Một ngày khám phá Cồn Chim

TRÀ VINH

Cồn Chim là điểm du lịch cộng đồng mới phát triển dựa trên cuộc sống thường nhật của người dân theo nguyên lý “thuận thiên”.3

Cồn Chim nằm giữa dòng sông Cổ Chiên. Để tới đây, du khách phải đến bến đò Bà Trầm hay còn gọi phà Phước Vinh – Long Hưng; gửi xe tại nhà dân rồi lên đò nhỏ thẳng qua cồn Chim. Hoặc nếu chạy xe máy qua cồn, khách phải lụy phà hai chuyến sang sông.

Cồn Chim nằm cách trung tâm thành phố Trà Vinh khoảng 15 km theo hướng quốc lộ 53 xuôi về hạ nguồn. Với diện tích 62 ha, chiều dài nhất khoảng 3 km, bề ngang nơi rộng nhất cũng chỉ tầm 500 m, cồn Chim là nơi sinh sống của 54 hộ dân với 214 nhân khẩu tính đến tháng 10/2020.

Từ tháng 3 đến tháng 9 hàng năm cù lao này bị nước mặn xâm lấn nên người dân chuyển sang nuôi tôm, cua… – những sinh vật có thể sống trong nước lợ. 6 tháng còn lại trong năm, khi có nước ngọt trở lại, người dân sẽ trồng lúa và khai thác tôm, cá, cua tự nhiên.

Qua cổng ấp, du khách sẽ nhận xe đạp để thuận tiện tham quan cù lao.

Những nếp nhà được làm bằng lá dừa nước đơn sơ hay hàng lu khạp da bò, giàn rửa chén cạnh bờ ao, chiếc xuồng ba lá buộc tạm dưới gốc dừa… Tất cả đều mang nét mộc mạc, quen thuộc của miền quê Nam bộ hiếm hoi còn sót lại.

Ẩm thực ở Cồn Chim cũng làm du khách nao lòng. Theo chia sẻ của ông Trần Minh Thanh, Phó Giám đốc Sở VHTTDL Trà Vinh, mỗi hộ dân ở đây sẽ kinh doanh một mặt hàng. Chẳng hạn như, đến Bếp xưa Cô Vân, du khách được thưởng thức chén sương sâm vò bằng tay, nhón miếng mứt dừa, uống ngụm trà hoa đậu biếc thơm lừng.

Một mâm cơm dân dã tại cồn Chim. Ngoài ra, muốn thưởng thức món bánh dừa lá mơ của cô Ba sữa hay giải khát bằng nước mát lá dứa đường phèn ở Vảy Rồng. Trong khi đó, tại vườn dừa Bé Thảo, chủ vườn tự tay chặt và mời uống khách dừa trái bằng ống hút cỏ.

Ngoài ngắm nhìn phong cảnh yên bình, khi đến Cồn Chim du khách còn có cơ hội tham gia nhiều trò chơi dân gian. Những hoạt động này tưởng chừng rất quen thuộc, gắn bó với tuổi thơ của nhiều thế hệ từ 8X trở về trước.

Du khách sẽ thích thú khi mình là diễn viên chính của nhiều hoạt động hấp dẫn, như: chơi u, chơi ô ăn quan, nhảy dây, chọi lon… hay trải nghiệm làm nông dân câu cua, đua cua có thưởng.

Người dân Cồn Chim dùng tấm lòng để đối đãi với khách du lịch. Dành một ngày nơi đây, du khách đã có đầy đủ những trải nghiệm đáng nhớ cho riêng mình, cuộc sống sẽ trở nên có ý nghĩa hơn.

Hữu Long / VNExpress

TỪ TIẾNG HÁT SÔNG HƯƠNG ĐẾN …CÔNG NGHỆ MÃI DÂM

Tranh cổ Nhật bản.

 Đặng Văn Sinh

Cách đây hơn bốn mươi năm, khi còn ngồi trên ghế nhà trường cấp III, có một lần, trong buổi ngoại khóa, chúng tôi được thầy Hoàng Bỉnh Nhu* bình bài “Tiếng hát sông Hương” của nhà thơ Tố Hữu. Thầy bị cụt một tay, người chỉ được một mẩu, đuôi mắt trái lại có mụn ruồi to đùng nhưng giảng văn thì cực hay. Dường như những khi đứng trên bục giảng, thầy đã hóa thân vào tác phẩm, để rồi, trong phút xuất thần, chuyển tải cái nhân sinh quan cộng sản của một ông râu xồm mãi bên trời Tây vào con tim ngu ngơ của đám học trò nông thôn, quần âm lịch, chân đất, vốn chưa biết gì về nạn mãi dâm.

