Quán cà phê ‘quay ngược thời gian’

Quán cà phê gợi nhắc về Hà Nội những năm 90 của thế kỷ trước, với cách bài trí còn lưu dấu kỷ niệm với nhiều người.

Nằm trong một con ngõ nhỏ trên đường Láng Hạ, quán cà phê khó nhận biết nếu đi ngoài đường. Nhưng dường như, góc quán yên bình đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều người.

Mang tên gọi Cư xá, quán cà phê nằm trong căn hộ tầng một của khu nhà tập thể cũ. Với nhiều người, không gian gần gũi thân thương ấy gắn với những kỷ niệm về thuở thơ ấu.

Không gian quán được bài trí tái hiện khung cảnh của những năm 1990, khi thế hệ 7x, 8x đang học cấp 1, 2.

Quán không rộng nhưng vẫn thoáng đãng nhờ những ô cửa sổ. Bên trong là tường vôi, gạch bông, gạch hoa gió cùng những bộ bàn ghế kiểu cũ đơn sơ, mộc mạc

Quán là nơi nhiều du khách hoài niệm về một thời, là nơi hò hẹn của những người thích sự yên bình, tĩnh lặng và thời gian trôi chậm.

Những chiếc tủ, bàn ghế gỗ cùng đệm hoa, cách trang trí tường bằng tranh ảnh là những đặc trưng trong những ngôi nhà phố cách đây khoảng 30 năm.

Những bức ảnh thần tượng trước kia cùng đài cassette được sưu tập kỳ công.

Xe đạp và bị cói – những vật dụng quen thuộc của đời sống những năm tháng ấy.

Máy chơi game và cờ tướng, những bộ môn giải trí cho trẻ em, thanh thiếu niên trước khi công nghệ hiện đại trở nên phổ biến.

Giá cà phê ở đây là 30000 đồng/ cốc, được tặng kèm món bỏng ngô – món quà xa xưa của những đứa trẻ thời đó.

Hà Thành / VNExpress

Ai cũng sợ lộ thông tin cá nhân, nhưng bạn có biết lộ dữ liệu ADN sẽ gây ra hậu quả như thế nào không?

Ai cũng sợ lộ thông tin cá nhân, nhưng bạn có biết lộ dữ liệu ADN sẽ gây ra hậu quả như thế nào không?

Hình minh họa

Sự phát triển của công nghệ ngày nay làm nảy sinh không ít rắc rối phức tạp. Việc để lộ thông tin đặc biệt như gen di truyền là một trong những điều như vậy.

Xét nghiệm ADN có lẽ đã không còn là điều quá xa lạ với chúng ta, tuy nhiên việc để lộ kết quả ấy có nguy hại không thì lại ít người nghĩ tới.

Người sở hữu thông tin này có thể dùng nó vào những gì? Và liệu điều đó có phải lúc nào cũng xấu không? Hãy cùng tìm hiểu nhé!

Từ lộ ADN dẫn đến bị lộ danh tính

Trên thực tế, các cơ sở xét nghiệm chỉ sử dụng một phần vô cùng nhỏ, ước tính khoảng 0.02% từ bộ ADN đồ sộ của khách hàng để thí nghiệm mà thôi. Nghĩa là dù ai đó có lấy được thì cũng không thể tiến hành nhân bản vô tính người đó như trong phim đâu.

Tuy vậy, đây thường là những dữ liệu quan trọng, tiết lộ nhiều đặc điểm nhận dạng của người xét nghiệm. Từ đây, họ hoàn toàn có thể biết bạn trông như thế nào, thậm chí nhận dạng được người nhà của bạn nữa.

Cứ cố gắng bảo mật tên tuổi, địa chỉ của mình bao nhiêu tùy thích – các công cụ giải mã gen không cần đến những thông tin đó để biết bạn là ai.

Thế giới đã có những nơi cảnh sát sử dụng ADN tìm được ở hiện trường vụ án và quyền truy cập vào dữ liệu của các công ty cung cấp dịch vụ xét nghiệm để tìm ra gợi ý về thủ phạm hoặc nhân chứng. Tiềm năng là có thật, hệ quả ra sao chỉ còn cần phải xem người lấy được thông tin của bạn sử dụng nó thế nào mà thôi.

ADN – mỏ vàng của làng nghiên cứu

Dữ liệu ADN cũng như bất kì một thông tin nào khác, đều có thể đem bán lấy tiền. Từ kết quả xét nghiệm, người ta có thể biết được bạn dễ mắc bệnh gì, đang mắc bệnh gì, gia đình bạn có bệnh di truyền nào không,…

Ai cũng sợ lộ thông tin cá nhân, nhưng bạn có biết lộ dữ liệu ADN sẽ gây ra hậu quả như thế nào không? - Ảnh 1.

Năm 2018, 23andMe – một công ty công nghệ sinh học tại California, Mỹ đã công khai bán dữ liệu di truyền của rất nhiều khách hàng với giá 300 triệu đô cho gã khổng lồ ngành dược phẩm GlaxoSmithKline. Tất nhiên người phát ngôn của những công ty này tuyên bố rằng việc đó đã được chủ dữ liệu cho phép, và thông tin chỉ được sử dụng vào mục đích nghiên cứu mà thôi.

Lí do họ đưa ra là các nghiên cứu không quan tâm đến dữ liệu gene trên góc độ cá nhân mà thực tế trọng số lượng hơn vì mẫu nghiên cứu lớn dễ cho kết quả chính xác, cũng như sẽ đẩy nhanh tiến độ nghiên cứu. Tuy nhiên, sau đó lượng tài nguyên khổng lồ này sẽ được bên thứ 3 xóa đi hay lưu trữ để dùng vào mục đích nào khác thì… không ai nói.

Các công ty bảo hiểm hưởng lợi

Nếu có ngành nào được lợi nhiều nhất từ loại dữ liệu đặc biệt này, đó hẳn phải là ngành bảo hiểm. Họ có thể phát hiện xu hướng bệnh tật của chủ hợp đồng, và từ chối chi trả cho các bệnh đó.

Ai cũng sợ lộ thông tin cá nhân, nhưng bạn có biết lộ dữ liệu ADN sẽ gây ra hậu quả như thế nào không? - Ảnh 2.

May sao, hiện nay phần lớn các hệ thống luật pháp trên thế giới đều có quy định bảo mật nhằm bảo vệ quyền lợi cho người sử dụng dịch vụ xét nghiệm.

Chẳng hạn, Mỹ có Đạo luật chống phân biệt đối xử dựa trên thông tin di truyền 2008, trong đó quy định cấm các hãng bảo hiểm mua bán mẫu hay dữ liệu gene; cấm loại trừ, tăng giá bảo hiểm đối với người hoàn toàn khỏe mạnh dựa trên; cấm các chủ lao động ra quyết định về vấn đề chức vụ hay sa thải,… dựa trên phân tích ADN.

