Cuộc sống ở Việt Nam cuối thế kỷ 19

Cuốn “Đông Dương xinh đẹp và kỳ vĩ” của nhiếp ảnh gia Pháp Pierre Dieulefils lưu lại hình ảnh con người, sinh hoạt, văn hóa nước ta cuối thế kỷ 19.

Ảnh chụp cảnh voi và ngựa chờ vua ở cổng Ngọ Môn, Huế.

Ảnh chụp vua Duy Tân ngự giá giữa các thị vệ.

Tang lễ hoàng thái hậu Từ Dụ.

Người Thái ở Thanh Hóa uống rượu sau khi săn được hổ.

Người H’Mông Hoa ở vùng núi phía Bắc.

Thợ chạm vùng đồng bằng sông Hồng.

Gia đình một viên quan ở vùng đồng bằng sông Hồng.

Phu xe cút kít.

Phụ nữ miền Nam.

Một gánh hát ở Sài Gòn xưa.

Người Thượng ở Tây Nguyên.

Bữa cơm của những phụ nữ Nam Kỳ.

Theo TRI THỨC TRỰC TUYẾN

Những cuốn sách với tình tiết kỳ bí của văn học Việt

Từ Thế Lữ, Di Li đến Phan Cuồng, nhiều ngòi bút đã chinh phục bạn đọc bằng những tình tiết kỳ bí.

Những tình tiết trong văn học dân gian đã trở thành chất liệu để các nhà văn Việt khai thác hiệu quả trong tác phẩm của mình.

Vàng và máu

Vàng và máu là cuốn sách do Nhã Nam và NXB Hội Nhà văn ấn hành. Cuốn sách là tập hợp một số truyện ngắn ly kỳ khác của Thế Lữ.

Truyen ky bi anh 1
Bìa sách Vàng và máu. Nguồn ảnh: NN.

Ở Vàng và máu, câu chuyện xoay quanh hành trình đi tìm nơi chôn giấu vàng của người Hoa. Nơi được cho là cất chứa kho báu chính là ngọn núi Văn Dú, ngọn núi luôn mang một vẻ u uẩn, “mù mù lam tím nhô lên trên những hàng rừng xanh chi chít um tùm”.

Người Thổ coi Núi Văn Dú như một sinh vật có linh hồn, khó tính, khó chiều, có quyền năng quyết định số phận của con người nơi đây.

Không ít người phải bỏ mạng nơi đây vì biết nguy hiểm nhưng vẫn tò mò, cố chấp đến gần ngọn núi. Thế Lữ miêu tả đến lũ quạ cũng không dám bén mảng tới miệng hang.

Bằng cách phân mảnh cốt truyện, tuyến nhân vật được triển khai ở nhiều tầng lớp xã hội. Cuốn sách trở nên cuốn hút và thuyết phục hơn nhờ có góc nhìn đa chiều.

Trại hoa đỏ

Trại hoa đỏ của Di Li mở ra không khí của một miền quê xa xôi, bụi bặm và rùng rợn với nhiều chi tiết huyền bí.

Nhân vật chính trong cuốn tiểu thuyết là gia đình Lưu, Vĩ và cậu con trai tên Bảo. Cả gia đình họ đang trong hành trình từ thành phố trở về một miền quê xa xôi để cải tạo xây dựng mảnh đất mà họ mới mua được. Ở vùng đất ấy, có thể nói là văn minh chưa có cơ hội đặt chân tới.

Không khí của cuốn tiểu thuyết được kéo căng từ đầu tới cuối bởi những chi tiết gay cấn, ám ảnh và đầy ma mị. Từ đầu truyện, hình ảnh một người đàn ông điên, nhe hàm răng áp chặt mặt vào cửa kính xe khiến Bảo bỗng tím tái mặt mày, chân tay lạnh ngắt.

Những con người lầm lũi thoắt ẩn thoắt hiện trong bóng đêm. Khi đi sâu vào trong làng, dưới đêm tối, hai mẹ con được nghe rất nhiều câu chuyện về những lời nguyền khác.

Những câu chuyện như đứa trẻ không thể lớn lên, những dòng tộc luôn có phụ nữ tự tử bằng cách treo cổ, người đàn bà tự sát để bảo vệ đứa con hoang của mình… khiến độc giả không thể rời mắt khỏi tiểu thuyết.

Trại hoa đỏ đã phơi bày được sự thật đau lòng, rằng suy cho cùng, sự mù quáng, tăm tối, lạc hậu, bảo thủ của con người chính là nguồn cơn đưa đẩy họ tới những bi kịch. Mặt khác, những điều ấy là công cụ hữu ích để những kẻ ác độc lợi dụng, điều khiển.

Truyen ky bi anh 2
Sách Có tiếng người trong gió. Ảnh: T.O.
Có tiếng người trong gió

Cuốn tiểu thuyết được tác giả Nguyễn Xuân Thủy cho ra mắt vào năm 2016. Tác phẩm là câu chuyện về vấn nạn buôn nội tạng người, những đứa trẻ vừa lọt lòng mẹ đã bị cướp đi.

