Đương. Anh thẳng tay vút hai cái, kẻ tội đồ nhảy dựng lên, run rẩy xoa đít nhưng không được khóc, lổm nhổm bò dậy, quay lại nói với ba tôi: “Thưa thầy, từ nay con không dám nữa”.

Sổ Nam Tào tiếp tục được giở ra, lại một tên khác lập cập leo lên chịu trận. Tôi cũng phải leo lên tấm phản ấy vài lần. Những buổi trừng phạt khiếp đảm ấy, má tôi đứng nhìn sau cửa sổ, chỉ lắc đầu thở dài.

[…]

Tôi tốt nghiệp trường Tiểu học Đà Lạt, được má đưa đến tiệm cô Suzanne cho uốn tóc, niềm mơ ước của tất cả cô bé Đà Lạt thuở ấy.

Một buổi sáng, má tôi diện cho tôi bộ váy áo đẹp nhất được may tại tiệm “Les Ciseaux d’Or” (“Những cây kéo vàng”) và ba tôi chở một mình tôi lên xe hơi, hướng đến thác Camly.

Tôi phơi phới ngồi trong chiếc xe hơi duy nhất của Đà Lạt thưở ấy, quần áo mới, lại được đi chơi một mình với ba. Nào ngờ, ông không đưa tôi vào thác Camly mà đưa tôi đến một ngôi trường rộng mênh mông nằm giữa một khu rừng thông biệt lập.

Từ sân trường, một bà nữ tu áo dài đen trùm đến chân, một chiếc khăn màu đen trắng trùm từ trán phủ đến nửa lưng, tươi cười đón cha con tôi.

Chúng tôi cùng đi xuống lưng chừng đồi, vào một lớp học giữa những hàng thông cổ thụ. Một bà nữ tu khác đang ngồi trong lớp. Ba chào hai bà nữ tu, quay lại dặn tôi: “Gắng học cho giỏi” rồi gấp gáp đi thẳng đến chỗ đậu xe.

Ganh ganh... gong gong... anh 2
Trường nữ tu Couvent des Oiseaux nay là trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Lâm Đồng. Nguồn: Wikipedia.

[…]

Sau này, bà giáo nữ tu kể lại lý lịch ngôi trường: “Bà Nguyễn Hữu Thị Lan, con gái một điền chủ giàu có ở Đà Lạt, đã học tại trường Couvent Des Oiseaux (Nữ tu viện của những loài chim) ở Paris. Khi về nước, trở thành Nam Phương hoàng hậu, vì yêu thích cách giáo dục của trường này, bà tình nguyện hiến 12 ha đất đồi thông cổ thụ ở ngay gần thác Camly để mở ngôi trường tương tự.

Các giáo viên đều là nữ tu bề trên, trình độ học vấn từ tú tài đến tiến sĩ ở Paris. Trường chỉ dành cho nữ sinh, đại đa số là con em quan chức, các chủ đồn điền Pháp đang làm việc tại Việt Nam. Hoàng tử Bảo Long và ba công chúa đều theo học trường này. Trong ba trăm học sinh, khoảng hai mươi nữ sinh là con em các gia đình có thế lực ở Việt Nam, Campuchia và Lào”.

Tôi cũng lao đao, vất vả vào năm học đầu tiên. Sang năm thứ hai, khi ba tôi cho vào ở nội trú, tôi đã không gặp bất cứ khó khăn nào khi trao đổi, cãi lộn, giành ăn hay lên lớp trả bài.

Vào một sáng thứ hai đầu tuần, cũng như thường lệ, tôi và cô bạn thân Juliette R. đứng cạnh nhau trong lễ chào hai cờ Pháp và An Nam. Lá cờ An Nam vừa kéo lên, bỗng Juliette chạy ra, hai chân dẫm đạp lên bóng lá cờ và hét: “Sale Annam! Sale Annam!” (Đồ Annam bẩn thỉu! Đồ Annam bẩn thỉu!).

Tôi như bị choáng, nhói ngực, thở gấp. Sao dám đạp vào lá cờ của nước tôi? Sao các bà giáo không can thiệp gì cả? Ngay hôm ấy, tôi xin đổi bàn khác, cố tình tránh mặt Juliette.

Cô ta mấy lần tìm gặp, ngạc nhiên về sự tuyệt giao của tôi: “Tôi ghét mấy thằng bồi chứ có làm gì để bạn phật ý đâu? Bạn không phải là loại người Annam đó”.

Tôi không biết cãi lại, chỉ tức đến nghẹn họng, chảy nước mắt.

[…]

Năm 1942, do bất đồng với viên công sứ Pháp ở Đà Lạt, ba chuyển từ Đà Lạt về quê hương ở Phan Rí, một nơi khô cằn, quanh năm khí hậu nóng bức.

Dù được tăng chức lên làm Huấn Đạo miền Trung, ba không bao giờ khuây khỏa được việc thuyên chuyển này. Cả gia đình về Phan Rí, riêng tôi phải ở lại Đà Lạt học tiếp.

Ba tôi gửi tôi ở nhà cô giáo Lệ, một cố giáo ở trường tiểu học Đà Lạt. Ngày ngày, tôi lại đạp xe đến trường. Xa cha mẹ, xa các em…

Theo sách ” Gánh gánh…Gồng gồng / Xuân Phượng /Nhà xuất bản Văn Hóa.

Chàng trai Nhật Bản được vô số khách hàng bỏ tiền ra thuê nhờ sở hữu biệt tài… “không làm gì cả”: Tưởng vô lý nhưng ai cũng cảm động khi biết ý nghĩa đằng sau

Không làm gì cả nhưng người đàn ông Nhật Bản này vẫn được vô số khách hàng săn đón. Bởi lẽ, anh giúp họ trút bỏ gánh nặng và giải tỏa tâm lý theo một cách thức vô cùng kỳ lạ.

“Nếu bạn cần một người đi cùng tới cửa hàng mình ngại vào, một người cho đủ quân số chơi game, một người đến trước giữ chỗ để bạn ngắm hoa anh đào, hãy sử dụng dịch vụ ‘Không làm gì’ của tôi”.

Đây là bài quảng cáo của chàng trai Morimoto Shoji (36 tuổi) đang vô cùng nổi tiếng tại Nhật Bản. Mỗi ngày, có hàng loạt người đứng xếp hàng chờ chỉ để thuê anh. Dịch vụ mà người đàn ông này cung cấp cũng rất kỳ lạ: không làm gì mà chỉ lặng lẽ đồng hành với khách hàng.

Chàng trai Nhật Bản được vô số khách hàng bỏ tiền ra thuê nhờ sở hữu biệt tài... không làm gì cả: Tưởng vô lý nhưng ai cũng cảm động khi biết ý nghĩa đằng sau - Ảnh 1.

Bài quảng cáo dịch vụ “Không làm gì” trên trang Twitter của Morimoto Shoji.

Morimoto bắt đầu mở dịch vụ này từ tháng 6/2018. Chỉ trong vòng 9 tháng, hơn 1.000 khách hàng tìm đến anh. Hiện tại, trang Twitter cá nhân của người đàn ông này có khoảng 270.400 người theo dõi. Anh đã kết hôn và có 1 người con.

Sau khi tốt nghiệp với tấm bằng Thạc sĩ ngành Vật lý tại Đại học Osaka danh giá, Morimoto bắt đầu làm việc tại một nhà xuất bản giáo dục. Tuy nhiên, anh thừa nhận rằng mình không phù hợp lắm với môi trường công sở. Lý do là anh “phải tiếp xúc với nhiều người, làm những công việc giống hệt nhau từ ngày này qua ngày khác”. 

“Tôi thường lặng lẽ làm việc một mình ở cơ quan, nên bị cấp trên nhắc nhở phải hòa đồng và giao tiếp nhiều hơn với các đồng nghiệp. Tôi không thích bị bắt nói chuyện với cùng một nhóm người mỗi ngày. Vì cảm thấy không thể tiếp tục, tôi xin nghỉ việc sau 3 năm”, anh cho biết.

Sau đó, Morimoto chuyển sang làm ngành quảng cáo nhưng rồi lại thất bại. Anh nghĩ rằng nghề biên tập sẽ thích hợp hơn vì có thể làm việc một mình, nhưng mọi chuyện cũng chẳng ra đâu vào đâu. Chàng trai này liên tục nhảy việc bất thành cho đến khi anh cảm thấy không muốn làm bất cứ điều gì nữa.