Tuy nhiên, cánh tay của pháp luật không thể với tới mọi ngóc ngách của xã hội, và những tiêu cực vẫn hoàn toàn có thể xảy ra. Chính vì vậy, vấn đề có nên xét nghiệm ADN hay không hiện nay vẫn còn là băn khoăn của rất nhiều người.

Bí mật đời tư có thể bị công khai

Nhiều người muốn sở hữu mẫu ADN của người khác vào mục đích kiểm tra quan hệ máu mủ, tình trạng sức khỏe,… Bạn nghĩ sao nếu một thông tin nhạy cảm như bí mật về huyết thống giữa hai người nào đó bị lọt vào tay người ngoài? Nếu chủ tịch một tập đoàn lớn bị tiết lộ tình trạng sức khỏe và khiến công ty rơi vào khủng hoảng, liệu đó có phải một điều tốt?

Ai cũng sợ lộ thông tin cá nhân, nhưng bạn có biết lộ dữ liệu ADN sẽ gây ra hậu quả như thế nào không? - Ảnh 4.

Các công ty xét nghiệm dĩ nhiên có biện pháp bảo vệ dữ liệu của mình, ta cũng có thể yêu cầu họ xóa bỏ hoàn toàn thông tin và tiêu hủy mẫu vật. Thế nhưng những trường hợp tống tiền, làm nhục, khủng bố tinh thần… người khác chỉ vì một mẫu ADN bị đánh cắp là hoàn toàn có.

Sự phát triển của công nghệ ngày nay làm nảy sinh không ít rắc rối phức tạp. Việc để lộ thông tin đặc biệt như gene di truyền nằm trong số đó. Mặc dù không phải lúc nào cũng tiêu cực, nhưng có lẽ chuyên gia nào cũng sẽ khuyến cáo bạn rằng cần xem xét thật kĩ các điều khoản trước khi kí vào thỏa thuận với các công ty xét nghiệm.

Đừng chỉ coi bản hợp đồng là một tờ giấy, một thủ tục rườm rà cần ta phải trải qua. Bởi vì rất có thể sau này khi chuyện không may xảy ra, đó lại chính là vị cứu tinh, là người bảo vệ quyền lợi cho ta đấy!

Theo Trithuctre

VÌ SAO TT TRUMP PHẢI ĐỐI MẶT VỚI QUÁ NHIỀU THÙ TRONG GIẶC NGOÀI?

Tổng thống Donald Trump là một hiện tượng chính trị lạ lùng chưa từng có trong lịch sử Hoa Kỳ. Ông chưa từng kinh qua bất cứ một chức vụ nào, cho dù là chức vụ nhỏ bé trong sự nghiệp của một chính trị gia.

Ông là một nhà tài phiệt với hồ sơ “chính trị” là con số 0 tròn trĩnh, lại thẳng tiến một mạch vào Nhà Trắng, bỏ sau lưng những đối thủ chính trị sừng sỏ như cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton hay Thượng nghị sĩ lừng danh John McCain. Giới chính trị, học thuật và truyền thông “tiên đoán” rằng, với một vị Tổng thống “không biết gì về chính trị”, Donald Trump sẽ làm nước Mỹ tan nát và khiến thế giới lanh tanh bành.
Nhưng sau hơn ba năm “cầm lái” nước Mỹ, Tổng thống Donald Trump không những không làm nước Mỹ tan nát mà lại trở nên hùng cường với những kỳ tích, như sự bùng nổ việc làm đáng kinh ngạc (tạo ra 7 triệu việc làm), thị trường chứng khoán liên tục tăng ở các mốc kỷ lục, chỉ số Nasdaq lần đầu tiên vượt mốc 9.000 điểm – ghi nhận đỉnh cao kỷ lục mọi thời đại, tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trong hơn nửa thế kỷ qua…
Tổng thống Trump cũng xây dựng lại quân đội hùng mạnh, thiết lập một lực lượng thẩm phán tài ba, cải cách tư pháp hình sự, cắt giảm thuế mang tính lịch sử, loại bỏ bảo hiểm y tế cá nhân bắt buộc; thành lập binh chủng mới trong Quân đội Hoa Kỳ kể từ năm 1947 – Lực lượng Không gian Hoa Kỳ và đưa nước Mỹ trở thành Nhà sản xuất năng lượng lớn nhất thế giới.

Có thử thách nào tệ hại hơn đối với một Tổng thống Mỹ khi phải đối mặt với thủ tục bị luận tội và truất phế. Sau hơn 2 tháng điều tra với khoảng 12 cuộc điều trần công khai và 15 cuộc điều trần kín, với bản báo cáo dài hơn 300 trang của Ủy ban Tư pháp Hạ viện, cùng cuộc “tổng tấn công” của hàng loạt báo chí truyền thông cánh tả, người ta lo ngại Tổng thống Trump sẽ bị “rối trí” mà “gục ngã”.