Theo sự phân tích rất logic từ mỹ học Marx – Lenin, thầy Nhu khẳng định, cô gái sông Hương là nạn nhân của chế độ thực dân phong kiến, bị dày vò cả thể xác lẫn tâm hồn. Tuy nhiên, nỗi ô nhục ấy sẽ mất đi, người con gái vướng vào kiếp nạn ê chề sẽ được hoàn lương một khi Cách mạng vô sản thành công. Chân trời mới sắp mở ra. Những thân phận bọt bèo, lạc loài sẽ được sống trong một xã hội công bằng, hạnh phúc, đầy hoa thơm quả ngọt. Cả lớp lặng đi. Một vài bạn gái len lén lấy ống tay áo quệt nước mắt. Ôi! Sức mạnh của nghệ thuật. Học trò cảm phục thầy Nhu một thì kính phục Tố Hữu mười, bởi ông đã đem đến cho lớp trai trẻ “chân đất mắt toét” chúng tôi một cảm quan mới, một lý tưởng sáng ngời, mà chỉ trong chế độ XHCN tốt đẹp gấp triệu lần lũ tư bản “đang giãy chết” mới có.

Quả thật, bằng vào cái huyễn tượng về một tương lai xán lạn ấy, sau năm năm năm tư, Nhà nước ta đã tiến hành những cuộc tảo thanh trên quy mô lớn để bài trừ tận gốc những gì còn rơi rớt lại của nền văn hóa thực dân phong kiến trên nửa phần đất nước mà điểm nhấn của nó là nạn mãi dâm. Các đối tượng hành nghề bị công an thu gom đưa vào các nhà tù trá hình được gán cho danh xưng mỹ miều là “Trại phục hồi nhân phẩm”. Tại đây, những chị em “cải tạo” tốt còn được “ưu tiên” chuyển sang lực lượng thanh niên xung phong hoặc nông trường quốc doanh trồng chè hay cao su ở vùng sơn cước. Và thế là, chỉ sau một kế hoạch ba năm, Bộ Văn hóa miền Bắc XHCN đã hoàn thành kế hoạch triệt phá tệ nạn xã hội. “Từ ấy”… mảnh đất ngàn năm văn hiến được xem như tuyệt giống “gái bán hoa”(!?). Thật là một kỳ tích mà chỉ có những người thật sự yêu Chủ nghĩa cộng sản mới làm được.

Cũng vào thời gian này, trên các phương tiện tuyên truyền chính thống, trong đó có những tờ báo lớn, công bố số phụ nữ làm nghề mãi dâm ở thành phố Sài Gòn dưới chế độ Việt Nam cộng hòa là ba mươi vạn(!?). Tất nhiên chúng tôi tin sái cổ. Lại dám không tin báo chí của Đảng à? Có họa là tên phản động hoặc kẻ mắc chứng tâm thần phân liệt. Sau này, khi non sông đã về một mối, các nguồn thông tin không còn bị ách tắc như trước, tôi có đọc một số bài trên tờ Le Monde và BBC mới hiểu con số ấy được người ta thổi phồng ít nhất là ba mươi lần. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Phách, tính vào thời điểm những năm sáu mươi, trừ cánh mày râu, cộng với các bà già trên sáu mươi cùng các cháu gái dưới mười sáu tuổi, thì tất cả phụ nữ Sài Gòn đều làm …điếm nếu ta tin vào con số kỷ lục nặng về màu sắc chính trị kia.

Sau ba mươi hai năm giải phóng miền Nam, tức là một phần ba thế kỷ, một nửa đời người, có vẻ như những kỳ tích chống tệ nạn xã hội đã đi vào dĩ vãng, đặt dấu chấm hết cho một thời vàng son. Chưa bao giờ và chưa lúc nào nạn mãi dâm hoành hành dữ dội và đều khắp như lúc này. Không hiếm khách sạn có đường dây gái gọi . Không hiếm nhà hàng karaoke đèn mờ là động lắc thâu đem suốt sáng. Mỗi tiệm hớt tóc, gội đầu là một nhà thổ trá hình. Ngày trước “ra ngõ gặp anh hùng” thì ngày nay, mỗi khi bước chân ra đường toàn gặp lũ tham nhũng và gái bán hoa. Các Tú Ông, Tú Bà nhan nhản khắp hang cùng ngõ hẻm, nhân danh thời mở cửa lại được các anh Hai, anh Ba, anh Tư, anh Năm… ngồi ngất ngưởng trên cao bảo kê, tha hồ bóc lột đám chị em chân yếu tay mềm. Đến lúc này, thi hào Tố Hữu, con chim đầu đàn của nền thơ cách mạng Việt Nam, nếu còn sống, chắc ông sẽ phải viết lại “Tiếng hát sông Hương” với cung bậc cảm xúc mới trên đường rong ruổi “nước non ngàn dặm”…

  Ta hãy nghe lại tác giả thương hoa tiếc ngọc bằng một bài thơ kết hợp giữa lục bát truyền thống với thể loại dân ca Huế và gieo bằng vần “eo”, tạo ra một không gian nhẹ tênh, mang nét thanh thoát yêu kiều của sông Hương, đối lập hẳn với thân phận nhục nhã của cô gái làng chơi:

Em buông mái chèo

Trời trong veo

Nước trong veo

Em buông mái chèo

Trên dòng Hương Giang.

Rồi tấm lòng cộng sản vô bờ bến của ông thương cảm người con gái chót một lần lầm lỡ :

Thuyền em rách nát

Mà em chưa chồng

Em đi với chiếc thuyền không

Khi mô vô bến rời dòng dâm ô!