“Dần dần, tôi nhận ra mình có một khao khát mãnh liệt là không làm gì cả”, anh nói.

Chàng trai Nhật Bản được vô số khách hàng bỏ tiền ra thuê nhờ sở hữu biệt tài... không làm gì cả: Tưởng vô lý nhưng ai cũng cảm động khi biết ý nghĩa đằng sau - Ảnh 2.

Morimoto Shoji – người đàn ông không làm gì cả.

Một ngày nọ, Morimoto tìm thấy Nakajima Taiichi trên mạng xã hội – blogger nổi tiếng chuyên sống dựa vào sự giúp đỡ của người khác. Điều này càng tiếp thêm động lực để anh không làm gì. 

Thay vì tuân theo định kiến của xã hội, chàng trai này tự hỏi bản thân: “Không đi làm kiếm tiền thì không thể sống nổi, nhưng nếu cứ bắt ép mình thì cũng chẳng được tích sự gì. Liệu mình có thể sống mà không làm gì cả?”. Rốt cuộc, Morimoto quyết định sẽ cho thuê chính mình.

Để sử dụng dịch vụ của Morimoto, khách hàng chỉ cần trả khoảng 10.000 Yên, bao gồm tiền vé tàu và chi phí ăn uống có thể phát sinh. Trừ một số tương tác nhất định, người đàn ông này sẽ chỉ đi cạnh bạn và không làm gì cả. Mỗi ngày, anh nhận khoảng 3-4 yêu cầu. Công việc bắt đầu lúc 8h30 và kết thúc vào lúc 22h.

Chỉ trong vòng 2 năm, Morimoto và dịch vụ kỳ lạ của mình đã trở nên nổi tiếng toàn nước Nhật. Anh có thể theo chân khách hàng đến đủ mọi nơi: đi bệnh viện cắt trĩ, tham dự phiên tòa, ngồi chơi game cho đủ người, giữ chỗ ngắm hoa anh đào ở công viên… Khách hàng có thể thuê Morimoto nếu cần một người đồng hành cùng mình.

Cho đến nay, Morimoto đã nhận được hơn 10.000 lời yêu cầu. Tuy nhiên, anh chỉ có đủ thời gian để thực hiện 2.000-3.000 trong số đó. Số lượng yêu cầu mỗi ngày lớn tới mức anh phải xếp lịch trước cả 1 tháng. Nếu khách hàng cho phép, anh sẽ cập nhật hành trình và chia sẻ cảm nghĩ của mình về chuyến đi trên Twitter. 

“Nếu cảm thấy không làm được, tôi sẽ từ chối yêu cầu từ khách hàng. Tôi cũng nhận các yêu cầu lặt vặt như nhờ mua đồ hộ. Nói chung, tôi nhận việc theo cảm tính”, anh cho biết.

Chàng trai Nhật Bản được vô số khách hàng bỏ tiền ra thuê nhờ sở hữu biệt tài... không làm gì cả: Tưởng vô lý nhưng ai cũng cảm động khi biết ý nghĩa đằng sau - Ảnh 3.

Morimoto đi ăn mì cùng với khách hàng (Ảnh: @morimotoshoji)javascript:if(typeof(admSspPageRg)!=’undefined’){admSspPageRg.draw(201020);}else{parent.admSspPageRg.draw(201020);}

Trong quá trình mở dịch vụ “Không làm gì”, Morimoto đã được chứng kiến đủ loại tình huống, từ “dở khóc dở cười”. Mỗi khách hàng đều có một vấn đề riêng trong cuộc sống, nhưng không biết chia sẻ với ai ngoại trừ anh.

Có lần, Morimoto được mời tới một nhà hàng teppanyaki cao cấp, bởi khách hàng muốn chiêu đãi ai đó một bữa ăn. 

Lần khác, anh được thuê tới xem một trận đấu tại giải bóng chày chuyên nghiệp. Khách hàng cảm thấy mình sẽ dễ bất đồng quan điểm nếu đi cùng một người biết nhiều về bóng chày, do đó anh ta đã chọn đi cùng Morimoto – một người không hiểu gì môn thể thao này. Tại sân vận động, vị khách hàng không ngừng tường thuật trực tiếp; tất cả những gì Morimoto cần làm chỉ là ngồi đó và nghe.

Thỉnh thoảng, Morimoto lại có dịp chứng kiến khách hàng đưa ra những quyết định sẽ thay đổi cuộc đời mãi mãi. Anh từng theo chân một vị khách nữ đi đệ đơn ly hôn, vì cô muốn có người ở bên trong giờ phút “vứt bỏ cuộc hôn nhân thất bại, lấy lại danh phận xưa và bắt đầu một cuộc sống mới”. Một lần khác, anh đứng xem một nữ khách hàng chất vấn chồng về chuyện ngoại tình.

Theo Morimoto, sự hiện diện của anh khiến cho khách hàng cảm thấy thoải mái hơn. Đồng thời, việc này cũng giúp những người khó hòa nhập với xã hội như anh hiểu rằng họ vẫn có thể sống tốt trong thế giới này. 

Chàng trai Nhật Bản được vô số khách hàng bỏ tiền ra thuê nhờ sở hữu biệt tài... không làm gì cả: Tưởng vô lý nhưng ai cũng cảm động khi biết ý nghĩa đằng sau - Ảnh 4.

Morimoto đi tới khu vui chơi giải trí và hát karaoke cùng khách hàng (Ảnh: @morimotoshoji)

Ban đầu, Morimoto nhận làm dịch vụ miễn phí, chỉ nhận tiền ăn và vé tàu xe. Dần dần, những khoản tiền boa cũng xuất hiện theo. Anh không chỉ có cơ hội trải nghiệm những điều mới lạ, mà còn có thêm một nguồn thu nhập khá ổn định.

Vợ anh cũng đã từng rất lo lắng khi thấy anh bỏ việc, bởi ở Nhật Bản, đàn ông chính là trụ cột gia đình. Tuy nhiên, chị khá thông cảm với chồng và luôn ủng hộ anh theo đuổi đam mê của mình.

Khi đại dịch Covid-19 bùng phát mạnh tại Nhật Bản, càng nhiều người tìm đến dịch vụ của Morimoto. Đa số mọi người chỉ muốn anh lắng nghe họ trong thời điểm khó khăn và cô đơn này. Nhiều nhân viên y tế và trợ lý nhà thuốc cũng đã trở thành khách hàng của Morimoto. “Cuộc chiến chống lại dịch bệnh quá vất vả, nên họ rất muốn tâm sự với tôi”, anh nói.

Morimoto hy vọng có thể tiếp tục dịch vụ “Không làm gì” lâu nhất có thể. Điều này là hoàn toàn khả thi, nếu xét đến số lượng yêu cầu anh nhận được mỗi ngày từ những người không biết chia sẻ cùng ai.

“Có vô số lý do khiến con người gặp khó khăn trong việc chia sẻ với nhau. Nếu họ phàn nàn với bạn bè, chuyện có thể đến tai những người bạn khác. Nếu họ nói về thành tựu của bản thân, mọi người sẽ khó chịu và coi đó là khoe mẽ. Có khách hàng không dám tâm sự với người quen vì sợ đánh mất hình tượng. Có người gặp vấn đề nghiêm trọng nhưng không thể chia sẻ với vợ/chồng mình nên càng stress hơn”, anh cho biết.

Mỗi khách hàng đều có vấn đề riêng khi sử dụng dịch vụ của Morimoto. Tuy nhiên, đa số lý do đều bắt nguồn từ một thực tế: có những bí mật sẽ hủy hoại các mối quan hệ xã giao của họ. 

“Nhiều người cũng gặp rắc rối trong việc giao tiếp thường ngày với mọi người xung quanh như tôi. Có lẽ, dịch vụ này cũng là thứ mà bản thân tôi rất cần”, anh kết luận.

(Theo Gaijinhan, Chinapress)

Ngọc Hà / Trithuctre

Trung Quốc công bố số liệu gây sốc về Covid-19

Quy mô đợt bùng phát dịch Covid-19 ở TP Vũ Hán đầu năm nay có thể cao gấp gần 10 lần so với con số được ghi nhận.

Bloomberg ngày 29-12 cho biết số liệu được công bố cách đây 2 ngày bởi Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Trung Quốc (CDC).

Theo nghiên cứu của CDC, khoảng 4,4% số người xét nghiệm virus SARS-CoV-2 sở hữu kháng thể có thể chống lại mầm bệnh, cho thấy họ đã mắc Covid-19 cách đây một thời gian.