Tuy nhiên, với một con người từng trải qua nhiều năm thăng trầm với “đế chế” TRUMP, thủ tục luận tội chỉ là “cú thôi sơn” trong một chuỗi những cáo buộc mà ông phải hứng chịu từ các đối thủ chính trị kể từ khi ông trở thành ông chủ Nhà Trắng. Như một võ sĩ kiên cường so găng trên “võ đài” chính trị khắc nghiệt tại Washington, trận đấu càng gay cấn thì càng khiến Tổng thống Trump trở nên mạnh mẽ.
Có thể nói Donald Trump là vị Tổng thống Mỹ đầu tiên dám đối đầu toàn diện với những nỗ lực của ĐCSTQ hòng thống trị thế kỷ 21 thông qua những hành động “côn đồ” cả về quân sự, kinh tế lẫn ngoại giao.
Bất chấp mọi khó khăn khi bị Đảng Dân chủ bủa vây, quấy phá liên tục trong suốt hơn 3 năm tại vị, Tổng thống Trump vẫn điều hành đất nước một cách tài tình, đưa nền kinh tế Mỹ vươn lên mạnh mẽ trong thế rồng bay, đại bàng cất cánh.
Bên cạnh đó, ông nhấn chìm nền kinh tế Tàu Cộng – vốn tích góp được hàng nghìn tỷ đôla từ thặng dư và “trộm cắp” trong suốt hơn 30 năm hưởng lợi từ thời 4 vị Tổng thống tiền nhiệm – vào tình thế ngày càng lún sâu trong cảnh khốn khó của nợ nần, phá sản và suy thoái.
Từ thái độ ngông nghênh, coi thường mọi quốc gia trên thế giới, rải tiền nuôi Giấc mộng Trung Hoa cho các nước chư hầu dễ bảo và sẵn sàng trừng phạt, “nghỉ chơi” với các nước “cứng đầu”, Tàu Cộng từng liểng xiểng trước uy lực của ông Trump, phải nhân nhượng ký vào bản thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 với Mỹ – một bước hụt hơi của ĐCSTQ trong cuộc đọ sức dài hơi với Tổng thống Trump.
Không giống như các vị tổng thống tiền nhiệm luôn lo ngại và né tránh Tàu Cộng, Tổng thống Trump không ngần ngại nhiều lần chỉ ra rằng, ông coi mối quan hệ giữa Mỹ và Tàu Cộng giống như một phép cộng có tổng bằng 0, mà phần thua thiệt nặng nghiêng về đất nước ông.
Ông trừng phạt Tàu Cộng bằng các đòn thuế quan lên tới hàng trăm tỷ đôla, ra lệnh các công ty lớn của Mỹ rút khỏi TQ, cổ vũ đồng minh ngừng làm ăn với đất nước này, đồng thời trừng phạt và cho vào danh sách đen hàng loạt các “ông lớn” của Tàu Cộng như ZTE, Huawei, yêu cầu Canada bắt giữ Giám đốc Tài chính của Huawei, quản thúc tại gia…
Tổng thống Trump cũng gây áp lực lên các Chương trình Trao đổi Văn hóa và Ngôn ngữ do ĐCSTQ tài trợ cho các trường ĐH Hoa Kỳ núp dưới bóng các Viện Khổng Tử, buộc nhiều trường ĐH Mỹ liên tiếp phải đóng cửa các Viện này – mà thực chất là cánh tay nối dài của mạng lưới tuyên truyền của ĐCSTQ.
Ông “cấm cửa” không cho Tàu Cộng tham gia cuộc tập trận quân sự quốc tế RIMPAC để “trừng phạt” nước này về tội quân sự hóa biển Đông. Tổng thống Trump ra lệnh cho các chiến hạm Mỹ (mang theo vũ khí nguyên tử) “vần vũ” liên tục trên biển Đông suốt năm 2019, và đi qua eo biển Đài Loan tới 9 lần (lần cuối cùng vào ngày 12/11/2019). Đây không khác gì là lời cảnh cáo gửi tới chính quyền Bắc Kinh, đồng thời gửi thông điệp ủng hộ mạnh mẽ của nước Mỹ tới Đài Loan, trong bối cảnh vùng lãnh thổ này bị Tàu Cộng nhăm nhe đe dọa bạo lực nhiều năm hòng thu hồi Đài Loan về một mối.
Cũng chưa có đời tổng thống Mỹ nào lại “đủ” can đảm ủng hộ Đài Loan mạnh mẽ như Tổng thống Trump. Ông điện thoại chúc mừng bà Tổng thống Thái Anh Văn – được coi là cuộc điện thoại trực tiếp đầu tiên của một vị đứng đầu nước Mỹ kể từ năm 1979, khi quan hệ chính thức giữa Mỹ và Đài Loan bị cắt đứt. Tổng thống Trump ra các tuyên bố ủng hộ mạnh mẽ bà Thái Anh Văn, và phê duyệt thương vụ vũ khí lớn nhất trong nhiều thập kỷ qua đối với hòn đảo này, ban hành Đạo Luật Bảo vệ Đài Loan (TAIPEI Act).
Bất chấp mọi đe dọa của Tàu Cộng – từng khiến nhiều vị tổng thống tiền nhiệm chùn bước, ông Trump phá vỡ mọi giao thức, vô hiệu hóa các lời đe dọa của Tàu Cộng, ký ban hành đạo luật Dân chủ và Nhân quyền bảo vệ Hồng Kông (11/2019).
Tổng thống Trump không những không làm thế giới tanh bành mà lại khiến nó trở nên trật tự, công bằng hơn. Chính quyền Trump đã đánh bại Nhà nước Hồi giáo Caliph và tiêu diệt thủ lĩnh khủng bố số 1 thế giới Baghdadi; tiêu diệt Tướng Qassem Soleimani – Tư lệnh Lực lượng Quds tại Iraq trực thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran; rút khỏi thỏa thuận hạt nhân khủng khiếp với Iran; hủy bỏ Thỏa thuận khí hậu Paris không công bằng và tốn kém; ký kết lại Hiệp định thương mại USMCA giữa Hoa Kỳ, Mexico và Canada thay thế cho Hiệp định thương mại tự do NAFTA cũ; đạt được các hiệp định thương mại mới với Nhật Bản và Hàn Quốc; rút khỏi hiệp định TPP – vốn gây bất lợi cho nước Mỹ .
Bên cạnh đó, Tổng thống Trump đe dọa “xóa sổ” Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) mà ông coi chỉ làm lợi cho TQ, cũng như rút Mỹ ra khỏi Hội đồng Nhân Quyền Liên Hợp Quốc khi ông cáo buộc tổ chức này cho phép các nước có hồ sơ vi phạm nhân quyền như Tàu Cộng, Iran, Nga… trở thành thành viên.
Tổng thống Donald Trump đã đảo ngược chính sách của Hoa Kỳ kéo dài hàng thập kỷ khi ông mạnh mẽ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, mở đại sứ quán Hoa Kỳ tại đây và công nhận chủ quyền của Israel đối với Cao nguyên Golan – một quyết định táo bạo và liều lĩnh mà những vị tiền nhiệm của ông đều tìm mọi cách trì hoãn.
Tổng thống Donald Trump phát biểu: “Trong vài thập kỷ qua, mọi Tổng thống trước đó đều hứa sẽ chuyển Đại sứ quán Hoa Kỳ đến Jerusalem. Và họ không bao giờ hành động, họ không bao giờ làm điều đó. Họ không bao giờ có ý định làm điều đó”.
Ông không ngại va chạm, đối đầu – từ đối thủ cho tới đồng minh, từ các liên minh quân sự cho đến các nước bất hảo. Ông buộc NATO cũng như các đồng minh như Hàn Quốc và Nhật Bản phải đóng thêm kinh phí cho quân đội Mỹ; làm suy yếu trục Nga – Trung; tiếp tục cấm vận các quốc gia độc tài như Nga, Cuba, Venezuela, Iran và Bắc Triều Tiên; vô hiệu hóa tính hung hăng của Kim Jong Un; bảo vệ nền dân chủ Hồng Kong và tăng cường hỗ trợ cho Đài Loan. Những vấn đề ông động chạm đến đều là những “hồ sơ” gai góc mà không một vị tổng thống Mỹ nào trước đó dám giải quyết triệt để.
Người xưa có câu: “Quân tử bất vọng động, động tất hữu đạo”, hàm ý rằng người quân tử không hành động mù quáng, hành sự đều chiếu theo đạo lý. Khổng Tử từng nói: “Kiến nghĩa bất vi vô dũng dã” (Thấy việc nghĩa không làm thì không phải kẻ dũng). Người quân tử có dũng khí lớn bởi họ luôn làm việc nghĩa, luôn “giữa đường thấy chuyện bất bình chẳng tha”.
Có thể nói, Tổng thống Donald Trump được người dân thế giới – đặc biệt những người đang phải chịu sống dưới sự kìm kẹp của các chế độ độc tài – kính trọng ông nhiều nhất bởi chữ “NGHĨA” này.

