Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên

Kiến trúc xanh và mở là hướng phát triển mà chủ nhà muốn hướng tới. Đặc biệt việc tối ưu hóa không gian đã đưa thiên nhiên vào công trình

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 1.

Toàn bộ diện tích ngôi nhà được xây dựng trên ô đất rộng 72 m2 với hai mặt tiền, ở ngã ba đường.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 2.

Với kinh nghiệm nhiều năm trong việc thiết kế những ngôi nhà cho khách hàng, chủ sở hữu đã chọn nan ốp bằng tre để lấy gió và ánh sáng cho không gian mặt tiền.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 3.

Chính những thanh lam bằng gỗ ấy với màu sắc tự nhiên của mình đã khiến cho ngôi nhà phố nổi bật hơn so với những công trình xung quanh.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 4.

Nhà được xây trên khu đất 72 m2 nhưng diện tích tầng 1 chỉ 46 m2, phần đất còn lại dành cho sân vườn.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 5.

Gạch thô được sắp xếp xen kẽ, tạo thành tường rào bảo vệ an toàn cho khu vực bên trong.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 6.

Cửa gỗ có thể gấp lại nhằm tiết kiệm diện tích.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 7.

Khu vực tiếp khách đơn giản hóa nội thất đến tối đa.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 8.

Trong khi đó, khu vực phòng ăn lại đến một cá tính khác biệt. Không gian rộng rãi bởi thiết kế ô cửa rộng.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 9.

Những viên gạch ốp tường cùng với gỗ tạo hiệu ứng đặc biệt trong căn phòng.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 10.

Tủ bếp bằng gỗ ấm cúng đặt trong nhà bếp làm bằng bê tông và gạch thô.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 11.

Hướng tới một không gian xanh và sạch nên phần lớn vật liệu gia chủ sử dụng trong nhà đều có nguồn gốc từ tự nhiên, thân thiện với môi trường.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 12.

Thiết kế nhà theo kiểu mở cho phép ánh sáng thiên nhiên tràn vào bên trong, giúp tiết kiệm chi phí chiếu sáng.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 13.

Phòng ngủ trẻ em sắp xếp hai bàn học ở cạnh cửa sổ để lấy ánh sáng.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 14.

Không sử dụng giường ngủ mà gia chủ lấy nệm thay cho giường. Điều này giúp chủ nhà dễ dàng thay đổi khi những đứa trẻ lớn lên.

Ngôi nhà có cấu trúc mở ngập tràn ánh sáng tự nhiên - Ảnh 15.

Góc nhìn từ trên cao xuống./.

Theo Ngọc Thúy / VOV

Mai anh về nhỏ ạ

Bộ ảnh thiếu nữ Việt Nam trong tà áo dài từ xưa đến nay Nhỏ ạ, mai anh về rồi nhỏ
Đốt đời nhau ngọn lửa nhớ nhung
Xa nhỏ rồi, hẳn nhiên, quay quắt
Và buồn như bọt sóng mù không

Thành phố đó, nhỏ anh xa lắc
Sẽ ngày dài tháng rộng lao đao
Chúng ta có bao ngày hạnh phúc?
Mà mãi hoài chỉ thất lạc nhau

Gởi lại nhỏ, mặt hồ sương mật
Soi bóng anh những sớm mưa mù
Giữ giùm anh đồi sương bát ngát
Nơi anh về, nắng gió cong khô)

Nhỏ ạ ! Chắc là anh chết mất
Bởi rụng tim thương nhỏ không ngờ
Thành phố đó một thời quá khứ
Sẽ đón về một gã tim khô !

Đường dịu vợi mất nhau chưa nhỏ
Tình ngái xa từng đỗi trời nào
Chim xoải cánh chở sầu tiếp nối
Có anh ngồi se sắt tim đau

Bởi gặp nhỏ bên trời ngưỡng vọng
Nên loay hoay suốt một đời cùn
Ngày quẩn quanh dưới chân khói sóng
Nên bây giờ lòng trống tay trơn

Nhỏ ạ. Mai anh về rồi, nhỏ!
Bàn tay nào vẫy lại giữa sương mưa.