Dựa vào tỉ lệ này, cứ 11 triệu người ở TP Vũ Hán – nơi được cho là bùng phát dịch Covid-19 đầu tiên – thì có tới 500.000 người nhiễm virus SARS-CoV-2, gấp gần 10 lần so với 50.000 trường hợp được cơ quan y tế Trung Quốc báo cáo hồi giữa tháng 4.

 Trung Quốc công bố số liệu gây sốc về Covid-19  - Ảnh 1.

Trung Quốc trước đó bị cộng đồng quốc tế chỉ trích vì “không xử lý hiệu quả dịch Covid-19 từ đầu, để nó lan ra khắp thế giới”. Ảnh: EPA

Trung Quốc trước đó bị cộng đồng quốc tế chỉ trích vì “không xử lý hiệu quả dịch Covid-19 từ đầu, để nó lan ra khắp thế giới”.

Trong khi đó, Mỹ thắc mắc về việc Trung Quốc kiểm đếm số ca mắc bệnh và tử vong do Covid-19 ở TP Vũ Hán. Theo Bloomberg, có thực tế rằng các cơ quan y tế thường báo cáo số ca mắc bệnh và tử vong dưới mức thực tế do khả năng xét nghiệm có thể bị hạn chế và các bệnh viện quá tải với số lượng bệnh nhân tăng đột biến

Tại Nga, các quan chức nước này ngày 28-12 cũng thừa nhận số người chết vì Covid-19 ở đây “nhiều gấp 3 lần những gì được báo cáo trước đó”. Cách đây vài tháng, Tổng thống Nga Vladimir Putin công bố tỉ lệ tử vong do Covid-19 ở mức thấp, dấu hiệu cho thấy “thành công của Moscow trong cuộc chiến chống lại đại dịch”.

 Trung Quốc công bố số liệu gây sốc về Covid-19  - Ảnh 2.

Một bệnh nhân tiêm vắc-xin Sputnik V ở thủ đô Moscow – Nga. Ảnh: AP

The Guardian đưa tin cơ quan thống kê nhà nước Rosstat cho hay số người chết tại Nga từ tháng 1 đến tháng 11 do mọi nguyên nhân đã tăng 229.700 trường hợp khi so sánh với năm ngoái. Trong đó, theo Phó Thủ tướng Nga Tatiana Golikova, hơn 81% tỉ lệ tử vong gia tăng trong giai đoạn này là do Covid-19, chiếm hơn 186.000 người.

Nếu dữ liệu cập nhật là đúng thì Nga có số người chết do Covid-19 cao thứ ba thế giới, chỉ sau Mỹ và Brazil.

Moscow đang hy vọng sẽ ngăn chặn được đại dịch thông qua chương trình tiêm chủng vắc-xin triển khai trong tháng này. Nga là quốc gia đầu tiên trên thế giới phê duyệt vắc-xin Covid-19. Vắc-xin do Nga sản xuất được đặt tên là Sputnik V, cho kết quả đầy hứa hẹn nhưng bị các tạp chí y khoa chỉ trích vì thử nghiệm lâm sàng ngắn.

Phạm Nghĩa / Người Lao Động

Thế giới mà Trung Quốc muốn

Nguyên văn: The World China WantsForeign Affairs, January/February 2021.  Bản PDF

Người dịch: Võ Xuân Quế 

Five reasons why you should study in China | Times Higher Education (THE)

Trung Quốc có muốn thay đổi trật tự toàn cầu để thúc đẩy lợi ích của mình và phản ánh hình ảnh của chính họ không? Có thể đó là câu hỏi quan trọng nhất trong địa chính trị ngày nay, nhưng những câu trả lời mà nó đưa ra có xu hướng tiết lộ nhiều thành kiến hiện đại hơn là về những gì một siêu cường Trung Quốc tương lai sẽ như thế nào. Những người quan tâm tới một Trung Quốc bành trướng, ác độc đưa ra bằng chứng về sự hung hăng trong tư thế của Bắc Kinh ngày nay. Những người có quan điểm ít bi quan hơn nêu bật những đặc điểm dễ chịu hơn trong chính sách của Trung Quốc hoặc lưu ý rằng Trung Quốc sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức khiến nước này không thể định hình lại thế giới ngay cả khi họ muốn. Nhiều nhà quan sát phương Tây nhận thấy một cuộc Chiến tranh Lạnh mới đang bùng phát, trong đó Trung Quốc được coi là phiên bản của Liên Xô thế kỷ XXI.

Những dự báo như vậy quá cứng nhắc và bao quát để có thể mô tả hữu ích sự phức tạp của sự trỗi dậy của Trung Quốc – để nắm bắt được sự không chắc chắn vốn có trong mục tiêu tương lai của Trung Quốc hoặc để nhận ra những yếu tố thiết yếu đã hình thành nên khát vọng của Trung Quốc. Quyền lực của Trung Quốc ngày nay là một lực lượng mạnh mẽ, năng động được hình thành bởi mối liên hệ giữa chủ nghĩa độc tài (authoritarianism), chủ nghĩa tiêu dùng (consumerism), , and technology., tham vọng toàn cầu (global ambitions) và công nghệ (technology). Gọi nó là mô hình ACGT: với các chữ cái đầu (authoritarianism, consummerism, global ambitions, technology) giống như các nucleotide trong DNA, những sợi sức mạnh này của Trung Quốc kết hợp và tái kết hợp để tạo thành bản sắc chính trị hiện đại và cách tiếp cận của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) muốn củng cố sự kìm kẹp của mình đối với xã hội Trung Quốc, khuyến khích chủ nghĩa tiêu dùng trong và ngoài nước, mở rộng ảnh hưởng toàn cầu, đồng thời phát triển và xuất khẩu công nghệ tiên tiến của Trung Quốc. Không thể hiểu được vị thế hiện tại và triển vọng tương lai của Trung Quốc nếu không nhìn thấy cả bốn mục tiêu đó cùng nhau.

Sự lãnh đạo mạnh mẽ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rất quan trọng trong việc hiểu Trung Quốc ngày nay và quỹ đạo có thể xảy ra, cũng như phản ứng của nước này đối với đại dịch COVID-19. Nhưng bốn lực lượng ACGT có một tầm quan trọng vượt ra ngoài bất kỳ một nhà lãnh đạo hoặc cuộc khủng hoảng nào. Chúng định hình ý tưởng của Bắc Kinh về vị trí của mình trong một trật tự thế giới được tái tạo, trong đó Trung Quốc sẽ đóng một vai trò ưu việt ở châu Á và xuất khẩu mô hình đầu tư kinh tế của mình, dựa trên các ý tưởng phát triển cộng đồng và thờ ơ với các chuẩn mực tự do (mặc dù không phải lúc nào cũng chủ động thù địch với họ). Để hợp pháp hóa cách tiếp cận của mình, Trung Quốc thường lật lại lịch sử, lấy ví dụ như quá khứ tiền hiện đại của mình, hoặc diễn giải lại các sự kiện của Thế chiến II. Đường lối ngày càng độc đoán của Trung Quốc dưới thời ông Tập chỉ mang lại một tương lai khả dĩ cho đất nước. Để hiểu được Trung Quốc có thể đứng đầu ở đâu, các nhà quan sát phải chú ý đến các yếu tố chính của sức mạnh Trung Quốc và các khuôn khổ mà qua đó sức mạnh đó được thể hiện và hình dung.

Quan hệ của sức mạnh Trung Quốc

Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã thể hiện một cách rõ ràng hệ thống quản trị độc tài của họ như một mục tiêu bất di bất dịch[1], chứ không phải là bước đệm cho một nhà nước tự do. ĐCSTQ nhấn mạnh rằng đó là một chế độ xứng đáng: lợi ích mà xã hội Trung Quốc thu được từ các nhà lãnh đạo hiệu quả của đảng nhiều hơn là bù đắp cho việc thiếu sự tham gia của quần chúng vào việc lựa chọn của họ. Ít nhất là trong ngắn hạn, cuộc khủng hoảng COVID-19 đã thúc đẩy chủ nghĩa độc tài trong nước. Vào đầu năm 2020, Trung Quốc đã quảng cáo rằng việc trấn áp virus của họ là một chức năng của hệ thống chính phủ từ trên xuống và cưỡng chế. (Người ta ít quan tâm đến việc thừa nhận rằng phản ứng kém ban đầu của nó là do đảng-nhà nước không có khả năng xử lý thông tin không được hoan nghênh.) Tính cách tự tin và đối kháng mới của ĐCSTQ đánh dấu một sự khác biệt đáng kể so với phiên bản do dự hơn của chủ nghĩa độc tài trước ông Tập, khi Các nhà lãnh đạo Trung Quốc thậm chí còn xem các nền dân chủ như Singapore [2]– tuy không hoàn hảo và phi đạo đức – như những mô hình tiềm năng. Không còn nữa.