Tổng thống Donald Trump “xô ngã” mọi tiêu chí thông thường xưa nay trên chính trường nước Mỹ, phá vỡ mọi “chuẩn mực” phát ngôn kín kẽ thường thấy ở các đời tổng thống trước. Ông thường Tweet hoặc chỉ trích, mắng mỏ trực tiếp đối thủ, không ngần ngại, né tránh mà chỉ rõ thẳng vấn đề.

Người yêu quý ông thì gọi ông là “Người khác biệt“. Họ yêu thích sự thẳng thắn trong con người ông, bởi ông dám nói những điều mà người khác không dám nói trong bầu không khí xã hội của “sự đúng đắn chính trị”. Họ yêu mến lòng can đảm của ông, bởi sự mạnh mẽ của ông mới có khả năng “rút cạn đầm lầy” Washington vốn đầy hiểm ác và cạm bẫy.
Họ thích cái cách ái quốc của ông, như cách ông ôm hôn quốc kỳ Mỹ, cách ông quyết liệt đem công ăn việc làm về cho nước Mỹ, tăng thu nhập cho những gia đình nghèo và trung lưu, hỗ trợ những nông dân Mỹ phải hứng chịu tổn thất trong cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung. Họ phấn khích ngay cả trong từng lời nói hành động của ông: “Những gì không có lợi cho nước Mỹ thì tôi sẽ không ký, không làm”.
Họ thấy ông ăn nói bạt mạng một cách hấp dẫn, và có trái tim bằng vàng qua những hành động rất tình người, như khi ông động lòng trắc ẩn với người lính của mình trong chuyến thăm Afghanistan vào Lễ Tạ Ơn 2019, đã âm thầm thanh toán toàn bộ tiền nhà, tiền khám bệnh cho con của người lính. Và đây không phải là lần đầu tiên ông làm những việc nghĩa ấy. Nhiều thập kỷ trước, Donald Trump đã nổi tiếng là một trong số những tỷ phú hào phóng nhất thế giới có trái tim nhân hậu.

Nước Mỹ còn được gọi là Hợp chúng quốc Hoa Kỳ và có người cho rằng, đó là nơi đến của những con người không yêu đất nước mình nhưng lại yêu nước Mỹ. Ở Mỹ, người Mỹ chân chính yêu nước hơn yêu tổng thống của họ. Họ chỉ vinh danh Tổ quốc chứ không vinh danh người đứng đầu Hành pháp. Nhưng trường hợp Tổng thống Donald Trump thì ngoại lệ, vì họ thấy ông ái quốc giống như họ, nên họ đồng hóa lòng yêu nước với sự mến mộ ông.

Kể từ cuộc bầu cử ở Mỹ năm 2016, nhiều người không bầu cho ông nay lại yêu mến ông và trở thành những fan hâm mộ cuồng nhiệt của ông. Họ tự in mũ, cờ và biển hiệu với dòng chữ “TRUMP” để ủng hộ Tổng thống. Các buổi mít-tinh có ông Trump tham dự luôn đông đúc, với hàng chục ngàn người Mỹ yêu nước đến xếp hàng, chờ đợi để được nghe ông diễn thuyết. Mỗi khi Tổng thống Trump dừng lại ngắt câu, cả hội trường chứa hàng chục ngàn người vang dội tiếng reo hò.
Fan hâm mộ ông thuộc mọi thành phần, lứa tuổi, từ người già cho đến trẻ em. Là cô bé 11 tuổi, vốn không quan tâm đến chính trị, chỉ vì ông Trump ra ứng cử mà bắt đầu để tâm theo dõi đời sống chính trị sát sao. Là cụ già 95 tuổi người TQ để có thể được đi bỏ phiếu cho ông, được thực hiện quyền bỏ phiếu, đã học tập chăm chỉ để vượt qua kỳ thi quốc tịch Mỹ. Ngay cả Tổng thống Brazil Jair Bolsonaro cũng từng tuyên bố, ông bổ nhiệm một người hâm mộ Tổng thống Mỹ Donald Trump làm Bộ trưởng Ngoại giao trong chính quyền mới của mình.
Những người chống đối Tổng thống Trump thì ghét cay ghét đắng ông, trong đó giới truyền thông cánh tả thường “tô vẽ” ông như là “một kẻ” có tác phong “ngông nghênh”, phát biểu “điên rồ”, khinh khi tư pháp, kỳ thị màu da, xem thường phụ nữ, khiêu khích phóng viên, và ra các quyết định chính trị “thiếu xuyên suốt”. Thế nhưng trong hơn 3 năm cầm quyền, uy tín của ông chủ Nhà Trắng không những không bị sứt mẻ, mà thậm chí cử tri của ông nay còn lập thành những “câu lạc bộ người ái mộ” .
Donald Trump tiêu biểu cho hạng người vô cùng hiếm trong xã hội Mỹ: Không cờ bạc, rượu chè, hút sách, lại còn giáo dục các con thành tài và cũng giống như ông, nói KHÔNG với các tệ nạn.
Khi lên làm Tổng thống Mỹ, ông nhận mức lương tượng trưng 1 đôla/400.000 đôla/hằng năm và quyên góp toàn bộ tiền lương của mình cho các cơ quan chính phủ và tổ chức như Bộ Cựu Chiến binh, Bộ Giao thông, Cục Công viên Quốc gia, Bộ Giáo dục, Bộ An ninh nội địa, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ. Gần đây nhất, Tổng thống Trump đã góp toàn bộ tiền lương quý IV/2019 cho Bộ Y tế Mỹ nhằm chống dịch virus Trung Quốc đang bùng phát dữ dội tại đất nước của ông.
Theo tiết lộ của các quan chức chính quyền, một phần lương của Tổng thống cũng đã được dùng cho mục đích chống lại tình trạng nghiện thuốc, thúc đẩy phát triển sinh viên theo đuổi các ngành khoa học và khôi phục các di tích lịch sử.
Trong 3 năm làm ông chủ Nhà Trắng, tài sản của Tổng thống Trump đã sụt giảm vài tỷ đôla, nhưng ông không hề phiền muộn vì điều ấy và phát biểu rẳng: “Dù tôi có mất đi 2 đến 5 tỷ đôla hay ít hơn nữa thì cũng có gì khác biệt. Tôi không quan tâm đến vấn đề này. Tôi làm tổng thống là vì đất nước. Tôi làm tổng thống là vì nhân dân”.
Rất lâu trước khi Donald Trump chính thức ra tranh cử Tổng thống vào năm 2016, “bà hoàng” truyền thông Oprah Winfrey đã hỏi ông trùm kinh doanh bất động sản về niềm đam mê chính trị trong talkshow “The Oprah Winfrey Show” vào năm 1988, rằng ông có muốn tranh cử tổng thống không. Ông Donald Trump khi ấy đã trả lời: “Nếu tình hình trở nên tồi tệ, tôi sẽ không bao giờ muốn loại trừ hoàn toàn ý định đó, bởi vì tôi thực sự mệt mỏi khi nhìn thấy những gì đang xảy ra với đất nước này”.
Người ta vẫn đang không ngừng tranh cãi rằng, mục đích của ông Donald Trump khi lên làm Tổng thống Mỹ là để giúp nước Mỹ và Thế giới trở nên tốt đẹp hơn, hay mục đích là để đánh sập các nước theo chế độ độc tài tàn bạo, đặc biệt là ĐCSTQ, cũng như làm tan rã hệ thống ngầm của các nhóm lợi ích xuyên quốc gia.
Có lẽ tính đến thời điểm này, thì dường như cả hai mục đích trên đều đúng.