 Nguyễn Ngọc Nghĩa

( Bài thơ này đã từng được đăng trong tập san Tuổi Ngọc, số tháng 6.1974 )

(Nguồn : tuongtri.com)

 

 

Tác động ngầm đáng sợ của nắng nóng: “Vô hiệu hóa” chức năng quan trọng của cơ thể

Tác động ngầm đáng sợ của nắng nóng: "Vô hiệu hóa" chức năng quan trọng của cơ thể

Con người đang đối mặt với hàng loạt đặc điểm khí hậu nguy hiểm như mưa lũ/nắng nóng cực đoan và hơn thế nữa…

35 ĐỘ, 30%… NHỮNG CON SỐ ĐÁNG BÁO ĐỘNG

Một nghiên cứu mới cho thấy, nhiệt độ và độ ẩm vượt quá những gì cơ thể con người có thể chịu đựng được đang dần xuất hiện trong bối cảnh Trái Đất nóng dần lên do biến đổi khí hậu, nóng lên toàn cầu.

Trong một bài báo trên tạp chí Science Advances, các nhà nghiên cứu trình bày dữ liệu quan sát cho thấy nhiệt độ nhiệt kế ướt ở một số nơi đã vượt quá 35 độ C – điểm mà con người không còn có thể điều chỉnh nhiệt độ cơ thể. Ngưỡng chịu đựng của cơ thể người hiện được xác định là dưới 35 độ C (mức nhiệt đo được từ nhiệt độ nhiệt kế ướt).

Nhà khoa học nghiên cứu sau tiến sĩ Colin Raymond và các đồng nghiệp cho biết các nghiên cứu trước đây đã gợi ý rằng ngay cả những người khỏe nhất, có khả năng thích nghi tốt nhất cũng không thể thực hiện các hoạt động ngoài trời bình thường khi nhiệt độ nhiệt kế ướt chạm 32 độ C. Chỉ số 35 độ C – mức cao nhất đạt được trong một số thành phố ở Vịnh Ba Tư – là giới hạn khả năng sống sót về mặt lý thuyết

Con người làm mát cơ thể bằng cách đổ mồ hôi; nước thoát ra ngoài da sẽ loại bỏ nhiệt độ cơ thể dư thừa, và khi nó bay hơi, nó mang theo hơi nóng đó. Quá trình này hoạt động độc đáo trong các sa mạc, nhưng kém hơn ở các khu vực ẩm ướt, nơi không khí đã quá tải với độ ẩm.

Tác động ngầm đáng sợ của nắng nóng: Vô hiệu hóa chức năng quan trọng của cơ thể - Ảnh 2.

Ước tính khoảng 30% dân số trong khu vực Nam Á nói riêng sẽ phải sống trong điều kiện môi trường nguy hiểm. Ảnh minh họa: Scientificamerican

(Nhiệt độ nhiệt kế ướt, còn gọi là bầu ướt (Wet-bulb temperature – WBT), là một chỉ số kết hợp giữa nhiệt độ, độ ẩm và khả năng làm mát của cơ thể để phản ứng với sự thay đổi của môi trường).

Các nghiên cứu trước đây dự đoán rằng điều này sẽ xảy ra trong nhiều thập kỷ tới, tuy nhiên, thực tế lại cho thấy, tốc độ nóng lên toàn cầu đang ngày gia tăng đã tăng tốc cho quá trình này. Kết quả là, bầu ướt ở nhiều khu vực trên thế giới sẽ vượt ngưỡng chịu đựng của con người, tác giả chính Colin Raymond từ Đại học Columbia, Mỹ cho hay.