Các nhà lãnh đạo Trung Quốc không chỉ muốn củng cố quyền cai trị của họ ở trong nước. Tham vọng của họ là toàn cầu. Điều này không hoàn toàn mới: nhà lãnh đạo Quốc dân đảng Tưởng Giới Thạch và người đồng cấp Cộng sản của ông, Mao Trạch Đông, đều có tầm nhìn về một vai trò quốc tế lớn đối với đất nước của họ vào những năm 1940 và 1960. Tuy nhiên, Trung Quốc của ông Tập đã kết hợp tham vọng quốc tế với sức mạnh kinh tế, quân sự và công nghệ để đạt được phạm vi toàn cầu thực sự, từ các cơ sở cảng ở Athens đến căn cứ hải quân ở Djibouti cho đến việc triển khai công nghệ 5G trên toàn thế giới. Ông Tập đã tuyên bố[3] trong một bài phát biểu năm 2017 trước Đại hội Đảng 19 rằng Trung Quốc sẽ tiến gần hơn đến “sân khấu trung tâm” của các vấn đề thế giới.

Tin tức trung thực và truyền thống, tin Việt nam, Trung quốc, thế giới mới  nhất | NTD Việt Nam (Tân Đường Nhân)

Để có được vị thế đó, Trung Quốc đã tìm cách đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa vật chất trong nước. Kể từ năm 1978, ĐCSTQ đã nỗ lực giải quyết một trong những sai sót đáng chú ý nhất của Liên Xô: không đáp ứng được nhu cầu và mong muốn của người tiêu dùng trong nước. Cuộc cách mạng của Trung Quốc đã trở thành cuộc cách mạng tiêu dùng trong bốn thập kỷ qua, xây dựng một xã hội ngày càng không dùng tiền mặt, nơi mua hàng trực tuyến truyền cảm hứng cho các dịp như Ngày Độc thân của nền tảng thương mại điện tử Alibaba[4] – sự kiện tiêu dùng lớn nhất thế giới, trong đó hàng hóa trị giá 38 tỷ USD đã được bán vào năm 2019. Mức sống gia tăng đã nuôi dưỡng kỳ vọng rằng ĐCSTQ sẽ tiếp tục thực hiện những lời hứa kinh tế của mình ngay cả sau khi nền kinh tế Trung Quốc suy thoái nghiêm trọng vào đầu năm 2020 do đại dịch. Sự thịnh vượng ngày càng tăng ở Trung Quốc cũng mang lại lợi ích cho các quốc gia ở phương Tây và ở châu Á đã chào đón hàng triệu người Trung Quốc mua hàng xa xỉ, dịch vụ du lịch và giáo dục đại học.

Trong lĩnh vực công nghệ, Trung Quốc đã thực hiện một hướng đi mới trong sự tham gia toàn cầu của mình. Sự kết hợp của tăng trưởng kinh tế và chi tiêu lớn cho nghiên cứu trong hai thập kỷ qua đã tạo ra một trong những môi trường sáng tạo nhất trên trái đất. Các công nghệ mới do Trung Quốc phát triển thúc đẩy quân đội của đất nước và sản xuất hàng hóa mới cho người tiêu dùng, đồng thời góp phần thiết lập trạng thái giám sát dữ liệu lớn. Năng lực công nghệ ấn tượng của Trung Quốc tạo thành phần mạnh mẽ và hấp dẫn nhất trong việc cung ứng cho thế giới.

Thể hiện ở sự tái tạo

Các bộ phận quyền lực khác nhau của Trung Quốc nổi lên không phải được bịa ra mà là từ một bộ các kết cấu lịch sử tiếp tục đè nặng lên mọi quyết định của Trung Quốc. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc rút ra từ quá khứ khi hiểu được vai trò ngày càng tăng của nước này trên thế giới. Giờ đây, họ đưa ra tuyên bố theo chủ nghĩa xét lại về vai trò sáng lập trong trật tự quốc tế sau năm 1945, tán thành các chuẩn mực quản trị truyền thống của Trung Quốc, tìm kiếm sự lãnh đạo của bán cầu Nam và sử dụng ngôn ngữ và các biểu tượng chủ nghĩa Mác-Lênin một cách rõ ràng.

Trung Quốc đứng bên lề trong phần lớn thời gian của Chiến tranh Lạnh sau năm 1960, không phải ở phe phương Tây hay ở phe Liên Xô. Tuy nhiên, trong hai thập kỷ qua, Trung Quốc không chỉ đóng vai trò là một bên tham gia mà còn với tư cách là người xác lập quan trọng của trật tự quốc tế xuất hiện sau Thế chiến thứ hai. Tại Hội nghị An ninh Munich 2020, Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị[5] nhắc nhở người nghe rằng Trung Quốc là nước ký kết Hiến chương Liên Hợp Quốc đầu tiên vào năm 1945, một thực tế được các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhắc đi nhắc lại trong những năm gần đây. Nhưng để nắm lấy thời điểm đó – khi đại diện của những người theo chủ nghĩa Quốc dân đảng (Kuomintang) thống trị phái đoàn từ Trung Quốc đã giúp thành lập Liên Hợp Quốc – ĐCSTQ đã phải điều chỉnh lại lịch sử thế kỷ 20 làm nền tảng cho quyền thống trị Trung Quốc. Kể từ những năm 1980, đảng này đã thừa nhận rằng kẻ thù cũ của họ, những người Quốc dân đảng và các đồng minh phương Tây của họ, là những đối tác quan trọng trong việc giành chiến thắng trong cuộc chiến chống Nhật Bản từ năm 1937 đến năm 1945; trước đây, các nhà lãnh đạo ĐCSTQ đã được ghi công duy nhất vì đã chống lại cuộc xâm lược của Nhật Bản[6] vào Trung Quốc đại lục. Sự công nhận đó đã cho phép đảng diễn giải lại lịch sử Trung Quốc rộng rãi hơn, coi sự thành lập của Trung Quốc hiện đại không chỉ trong cuộc cách mạng cộng sản năm 1949 – như tưởng tượng ban đầu – mà còn trong cả Thế chiến thứ hai.

Sự thay đổi này không phải là một vấn đề của lịch sử; thay vào đó, nó phản ánh cách Trung Quốc tự tưởng tượng và muốn được hiểu. Trung Quốc hiện đặt mình vào vị trí trung tâm trong chiến thắng của Đồng minh và việc thiết lập trật tự sau năm 1945. Nó đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo vệ châu Á và tiêu diệt hơn nửa triệu quân Nhật cho đến khi người Mỹ và người Anh đến sau trận Trân Châu Cảng, với cái giá là 14 triệu sinh mạng của Trung Quốc.

Sự đóng góp to lớn này làm cơ sở cho Bắc Kinh khăng khăng rằng Trung Quốc đã “hiện diện trong quá trình kiến ​​tạo” thế giới thời hậu chiến. Vai trò quốc tế ngày càng mở rộng của nó trong thế kỷ XXI dựa trên vai trò trung tâm được giả định này trong thế kỷ XX. Dưới thời ông Tập, Trung Quốc hiện là nước đóng góp tài chính[7] lớn thứ hai cho LHQ và nằm trong nhóm 10 nước đóng góp nhân sự cho các hoạt động gìn giữ hòa bình của LHQ. Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump nhận thức lại và rút lui khỏi các nghĩa vụ và chuẩn mực của trật tự quốc tế tự do càng củng cố thêm vị trí của Trung Quốc rằng nước này hiện là người kế thừa xứng đáng nhất di sản của năm 1945. Những sự gợi lại Thế chiến thứ hai tiếp tục là trung tâm trong đời sống công cộng ở Trung Quốc. Ví dụ, các quan chức ĐCSTQ đã mô tả chiến thắng được cho là của Trung Quốc trước loại coronavirus mới vào mùa xuân năm ngoái là kết quả của “chiến tranh nhân dân”, lặp lại[8] ngôn ngữ mà Mao sử dụng trong cuộc chiến chống Nhật Bản.