Tiểu thuyết dựng nên những không gian rợn người. Vườn Mả là nơi an nghỉ cuối cùng của những đứa trẻ tha hương, khi chúng chẳng còn công dụng gì nữa.

Với giọng văn tha thiết, chậm, cùng những chi tiết đầy ám ảnh, tác giả đã thành công khi lên án tội ác ghê rợn của những kẻ bị đồng tiền làm cho tha hóa. Đồng thời, tác giả cho thấy tình mẫu tử thiêng liêng, tình yêu vẫn luôn quẩn quanh để con người níu lòng bước tiếp.

Đại Nam dị truyện

Cuốn tiểu thuyết của Phan Cuồng được lấy bối cảnh từ năm Cảnh Hưng thứ 43. Thế giới trong cuốn tiểu thuyết chìm đắm trong bầu không khí tâm linh, tín ngưỡng đầy ma mị.

Ở đó, hai thế giới âm – dương vẫn có những liên kết với nhau. Việc liên kết ấy được diễn ra thông qua những con người dị năng. Đó là nhân vật Phạm Đình Phong, mắc tật “nghiện” ngửi mùi thối.

Phong có thể giúp người làng làm chuyện kết nối với người âm. Và việc làm ấy đã trở thành nghề, nghề khâm niệm. Chính nghề ấy đã nuôi sống dòng họ Phạm tới 8 đời vẫn chưa dứt.

Cuốn sách lấy bối cảnh lịch sử nhưng theo tác giả Phan Cuồng từng khẳng định: “Đây không phải cuốn sách về lịch sử và cũng không có giá trị tham khảo về mặt lịch sử”.

Truyen ky bi anh 3
Sách Lý triều dị truyện. Ảnh: Nhã Nam.
Lý triều dị truyện

Là sự tiếp nối thành công của Đại Nam dị truyện, cuốn Lý triều dị truyện ra mắt độc giả năm 2017. Nhân vật trong Lý triều dị truyện vẫn là những con người có xuất thân thấp kém nhưng dị năng.

Bối cảnh của tiểu thuyết diễn ra dưới triều Lý. Những dị truyện vẫn là điểm nhấn của cuốn sách. Thân Lợi là một lão phù thủy “mê tâm thuật” để dễ bề sai khiến.

Trải qua quá trình tu tập cùng pháp lực bẩm sinh, Thân Lợi đã được làm giáo chủ của Xương Cuồng giáo. Tuy nhiên, y còn muốn trở thành thần Xương Cuồng.

Trong hành trình ấy, đã có không ít những chuyện xảy ra. Đó là câu chuyện bản hủi cô lập, kết hôn cận huyết sinh ra những đứa con dị dạng; chuyện linh miêu, một loài có sở thích đặc biệt với loại thịt đã thối rữa…

Ý An / Sách hay / Zing

Khi còn trẻ, ghét nhất là những người nịnh bợ, nhiều năm sau, tôi nhận ra người nịnh bợ mới thật sự lợi hại

Khi còn trẻ, ghét nhất là những người nịnh bợ, nhiều năm sau, tôi nhận ra người nịnh bợ mới thật sự lợi hại
Người vừa giỏi tâng bốc, vừa có năng lực, đắc “thượng”. Người có năng lực, thế nào cũng được, đắc “trung”. Người chỉ biết tâng bốc, xu nịnh, nhưng lại vô năng, đắc “hạ”. Cuối cùng, không biết nói lời dễ nghe, lại vừa không có năng lực, hai chữ thôi, “ngõ cụt”

Khi còn trẻ, tôi rất ghét những người hay nịnh bợ, tâng bốc người khác.

Nếu có ai đó nói mấy lời đó với tôi, tôi lập tức sẽ tránh xa họ.

Cũng như vậy, tôi cũng chẳng thể nói mấy lời tâng bốc người khác.

Còn nhớ năm đó sau khi tốt nghiệp, tôi đã hỏi một người anh của mình rằng, làm việc kiểu như ở công ty anh thì thế nào?

Anh ấy nói rằng dạo này đang đúng lúc mình phải mua quà tặng các sếp.

Đơn vị của họ có một “thói quen”, nhất định phải tặng quà cho các sếp, Tết đến Xuân sang hay các ngày lễ lớn, thế thôi chưa đủ, bình thường thình thoảng cũng phải nói mấy lời “ngọt ngào” với các sếp.

Nghe anh ấy nói vậy, cứ nghĩ tới chuyện ngày nào cũng phải nghĩ xem nên tặng quà gì để không kém đồng nghiệp là tôi lại rất băn khoăn về tương lai nghề nghiệp của mình sắp tới.

Nhưng qua nhiều năm, sau khi một lần nữa nhìn nhận lại cái vấn đề tâng bốc này, tôi lại có những cảm nhận mới.

Vừa hay gặp được một câu hỏi trên mạng xã hội rằng: Bạn nghĩ sao về mấy người hay tâng bốc, nịnh nọt nới công sở? Cá nhân tôi thì chẳng thích là bao.