Nhưng điều đáng chú ý nhất là, lúc ấy, ông Phó Chủ tịch HĐBT tương lai đã thổi vào tâm hồn cô gái một ảo tưởng, tạo cho cô một niềm  phấn khích, nếu không bỏ nghề, dấn thân vào sự nghiệp cách mạng thì cũng nhẫn nại đợi thời cơ đến ngày được chiêu tuyết :

Ngày mai bao kiếp đời dơ

Sẽ tan như đám mây mờ hôm nay

Cô ơi tháng rộng ngày dài

Mở lòng ra đón ngày mai huy hoàng

 Trên dòng Hương Giang…

Hương Giang thơ mộng trong một chiều tím biếc, con đò rách nát bồng bềnh trôi mang nỗi u uất cuả một thân phận còn rách nát hơn cả nó, phút chốc như đốn ngộ bởi thứ ánh sáng lung linh của chân lý. Nhà thơ thật khéo chuyển được cảm xúc, đem cái huyễn tưởng ngoài nghìn dặm đặt vào tâm thức cô đào xứ Thần Kinh trong gang tấc.

Ngược lại với Tố Hữu lúc ấy, tám mươi năm trước (nếu tính từ thời điểm những năm ba mươi của thế kỷ XX), Nguyễn Công Trứ, cũng sau những lần xuôi đò trên sông Hương, đã không giấu giếm sự đắc ý của mình cho dù ông là một nhà nho từng được đào luyện kỹ càng trong trường học Khổng Mạnh :

Lênh đênh một chiếc đò ngang

Một cô đào Huế, một quan đại thần

Ban ngày quan lớn như thần

Ban đêm quan lớn lần mần như ma

Ban ngày quan lớn như cha

Ban đêm quan lớn ngầy ngà như con…

Chúng ta kính phục Nguyễn Công Trứ dám nói ra cái chuyện mà ngày nay các quan giấu biến như mèo giấu … “của”, bằng giọng điệu mỉa mai, tự trào cái sự hành lạc với một cô gái làng chơi cho dù có lúc ông là Tể tưởng đầu triều. Hành vi của cụ Thượng có vẻ như phi quân tử nhưng thực chất lại vô cùng quân tử. Nó hoàn toàn tương phản với phần lớn các bậc “dân chi phụ mẫu”** ngày nay, đi nhà thổ như điên, bồ bịch tùm lum, ăn cắp công quỹ thành thần nhưng lại lên mặt đạo đức giả, lúc nào cũng muốn nêu tấm gương “cần kiệm liêm chính”.

Sau những năm ép xác, nhịn thèm nhịn nhạt phục vụ chủ thuyết “Thế giới đại đồng”, nay, xã hội Việt Nam đang ở vào thời kỳ “ăn trả bữa”. Cái “thằng” quy luật tâm lý ấy lại lừng lững xuất hiện, chẳng khác gì ma dẫn lối, quỷ đưa đường, dẫn dụ các nạn nhân của nó vào “kiếp đoạn trường” trong một mê lộ quanh co đầy cạm bẫy. Chưa có bao giờ trên đất Việt thân yêu của chúng ta lại nở rộ tệ nạn mãi dâm như bây giờ. Nó hiện diện theo quy luật của dòng nước lũ, từ lâu bị chặn lại, đương nhiên là tích tụ năng lượng, đến một lúc nào đó tìm ra lối thoát, thế là “tức nước vỡ bờ” thành một cơn hồng thủy. Hiện tượng này đã được nhà thơ Trần Nhuận Minh khái quát bằng mấy câu trong bài “Thoáng” như sau :

Sách cấm xưa lòe loẹt cổng Đền Thờ

Ngõ tối bật tiếng coóc xê tanh tách

Gã trốn tù tội đánh người và khoét ngạch

Vào quán ghểnh chân làm choác bia hơi.

Còn thi sỹ Nguyễn Trọng Tạo ở bài “Quán Lý Thông” thì lại tiếp cận các cô gái “bán hoa” ở khía cạnh văn hóa :

Tôi hỏi ca ve, ca ve cười ngất

Chợt nhận ra mình giữa quán Lý Thông

Hiển nhiên, mãi dâm không chỉ dừng lại ở thành phố, thị xã, thị trấn mà từ lâu nó đã lan đến cả những vùng quê hẻo lánh. Các đức ông chồng mất nết, từ những lão già sáu bảy mươi đến lũ ranh con miệng còn hơi sữa, rủ nhau thập thò trước quán cà phê hay hớt tóc trá hình vào lúc trời còn nhập nhoạng. Không có tiền thì xúc trộm thóc của vợ bán dấm giúi, thậm chí có anh chàng còn “ký sổ nợ” hẹn đến mùa thanh toán…

Cũng như nạn tham nhũng, mãi dâm bây giờ đã trở thành một thứ văn hóa. Loại văn hóa này hình như đang được phát triển và nâng cao đến mức “đậm đà bản sắc ” tùy thuộc vào đẳng cấp xã hội của các đấng mày râu. Các quan chức là những kẻ vừa có quyền vừa có tiền luôn là “thượng đế” của những nhà chứa cao cấp. Có những ông lớn nuôi hẳn ba, bốn bồ nhí ở mấy nơi khác nhau (tất nhiên là bằng tiền chùa), để thứ bảy, chủ nhật đánh xe về thư giãn. Không hiếm các ông “đầy tớ của dân”, ban ngày thì lên diễn đàn rao giảng thiên kinh địa nghĩa về tư tưởng này, đạo đức kia nhưng ban đêm lại mò vào các động mãi dâm lăn lóc với “mấy ả mày ngài”, sáng ra mệt phờ râu trê, đến nỗi bỏ quên cả sổ tay ghi nghị quyết.