Khi Newton bị cách ly


Chân dung Sir Isaac Newton (1643-1727) trên tờ tiền 1 bảng Anh lưu hành từ 1978-1988.
Chân dung Sir Isaac Newton (1643-1727) trên tờ tiền 1 bảng Anh lưu hành từ 1978-1988.

Ở Cambridge, chương trình học của Newton gồm có văn chương cổ điển (La Mã, Hy Lạp) và triết Hy Lạp. Môn toán duy nhất được dạy là hình học. Nhưng Newton lang thang vô giảng đường ngồi nghe một giáo sư toán thuyết trình và tự học toán và khoa học sau đó.

Lúc bị cách ly, ông lại mang toán và khoa học ra ôn. Trong thời gian này, ông khám phá ra nhiều thứ. Khám phá thứ nhất là vụ trái táo. Ông nghiệm ra được lý do mặt trăng quay quanh trái đất theo quỹ đạo như Johannes Kepler (1571-1630) đã miêu tả, với lý do quả táo rụng xuống đất, là cùng một lý do. Ông sẽ mất tới 20 năm để phát triển đầy đủ ý nghĩ này để rồi đưa đến định luật về trọng lực mà ngày nay lớp Vật lý dạy với tên định luật vạn vật hấp dẫn của Newton. Mọi vật đều có sức hút với mọi vật khác. Không chỉ trái đất hút quả táo xuống mà quả táo cũng hút trái đất lên.

Một trang trong quyển sách tiểu sử Isaac Newton do bạn ông, bác sĩ William Stukeley viết năm 1752, với dòng chữ 'does this apple fall' ('trái táo rơi') miêu tả lúc Newton bắt đầu hiểu định luật vạn vật hấp dẫn (Hình: AP Photo/Lucy Young)
Một trang trong quyển sách tiểu sử Isaac Newton do bạn ông, bác sĩ William Stukeley viết năm 1752, với dòng chữ ‘does this apple fall’ (‘trái táo rơi’) miêu tả lúc Newton bắt đầu hiểu định luật vạn vật hấp dẫn (Hình: AP Photo/Lucy Young)

Khám phá thứ nhì là bức hình mình hay thấy, vẽ Newton với lăng kính, ánh sáng đi qua lăng kính và phát ra 7 màu cầu vồng. Trong khi người đương thời tin rằng 7 màu do lăng kính phát ra, Newton chứng minh không phải vậy.

Ông cho 7 màu vào ngược lại một lăng kính khác và ánh sáng trắng trở lại. Từ đó ông chứng minh rằng ánh sáng trắng thật ra do 7 màu pha lại mà ra. Thí nghiệm của Newton trở thành một thí nghiệm kinh điển trong lớp quang học. Dưới đây là video của đại học MIT làm cho học sinh phổ thông.

Thứ ba là một phát minh toán học. Ông phát minh ra môn giải tích, tiếng Anh gọi là calculus. Mở ngoặc một chút là trong tiếng Anh, môn học cách tính giới hạn, đạo hàm, tích phân, gọi là calculus, mà môn học lý thuyết từ đâu có những thứ đó, gọi là real analysis. Ở Việt Nam cả hai môn đều gọi là giải tích, nhưng không thành vấn đề vì tùy ngữ cảnh sẽ biết ngay muốn nói môn nào.

Newton phát minh ra đạo hàm và tích phân khi ông nghiên cứu chuyển động khi lực thay đổi. Nếu mình chạy với vận tốc đều 20 km/giờ trong 2 giờ thì chạy đươc (20 x 2) = 40 km. Nhưng nếu mình chạy lúc nhanh lúc chậm thì sao? Quả banh ném ngưởc lên lúc đầu sẽ nhanh, rồi chậm dần tới lúc ngưng lại và rớt xuống, lúc đầu rớt chậm rồi sau đó nhanh thêm. Vậy làm sao để biết quả banh bay như thế nào? Newton phát minh ra đạo hàm, tích phân, và các công thức liên quan, khi nghiên cứu những vấn đề này.

Newton viết về phát minh này vào tháng 10 năm 1666, khi đang bị cách ly tránh dịch. Tuy nhiên, ông đã không công bố công trình này. Trong khi đó, ở Đức, một nhà bác học khác, Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716), cũng nghiên cứu vấn đề này dưới góc cạnh hình học và miêu tả một phần năm 1674. Năm 1684 Leibniz công bố toàn bộ kết quả về calculus. Tại Pháp, Hầu tước Guillaume de l’Hôpital viết một quyển sách giáo khoa dựa trên phương pháp của Leibniz năm 1696. Ai đã học qua giải tích chắc còn nhớ quy tắc l’Hôpital để tính giới hạn.

Trong khi đó, Newton đợi đến 1693 mới công bố một phần công trình, và năm 1704 công bố toàn bộ. Nhưng ông tố cáo Leibniz đã cướp công, viết sách sau khi nghe Newton miêu tả phát minh của mình. Leibniz bác bỏ tố cáo này, rằng ông phát minh calculus bằng đường khác với Newton.