Chúng ta cùng bàn về vấn đề này.

Khi còn trẻ, ghét nhất là những người nịnh bợ, nhiều năm sau, tôi nhận ra người nịnh bợ mới thật sự lợi hại - Ảnh 1.

Người hay tâng bốc nịnh nọt, chưa chắc đã là người xấu

Họ có thể là kiểu thói quen, cũng có thể là kiểu dễ phục tùng với quyền lực, hoặc cũng có thể là kiểu “thông minh”.

Kiểu thứ nhất là kiểu quá để ý tới ý kiến của người khácsợ xảy ra xung đột gì đó nên thường tự khiến mình tủi thân, mọi hành vi đều xoay quanh người khác.

Họ chính là như vậy, luôn muốn làm hài lòng tất cả những người xung quanh mình từ người thân bạn bè tới người yêu hay đồng nghiệp.

Chỉ có điều, khi mà đối tượng họ đối xử nhiệt tình là cấp trên, thì trong mắt người ngoài, đó lại là tâng bốc nịnh bợ.

Kiểu thứ 2, thực ra, phục tùng quyền lực là bản năng của phần lớn mọi người.

Bạn đã bao giờ nghe qua “thí nghiệm Milgram” chưa?

Năm 1961, Giáo sư Milgram, người đang là một trong những nhà tâm lý học hàng đầu của Mỹ làm việc tại Đại học Yale đã cùng các cộng sự đăng quảng cáo tuyển người tham gia một cuộc thí nghiệm về “tác động của hình phạt đối với việc học” với giá 4 USD/giờ. 

Tổng cộng có 40 người tham gia.

Theo mô tả trên chuyên san Journal of Abnormal and Social Psychology, người tham gia đóng vai “giáo viên” sẽ đặt câu hỏi cho “học sinh”. Cả hai ngồi ở 2 phòng khác nhau và chỉ liên lạc qua bộ đàm. 

“Giáo viên” lần lượt đặt câu hỏi và mỗi lần “học sinh” trả lời sai, “giáo viên” sẽ được người giám sát thí nghiệm yêu cầu nhấn nút gây giật điện để trừng phạt “học sinh” với cường độ lớn dần, tối đa là 450 volt. 

Dĩ nhiên, “giáo viên” không hề biết rằng chẳng có ai bị điện giật cả và “học sinh” là người trong nhóm của Milgram, giả vờ kêu la đau đớn hoặc đập vào tường van xin dừng thí nghiệm.

Trong suốt thí nghiệm, các “giáo viên” tỏ ra không thoải mái và vô cùng lo lắng. Có người liên tục quệt mồ hôi trán, người thì gắng cười to một cách gượng gạo hoặc khóc lóc hỏi thăm tình trạng của “học viên”. 

Tuy nhiên, không có ai tỏ ý muốn ngừng lại trước mức 135 volt. Khi đến gần mức 300 volt, một số người xin dừng thí nghiệm và trả lại tiền. 

Nhưng khi được người giám sát đốc thúc và trấn an rằng sẽ không phải chịu trách nhiệm gì nếu có bất trắc thì họ lại tiếp tục nhấn nút bất chấp những tiếng gào thét từ phòng bên kia.

Kết quả cuối cùng là chỉ có 14 trong số 40 “giáo viên” kiên quyết dừng thí nghiệm trước mức tối đa 450 volt, tức có đến 65% số người tham gia đi đến tận cùng.

Ông đưa đến kết luận rằng dưới sức ép của mệnh lệnh của những người có quyền, khi tự cho rằng bản thân không phải chịu trách nhiệm thì con người có thể gây ra những hành động độc ác, gây tổn thương đến người khác dù biết rằng chúng trái với niềm tin và đạo đức.

Cứ như vậy, “phục tùng quyền lực” đã chiến thắng sự “không nhẫn tâm”.

Chia sẻ câu chuyện này là muốn nói với các bạn một điều rằng, phục tùng quyền lực, nghênh đón quyền lực, là bản năng của con người.

Vì vậy, những người gọi dạ bảo vâng với cấp trên hay ông chủ, phần lớn họ chẳng qua cũng chỉ là tuân thủ cái bản năng của mình mà thôi.

Kiểu thứ ba, là kiểu “thông minh”, hay nói chính xác hơn thì là khôn lỏi, thông qua nịnh bợ tâng bốc để dễ dàng thăng tiến.

Làm 50%, nhưng lại ca ngợi mình làm 100%.

Bỏ ra 10% công sức, nhưng lại muốn chiếm 100% công lao.

Họ muốn đi đường tắt, và phương pháp đó của họ có thể sẽ làm tổn hại tới lợi ích chính đáng của bạn.

Người không ưa thủ đoạn, không thích đi đường tắt sẽ cảm thấy ghét bỏ, không phục hoặc là hoang đường nực cười.

Nhưng tôi muốn nói một điều rằng, vì sao bị rất nhiều người ghét, nhưng những kẻ thích nịnh hót, tâng bốc lại vẫn có được lợi ích, vẫn thuận buồm xuôi gió?