Từ môi trường xã hội cởi mở để con người thả lỏng bản tính của mình như vậy, tự nhiên hình thành một loại gái điếm cao cấp mà cách hành xử của type người này có những lúc khá ngược đời như nhà thơ Nguyễn Duy đã viết trong bài thơ “Việt Nam, nhìn từ xa tổ quốc” :

Điếm cấp thấp bán trôn nuôi miệng

Điếm cấp cao bán miệng nuôi trôn

Vật giá tăng vì hạ gia linh hồn…

Loại “ca ve” này, tất nhiên không chỉ bán phấn buôn son mà thực chất là bán buôn chính trị bằng cái “vốn tự có” của mình. Chị em biết lợi dụng thời cơ, nắm chắc tâm lý các sếp sòng, triệt để vận dụng lời dạy “vành ngoài bảy chữ, vành trong tám nghề” của tổ sư Tú Bà, để len vào bộ máy công quyền. Chiêu “mỹ nhân kế”, do chính các “ả mày ngài” giăng bẫy, đã có không ít trường hợp thành công, thậm chí còn được bổ nhiệm vào những chức vụ trọng yếu, cho dù loại hình hoạt động duy nhất của chị em chỉ là …trên giường.

Nhà nước CHXHCN Việt Nam chẳng bao giờ công bố con số phụ nữ làm nghề mãi dâm, nhưng đến giờ này, theo những nguồn tin của một vài tổ chức phi chính phủ thì có thể đã đến cả chục vạn. Phần lớn trong số này là những cô gái còn rất trẻ đều có gốc gác nông thôn, thất học, không nghề nghiệp, bỏ nhà lên thành phố làm gái bán hoa, sau một vài năm kiếm được chút vốn thì hoàn lương, về quê lấy chồng. Đây là đối tượng dễ bị các Tú Ông, Tú Bà hành hạ, bóc lột nhất. Các cô thường xuyện bị chủ ăn quỵt sau mỗi lần đi khách, nếu có biểu hiện phản ứng lập tức bị bọn ma cô, đầu gấu “thượng cẳng chân hạ cẳng tay”, đành nhắm mắt buông xuôi mặc dòng đời đưa đẩy cho đến lúc thân tàn ma dại. Cũng phải kể đến đội ngũ “Ô sin” trong chương trình xuất khẩu lao động sang Đài Loan. Một lượng không nhỏ người hầu gái này chấp nhận hành nghề mãi dâm nhằm mục đích thu ngoại tệ qua các công ty môi giới. Có trường hợp, một “Ô sin” buộc phải đáp ứng nhu cầu tình dục cho cả gia đình, thậm chí, để giảm bớt chi phí, gã chủ nhà còn rủ thêm một vài anh hàng xóm “đánh ké”. Tất nhiên họ không được ăn cả mà thường là phải chia năm sẻ bảy dưới danh nghĩa “lệ phí” hoặc thuế cho các công ty lừa đảo núp dưới những cái tên rất ấn tượng, mặc dù các khoản thu ấy chẳng bao giờ được chuyển vào ngân sách nhà nước.

Loại mạt hạng nhất là là dịch vụ lấy chồng Tàu Đại lục qua các tổ chức buôn bán phụ nữ đang hoành hành gần như công khai từ hai chục năm qua. Không hiếm những nàng quá lứa nhỡ thì được bọn cò mồi tân trang, qua biên giới bỗng nhiên thành đắt giá. Có điều rất ít trường hợp kiếm được tấm chồng tử tế. Đa số các cô bị đưa đến những nơi xa xôi hẻo lánh vùng dân tộc thiểu số, cuộc sống còn lạc hậu, mông muội. Ngôn ngữ bất đồng, thân gái dặm trường, thậm chí còn bị bán chuyền tay qua vài ba ông chủ để rồi cuối cùng lọt vào một nhà chứa nào đó nơi đất khách, liệu còn có dám nghĩ đến ngày về cố hương?

Như trên đã nói, cũng như tệ tham nhũng, mãi dâm ở Việt Nam đã trở thành một thứ văn hóa, nếu nói theo các nhà xã hội học, hay một thứ công nghệ, nếu nói theo thuật ngữ của các nhà kinh tế học. Cái đáng bàn ở đây là Đảng và Nhà nước dứt khoát không thừa nhận. Kể cũng đúng thôi. Nhà nước ta là nhà nước XHCN, lấy chủ nghĩa Marx – Lenin làm kim chỉ nam. Thừa nhận loại hoạt động “đồi trụy” này thì còn gì là thể diện? Vì lẽ đó, tuy là một thực thể tồn tại khách quan, là thị trường hoạt động rất sôi nổi và đầy màu sắc, nhưng mãi dâm bị vứt ra ngoài lề đường, sống vất vưởng như những cô hồn phiêu bạt, không bị chi phối bởi bất cứ chế tài nào.