Leibniz trên một con tem Đức phát hành năm 1996.
Leibniz trên một con tem Đức phát hành năm 1996.

Vấn đề là trong thời thập niên 1670 trở đi, Newton và Leibniz đều có liên lạc với nhau, cũng như với các nhà bác học nổi tiếng khác khắp châu Âu, nên việc một ý tưởng nào đó có thể đi từ Newton đến Leibniz trực tiếp hay gián tiếp là điều có thể xảy ra. Sau này, xem xét các giấy tờ riêng tư của hai người, các nhà sử học ngày nay kết luận là tuy cả hai đều biết về phát minh của nhau nhưng mỗi người đều đã nghĩ ra rồi.

Cho tới ngày nay, hơn 400 năm sau, hai cách tiếp cận calculus của Newton và Leibniz vẫn còn ảnh hưởng. Tôi thấy điều này trong việc cá nhân tôi học calculus. Tôi không rõ sau này ở Việt Nam dạy giải tích như thế nào, nhưng khi tôi học ở Việt Nam thập niên 1980, thì tôi học đạo hàm, sau đó tích phân (không có giới hạn) được định nghĩa là ngược với đạo hàm. Rồi sau đó tôi được dạy dùng tích phân (có giới hạn) để tính diện tích giữa đồ thị và trục x. Đó là cách của Newton.

Ở Mỹ, calculus được dạy khác một chút. Tích phân có giới hạn được dạy trước và được định nghĩa là diệnt tích giữa đồ thị và trục x, qua trung gian cái gọi là tổng Riemann. Tích phân không giới hạn được định nghĩa dựa vào tích phân có giới hạn, và được nối với đạo hàm qua định lý cơ bản của giải tích (fundamental theorem of calculus).

Nói cách khác, dạy theo Newton thì: Đạo hàm –> Tích phân không giới hạn –> Tích phân có giới hạn.

Dạy theo Leibniz thì: Đạo hàm & Tích phân có giới hạn –> Tích phân không giới hạn.

Trở lại với Newton. Một khám phá khác của Newton nhưng không phải trong thời gian cách ly, là định luật làm lạnh, công bố ẩn danh năm 1701. Định luật làm lạnh của Newton, tiếng Anh là Newton’s law of cooling, ngày nay được dạy cho học sinh bằng một công thức đạo hàm.

Cho nên mới cho câu nói đùa rằng, “Newton phát minh ra giải tích, chỉ để ướp bia lạnh.”

  • 16x9 Image

    Vũ Quí Hạo Nhiên

    Vũ Quí Hạo Nhiên là giáo sư Toán đại học cộng đồng Coastline College ở Quận Cam, California, với hơn 10 năm dạy các đại học cộng đồng trong vùng như Santa Ana, Cypress, Santiago Canyon, và Orange Coast College. Ngoài ra, ông cũng từng làm báo Việt ngữ trong hơn 10 năm, với chức vụ Tổng thư ký Toà soạn và Phụ tá chủ bút cũng như cộng tác viên cho nhiều báo, đài phát thanh tại Mỹ và các nước khác.

    Ông là giám đốc chương trình luyện thi SAT cho một trung tâm tại Garden Grove, là giám khảo chấm thi AP Statistics cho College Board / ETS, và là cộng tác viên viết sách giáo khoa Toán cho nhà xuất bản Hawkes Learning.

    Trong blog này Vũ Quí Hạo Nhiên viết về những chuyện ông biết: Toán, giáo dục, lịch sử California. Ông hy vọng độc giả sẽ thảo luận, phê bình, kể cả chê trách, cũng như cho ý kiến đề nghị đề tài.

    Các bài viết của tác giả là blog cá nhân và được đăng tải với sự đồng ý của đài VOA nhưng không phản ánh quan điểm chính thức của chính phủ Hoa Kỳ.

    Theo VOA

Chữa khỏi COVID-19, ‘giấc mộng xa vời?’

Tìm cách bào chế vaccine ngừa COVID-19 vẫn đang là nỗ lực của nhiều nhà khoa học trên thế giới. Trong hình là phòng thí nghiệm của công ty Yisheng Biopharma ở Trung Quốc. (Hình: Noel Celis/AFP/Getty Images)

Mặc dù các nhà khoa học và thị trường chứng khoán vui mừng khi chính phủ Mỹ chấp thuận cho dùng thuốc Remdesivir để trị COVID-19, nhưng một liệu pháp chữa khỏi hẳn căn bệnh đã cướp mạng sống của hơn 470,000 người (tính đến 23 Tháng Sáu) trên thế giới vẫn còn xa vời, và có thể không bao giờ đạt được.

Hàng trăm thứ thuốc đang được các nhà khoa học khắp thế giới đua nhau nghiên cứu, nhưng theo Bác Sĩ Carlos del Rio, giáo sư khoa bệnh truyền nhiễm tại Đại Học Emory Rollins về Sức Khỏe Công Cộng (Emory University Rollins School of Public Health), thì “hiện nay, tôi không nhìn thấy ai tới đích.”

Các nhà khoa học đã có hơn 1,250 cuộc nghiên cứu về COVID-19. Các công ty dược đã đầu tư hàng tỷ đô la để tìm thuốc trị và chủng ngừa hầu chấm dứt bệnh dịch.

Vừa qua Bác Sĩ Anthony Fauci, giám đốc Viện Dị Ứng và Truyền Nhiễm Quốc Gia (National Institute of Allergy and Infectious Diseases), đã cẩn trọng khi thông báo kết quả thử nghiệm lâm sàng thuốc Remdesivir. Ông lưu ý rằng đây không phải là một tuyệt tác. Dù rằng Remdesivir đã giúp bệnh nhân nằm viện vì COVID-19 bình phục nhanh hơn, nó vẫn chưa chứng tỏ khả năng cứu được mạng sống.

“Thuốc này đang mở ra nhiều cơ hội,” ông Fauci nói. “Có nhiều công ty và nhà đầu tư tham gia vào, công việc sẽ tốt hơn.”

Trong những thử nghiệm lâm sàng tương lai, các nhà nghiên cứu dự định sẽ kết hợp Remdesivir với những loại thuốc khác để cải thiện kết quả.

Các bác sĩ điều trị bệnh nhân COVID-19 nói rằng họ đang tham dự một trận chiến trên nhiều mặt là “đánh nhau với một con virus tàn phá nội tạng con người, gây ra những cục máu đông chết người và một phản ứng thái quá của hệ thống miễn nhiễm gọi là ‘trận bão tế bào cytokine.’”