Nguyên nhân rất đơn giản, đó là vì cấp trên cần.

Có cầu thì mới có cung, có người tâng bốc thì cũng phải có người thích tâng bốc thì họ mới tiếp tục không ngừng.

Nếu nghĩ ở tầng nghĩa này, có lẽ bạn sẽ không còn ghét bỏ một cá nhân nào nữa.

Khi còn trẻ, ghét nhất là những người nịnh bợ, nhiều năm sau, tôi nhận ra người nịnh bợ mới thật sự lợi hại - Ảnh 2.

Linh hoạt nhưng vẫn phải có nguyên tắc

Nói về người biết tâng bốc nịnh nọt, người khôn ngoan, không thể thiếu được Vương Hy Phượng trong tiểu thuyết nổi tiếng của Trung Quốc, “Hồng Lâu Mộng”.

Nói về cái giỏi của Phượng Thư thì không kể xiết. Phượng Thư không phải người văn hay chữ tốt nhưng lại rất khôn ngoan, bản thân nàng luôn bô bô tự nhận mình là người tục, nhưng tinh ranh lại chẳng ai bằng.

Chỉ dùng chưa tới hết 50 chữ đã có thể khen ngợi, tâng bốc hết một loạt từ Giả Mẫu, Đại Ngọc, Hình phu nhân, Vương phu nhân và cả các chị em trong Giả phủ.

Linh hoạt, lanh lợi, biết tâng bốc người khác, lợi ích không về tay họ thì sẽ vào tay ai!

Kiểu người này là kiểu thường gặp nhất.

Nói thật ra thì người chỉ biết xu nịnh mà thành công, cũng chẳng có được bao nhiêu người.

Trên thực tế thì:

Người vừa giỏi tâng bốc, vừa có năng lực, đắc “thượng”.

Người có năng lực, thế nào cũng được, đắc “trung”.

Người chỉ biết tâng bốc, xu nịnh, nhưng lại vô năng, đắc “hạ”.

Cuối cùng, không biết nói lời dễ nghe, lại vừa không có năng lực, hai chữ thôi, “ngõ cụt”.

Có một kiểu người thực sự rất ngốc, năng lực của bản thân không quá giỏi, lại còn nói không với quyền lực, thậm chí còn cố tình giữ khoảng cách với cấp trên, thể hiện ta đây độc lập, không cần ai.

Thực ra, sống ở đời, luôn có lúc nọ kia, con người trong đối nhân xử thế cũng nên có lúc nọ lúc kia, linh hoạt lên một chút.

Tốt nhất là hãy giống như đồng xu ngày xưa, bên ngoài tròn trịa, linh hoạt, bên trong vuông thành sắc cạnh, có nguyên tắc riêng.

Quá tròn lại khiến người khác thấy giảo hoạt, quá vuông thành sắc cạnh lại dễ tự làm tổn thương bản thân, ngoài tròn trong vuông là phương pháp đối nhân xử thế tuyệt vời nhất.

Theo Trithuctre

Những ông lớn trong ‘vũ trụ’ mạng xã hội 3,8 tỷ người

So găng những ông lớn trong 'vũ trụ' mạng xã hội 3,8 tỷ người
Mạng xã hội trở thành ngành kinh doanh béo bở những năm gần đây khi thu hút được phân nửa dân số thế giới sử dụng. Infographic dưới đây cho thấy tương quan về lượng người dùng truy cập hàng tháng (MAU) giữa các nên tảng phổ biến nhất.
So găng những ông lớn trong vũ trụ mạng xã hội 3,8 tỷ người - Ảnh 1.
So găng những ông lớn trong vũ trụ mạng xã hội 3,8 tỷ người - Ảnh 2.
Facebook

Facebook đang khá “bận rộn” đối mặt với làn sóng tẩy chay quảng cáo của nhiều doanh nghiệp cũng như dồn sức giải quyết vấn đề lan truyền thông tin sai lệch. Dù vậy, giá cổ phiếu công ty vẫn tăng liên tiếp khi nền kinh tế truyền thống phải đối mặt với những dự báo không mấy khả quan. Lượng người dùng truy cập hàng tháng của Facebook đang tịnh tiến đến 3 tỷ – cột mốc mà chưa công ty nào đạt được.

Snapchat

Snapchat và founder Evan Spiegel trải qua chặng đường không mấy êm ả từ đợt IPO năm 2017. Giá cổ phiếu công ty này ở mức gần 4 USD vào năm 2018, cho thấy sự dè chừng của nhà đầu tư khi tính năng Story xuất hiện trên Intagram. Gần đây, cổ phiếu Snapchat đã vượt mốc 20 USD, song khả năng kiếm tiền và sinh lời lâu dài của công ty còn chưa được rõ ràng.