Lịch sử cho biết, mãi dâm, với tư cách là một loại hình hoạt động tham gia vào cơ cấu xã hội đã có từ rất lâu, chí ít ra là từ nền văn minh Hy Lạp, La Mã, Ai Cập, Xuân thu Chiến quốc… Như vậy, mãi dâm là hiện tượng xã hội, chính quyền khôn ngoan là chính quyền biết cách kiểm soát thông qua chế tài chứ không thể triệt tiêu nó. Còn vì hệ ý thức mà sĩ diện, bỏ rơi nó là thiếu sáng suốt, sẽ dẫn đến những hậu quả khôn lường.

Trước năm 1954, chắc chắn số lượng đĩ điếm trên lãnh thổ Việt Nam không đáng là bao nhưng người Pháp đã có đạo luật rõ ràng cho những đối tượng hành nghề này. Các chính quyền địa phương quản lý chị em bằng môn bài đồng thời buộc các chủ chứa đóng thuế. Mặt khác, nhằm bảo vệ sức khỏe cho gái mãi dâm, tránh tình trạng gieo rắc bệnh hoa liễu, nhà nước bảo hộ còn  xây nhà thương chuyên chữa bệnh phụ khoa. Ai không tin điều này xin đọc phóng sự Lục xì của văn hào Vũ Trọng Phụng thì sẽ rõ. Về một mặt nào đó, có thể nói, người Pháp, tuy là thực dân nhưng cũng có một số chính sách nhân đạo. Trong bộ tiểu thuyết Ông cố vấn của nhà văn Hữu Mai có đoạn Ngô Đình Diệm vi hành ra đường phố Sài Gòn. Ngồi trong xe hơi quan sát cuộc sống dân tình, Tổng thống bị các cô gái bán hoa xúm vào chèo kéo, sau khi về dinh Gia Long, được cận vệ nói rõ sự thật, ông cho gọi Tổng Giám đốc Nha cảnh sát Đô thành phải triệt hết các ổ mãi dâm, làm trong sạch đường phố. Em ruột ông, cố vấn chính trị Ngô Đình Nhu, người từng viết tác phẩm “Chính đề Việt Nam” nổi tiếng, không đồng tình với biện pháp trên. Ông ta nói đại ý rằng, một nhà nước dân chủ, văn minh phải chấp nhận hoạt động mãi dâm, điều quan trọng là phải biết cách kiểm soát nó.

Thực trạng mãi dâm ở Việt Nam đã trở thành quốc nạn phát triển theo kiểu phản ứng dây chuyền vì nó chưa bao giờ được nhìn nhận như một nguy cơ làm tổn thương dân tộc, băng hoại đạo đức, phá vỡ những giá trị văn hóa tốt đẹp bằng nguy cơ “diễn biến hòa bình” thường trực trong ý thức của các nhà lãnh đạo quốc gia. Mãi dâm bị thả nổi thực chất là môi trường béo bở để các quan chức tham nhũng đua nhau hành lạc bằng tiền thuế của dân và lũ đệ tử của thần Bạch My kiếm những món lợi  kếch xù trên thân xác người phụ nữ. Đó là thứ quan hệ hai chiều trong một liên minh ma quỷ luôn hành xử như những băng đảng của thế giới tội phạm ngầm. Đại dịch HIV/AIDS đang phát triển với tốc độ chóng mặt, trong khi ấy nạn mãi dâm bị chính quyền thả nổi triền miên, thử hỏi, đến thời điểm này chúng ta đã có bao nhiêu người nhiễm căn bệnh thế kỷ?

Sáu mươi chín năm đã qua kể từ khi “Tiếng hát sông Hương” ra đời, giờ, mỗi khi đọc lại tôi vẫn còn nghe văng vẳng đâu đây lời bình đầy cảm xúc của thầy Hoàng Bỉnh Nhu cho dù ông đã thành người thiên cổ. Ông chết tức tưởi sau những năm liệt giường vì tai biến mạch máu não. Cô Hoàng Lệ Chi, con gái út của thầy bỏ học giữa chừng bởi nhà nghèo, có bao nhiêu tiền dồn vào thuốc thang cho bố, đành phải từ biệt bà mẹ già mắc chứng quáng gà, ra Hà Nội làm nghề rửa bát thuê. Và rồi đây liệu em có thoát khỏi kiếp đoạn trường?

03 / 5 / 2007

Đ.V.S.

Chú thích:

*Tên thầy đã được đổi

** Dân chi phụ mẫu: Quan chức là cha mẹ dân, lấy ý một đoạn trong “Kinh thi”:

《詩》云:「樂只君子民之父母」民之所好好之民之所惡惡之此之謂民之父母

Thi vân: “lạc chỉ quân tử, dân chi phụ mẫu.” Dân chi sở hảo hảo chi, dân chi sở ố ác chi, thử chi vị dân chi phụ mẫu. 

Kinh Thi nói: “Vui thay người quân tử,  là cha mẹ của dân”. Điều gì dân thích,  thì mình thích,  điều gì dân ghét,  thì mình ghét. Như vậy thì gọi là cha mẹ dân. (Thi. Tiểu nhã. Nam Sơn hữu đài,  chương 2,  câu 3-4).