Phân tích dữ liệu hàng giờ từ 7.877 trạm thời tiết riêng lẻ trên toàn thế giới, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng sự kết hợp nhiệt độ / độ ẩm cực cao đã tăng gấp đôi từ năm 1979 đến 2017. Các sự cố lặp đi lặp lại xuất hiện ở phần lớn Ấn Độ, Bangladesh và Pakistan; tây bắc Australia; và dọc theo bờ biển của Biển Đỏ và Vịnh California của Mexico.

Như vậy, giới khoa học ước tính khoảng 30% dân số trong khu vực Nam Á nói riêng sẽ phải sống trong điều kiện môi trường nguy hiểm. Dự báo trong vài thập kỷ tới, các đợt sóng nhiệt/nắng nóng chết người sẽ bắt đầu tấn công Ấn Độ, Pakistan và Bangladesh, tại các lưu vực sông Indus và sông Hằng.

01. Biến đổi khí hậu ‘châm ngòi’ cho dạng thời tiết khắc nghiệt mới

Hầu hết các cuộc thảo luận về biến đổi khí hậu và thời tiết khắc nghiệt tập trung vào việc các mối nguy thời tiết hiện tại như sóng nhiệt, lũ lụt và hạn hán có thể trở nên thường xuyên và dữ dội hơn. Nhưng biến đổi khí hậu cũng có thể châm ngòi cho sự xuất hiện của các dạng thời tiết khắc nghiệt mới đặc biệt khó chuẩn bị vì chúng ta chưa từng thấy chúng trước đây.

Giả sử, ví dụ, một cơn bão nhiệt đới mạnh gây ra sự cố mất điện trên diện rộng và sau đó, trước khi lưới điện có thể được sửa chữa, một đợt sóng nhiệt (thời tiết nóng một cách quá mức) ập đến. Việc thiếu năng lượng cho điều hòa không khí để giảm nhiệt có thể khiến nhiều người gặp nguy hiểm.

Các nhà nghiên cứu đã thu thập hồ sơ của 121 cơn bão nhiệt đới lớn đã đổ bộ vào lưu vực Tây Bắc Thái Bình Dương, Nam Ấn Độ và Bắc Đại Tây Dương từ năm 1979 đến 2017. Họ đã tính toán xác suất của một cơn bão ảnh hưởng đến vị trí trên đất liền mỗi ngày trong năm.

Họ cũng sử dụng các bản ghi nhiệt độ để tính xác suất các vị trí có chỉ số nhiệt là 40,6 ° C cho mỗi ngày trong năm. Điều này cho phép họ mô hình hóa khả năng xảy ra sóng nhiệt trong 30 ngày sau khi bão đổ bộ. Và khi biến đổi khí hậu diễn ra, những cơn bão như vậy sẽ ngày càng có nhiều khả năng bị theo sau bởi sóng nhiệt.

Một bản đồ dân số toàn cầu năm 2015 đã bổ sung phần câu hỏi cuối cùng: Có bao nhiêu người có thể bị ảnh hưởng bởi các sự kiện nhiệt đới do bão nhiệt đới này? Các nhà nghiên cứu tính toán những sự kiện như vậy có thể xảy ra khoảng 10 năm một lần, và ảnh hưởng đến khoảng 400.000 người.

Tác động ngầm đáng sợ của nắng nóng: Vô hiệu hóa chức năng quan trọng của cơ thể - Ảnh 3.

Ảnh: Rsndetre / Getty Images

Các nhà nghiên cứu nhận thấy, các đợt sóng nhiệt chết người có xu hướng xuất hiện dọc theo vùng biển hạn chế, vịnh và eo biển, nơi nước biển bốc hơi cung cấp độ ẩm dồi dào nhưng lại nhanh chóng bị “khóa” bởi không khí nóng. Cách đây 4 năm, Cosmos Magazine đã chỉ ra rằng, độ ẩm thực sự có thể là kẻ giết người trong bối cảnh biến đổi khí hậu vì nó làm xấu đi ảnh hưởng của nhiệt.