Một lịch sử thậm chí còn lâu đời hơn đã củng cố ý thức của Trung Quốc về vai trò toàn cầu của họ. Trong những năm gần đây, các học giả có ảnh hưởng của Trung Quốc, như Diêm Học Thông (Yan Xuetong) và Bạch Đồng Đông (Bai Tongdong), đã tranh luận về sự hiểu biết trật tự quốc tế được dự báo bởi các quan điểm Nho giáo tiền hiện đại[9]. Các nhà quan sát phương Tây thường giải thích hành vi của Trung Quốc trong quan hệ quốc tế là hoàn toàn theo chủ nghĩa hiện thực. Nhưng việc sử dụng các biện pháp hùng biện dựa trên tư tưởng truyền thống cho thấy rằng Trung Quốc, giống như tất cả các quốc gia, muốn những lựa chọn của mình được hiểu như đạo đức chứ không như là những lựa chọn thực dụng. Khi các nhà lãnh đạo Trung Quốc sử dụng các thuật ngữ như ren (nghĩa là “lòng nhân từ”), họ truyền tải lợi ích và hành động của nhà nước bằng ngôn ngữ lý tưởng và đạo đức. Những sự viện dẫn truyền thống này sẽ trở nên thường xuyên hơn khi ảnh hưởng của Trung Quốc ngày càng tăng. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc sẽ diễn giải một hình thức Nho giáo hiện đại hóa phù hợp với các giá trị toàn cầu hóa, nhấn mạnh “đạo đức” và “một tương lai chung” đồng thời hạ thấp các giá trị Nho giáo hẹp hòi hơn, chẳng hạn như niềm tin vào tôn ti xã hội.

Viễn cảnh về một Trung Quốc cơ bản là đạo đức ủng hộ cho một tham vọng khác: mong muốn trở thành người lãnh đạo của bán cầu Nam của Trung Quốc. Mục đích này không phải là mới; trong Chiến tranh Lạnh, Trung Quốc đã cố gắng thể hiện mình như một nhà vô địch của cái mà lúc đó được gọi là Thế giới Thứ ba, trái ngược với một phương Tây tư bản độc ác và một Liên Xô xơ cứng. Trung Quốc tự coi mình không chỉ là người bảo vệ mới của trật tự sau năm 1945 mà còn là người kế thừa chủ nghĩa chống đế quốc phi phương Tây của thế giới hậu thuộc địa – một hành động kép không thể tránh khỏi mà Bắc Kinh dường như đang thực hiện.

Trung Quốc ngày nay không tìm cách châm ngòi cho các cuộc cách mạng trên khắp bán cầu Nam. Thay vào đó, nó coi các nước nghèo hơn là cơ sở cho một chính sách nhấn mạnh cả phát triển kinh tế và nguyên tắc chủ quyền quốc gia. Hình thức can dự này của Trung Quốc không nhất thiết dẫn đến chủ nghĩa độc đoán hoàn toàn; các quốc gia như Ethiopia và Myanmar là những ví dụ về cách các nền dân chủ bề ngoài (mặc dù là phi tự do) có thể thu được lợi nhuận từ mô hình phát triển của Trung Quốc. Nhưng nỗ lực của Trung Quốc ở nước ngoài cũng không cần bất kỳ sự khuyến khích tự do hóa hoặc cải cách dân chủ nào. Những người ủng hộ Trung Quốc cho rằng mô hình thúc đẩy phát triển của họ linh hoạt hơn bất kỳ mô hình nào tôn vinh nền dân chủ tự do. Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI), chương trình đầu tư cơ sở hạ tầng quốc tế rộng lớn của Trung Quốc, là phương tiện chính mà qua đó nước này tìm cách thể hiện vai trò lãnh đạo của mình ở nước ngoài.

Khi Trung Quốc chi vốn ra nước ngoài, nước này càng bám chắc luận điệu của chủ nghĩa Mác-Lênin ở trong nước. Các quan chức Trung Quốc chưa sử dụng ngôn ngữ này trong các tuyên bố phù hợp với khán giả quốc tế, phần lớn là do Trung Quốc đang cố gắng thể hiện mình là một quốc gia phi cách mạng trong trật tự toàn cầu và muốn tránh nhớ lại bóng ma của chủ nghĩa Mao. Nhưng trong nước, đảng này sử dụng các thuật ngữ như douzheng (đấu tranh), phản ánh quan điểm của thuyết Hegel rằng xung đột phải có trước một tổng hợp cuối cùng. ĐCSTQ cũng thường đề cập đến maodun (mâu thuẫn), cho rằng căng thẳng trong xã hội có thể tạo ra kết quả mang tính xây dựng, một ý tưởng cũng thường được Mao đề cập đến và rất được ông Tập tán thành, và ông đã sử dụng cụm từ này trong bài phát biểu năm 2017 trước Đại hội Đảng 19 để mô tả “mâu thuẫn mới giữa phát triển không cân bằng và không đầy đủ và nhu cầu ngày càng tăng của người dân về một cuộc sống tốt đẹp hơn”. Cụm từ này gợi ý rằng mặc dù nhiều khía cạnh của tư tưởng Mác-Lênin truyền thống, bao gồm cả đấu tranh giai cấp, hiếm khi được nghe thấy trong các luận điệu đương thời của Trung Quốc, nhưng tư tưởng đó không hoàn toàn vắng mặt. Trong bài phát biểu, ông Tập gật đầu thừa nhận rằng bất bình đẳng giữa các giai cấp vẫn là một thực tế ở Trung Quốc và đảng này coi sự bất bình đẳng đó là một khuyết điểm trong câu chuyện tổng thể về sự thành công mà họ mong muốn thể hiện.

Thế tiến thoái lưỡng nan

Tuy nhiên, không có tiêu chuẩn chỉ dẫn nào về cách người ngoài nhìn nhận việc các nhà lãnh đạo Trung Quốc định hình tầm nhìn của họ về sức mạnh và vị thế của Trung Quốc trên thế giới như thế nào. Dưới thời ông Tập, Bắc Kinh đã gây khó khăn hơn cho các quốc gia khác khi bỏ qua chủ nghĩa chuyên chế ở trung tâm của mô hình ACGT. Ví dụ, vào năm 2013, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã quảng bá về lợi ích thương mại và công nghệ mà BRI sẽ mang lại cho các nước tiếp nhận. Một số nhà quan sát phương Tây thậm chí còn gọi BRI một cách tán thành là “Kế hoạch Marshall của Trung Quốc[10]” (trước sự bực bội của nhiều nhà bình luận Trung Quốc, những người không muốn liên kết với Chiến binh Lạnh của Mỹ). Tuy nhiên, bảy năm sau, chủ nghĩa độc tài của Trung Quốc đã xuất hiện đầy đủ hơn nhờ vào cả hành động và luận điệu của Bắc Kinh. Ví dụ, trong giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19, các quan chức Trung Quốc đã chỉ ra khả năng huy động nguồn lực và thu thập dữ liệu nhanh hơn so với các đối tác trong các chính phủ dân chủ và tuyên bố rằng Trung Quốc sẽ tạo ra một loại vắc-xin cho thế giới.

CẬP NHẬT NÓNG VỀ TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS CORONA TẠI TRUNG QUỐC | Bệnh viện  Hoàn Mỹ Đà Nẵng
Số người nhiễm covid ngày càng tăng ở các thành phố Trung Quốc

Nhưng bất kể lợi ích tiềm năng của nó là gì, chủ nghĩa độc tài của Trung Quốc sẽ không dễ dàng thu phục được trái tim và khối óc trên toàn thế giới. Khi các chương trình BRI lan rộng, cũng sẽ gây lo ngại về ảnh hưởng kinh tế và chính trị của Trung Quốc. Ở các quốc gia tiếp nhận phi dân chủ, chẳng hạn như Campuchia, Trung Quốc có thể gặp ít trở ngại hơn, nhưng sự phản kháng có khả năng xảy ra ở các quốc gia như Kenya và Zambia, nơi các quốc hội và giới truyền thông có thể tranh luận về sự can dự của Trung Quốc và ở đó thái độ của công chúng đối với Trung Quốc và hệ thống của nó là hỗn hợp hoặc thậm chí công khai thù địch.