@ Tễu Blog

Cơn ác mộng của Albert Einstein

CƠN ÁC MỘNG

ALBERT EINSTEIN

Nguyễn Xuân Xanh giới thiệu

Mục đích của giáo dục không phải sản xuất ra các thợ may giỏi, thợ giầy giỏi, người buôn bán giỏi, hay chiến sĩ giỏi, mà để làm cho ra các thợ may, thợ giầy, doanh nhân và chiến sĩ trước nhất thành người, theo nghĩa cao quý nhất của danh từ.

Do đó, mục tiêu của tất cả giáo dục và giảng dạy là, và không gì khác hơn, sự phát triển hài hòa của các tài năng và năng lực nằm trong bản chất con người.

PESTALOZZI

DẪN NHẬP

Bài viết ngắn này của Einstein, thực hiện theo yêu cầu của nhà báo, được đăng trên tờ Berliner Tageblatt của Berlin ngày 25/12 năm 1917, phản ảnh một phần quan điểm giáo dục nhân bản của ông, quan điểm dù người ta có chia sẻ hay không trong thời đại sôi nổi này, nhưng đã toát ra từ một con người được xem như một ‘tài năng hoàn vũ’ của thế giới. Quan điểm giáo dục của ông hẳn có sự liên hệ mật thiết với sự phát triển tài năng đặc biệt của ông.

Giáo dục nhân bản ngày nay chỉ còn là “của hiếm”. Những đóa hoa tinh tế và lộng lẫy khó nở và giữ lâu trong một nhà kính nóng bỏng của không khí chạy đua toàn cầu, trong lãnh vực giáo dục cũng như kinh tế. “Tôi tin rằng sở thích vật lý của tôi hình thành vào thời điểm này”, Einstein kể lại, tức là thời điểm khi ông lần đầu tiên hưởng được lối giáo dục nhân bản không nhồi nhét, không học thuộc lòng ở Thụy Sĩ, theo phương pháp của nhà cải cách giáo dục Thụy Sĩ Johann Heinrich Pestalozzi, nơi ông tìm thấy một môi trường thích hợp cho những khả năng phát triển của ông một cách tự nhiên như trời sinh. Ông viết: “Tôi nghĩ người ta có thể làm mất đi tính háo ăn của một con thú ăn thịt sống nếu cứ bắt nó phải ăn dưới roi vọt, ngay cả khi nó không đói, đặc biệt khi người ta tự chọn cho nó những thức ăn dưới áp lực đó.” Và “Sự phát triển khả năng tổng quát nhằm tư duy và phán đoán tự lập nên luôn luôn được đặt lên hàng đầu chứ không phải sự tích luỹ của kiến thức chuyên môn”.

Con người chỉ thật biết những sở thích, ham muốn của mình khi được sống trong sự tự do không bị cưỡng ép và câu thúc. Chỉ trong tự do, con người mới nghe được ‘tiếng lòng’ của mình. Rồi những kỳ thi tốt nghiệp ở đại học lại đến với ông chẳng có gì vui: “Để chuẩn bị cho các kỳ thi người ta phải tự nhồi nhét hết tất cả cái mớ hỗn độn này vào người, dù muốn hay không. Sự cưỡng bách này tác động thật khủng khiếp đến nỗi sau các lần thi tốt nghiệp đã vượt qua, mọi sự suy nghĩ về các vấn đề khoa học đã trở nên chán ngán đối với tôi một năm liền.”

Đoạn đường sau đó của ông là giai đoạn bùng nổ tài năng trọn vẹn, lúc ông sống trong tự do, dù phải chật vật đi kiếm sống bằng nghề tay trái ở Sở Sáng chế Bern, nhờ đó ông đã phát triển tài năng rất đa dạng của ông. Việc bước lên đỉnh cao vinh quang sau đó chỉ là kết quả chứ không phải mục tiêu.

NXX

Tháng 9, 2016

ALBERT EINSTEIN, CƠN ÁC MỘNG (1917):

Tôi cho rằng kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông (tú tài) sau những năm học bình thường không những vô ích mà còn tai hại. Vô ích là vì tập thể thầy cô của một trường không nghi ngờ có thể đánh giá được học lực của một người trẻ đã theo học trường nhiều năm. Ấn tượng mà các thầy cô đã thu được từ một học sinh trong thời gian theo học, cộng thêm số lượng ắt hẳn lớn các bài làm mà mỗi học sinh phải thực hiện, tạo nên một cơ sở đầy đủ để đánh giá một học sinh, tốt hơn kết quả mà một kỳ thi được thực hiện cẩn thận có thể mang lại.

Tôi cũng cho rằng kỳ thi tú tài là tai hại vì hai lý do. Nỗi sợ hãi thi cử cũng như khối lượng bài vở lớn phải học thuộc lòng gây tai hại ở mức độ lớn cho sức khỏe của nhiều con người trẻ. Sự thật quá quen thuộc này không cần một sự lý giải chi tiết. Tuy nhiên tôi muốn nhắc đến sự thật đã được biết tới, rằng nhiều con người trong nhiều lãnh vực nghề nghiệp rất khác nhau, những người mà trong đời họ tượng trưng cho “tính cách mạnh mẽ của đàn ông”, và không hề có thể bị liệt kê vào danh sách những người thần kinh yếu, những người đó đã bị các cơn ác mộng gây tác hại cho tới những năm về sau mà nguyên nhân bắt nguồn từ cuộc thi tú tài.