YouTube

Cạnh tranh trực tiếp với truyền hình truyền thống hay hình thức streaming trực tuyến, nền tảng này thu về 15,1 tỷ USD năm 2019 – doanh thu gần gấp đôi năm 2017. Nhận đầu tư bởi công ty mẹ Alphabet, YouTube ra đời nhiều dịch vụ như YouTube Âm nhạc (hợp nhất từ Google Âm nhạc), YouTube Premium (gói xem video không quảng cáo) và YouTube Originals (trải nghiệm video gốc khi đã đăng ký). Có thể nói tương lai của YouTube sẽ không đơn giản dừng lại ở video.

WeChat

Nền tảng xã hội lớn nhất Trung Quốc, WeChat tăng trưởng mạnh mẽ với số lượng người dùng khổng lồ: 1,2 tỷ. Trực thuộc tập đoàn Tencent Holdings – nằm trong bộ tứ công nghệ BATX ( Baidu, Alibaba, Tencent và Xiaomi) – đối thủ với các hãng cùng chiến tuyến của Mỹ.

Reddit

Tin đồn lên sàn của Reddit đã “rục rịch” trên Phố Wall một thời gian. Dù điều này chưa xảy ra, Reddit vẫn gặt hái thành tựu đáng kể. Với 430 triệu lượt truy cập hàng tháng năm 2018 so với 330 triệu năm 2012, trang web này tiếp tục thu hút người dùng mới.j

Instagram

Kể từ khi được mua lại ở mức 1 tỷ USD, Instagram đóng vai trò quan trọng tạo nên vị thế của Facebook ngày nay. So với Facebook, trang mạng xã hội này thu hút khán giả trẻ hơn với những tính năng mới như Story hay Reel.

Twitter

Lịch trình bận rộn cũng không làm khó Jack Dorsey – người kiêm nhiệm tới hai vị trí CEO tại Twitter và Square. Twitter đã sinh lời hai năm vừa qua với thu nhập ròng năm 2018 và 2019 lần lượt là 1,2 và 1,5 tỷ USD. Công ty này cũng đang đối mặt với nạn tin tức giả và những lùm xùm tương tự trên nền tảng của họ.

TikTok

Nếu nói rằng không có sự PR nào là PR xấu, thì 2020 là năm của Tiktok. Các cáo buộc liên quan đến vi phạm quyền riêng tư, lệnh cấm ứng dụng từ Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và liên tiếp các cuộc đàm phán mua lại một phần từ Mỹ xuất hiện trên khắp các mặt báo. Người mua lại tiềm năng có thể kể đến Microsoft, Twitter và Oracle.

Mạng xã hội vào “guồng thử thách”?

Bất chấp cạnh tranh gay gắt, không thể bác bỏ rằng số người sử dụng mạng xã hội chiếm nửa dân số thế giới và sẽ tiếp tục tăng trong tương lai. Các công ty trong “vũ trụ” này đã tiến xa tới đâu?

So găng những ông lớn trong vũ trụ mạng xã hội 3,8 tỷ người - Ảnh 3.

Sự phổ biến của mạng xã hội cũng phát sinh nhiều vấn đề. Các tập đoàn như Facebook nhận thức được họ đang trong thế gọng kìm giữa các đảng phái chính trị. Khi quan ngại về quyền riêng tư, dữ liệu gia tăng, mạng xã hội sẽ đóng vai trò định hình tương lai của chính phủ, doanh nghiệp và chính trị.

Chỉ thời gian mới trả lời được sẽ có bao nhiêu người nữa sử dụng mạng xã hội, khi nhiều nơi trên thế giới mới phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ.

Theo Bảo Linh / NDH

Facebook đạt hơn 2,7 tỷ người dùng trên toàn cầu

Facebook đạt hơn 2,7 tỷ người dùng trên toàn cầu
Covid-19 đã mang lại nhiều thuận lợi cho Facebook, nhưng công ty này nói rằng nhiều bấp bênh đang chờ đón…

Theo trang CNN Business, báo cáo kết quả kinh doanh mà Facebook công bố ngày 29/10 cho biết lượng người dùng hàng ngày và hàng tháng ở Mỹ và Canada – một khu vực chủ chốt của Facebook – đã giảm nhẹ trong quý 3 so với quý 2, đồng thời dự báo xu hướng này sẽ tiếp diễn. Số lượng người dùng cụ thể của từng thị trường không được Facebook công bố.

Trên phạm vi toàn cầu, báo cáo của Facebook cho thấy một bức tranh tươi sáng hơn, cả về tình hình tài chính và lượng người dùng.

Doanh thu Facebook tăng 22% trong quý 3 so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 21,47 tỷ USD và vượt dự báo của giới phân tích. Lợi nhuận ròng tăng 29%, đạt 7,85 tỷ USD.

Trong quý, Facebook có 2,74 tỷ người dùng hàng tháng, tăng 12% so với cùng kỳ 2019. Nếu tính cả các ứng dụng khác do Facebook nắm quyền kiểm soát, gồm Instagram, Messenger và WhatsApp, lượng người dùng đạt 3,21 tỷ người, tăng 14%.