Với nhiều phần cơ thể bị tấn công cùng lúc, các nhà khoa học nói, cải thiện tỷ lệ sống còn đòi hỏi một trận đánh đa diện và cần nhiều loại thuốc. Song song thuốc thử nghiệm tấn công virus, những thuốc khác nhắm vào việc bảo vệ hệ miễn nhiễm khỏi bị tổn thương cùng lúc.

“Có rất nhiều phần của bệnh cần điều trị, và tất cả đòi hỏi những liệu pháp khác nhau, theo Bác Sĩ Lewis Kaplan, chủ tịch Hội Dược Phẩm Chăm Sóc Sức Khỏe Đặc Biệt (Society of Critical Care Medicine).

Các tiếp cận kỹ thuật cao gồm có sử dụng tế bào gốc, tế bào “chữ T” và kháng thể để vô hiệu hóa virus Corona.

Các nhà khoa học cũng nhìn lại những thuốc hiện có để có thể dùng trị COVID-19. Các thuốc này gồm có thuốc trị cúm, trị phong thấp, các miếng dán estrogen dùng cho mãn kinh và ngay cả thuốc ợ chua. Nếu các thuốc này chứng tỏ có hiệu quả, bác sĩ có thể sử dụng chúng nhanh hơn vì họ đã quen thuộc và biết rõ những phản ứng phụ cùng độ an toàn của thuốc.

Một số bác sĩ hoài nghi rằng thuốc trị ợ chua và đổ mồ hôi trộm không có công hiệu trị bệnh chết người như COVID-19.

Bác Sĩ Steven Nissen, chủ tịch khoa tim mạch tại Cleveland Clinic, nói ông sợ rằng cường điệu hóa các thuốc chưa được chứng minh tính hiệu nghiệm sẽ chỉ làm hại bệnh nhân, dù rằng tạm thời chúng làm tăng giá trị công ty trên thị trường chứng khoán. Bệnh nhân đòi được chữa trị bằng thuốc ợ chua hoặc thuốc sốt rét trong giai đoạn còn nghiên cứu có thể bị hại vì phản ứng phụ.

Những người tích trữ thuốc, hy vọng để tự chữa khỏi COVID-19, có thể đã làm những bệnh nhân khác không có thuốc cần dùng. Một số người có thể từ chối tham gia thử nghiệm lâm sàng vì họ sợ phải dùng thuốc giả.

“Vội vã dồn mọi thứ trị liệu vào một nghiên cứu là không thận trọng,” ông Nissen nói. “Điều này không phải là liệu pháp thuốc men tốt mà là một hành động tuyệt vọng.”

“Tôi không nghĩ chúng ta muốn loại bỏ bất cứ điều gì có vẻ không bình thường,” theo Bác Sĩ Walid Gellad, giám đốc Trung Tâm Chính Sách và Quy Định Dược Đại Học Pittsburg (Center for Pharmaceutical Policy and Prescribing at the University of Pittsburg).

Thuốc kháng virus lên ngôi

Thuốc kháng virus như Remdesivir có mục đích ngăn ngừa virus nhân rộng, theo Bác Sĩ Peter Hotez, giáo sư Đại Học Y khoa Baylor ở Houston.

Điều này không phải lúc nào cũng đúng. Một cuộc nghiên cứu nhỏ của Trung Quốc về Remdesivir, đăng trong tạp chí Lancet tháng vừa qua, thấy rằng thuốc không hiệu quả với những người bệnh COVID-19 nặng. Trước đây Remdesivir đã thất bại khi thử nghiệm chữa bệnh Ebola.

Các thuốc kháng virus có vẻ giúp ích trong thời kỳ nhiễm bệnh sơ khởi, khi mà tất cả tổn thương cho bệnh nhân là do chính nó gây ra, chứ không phải do hệ miễn nhiễm, ông Hotez nói.

Remdisivir cho đến nay chỉ là một trong nhiều loại kháng virus đang được thử nghiệm chống COVID-19.

Các nhà nghiên cứu quốc tế đang nghiên cứu về thuốc kháng virus Favipiravir, dùng để trị cúm.

Thuốc trị sốt rét Chloroquine và Hydroxychloroquine, đã được Tổng Thống Donald Trump đề cao, cũng có tính chất kháng virus. Mặc dù Cơ Quan Thực Phẩm và Dược Phẩm Mỹ (FDA) đã cho phép dùng thuốc này trong trường hợp khẩn cấp để trị COVID-19, nhưng về sau khuyến cáo rằng thuốc có thể gây biến chứng nguy hiểm về tim.

Một cuộc nghiên cứu trong tạp chí Y Khoa New England cũng thấy không có lợi gì khi sử dụng hai loại thuốc dùng để trị HIV (một kết hợp của Lopinavir và Ritonavir, được bán dưới tên Kaletra) cho bệnh nhân nhiễm COVID-19 nặng tại bệnh viện.

Cảnh xét nghiệm COVID-19 cho trẻ em ở Bogota, Venezuela. (Hình: Juan Barreto/AFP/Getty Images)

Áp chế hệ miễn nhiễm

Một trong những liệu pháp gây phấn khởi cũng là một liệu pháp lâu đời nhất đó là sử dụng kháng thể trong máu những người sống sót sau khi nhiễm COVID-19.

Hệ miễn nhiễm sản xuất kháng thể khi cơ thể chống trả những xâm nhập từ bên ngoài như virus và vi trùng, giúp cơ thể nhận biết và vô hiệu hóa chúng. Kháng thể cũng nhận biết và vô hiệu hóa virus khi người đó lại bị xâm nhập.

Các bác sĩ hy vọng những bệnh nhân đã có kháng thể của virus Corona sẽ trở nên miễn dịch, ít ra vài năm, mặc dù điều này chưa được minh xác.

Các nhà khoa học phát triển được loại “huyết tương dưỡng” này đang nghiên cứu xem những người sống sót sau khi nhiễm COVID-19 có thể chia sẻ sự miễn dịch này cho người khác bằng huyết tương có chứa kháng thể của họ hay không? Bác Sĩ Shmuel Shoham nói. Ông là phó giáo sư y khoa tại Đại Học Y Khoa Johns Hopkins.

Ngoài việc điều trị những người đã nhiễm bệnh, huyết tương này còn có thể ngừa bệnh cho những người gần gũi bệnh nhân, chẳng hạn như nhân viên chăm sóc sức khỏe…

Kháng thể hiến tặng và bất cứ miễn dịch nào mà họ có thể cung cấp, không có tính chất vĩnh viễn, theo Bác Sĩ William Schaffner, giáo sư tại Trung Tâm Y Khoa Đại Học Vanderbilt.

Cơ thể tiêu diệt những kháng thể già nua như một phần của công việc bảo dưỡng định kỳ, ông nói. Thông thường, một nửa những kháng thể hiến tặng bị tiêu hủy trong vòng ba tuần.