Kỳ thi tú tài cũng còn gây tác hại vì lý do nó hạ thấp trình độ học trong những năm cuối ở nhà trường. Thay cho việc nghiên cứu nội dung các đề tài học là một loại huấn luyện ít nhiều có tính hình thức với các học sinh cho kỳ thi; thay cho việc học theo chiều sâu là một loại tập luyện hình thức với mục đích tạo cho lớp học một vẻ hào quang nhất định trước các vị giám khảo.

Cho nên hãy hủy bỏ kỳ thi tú tài!

Cơn ác mộng của Albert Einstein
Bài báo của Einstein.
Cơn ác mộng của Albert Einstein
Einstein năm 17 tuổi.

Đăng lại từ Rosetta.vn
Mời độc giả ghé thăm để tìm hiểu thêm các bài viết của Nguyễn Xuân Xanh.

Nguyễn Xuân Xanh, sinh năm 1942, du học tại Cộng Hòa Liên Bang Đức từ 1966, ngành lý thuyết xác suất. Anh đã biên soạn sách và hợp tác với nhiều ngòi bút khác trong một số kỷ yếu khoa học :– 2004 : Nước Đức thế kỷ thứ 19. Những thành tựu khoa học và kỹ thuật. Nxb TP HCM.-2006 : Kỷ yếu GS Đặng Đình Áng (nhà toán học hiện đại đầu tiên phía Nam). Nxb Tri Thức.-2007 : Sách EINSTEIN, nxb Tổng Hợp TP HCM.-2007 : Kỷ yếu GS Hoàng Tuỵ. Nxb Tri Thức/ Phương Nam.-2008 : Kỷ yếu Max Planck, kỷ niệm 150 năm ngày sinh. Nxb Tri Thức.-2009 : Kỷ yếu 400 năm thiên văn và Galilei; 150 năm Thuyết tiến hoá và Darwin. Nxb Tri Thức.-2011: Kỷ yếu Đại học Humboldt 200 Năm. Nxb Tri Thức.

Đằng sau nỗ lực ‘đảo chính’ chống lại tổng thống Trump

Hoa Kỳ đang trong một cuộc khủng hoảng hiến pháp. Nó bắt đầu vào ngày đắc cử của Tổng thống Trump, khi các quan chức không được bầu vận động chống lại nhiệm kỳ tổng thống của ông. Đây là một cuộc khủng hoảng trong nhánh hành pháp, gây ra bởi các quan chức cấp dưới, những người coi mình không phải chịu trách nhiệm trước tổng thống. Trên thực tế, họ đã thành lập một nhánh chính quyền thứ tư – một bộ máy quan liêu thường trực vô trách nhiệm.

Bằng chứng công khai đầu tiên về cuộc nổi dậy bắt đầu với bản ghi bị rò rỉ về cuộc điện thoại của ông Trump với Tổng thống Mexico Enrique Peña Nieto vào ngày 27 tháng 1 năm 2017 và với Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull vào ngày hôm sau. Như Ủy ban An ninh Nội địa Thượng viện đã báo cáo, chính quyền Trump đã gặp khó khăn với 62 vụ rò rỉ có thể gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia trong vòng 125 ngày đầu tiên, so với 9 vụ rò rỉ như vậy dưới thời George W. Bush và 8 vụ rò rỉ dưới thời Barack Obama.

Vào năm 2019, một “người tố cáo” đã tiết lộ chi tiết cuộc gọi điện thoại của ông Trump với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Điều này thúc đẩy cuộc luận tội chống lại ông Trump vào tháng 12.

Giữa những ví dụ về cuộc nổi loạn chống lại tổng thống, các quan chức tham nhũng trong Cục Điều tra Liên bang — và dựa trên những tiết lộ gần đây, dường như còn có các bộ phận khác của cộng đồng tình báo — đã sử dụng quyền lực của họ để phá hoại chính quyền. Hành động của họ có thể được gọi là một nỗ lực đảo chính— như luật sư của người tố cáo vụ Ukraine, Mark Zaid, đã miêu tả trong một tweet ngày 30 tháng 1 năm 2017: “#đảo chính đã bắt đầu. Bước Đầu tiên của nhiều bước. #nổi loạn. #luận tội cuối cùng sẽ diễn ra.”

Trong cuộc khủng hoảng hiến pháp này, nhiều nhà báo đã tiếp tay cho những kẻ chủ mưu bằng cách từ bỏ thậm chí cả sự khách quan giả vờ và cho rằng ông Trump gây ra mối đe dọa nghiêm trọng cho đất nước. Các thành viên báo chí này sẵn sàng tiếp nhận những thông tin rò rỉ vốn đã tạo ra và duy trì dòng quan điểm sai lệch rằng chiến dịch tranh cử của Trump đã thông đồng với Nga. Không một thành viên nào của giới báo chí bóc trần những thông tin sai lệch này. Họ biết ai là kẻ rò rỉ và chủ mưu; nhưng họ sẽ không nói cho bạn biết.