Facebook cho biết, trong quý 3, lượng người dùng sử dụng Facebook hàng ngày và hãng tháng “phản ánh mức độ sử dụng gia tăng do người dùng trên toàn cầu phải ở trong nhà và dùng các sản phẩm của chúng tôi để kết nối với những cá nhân và tổ chức mà họ quan tâm”.

Tuy nhiên, Facebook trước đó đã cảnh báo rằng khi các biện pháp giãn cách xã hội được nới lỏng, mức độ sử dụng Facebook của người dùng trên toàn cầu có thể đi ngang hoặc giảm nhẹ trong tương lai gần.

Dự báo về năm 2021, Facebook cho biết công ty sẽ tiếp tục đối mặt với “mức độ bấp bênh lớn”.

“Chúng tôi tin rằng đại dịch đã góp phần đẩy nhanh sự dịch chuyển thương mại từ ngoại tuyến sang trực tuyến, và chúng tôi đang nhận được nhu cầu gia tăng về quảng cáo nhờ sự tăng tốc này. Thương mại trực tuyến là nguồn quảng cáo lớn nhất của Facebook, nên bất kỳ thay đổi nào trong xu hướng này cũng sẽ gây trở ngại cho tăng trưởng doanh thu quảng cáo của chúng tôi trong 2021”, báo cáo của Faebook có đoạn.

Ngoài ra, Facebook cũng đề cập đến những thách thức khác, bao gồm thay đổi phần mềm iPhone có thể dẫn tới mất doanh thu quảng cáo Facebook, cũng như nhưng khó khăn về pháp lý.

Kết quả kinh doanh của Facebook được công bố một ngày sau khi Tổng giám đốc (CEO) Mark Zuckerberg của mạng xã hội lớn nhất thế giới ra điều trần trước một ủy ban thuộc Thượng viện Mỹ, cùng với CEO Jack Dorsey của Twitter và CEO Sundar Pichai của Google. Trong cuộc điều trần này, ba vị CEO đối mặt hàng loạt câu hỏi về chống độc quyền, tin giả về bầu cử, can thiệp bầu cử…

“Mặc những thách thức mà cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ mang lại, Facebook vẫn là một nền tảng được các nhà quảng cáo lựa chọn để tiếp cận với một lượng lớn khách hàng”, nhà phân tích Debra Aho Williamson của eMarketer nhận định.

Trước thềm bầu cử ở Mỹ vào tuần tới, Facebook tiếp tục chịu sự giám sát gia tăng về cách mạng này xử lý tin giả và nỗ lực của các lực lượng nước ngoài nhằm can thiệp vào cuộc bầu cử.

Theo Cafe

Thiên tai và các… nghị quyết!


Bão Molave ở Hội An, ngày 28/10/2020. Photo Reuters via MXH
Bão Molave ở Hội An, ngày 28/10/2020. Photo Reuters via MXH

Bão Molave vừa qua, nhiều nơi ở miền Trung tan hoang, cư dân chưa hoàn hồn thì lũ quét, sạt lở xảy ra dồn dập. Ba vụ sạt lở xảy ra trong 24 giờ ở tỉnh Quảng Nam (một ở xã Trà Leng, một ở xã Trà Vân cùng thuộc huyện Nam Trà My, một ở xã Phước Lộc, huyện Phước Sơn) đã chôn sống vài chục người (1). Chưa kể khoảng 200 công nhân đang thi công Thủy điện Đăk Mi 2 bị lũ cô lập ở huyện Phước Sơn, Quảng Nam (2)…

***

Quảng Nam là một trong những tỉnh dẫn đầu Việt Nam về số lượng các dự án thủy điện. Tính đến 2016, tại Quảng Nam có 10 dự án thủy điện được Bộ Công Thương phê duyệt và 32 dự án thủy điện do chính quyền tỉnh Quảng Nam phê duyệt. Đó cũng là lý do Quảng Nam nổi tiếng vì hạn hán vào mùa khô do thủy điện tích nước, động đất liên tục ở những huyện liền kề Thủy điện Sông Tranh 2…

Tháng 9 năm 2016, Thủy điện Sông Bung 2 vỡ cống dẫn dòng, hai công nhân thiệt mạng, một ngôi làng ở xã La Ê, huyện Nam Giang bị xóa sổ và nghe tin này, vài ngàn dân ở hai xã Đại Sơn, Đại Lãnh, huyện Đại Lộc vội vàng chạy lên núi lánh nạn vì đã từng suýt chết khi Thủy điện A Vương, Thủy điện Đăk Mi xả lũ… Sau tai nạn ấy, một số lãnh đạo cấp huyện ở Quảng Nam đề nghị cảnh giác với thủy điện vì… mất nhiều, được ít (3)!

Chẳng phải đến lúc ấy các viên chức hữu trách trong hệ thống chính trị, hệ thống công quyền địa phương mới nhìn ra thủy điện là phong trào mất nhiều, được ít. Trước đó ba năm, sau khi thẩm tra các công trình thủy điện, Ủy ban Khoa học – Công nghệ – Môi trường của Quốc hội Việt Nam đã cảnh báo phong trào xây dựng thủy điện tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường cả về chất lượng lẫn hủy diệt rừng (4).