Nghiên cứu cho thấy trên toàn thế giới, số lần nhiệt độ nhiệt kế ướt tiếp cận hoặc vượt quá 30 độ C đã tăng gấp đôi kể từ năm 1979.

Kristina Dahl, một nhà khí hậu học thuộc Liên hiệp các nhà khoa học Mỹ (UCS), nói rằng một số khu vực trên thế giới đã cảm nhận điều kiện môi trường nguy hiểm này khi các đợt sóng nhiệt/nắng nóng diễn ra liên tục.

Năm 2015, Ấn Độ và Pakistan đã từng trải qua đợt sóng nhiệt nguy hiểm thứ 5 trong lịch sử hiện đại, cướp đi sinh mạng của khoảng 3.500 ngườiMoitruong.com cho hay.

02. Nhiệt cực đoan: Kịch bản tồi tệ trong tương lai?

Theo công trình nghiên cứu mới nhất của 2 nhà khoa học là Michael Grose – Nhà khoa học dự báo khí hậu thuộc Tổ chức nghiên cứu khoa học và công nghiệp khối thịnh vượng chung (CSIRO); và Phó giáo sư Julie Arblaster về môi trường, Trái Đất thuộc Đại học Monash, Melbourne, Australia thì họ đã tìm ra mô hình mới trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện đại, đó là: Độ nhạy khí hậu – Climate sensitivity.

Sử dụng các mô hình toán học để dự đoán tương lai của Trái Đất trong một thế giới nóng lên, nhóm các nhà khoa học cho biết: Độ nhạy khí hậu đề cập đến mối quan hệ giữa những thay đổi về Carbon dioxide (CO2) trong khí quyển và sự nóng lên.

Bề mặt Trái Đất nóng lên do hậu quả trực tiếp của việc tăng CO2 trong khí quyển, cũng như các loại khí nhà kính khác như hơi nước, CO₂, CH₄, N₂O, O₃, các khí CFC.

Mô hình khí hậu sẽ được đệ trình và thông qua đánh giá cẩn thận bởi cộng đồng nghiên cứu và bởi các nhà khoa học trong Báo cáo đánh giá của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) sắp tới.

Độ nhạy khí hậu là một trong những yếu tố quan trọng nhất đối với biến đổi khí hậu, ảnh hưởng mạnh đến kế hoạch thích ứng và giảm thiểu khí thải nhà kính của chúng ta.

Đó là một thước đo tiêu chuẩn về mức độ khí hậu phản ứng khi nồng độ Carbon dioxide trong khí quyển tăng gấp đôi.

Các giá trị độ nhạy khí hậu cao hơn có nghĩa là khí hậu trong tương lai nóng hơn dự kiến ​​trước đây, đồng nghĩa với việc gia tăng nhiệt cực đoan. Hệ quả của nó là con người đối mặt với hàng loạt đặc điểm khí hậu cực đoan khác như mưa lũ cực đoan, nước biển dâng, sóng nhiệt/nắng nóng cực đoan và hơn thế nữa, làm giảm khả năng thích ứng của chúng ta (như đã đề cập ở phần trên).

Bài viết sử dụng nguồn: Cosmos Magazine, Science Magazine, Anthropocene Magazine

Nghệ thuật ẩm thực trong bếp ăn của vương gia triều Nguyễn

“Thực phổ bách thiên” là tên một cuốn sách dạy gia chánh gồm 100 bài thơ hướng dẫn cách chế biến những món ăn thông dụng trong các gia đình Huế. Nói thêm, đây là bếp ăn của gia đình quí tộc Huế, vì tác giả Trương Thị Bích là dâu của Tùng Thiện Vương; và bài thơ đề sách cho biết rằng chính nhạc mẫu của bà (tức là phu nhân của Tùng Thiện Vương) đã “dạy vẽ” cho bà về cung cách nấu nướng ẩm thực Huế ở đây:

Bắt chước bà già thuở dọn xơi,
Làm thành thực phổ dạy cho người.