Sự thù địch đó có thể trở nên gay gắt hơn nếu các khía cạnh đối đầu của quyền lực toàn cầu Trung Quốc trở nên rõ ràng hơn. Khi lợi ích ở nước ngoài của Trung Quốc tăng lên, Bắc Kinh sẽ không thể tiếp tục tận dụng những chiếc ô an ninh hiện có – ví dụ như ở Afghanistan trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ này, khi NATO thực sự giúp bảo vệ tài sản của Trung Quốc. Các lợi ích kinh tế và ngoại giao ngày càng tăng của Trung Quốc ngày càng đòi hỏi sự hiện diện an ninh toàn cầu của Trung Quốc được mở rộng. Đặc biệt, Ấn Độ Dương có thể chứng kiến hoạt động lớn hơn của Trung Quốc khi Trung Quốc tìm cách thúc đẩy lợi ích thương mại của mình trong tam giác địa lý được hình thành bởi các cảng quan trọng ở Hy Lạp, Djibouti và Pakistan. Đối phó với khả năng này, Australia, Ấn Độ, Nhật Bản và Mỹ (được gọi chung là “Bộ tứ”) đã tổ chức các cuộc tập trận hải quân chung ở Ấn Độ Dương vào tháng 11 vừa qua.

Mặc dù nhiều quốc gia hài lòng với đầu tư của Trung Quốc, sự có mặt của quân Giải phóng Nhân dân có thể sẽ là một sự phát triển ít được hoan nghênh hơn. Ngoại giao của Trung Quốc có thể rất điêu luyện, nhưng giọng điệu thường xuyên chói tai và không có sức quyến rũ hiện tại của họ cũng đủ để loại bỏ nhiều đối tác tiềm năng; Trung Quốc còn một chặng đường dài phía trước để phát triển các khả năng quyền lực mềm cần thiết để miêu tả bất kỳ sự mở rộng nào của PLA trong tương lai là cung cấp an ninh chung chứ không chỉ đơn giản là thực thi mong muốn của Bắc Kinh.

Việc Trung Quốc xử lý cuộc khủng hoảng COVID-19 đã khiến nhiều quốc gia trước đây từng tán tỉnh Bắc Kinh khó chịu. Vào cuối những năm 2010, Trung Quốc đã đạt được một số thành công trong số các quốc gia giàu có trong việc cung cấp các sản phẩm tiêu dùng của mình (chẳng hạn như ứng dụng TikTok cực kỳ phổ biến) với loại ánh hào quang công nghệ cao trước đây gắn liền với Nhật Bản. Tuy nhiên, Trung Quốc đã áp dụng một phong cách ngoại giao mang tính đối đầu cao sau khi đại dịch COVID-19 bùng nổ và trong quá trình này đã chuyển sự chú ý của công chúng ở phương Tây sang các khả năng độc tài của công nghệ Trung Quốc. Các nhà quan sát phương Tây đang lo lắng về việc sử dụng công nghệ giám sát cho phép đàn áp nhóm thiểu số Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương và khả năng sử dụng công nghệ này ở Hồng Kông để theo dõi và truy tố những người biểu tình bất bạo động.

Sự chú ý mới của toàn cầu về chủ nghĩa độc tài của Trung Quốc sẽ làm phức tạp thêm nhiệm vụ của quốc gia này trong việc đưa mô hình của mình ra nước ngoài. Ví dụ, hãy xem xét cuộc đấu tranh của Trung Quốc để khiến các nước lớn khác cam kết kiên quyết áp dụng công nghệ 5G do gã khổng lồ viễn thông Trung Quốc Huawei phát triển. Một số quốc gia ở phía Bắc bán cầu – Úc, Đức, Nhật Bản, New Zealand và Mỹ – đã nói rõ rằng họ sẽ không sử dụng công nghệ 5G của Huawei vì lo ngại về tính bảo mật của thiết bị 5G và về việc có liên quan đến sự độc đoán của chế độ Trung Quốc. Lúc đầu, Vương quốc Anh đồng ý cho phép Huawei truy cập giới hạn vào thị trường 5G của mình nhưng đã đảo ngược quyết định đó vào tháng 7 năm 2020. Ngay sau cuộc đụng độ giữa quân đội Trung Quốc và Ấn Độ ở khu vực biên giới Himalaya vào tháng 6, chính phủ Ấn Độ đã tuyên bố rằng họ sẽ tránh việc sử dụng các sản phẩm Huawei trong tương lai của mạng 5G.

Tuy nhiên, phần lớn các quốc gia ở châu Phi, Nam Mỹ và Đông Nam Á đã sẵn sàng chấp nhận 5G của Trung Quốc hơn, và vẫn còn một nhóm lớn các quốc gia[11] vẫn có thể sử dụng vì nó rẻ và hiệu quả; đối với họ, lợi thế kinh tế của việc nắm bắt công nghệ vượt trội hơn bất kỳ mối lo ngại nào về bảo mật. Việc áp dụng rộng rãi 5G của Trung Quốc sẽ không mở ra vị thế thống trị toàn cầu của Trung Quốc, nhưng nó sẽ tạo thành một dấu ấn rộng lớn. Ý nghĩa của một khối 5G như vậy là rất đáng kể, vì Bắc Kinh sẽ có khả năng kiểm soát một yếu tố quan trọng trong sự phát triển kinh tế của nhiều quốc gia lớn, cũng như có khả năng tiếp cận với lượng dữ liệu khổng lồ.

Thế giới của Trung Quốc

 Thậm chí, việc đạt được quyền bá chủ từng phần như vậy có thể khó khăn nếu các nhà lãnh đạo Trung Quốc tiếp tục hăm dọa những người đồng cấp của họ ở nơi khác. Phản ứng ban đầu của Bắc Kinh đối với sự bùng phát COVID-19 cho thấy rằng dưới áp lực, khuynh hướng độc tài của Trung Quốc lấn át mong muốn tương tác với thế giới của họ. Nhiều quốc gia, đặc biệt là Úc, đã đề xuất rằng cần có một cuộc điều tra quốc tế về nguồn gốc của virus. Thay vì hoan nghênh ý tưởng đó, như một cường quốc linh lợi nên làm, Trung Quốc ngay lập tức tẩy chay việc bán lúa mạch từ Úc. Khi chính phủ Anh ám chỉ rằng họ có thể đảo ngược quyết định cho phép Huawei tham gia mạng 5G của Anh, các nhà ngoại giao Trung Quốc đã đe dọa[12] “hậu quả”, gửi một tín hiệu rõ ràng rằng đầu tư từ Trung Quốc không chỉ đơn giản là một giao dịch thương mại mà còn là một đòn chính trị – và mang lại lệnh cấm mà họ không muốn. Những phản ứng khôn ngoan của Trung Quốc sau khi bùng phát bùng phát đã khiến những người chỉ trích nước này dễ dàng nêu bật những gì họ cho là hành vi không đáng tin cậy của họ, bao gồm quân sự hóa Biển Đông, các cuộc tấn công mạng có thể xảy ra nhằm vào các quốc gia bao gồm Mỹ và việc khai thác các sơ hở trong Các quy tắc của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Nhưng ngay cả khi nhiều nước phương Tây tìm cách xác định các cách thức mà hành vi hiện tại của Trung Quốc là bất hợp pháp, họ vẫn tránh được một câu hỏi khó hơn. Mục tiêu chính đáng của Trung Quốc trong khu vực và thế giới rộng lớn hơn là gì? Trung Quốc là một quốc gia lớn mạnh, có nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Không thể kỳ vọng một quốc gia có quy mô như vậy sẽ tham gia vào trật tự toàn cầu chỉ dựa trên các điều kiện của các đối thủ – đặc biệt là vì một số thành công gần đây của Trung Quốc có phần lớn là sự thất bại của phương Tây. Việc chỉ trích Huawei có thể là chính đáng, nhưng công nghệ 5G của Trung Quốc hấp dẫn đối với nhiều quốc gia vì không có giải pháp thay thế rõ ràng nào của phương Tây. Việc chỉ trích Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại LHQ theo những cách làm suy giảm tầm quan trọng của nhân quyền cá nhân là hoàn toàn phù hợp, nhưng Trung Quốc đã không buộc Mỹ giảm tài trợ cho các cơ quan của LHQ và do đó làm suy yếu họ.