May mắn thay, có những người đang làm việc để đưa sự thật ra ánh sáng. Cựu Chủ tịch Ủy ban Tình báo Hạ viện Devin Nunes, Tổng chưởng lý William Barr, cựu Quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia Richard Grenell, người kế nhiệm của ông, John Ratcliffe và ủy ban của tôi, cùng với Ủy ban Tài chính và Uỷ ban Tư pháp Thượng viện, đang làm việc để giải mật các thông tin quan trọng và đưa chúng ra công khai. Thật không may, việc khám phá sự thật không hề dễ dàng và có thể không còn nhiều thời gian. Nếu Joe Biden đắc cử tổng thống, sự thật có thể bị che giấu mãi mãi.

Đây là những gì chúng ta biết cho đến nay: Vào ngày 5 tháng 7 năm 2016, Giám đốc FBI khi đó là James Comey đã vượt quá quyền hạn của mình và công khai minh oan cho Hillary Clinton trong khi chỉ trích hành vi của bà. Cùng ngày tại London, FBI đã gặp Christopher Steele (cựu nhân viên tình báo MI6 của Anh, người sau đó đã thành lập một cơ quan tình báo tư nhân đóng tại London – NBT), tác giả của bộ hồ sơ chống Trump hiện đã bị bóc trần.

Các cơ quan tình báo Hoa Kỳ nhận được báo cáo rằng người Nga tin rằng Hillary Clinton đã thông qua một kế hoạch vào ngày 26 tháng 7 năm 2016, nhằm “khuấy động một vụ bê bối” bằng cách gắn Trump với việc Nga hack máy chủ email của Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ. Sau đó, Giám đốc CIA John Brennan đã trình bày cho Tổng thống Obama về báo cáo này. Cũng vào ngày 26 tháng 7, một “chính phủ nước ngoài thân thiện” đã cung cấp cho đại biện Đại sứ quán Hoa Kỳ ở London thông tin rằng George Papadopoulos (cựu thành viên ban cố vấn chính sách đối ngoại cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Donald Trump – NBT) “ám chỉ nhóm của Trump đã nhận được một số gợi ý” rằng Nga có thể tung ra thông tin gây tổn hại cho chiến dịch tranh cử của Clinton, theo báo cáo tháng 12/2019 từ Tổng thanh tra Bộ Tư pháp.

Vào thời điểm đó, theo các báo cáo công khai, Gina Haspel, hiện là giám đốc CIA, là trưởng văn phòng CIA ở London. Vào ngày 31 tháng 7 năm 2016, FBI đã mở cuộc chiến dịch Crossfire Hurricane để điều tra về chiến dịch tranh cử của Trump, dựa trên các thông tin liên quan đến Papadopolous.

FBI đã nhận được các báo cáo ban đầu của Steele vào ngày 5 tháng 7 năm 2016. FBI nhanh chóng nhận ra rằng hồ sơ của Steele là một nghiên cứu do Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ và chiến dịch tranh cử của Clinton biên soạn và trả tiền. Đến tháng 10 năm 2016, FBI biết rằng một trong những nguồn tin của Steele làm việc cho các cơ quan tình báo Nga. Vào tháng 12 năm 2016, FBI biết được rằng nguồn tin chính của Steele là một người mà họ đã điều tra vào năm 2009 vì nghi ngờ là điệp viên của Nga.

Vào tháng Giêng năm 2017, FBI đã phỏng vấn nguồn tin chính, người đã mô tả thông tin của mình là kiểu trò chuyện mà bạn thường có “với bạn bè khi uống bia”. Cũng trong khoảng thời gian đó, FBI nhận được tin tình báo rằng hồ sơ của Steele chứa các thông tin sai lệch của Nga. Tuy nhiên, vào tháng 3 năm 2018, FBI đã báo cáo với Ủy ban Đặc biệt Thượng viện về Tình báo rằng các thông tin trong hồ sơ của Steele là đáng tin cậy.

Chúng ta đã đi tới thời điểm của sự thật. Trong nhiều năm, những nỗ lực của chúng tôi nhằm thu thập tài liệu và lời khai từ các cơ quan tình báo liên bang, bao gồm FBI và CIA, đã bị thất bại. Hiện ông Trump đã ủy quyền cho cácquan chức cấp dưới giải mật và cung cấp mọi thông tin liên quan đến các cuộc điều tra của chúng tôi. Họ sẽ tuân thủ chỉ thị của ông, hay cuộc nổi dậy sẽ tiếp tục? Chúng ta sẽ nghe thấy những tiếng hú hét rằng tổng thống đang chính trị hóa các cơ quan này và đe dọa an ninh quốc gia. Nhưng đâu mối là mối đe dọa lớn hơn đối với nền dân chủ của chúng ta,  tính minh bạch, hay sự tiếp tục che đậy một nỗ lực đảo chính chống lại một tổng thống được bầu hợp lệ?

Ron Johnson, thành viên Đảng Cộng hòa, là thượng nghị sĩ đại diện bang Wisconsin và là chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa và các Vấn đề Chính phủ.

Người dịch: Trần Hùng / Nguồn: Ron Johnson, “An American Coup Attempt”, The Wall Street Journal, 08/10/2020.

Theo NghiencuuQuocte