Song chẳng cảnh báo, khuyến cáo nào ngăn được thủy điện. Oán thán về thủy điện do lũ lụt, hạn hán càng ngày càng trầm trọng nên tháng 3 năm 2017, Thủ tướng Việt Nam yêu cầu gia tăng kiểm soát quy hoạch, đầu tư, xây dựng, vận hành các công trình thủy điện, loại bỏ các dự án, công trình không hiệu quả, không an toàn, ảnh hưởng bất lợi tới dòng chảy, môi trường, đời sống dân chúng, buộc chủ đầu tư trồng rừng thay thế (5)…

Tuy nhiên chỉ đạo vừa kể giống như… chiếu lệ! Ngay trong năm 2017, chính quyền nhiều địa phương tiếp tục đề nghị… bổ sung nhiều dự án vào quy hoạch thủy điện và Quảng Nam tiếp tục đi tiên phong. Giữa năm 2017, Hội đồng nhân dân (HĐND) tỉnh Quảng Nam nhất trí… bổ sung bốn dự án vào quy hoạch thủy điện vừa và nhỏ ở Nam Trà My dù nhiều đại biểu không tán thành vì không cần thiết và chưa tính kỹ về tác hại (6)…

Vị trí ba vụ sạt lở đất vừa xảy ra ở huyện Nam Trà My và huyện Phước Sơn đều nằm trong khu vực bị tác động của các dự án thủy điện mà chính quyền tỉnh quảng Nam đề nghị và HĐND tỉnh Quảng Nam… nhất trí bổ sung cách nay hơn ba năm vì… quy mô nhỏ, chẳng mất bao nhiêu rừng nên ảnh hưởng đến tự nhiên và môi trường sinh thái không đáng kể!

***

Tuy mưa bão, lũ lụt, hạn hán luôn song hành với sinh hoạt của nhiều thế hệ người Việt nhưng chưa bao giờ lũ quét, sạt lở cả ở rừng núi lẫn bờ, sông, bờ biển tại Việt Nam lại nhiều và trầm trọng như 20 năm vừa qua. Đây là khoảng thời gian tương ứng với chủ trương công nghiệp hóa, hiện đại hóa để khẳng định sự ưu việt của kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

Cách nay hai năm, Bộ Nông nghiệp – Phát triển nông thôn loan báo, từ 2000 – 2015, ở Việt Nam có 250 vụ lũ quét, sạt lở. Vào thời điểm đó, Viện Khoa học địa chất và khoáng sản của Bộ Tài nguyên – Môi trường, cho biết, chỉ khảo sát 10 tỉnh vùng núi ở miền Bắc Việt Nam, đã xác định được 10.266 điểm có nguy cơ sạt lở đất, trong đó 2.110 điểm nguy cơ có khối lượng trượt đất lớn, rất lớn và đặc biệt lớn.

Chuyên gia nhiều ngành từng cảnh báo nhiều lần, lũ lụt, lũ quét, sạt lở không đơn thuần do mưa bão. Đó là hệ quả của đốn trụi rừng ở những khu vực có độ dốc lớn nên trời mưa, nước dồn vào sông, suối nhanh, nhiều hơn, đất bị phong hóa trầm trọng hơn và mức độ liên kết trong kết cấu suy giảm. Thủy điện chỉ là một trong những nguyên nhân. Cho phép tận thu đủ loại tài nguyên (khoáng sản, cát sông, cát biển,…), di dân thiếu viễn kiến và phóng tay phê duyệt đủ loại dự án, kể cả dự án giao thông bất chấp khoa học và hậu quả khiến cấu trúc địa chất biến dạng nên sạt lở xảy ra khắp nơi, cả ở đồng bằng, khu vực ven sông, ven biển.

***

Ngoài Nam Trà My, Phước Sơn, các huyện Bắc Trà My, Nam Giang, Đông Giang, Tây Giang, Tiên Phước, Quế Sơn ở Quảng Nam, Bố Trạch, Tuyên Hóa, Lệ Thủy, Minh Hóa, Quảng Ninh ở Quảng Bình, Hướng Hóa, Cam Lộ, Đăkrong, Gio Linh, Triệu Phong, Vĩnh Linh ở Quảng Trị, A Lưới, Phong Điền, Hương Thủy, Nam Đông, Hương Trà ở Thừa Thiên – Huế, Trà Bồng, Ba Tơ, Đức Phổ, Minh Long, Sơn Tây, Sơn Hà, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa ở Quảng Ngãi, Sa Thầy, Đắk Glei, Tu Mơ Rông, Kon Rẫy, Kon Plong, Ngọc Hồi, Ia H’Drai, Đăk Tô, thành phố Kon Tum, Đắk Hà ở Kon Tum cũng vừa được cảnh báo: Nguy cơ xảy ra sạt lở đang ở mức rất cao (7).