Sử dụng huyết tương dưỡng đã có từ hơn một thế kỷ. Người ta đã dùng nó trong đại dịch cúm năm 1918 và cũng đã thấy có cải thiện sống sót trong thời kỳ dịch H1N1 năm 2009-2010.

Nhưng hiện nay các bác sĩ chưa biết huyết tương dưỡng có giúp ích cho những người bị bệnh COVID-19 hay không.

Nói chung, huyết tương dưỡng có nhiều hy vọng trong việc ngăn ngừa bệnh hơn là trị bệnh. Có thể ít hy vọng giúp ích cho người đang nằm ở khu chăm sóc đặc biệt ICU.

Các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu sử dụng huyết tương đóng gói sẵn, gọi là “huyết cầu tố miễn dịch (intravenous immonoglobulin) tiêm qua tĩnh mạch bệnh nhân COVID-19.

Sản phẩm này, gọi tắt là IVIG, được lấy từ những người hiến tặng mạnh khỏe trong cộng đồng và đã được dùng từ lâu để giúp những người có hệ miễn dịch yếu chống trả nhiễm trùng. Các bệnh viện lưu trữ loại huyết tương này và đã dùng nó để điều trị bệnh nhân COVID-19.

Mặc dù kháng thể trong các gói IVIG đóng sẵn không đặc biệt nhắm vào virus Corona, các nhà nghiên cứu hy vọng chúng sẽ làm giảm được phản ứng của hệ miễn nhiễm.

Trong một dạng thứ ba của liệu pháp miễn nhiễm, các nhà nghiên cứu đang cố gắng nhận dạng kháng thể riêng biệt quan trọng trong việc vô hiệu hóa virus Corona, rồi sản xuất chúng thành thuốc gọi lạ kháng thể đơn dòng (monoclonal antibodies). Kháng thể đơn dòng đã được dùng để trị một số bệnh lý ung thư, thấp khớp…

“Khi chúng tôi cho người ta một kháng thể, ngay lập tức họ được miễn nhiễm về loại virus riêng biệt đó,” theo Bác Sĩ James Crowe, giám đốc Trung Tâm Chủng Ngừa Vanderbilt. “Hy vọng có được kháng thể sẵn sàng để thử nghiệm lâm sàng trong vài tháng tới.  Chúng tôi chuyển hệ thống miễn nhiễm từ người này sang người khác.”

“Lý tưởng nhất là sẽ phát triển được kháng thể đơn dòng thật mạnh hay một kháng thể pha trộn dùng cho bệnh nhân COVID-19,” ông Crowe nói. “Nhưng sản xuất những thuốc này có thể phức tạp, đắt tiền, và đòi hỏi thời gian.”

“Làm hai kháng thể sẽ phức tạp gấp đôi làm một kháng thể,” ông Crowe nói. “Một kháng thể pha trộn có thể được chuộng hơn, nhưng việc pha trộn khó thực hiện nhanh chóng.”

Làm dịu hệ miễn nhiễm

Trong nhiều trường hợp COVID-19, hệ miễn nhiễm vô hiệu hóa virus Corona và người bệnh khỏi bệnh không cần đi nhà thương.

Vì nhiều lý do mà bác sĩ cũng không hiểu được hoàn toàn, hệ miễn nhiễm của vài bệnh nhân COVID-19 trở nên hiếu động tối đa, tấn công không những virus mà cả tế bào của chính bệnh nhân.

Một “cơn bão tế bào cytokine” mà hệ miễn nhiễm ồ ạt tuôn ra những chất hóa học gây viêm, còn tệ hại hơn virus.

Trong nỗ lực làm dịu hệ miễn nhiễm, các nhà nghiên cứu đang thử nghiệm loại thuốc áp chế miễn nhiễm, gồm có kháng thể đơn dòng đã được dùng để trị các bệnh về hệ miễn nhiễm như thấp khớp, theo lời Bác Sĩ Amesh Adalja, một học giả thâm niên của Trung Tâm An Toàn Sức Khỏe Johns Hopkins (Johns Hopkins Center for Health Security).

Công ty chăm sóc sức khỏe khổng lồ Roche đang làm một cuộc thử nghiệm lâm sàng lớn về thuốc Actemra của họ với hy vọng ngăn ngừa những cơn bão tế bào cytokine, làm nội tạng bệnh nhân suy thoái và gây ra tình trạng nhiễm trùng huyết gọi là sepsis. Actemra là thuốc làm giảm interleukin 6, một hóa chất gây viêm trong một số bệnh nhân COVID-19.

Các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu những thuốc tương tự, Anakinra và Siltuximab.

Một loại thuốc khác chống phản ứng của hệ miễn nhiễm từ Regeneron và Sanofi, tên là Kevzara, cho kết quả không khả quan trong thử nghiệm lâm sàng. Nhà sản xuất có ý định tiếp tục nghiên cứu vì thuốc có thể giúp ích cho vài loại bệnh nhân khác.

Bác Sĩ Anar Yukhayev, bác sĩ sản khoa ở New York, người đã vào bệnh viện vì COVID-19 ngày 16 Tháng Ba, đồng ý tham gia thử nghiệm lâm sàng Kevzara.

“Tôi thở rất khó khăn đến tuyệt vọng và bằng lòng thử bất cứ thứ gì có thể giúp tôi,” Bác Sĩ Yukhayev 31 tuổi, điều trị ở Trung Tâm Y Khoa Do Thái Long Island (Long Island Jewish Medical Center), nói.

Sau 36 giờ được cho thuốc, trong khi nằm điều trị ở khu chăm sóc đặc biệt, các triệu chứng của ông bắt đầu cải thiện. Ông có khả năng không dùng máy thở. Các bác sĩ không cho biết ông được cho thuốc Kevzara hoặc là một liều thuốc giả, nhưng chất men enzymes trong gan tăng lên, dấu hiệu của gan đang phản ứng. Enzymes cao trong gan được biết là một phản ứng phụ của Kevzara.

Bác Sĩ Yukhayev hoàn toàn bình phục và đi làm toàn thời gian trở lại hôm 13 Tháng Tư.  Ông hiến tặng huyết tương của mình cho các nhà nghiên cứu.

Cho đến khi thuốc chủng và những loại thuốc điều trị được công nhận, cách tốt nhất để ngừa nhiễm virus Corona là giãn cách xã hội, Bác Sĩ Adalja nói.

“Giãn cách xã hội là một biện pháp mạnh nhưng bây giờ chúng ta chỉ có thế thôi.” [kn]

(*) Bài viết này do KaiserHealth News, một chương trình xã luận độc lập của Kaiser Family Foundation, xuất bản.