Hiện tại, Trung Quốc đang tự hại mình khi cho rằng bất kỳ lời chỉ trích nào đối với chính trị nội bộ của họ là vượt quá giới hạn. Mỹ cũng rơi vào tình trạng tương tự trong những năm 1950. Thành tích khủng khiếp về sự phân biệt đối xử đối với người da đen trong nước đã làm hoen ố hình ảnh quốc tế và cung cấp mục tiêu dễ dàng cho các đối thủ; Chính phủ của Mao đã mời các nhà hoạt động và trí thức da đen[13], chẳng hạn như W. E. B. Du Bois và thủ lĩnh Báo đen Huey Newton, đến Bắc Kinh. Các chính trị gia Mỹ lập luận mạnh mẽ rằng phần còn lại của thế giới không có quyền chỉ trích chính trị chủng tộc nội bộ của Mỹ. Lập trường này không bền vững, và sự phản kháng trong nước kết hợp với sự xấu hổ từ bên ngoài đã thay đổi luật pháp ở Mỹ.

Là một cường quốc đang lên, Trung Quốc hiện cũng phải đối mặt với những chỉ trích từ bên ngoài về chính trị trong nước. Việc tham gia vào nền kinh tế toàn cầu khiến nước này dễ bị soi mói hơn bởi chủ nghĩa độc đoán của nó ở trong nước. Nhưng nó có thể làm điều gì đó sáng tạo hơn là phàn nàn về sự khinh bỉ của phương Tây: Trung Quốc có thể dựa trên lịch sử tự tái tạo gần đây của mình. Sau khi Trung Quốc dưới thời Mao trở nên kiệt quệ về kinh tế và chính trị, vào những năm 1980, người kế nhiệm của Mao, Đặng Tiểu Bình, đã điều chỉnh một ý tưởng từ cựu Thủ tướng Chu Ân Lai gọi là “Bốn hiện đại hóa” (về nông nghiệp, công nghiệp, quốc phòng và khoa học và công nghệ) để định hình lại Trung Quốc. Đặng cho phép nông dân bán các sản phẩm thu hoạch của họ trên thị trường tự do, trao cho các học giả quyền tự do học thuật đã biến mất dưới thời Mao, và thiết lập các “đặc khu kinh tế”, với các biện pháp quản lý và khuyến khích thuế nhằm thu hút đầu tư nước ngoài.

Như Đặng đã xoay trở sau khi Mao qua đời, Trung Quốc sẽ phải điều chỉnh lại nhiều trong thập kỷ tới để kết hợp tốt hơn – thay vì bác bỏ – những lời chỉ trích từ nước ngoài. Bất chấp danh tiếng độc tài của đất nước, cuộc tranh luận nội bộ đã đóng một phần quan trọng trong sự trỗi dậy của Trung Quốc. Cho đến gần đây, các nhà văn và nhà tư tưởng chính trị tự do vẫn có không gian trong hệ thống Trung Quốc để đưa ra những lời chỉ trích mang tính xây dựng đối với những đồng nghiệp cứng rắn hơn của họ; tương tác với một số nhà phê bình ở nước ngoài cũng giúp kiểm tra các ý tưởng và chính sách của chính Trung Quốc. Việc chấm dứt cuộc tranh luận như vậy trong những năm gần đây có thể không khiến đất nước quay trở lại trong thời gian ngắn, nhưng có khả năng sẽ xảy ra trong những năm tới khi sự cứng nhắc của tư tưởng chính trị ngăn cản giới tinh hoa chính trị Trung Quốc đánh giá lại các chính sách. Cấp thêm không gian cho bất đồng không nhất thiết đòi hỏi phải dân chủ hóa Trung Quốc. Tuy nhiên, nó là một cam kết để xã hội dân sự phát triển mạnh mẽ (đảo ngược số lượng đáng báo động về việc sa thải và giam giữ luật sư, nhà hoạt động và học giả trong những năm gần đây) và tạo ra sự minh bạch thực sự của chính phủ cả trong và ngoài nước.

Trung Quốc sẽ cần phải làm tốt hơn là giảm nhiều nhóm thiểu số của mình thành những mẫu mực cổ xưa của truyền thống dân gian. Thay vào đó, nó nên tìm cách thuyết phục những nhóm này – bao gồm cả người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương – rằng việc tham gia vào dự án của Trung Quốc sẽ khẳng định ý thức về phẩm giá và bản sắc của họ. Khi nói đến bất đồng chính kiến ​​ở Hồng Kông – một thử nghiệm khác về khả năng của ĐCSTQ trong việc xây dựng một chính thể hòa nhập – luật an ninh mới cấm cái gọi là thù hận chính phủ cho thấy không có khả năng nghe và học hỏi từ một truyền thống quản lý thực sự là của Trung Quốc nhưng khác với của Bắc Kinh. ĐCSTQ cũng không sẵn sàng trình bày với Đài Loan bất kỳ tầm nhìn nào về một tương lai chung mà hòn đảo này có thể tìm thấy một điểm khởi đầu hợp lý để thảo luận. Trung Quốc không tuyên bố là tự do, nhưng nó có mục đích là một chế độ tài đức coi trọng việc tranh luận thẳng thắn về các quan điểm khác nhau (shi shi qiu shi: “tìm kiếm sự thật từ các sự kiện”). Các hành động hiện tại của đảng không thắng được những người Trung Quốc sống ở biên giới đất nước, đừng bận tâm đến việc đặt Trung Quốc là một điển hình về sự phát triển thành công cho thế giới rộng lớn hơn.

Đối thủ lớn nhất của nó

Trở ngại lớn nhất mà Trung Quốc sẽ gặp phải không phải là sự thù địch của Mỹ hay các đối thủ khác. Thay vào đó là sự độc tài của chính Trung Quốc. Cam kết của Bắc Kinh đối với khía cạnh đó của bản sắc cốt lõi của Trung Quốc sẽ khiến ba nucleotide khác – chủ nghĩa tiêu dùng, tham vọng toàn cầu và công nghệ – trong DNA của họ khó kết hợp lại thành công, gây ra sự thù địch ở nước ngoài và nâng cao rào cản giữa Trung Quốc và thế giới mà họ đang cố gắng hàn gắn.

Sự hiếu chiến ngày càng tăng trong chính sách đối ngoại của Trung Quốc kể từ đầu năm 2020 không phải là điềm báo tốt. Nhưng không thể không tưởng tượng ra một phiên bản ít đối nghịch hơn của chủ nghĩa chuyên chế Trung Quốc: trong thập kỷ đầu tiên của thế kỷ này, Trung Quốc tự hào với một nền văn hóa báo chí điều tra đang phát triển, xã hội dân sự đang phát triển và phương tiện truyền thông xã hội rất sống động – cùng với lĩnh vực công ngày càng mở rộng ngay cả trong sự vắng mặt một cách đầy đủ của dân chủ. Có thể không có cơ hội nào để ĐCSTQ trở thành một đảng dân chủ tự do, nhưng điều đó không có nghĩa là nó không thể quay trở lại quỹ đạo trước đó. Chủ nghĩa độc đoán của một Trung Quốc thuộc loại này – Trung Quốc xuất hiện trước năm 2012 – sẽ ít bị khán giả trong và ngoài nước chú ý hơn.

Bắc Kinh không tìm cách áp đặt bản sao hệ thống của chính mình lên các quốc gia khác. Nó cam kết củng cố uy tín ý thức hệ của mình ở trong nước với tư cách là một nhà nước thành công theo chủ nghĩa dân tộc và xã hội chủ nghĩa, nhưng nó không yêu cầu các quốc gia khác phải theo bước chân của mình. Trung Quốc cảm thấy không có nghĩa vụ duy trì trật tự quốc tế tự do vì bất kỳ niềm tin có tính nguyên tắc nào vào chủ nghĩa tự do. Thay vào đó, một mệnh lệnh dựa trên sở thích của Trung Quốc có thể sẽ bao gồm các yếu tố sau: cam kết về chủ quyền quốc gia rất mạnh mẽ; phát triển kinh tế, hoàn toàn có thể nhấn mạnh đến năng lượng tái tạo (một chủ đề mà sự hùng biện của Trung Quốc hiện đang vượt xa hành động của Trung Quốc); việc mở rộng và tích hợp một hệ thống BRI sẽ hướng mạnh đến các nhu cầu kinh tế của Trung Quốc; và bối cảnh công nghệ toàn cầu bị chi phối bởi các quy chuẩn của Trung Quốc. Sự kết hợp này chắc chắn sẽ có ít điểm hấp dẫn đối với các nhà dân chủ bị giam giữ, nhưng nó có thể tạo thành một đề xuất thay thế bền vững cho ít nhất một phần của trật tự tự do hiện có.