Do đó, “Thực phổ bách thiên” trước hết cho ta một khái niệm về bếp ăn của một vương gia chính thống thời triều Nguyễn chưa đến nỗi sa sút.

Thế nhưng, trong số 100 món ăn được giới thiệu, chỉ có gần 30 món thuộc cao lương mỹ vị của giới quyền quý (yến sào, nem công, gân nai, vi cá, bào ngư, cửu khổng, v.v…), phần còn lại đều là những món ăn bình thường (chả, nem, tré…), trong đó hầu hết là những thức ăn dân dã nhà nghèo (rau củ, các loại muối, dưa và gần đủ các thứ mắm trong bếp nhà dân). Quí tộc Huế nghèo thôi nhưng đâu đến nỗi nghèo đến thế. Như đã từng thấy trong mọi lãnh vực, văn hóa cung đình Huế (ở đây là văn hóa ăn) mang bản chất dân gian rất nhất quán, và chính là dân gian được tinh luyện để đạt tới sự hoàn mỹ về chất lượng. “Thực phổ bách thiên” bảo toàn đúng khẩu vị Huế, chỉ thêm vào đó bàn tay công phu của người nội trợ. Thí dụ trong bài “Rang muối sả”, lời chỉ dẫn đầu tiên là “Tuy rằng muối sả, rất nhiều công phu”.

Điều đáng quý của “Thực phổ bách thiên” trước hết là đã lưu lại nhiều món đặc sản không còn tìm thấy trên thực đơn của người Huế bây giờ, như lele hon, đuôi cừu nướng, gân nai hầm, chả nghêu, v.v. Xem lại, thấy chỉ trừ vài món là quà quí tộc (thí dụ món gân nai, phải nấu bằng nước hầm gà lọc trong), còn lại đều là những thức thịt cá thông thường được chế biến thành món ăn lạ.

Xin dẫn một vài món làm quà:

– Cá rô um muối:

Cá rô tách nạc bỏ xương ra
Mỡ nước um vàng rắc muối và
Lửa phải vùi tro không ngại khét
Đã thơm lại béo có chi qua.

– Dưa giá:

Giá nhặt xong rồi rửa thí phèn
Muối trong, ớt đỏ, kiệu, măng xen
Chua vừa ướm, ướm dòn tan bã
Vị thiệt thinh thao chẳng phải hèn.

– Chả bông bí:

Bông mai ướm nở, hái nay vừa,
Tước cạnh, xoi tim, cuống phải chừa.
Tôm quết, gia màu, dồi nhận lại,
Chiên lần nhúng trứng, lửa bưa bưa…

– Chim sẻ rán:

Sẻ rán dòn ngon phải cách sang,
Rượu sen rưới bóp mỡ um vàng,
Xì dầu rãy thấm chao ngòi trứng
Ngũ vị thơm tho ngọt thí đàng.

Trong những dịp đãi đằng, có khách lạ tới nhà, người phụ nữ Huế thường thích thao diễn tài nội trợ, bằng cách bày ra những món ăn lạ mắt, đẹp mắt, tức là mời khách ăn bằng mắt trước khi ăn bằng miệng. Sách “Thực phổ bách thiên” lưu ý về điều này:”Như tục thường: độn giò heo, nấn hình thỏ, dồi cổ vịt, bắt đầu hôn, dùng phẩm hường nhuộm sắc đỏ, ngâm lá chàm giả màu xanh; đều là làm khéo, không phải là làm ngon”.