Bão Molave vừa qua, bão Yoni – trận bão thứ mười trong năm nay sắp sửa đổ vào, giống như mọi năm, hệ thống chính trị, hệ thống công quyền tại Việt Nam chỉ chờ để chỉ đạo – triển khai… tìm kiếm – cứu nạn. Trong hai thập niên vừa qua, chủ trương công nghiệp hóa – hiện đại hóa theo các… nghị quyết, chiến lược phát triển của… Bộ Chính trị, BCH TƯ đảng để xây dựng kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa tạo ra được bao nhiêu ngàn tỉ và chi phí khắc phục đủ loại hậu quả, cộng với đủ loại thiệt hại cả về tính mạng lẫn tài sản của thường dân do lũ lụt, lũ quét, sạt lở ngốn hết bao nhiêu ngàn tỉ? Có tương xứng hay không?

Năm 2012, một số chuyên gia của Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam bắt đầu thực hiện Dự án “Điều tra, đánh giá và phân vùng cảnh báo nguy cơ trượt lở đất đá các vùng núi Việt Nam” để xác lập hai loại bản đồ: Bản đồ hiện trạng trượt lở đất đai (TLĐĐ) và Bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ TLĐĐ. Sau tám năm, họ chỉ mới lập được Bản đồ hiện trạng TLĐĐ tại 22 tỉnh, thành phố và Bản đồ phân vùng cảnh báo nguy cơ TLĐĐ ở 15 tỉnh miền Bắc Việt Nam (8). Những chuyên gia này đã từng đề cập nhiều lần về việc xây dựng cơ sở dữ liệu các vùng nguy cơ, hệ thống quan trắc nhưng chẳng đến đâu vì… thiếu tiền.

Các chuyên gia địa chất cũng đã từng đề cập đến việc lắp đặt hệ thống quan trắc tự động mà theo ước đoán của họ, trị giá khoảng vài trăm triệu Mỹ kim song hệ thống chính trị, hệ thống công quyền cùng… không bận tâm, dẫu chi tiêu cho hệ thống này chẳng thấm vào đâu so với các khoản đã chi cho hệ thống… cổng chào, tượng đài, nhà hát, quảng trường! Loạt bài do Tin tức thuộc Thông tấn xã Việt Nam thực hiện hồi đầu năm ngoái về thực trạng sạt lở ở Việt Nam cho thấy… không màng là trở ngại lớn nhất đối với phòng ngừa thảm họa (9). Vào thời điểm đó, các chuyên gia đã lưu ý, ngay cả khi có đầy đủ cơ sở dữ liệu và hệ thống quan trắc tự động mà không màng thì… vô nghĩa.

Hai vụ sạt lở ở lưu vực Rào Trăng (huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế) chính là ví dụ minh họa mới nhất cho… không màng. Giữa năm ngoái, Viện Khoa học Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã từng cảnh báo, nguy cơ sạt lở ở lưu vực Rào Trăng rất cao (10) nhưng không ai màng nên không có giải pháp phòng ngừa, kế hoạch hành động nếu xảy ra thảm họa. Đó là lý do sau khi xảy ra sạt lở tại Thủy điện Rào Trăng 3, các viên chức hữu trách từ trung ương đến địa phương (Phó Tư lệnh một quân khu, Phó Văn phòng Ủy ban Quốc gia Ứng phó sự cố và thiên tai, Phó Chủ tịch tỉnh,…) mới dẫn nhau đi xem xét… hiện trường và có thêm 23 người uổng mạng vì một vụ sạt lở khác!

Mưa bão, lũ lụt, lũ quét, sạt lở ở miền Trung đã kéo dài cả tháng, dẫu thực tế chỉ ra, sự hiện diện của vô số công trình thủy điện khiến hậu quả của thiên tai càng ngày càng trầm trọng nhưng không viên chức hữu trách nào bận tâm. Thậm chí ông Trần Hồng Hà, Bộ trưởng Tài nguyên – Môi trường, còn thản nhiên bảo rằng: Thủy điện nhỏ vẫn tồn tại trong quy hoạch với những hình hài mới vì hồi tháng 2 năm nay, Bộ Chính trị đã ban hành một nghị quyết (Nghị quyết số 55-NQ/TW) về phát triển nhanh và bền vững của ngành điện đã xác định… “phát triển có chọn lọc, bổ sung một số thủy điện nhỏ và vừa, thủy điện tích năng” để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa (11)!..

Cho đến giờ này, dù muốn, ráng tìm cũng không thể thấy chỗ để bấu víu mà hy vọng rằng tiến trình phát triển ở Việt Nam sẽ thật sự bền vững vì dựa trên kiến thức, thành tựu khoa học – kỹ thuật và sự hợp lý, hợp tình như thiên hạ. Mọi thứ, kể cả giải quyết những vấn nạn liên quan tới môi trường, phòng ngừa, giảm thiểu tác hại của thiên tai vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào các… nghị quyết của Bộ Chính trị, BCH TƯ đảng. Xứ sở tan hoang, dân chúng điêu linh đến mức nào cũng không thể ngăn các… nghị quyết!

Trần Văn / VOA