Tầm vóc ngày càng tăng của Trung Quốc ở châu Á có thể dẫn đến việc tăng cường khuynh hướng độc tài giữa các nền dân chủ trong khu vực. Với ảnh hưởng của Trung Quốc, ngón tay cái sẽ nghiêng về phía phi dân chủ trên quy mô các nước có cấu trúc dân chủ mỏng manh, chẳng hạn như Myanmar và Thái Lan. Các quốc gia như Philippines đã trở nên dễ bị tổn thương hơn trước các quy tắc của Trung Quốc[14] khi chính trị của họ trở nên độc tài hơn; Hàn Quốc, tự do hơn nhiều về chính trị, sẽ trở nên dễ bị tổn thương bởi một hình thức của thời Chiến tranh Lạnh – thời kỳ Phần Lan hóa – nghĩa là, sự bẻ cong của một nền dân chủ trước ảnh hưởng của một nước láng giềng độc tài quyền lực – vì họ ở gần Trung Quốc trong trường hợp sự rút lui của Mỹ khỏi Đông Á.

Trung Quốc được hưởng lợi từ thực tế là không có quốc gia nào khác trên thế giới có thể điều khiển tổ hợp nucleotide ACGT độc nhất của họ. Ấn Độ, Nhật Bản, Nga và Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á không thể thay thế ảnh hưởng của Trung Quốc ở châu Á, chứ chưa nói đến thế giới. Cho đến nay, Trung Quốc là tác nhân lớn nhất trong khu vực, mang lại cho nước này sức mạnh thống trị. Nhưng sự mờ mịt của hệ thống hiện tại của Trung Quốc và tư thế quyết đoán, đôi khi đối đầu của họ tạo ra sự ngờ vực trong khu vực và toàn cầu. Mỹ có thể khoan dung với hầu hết các nước châu Á (ngoại trừ Trung Quốc và Bắc Triều Tiên) vì sự hiện diện của họ ở các nước như Nhật Bản và Hàn Quốc đã giành được sự đồng thuận dân chủ. Trong thời đại của các quốc gia dân chủ và dân tộc chủ nghĩa cao, Trung Quốc phải làm cho các tham vọng quốc tế của mình trở nên hấp dẫn đối với người khác, ngay cả khi chúng sẽ không bao giờ được chấp nhận hoàn toàn. Các quốc gia ở Nam Mỹ do Mỹ thống trị trong những năm 1950, hoặc ở Đông Âu bởi Liên Xô trong cùng thời kỳ, đều nghèo nàn và phi dân chủ. Theo thời gian, Trung Quốc sẽ khó khăn hơn nhiều để duy trì sự chấp nhận phổ biến đối với sự tham gia ngày càng tăng của họ vào các quốc gia châu Á giàu có với các khu vực công cộng sôi nổi, ngay cả khi họ có thể sử dụng sức mạnh quân sự của mình để gây áp lực với các nước láng giềng và cố gắng ảnh hưởng đến hoạt động của họ.

Cấu trúc chính trị của Trung Quốc cũng sẽ thay đổi đáng kể trong vài thập kỷ tới và sẽ bộc lộ sự phân hóa giữa các yếu tố cởi mở và khép kín của xã hội nước này. ĐCSTQ đã khuyến khích các chuyên gia trẻ của Trung Quốc trong lĩnh vực học thuật, kinh doanh và luật học ở nước ngoài. Nhưng trong hàng ngũ của chính đảng, kinh nghiệm ở nước ngoài ít có giá trị hơn nhiều và thậm chí có thể làm tổn hại đến triển vọng thăng tiến của một người. Một số ít trong số các nhà lãnh đạo chính trị thế hệ tiếp theo của Trung Quốc dường như có kinh nghiệm quốc tế đáng kể, mặc dù họ không nghi ngờ gì về lời khuyên của những người làm chính trị. Trung Quốc có thể sẽ phát triển một tầng lớp chính trị hướng nội bên cạnh tầng lớp tinh hoa chuyên nghiệp được kết nối toàn cầu và hướng ra bên ngoài. Sự đối lập đó sẽ đưa ra một thách thức lớn, bởi vì nó cho thấy một sự mâu thuẫn, khi sử dụng một thuật ngữ của chủ nghĩa Mác, giữa hai mục tiêu chính, quốc tế hóa và duy trì quyền lực của đảng.

Ngoài ra, sự thay đổi nhân khẩu học đang diễn ra theo cơn địa chấn. Bắt đầu từ năm 2029, dân số Trung Quốc sẽ giảm khoảng năm triệu người mỗi năm, khiến Trung Quốc trở thành một xã hội già hơn nhiều trước khi đạt đến trạng thái thu nhập cao. Trung Quốc sẽ cần phải chi trả cho phúc lợi của hàng triệu người lớn tuổi mà không có đủ nguồn lực của một xã hội giàu có đang già đi như Nhật Bản. Cú sốc kinh tế bất ngờ do virus coronavirus gây ra đã khiến Trung Quốc khó mở rộng quan hệ thương mại với các nước láng giềng trong khu vực, mặc dù việc kiểm soát virus này dường như đang dẫn đến sự phục hồi ổn định. Các quan chức Trung Quốc hiện đang nói về một nền kinh tế “tuần hoàn kép” có tầm với toàn cầu trong khi vẫn duy trì thị trường nội địa được bảo vệ. Nhưng hành động cân bằng này không bền vững trong dài hạn. Một cách tiếp cận tốt hơn sẽ cho thấy Trung Quốc nhạy cảm hơn nhiều với nhu cầu và mong muốn của các đối tác, thể hiện sự khéo léo mà họ đã không thể hiện trong những năm gần đây trong quan hệ với các nước láng giềng.

Một nỗ lực dựa trên ACGT để định hình lại trật tự quốc tế đòi hỏi một nỗ lực ngoại giao tổng thể của Trung Quốc. Các quan chức Trung Quốc hiện nay thường viện dẫn các vùng chứa nhiều đường hóa học trước khi xoay chuyển với tốc độ chóng mặt sang các khía cạnh mang tính cưỡng chế và đối đầu nhiều hơn. Thay vào đó, Trung Quốc cần hiểu rõ hơn rằng vai trò lãnh đạo toàn cầu đòi hỏi sự nhượng bộ, rộng lượng và sẵn sàng tiếp thu những lời chỉ trích: một điều khó có thể đạt được ở một quốc gia nơi văn hóa chính trị trong nước khuyến khích sự đàn áp bất đồng chính kiến, thay vì chào đón. Trở ngại lớn đối với sự trỗi dậy của Trung Quốc trên trường quốc tế không phải là sự thù địch của Mỹ hay những kẻ thù nội bộ. Đúng hơn, đó là điểm độc tài trong bản sắc cốt lõi của ĐCSTQ. Chủ nghĩa độc tài đó và đôi khi chủ nghĩa bành trướng đối đầu có tác động làm lu mờ các thành phần khác trong mô hình của Trung Quốc – sự nhấn mạnh vào chủ nghĩa tiêu dùng và cải thiện lối sống vật chất, cam kết thiếu sót nhưng chân thành đối với sự phát triển toàn cầu và xóa đói giảm nghèo và năng lực thực sự đáng kinh ngạc của Trung Quốc đối với đổi mới công nghệ.

Các yếu tố chính trong hỗn hợp hệ tư tưởng của Trung Quốc – chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng truyền thống, phép loại suy lịch sử và thành công kinh tế – phần lớn đã làm lu mờ sức mạnh luôn hạn chế của chủ nghĩa tự do phương Tây trong việc ảnh hưởng đến cách ĐCSTQ nhìn thế giới. Nhưng tương lai toàn cầu của Trung Quốc phụ thuộc vào cách họ có thể kết hợp thành công các khía cạnh khác của mô hình ACGT. Hiện tại, chủ nghĩa chuyên chế của Trung Quốc có nguy cơ hạn chế khả năng của Bắc Kinh trong việc tạo ra một hình thức trật tự toàn cầu mới hợp lý.

Võ Xuân Quế (dịch) / Viet-Studies

Rana Mitter là Giáo sư Lịch sử và Chính trị Trung Quốc hiện đại tại Đại học Oxford và là tác giả của sách China’s Good War: How World War II Is Shaping a New Nationalism. Bài tiểu luận này xuất phát từ Lloyd George Study Group on World Order.

Nguồn: https://www.foreignaffairs.com/articles/china/2020-12-08/world-china-wants