Nhưng nguyên tắc căn bản của thuật nấu ăn là làm ngon. Làm thế nào để nấu ăn cho ngon? Cho từng món ăn, các bài thơ của “Thực phổ bách thiên” luôn luôn chỉ dẫn về hai nội dung của bí quyết chế biến, là sử dụng các chất liệu có mùi vị “hạp nhau”, thứ đến là cách nấu nướng. Để tạo một hòa âm hoàn chỉnh về mùi và vị, người nội trợ phải nắm chắc cách dùng “đồ màu” (gia vị), và những thức gia phụ có chức năng gần như gia vị dành riêng cho mỗi món ăn.

Đồ gia vị giữ vai trò quyết định trong món ăn Huế, tỉ mỉ, đa đoan, và nhiều khi tốn kém hơn cả vật liệu thịt cá, nhưng chính nhờ thế mà tạo ra hiệu quả vị giác hoàn toàn khác lạ. Có món ăn rất cao sang, như bồ câu tiềm yến sào, nhưng gia vị chỉ cần một chút muối và tiêu. Ngược lại, món lele hon đòi hỏi một danh sách dài những đồ phụ gia gồm: rượu, xì dầu, tỏi, gừng, tương, đường, ngũ vị hương (kể như 5 vị), măng, sen, nấm, táo, đậu, cộng tất cả là 16 vị. Hoặc là món thịt hôn bình dân cũng gồm tới 15 vị! “Thực phổ bách thiên” có một bài thơ nhấn mạnh nguyên tắc sử dụng đồ gia vị thích hợp cho từng loại rau trái ngay trong bát canh dân dã như sau:

Canh bầu thì thích lá rau hao,
Cho biết rau hành bỏ bí đao.
Hầm mít lại ưa sân với lốt,
Bí ngô thời phải tỏi gia vào.

Các món phụ gia cũng thành bài bản hoàn chỉnh, thí dụ nấm tràm dùng cho canh rau tập tàng, nấm mối cho canh bông lý, cá thệ kho kèm với dừa, còn cá óc mó nấu canh cùng với thơm, mà phải là thơm sòng (giống thơm đặc sản ở Quảng Trị).

Cách nấu nướng đòi hỏi phải thực hiện chính xác, giống như động tác tổng hợp trong hóa học. Ngày xưa làm món kho tàu thì thịt phải hấp trước chứ không để sống như bây giờ; rau khoai, rau muống cho vào luộc phải bó thành bó tròn; nấm mối nướng phải cho vào ống nứa hoặc kho rim cá ngứa phải lót trách bằng mía, v.v.. Công việc bếp núc xưa có động tác “phiếu”, tức là làm cho trắng, thí dụ mứt bí đao phải “phiếu” trắng tinh. Có hai cách: với lát bí nhỏ, thì phiếu bằng cánh ngâm bí vào nước đem phơi nắng ba ngày, còn với lát bí to, thì phiếu có nghĩa là xếp bí lên sàng phơi ngoài nắng, chốc chốc lại dội nước, cũng trong ba ngày.

Phụ nữ Huế gọi nghệ thuật chế biến món ăn bằng một từ giản dị, là nêm – nấu. Nói nấu – nướng là sai, bởi vì nêm (pha đồ gia vị) là việc quan trọng đầu tiên để tạo ra vị ngon của món ăn, như lời thơ đề từ của Hồng Khẳng (chồng tác giả) khen tài bếp núc của các bà nội trợ: “Ăn, dùng nhờ có mụ nêm ngon”.

ẩm thực Huế

Cuối cùng, để đánh giá đúng chất lượng của sản phẩm do bàn tay mình làm ra trước khi đem mời, các bà nội trợ không có cách nào khác ngoài… cái lưỡi, tức là nếm thử. Vì thế, trong lời giới thiệu cuốn sách, bà Nguyễn thị đã đưa ra mội lời khuyên có tính gia trưởng: “Xin đặn lời này, rút sau làm kết: làm xong thì nếm, khuyên chớ hổ ngươi.”

Trở lại với bản chất dân gian của món ăn Huế nói trên, người ta không ngạc nhiên khi thấy một cuốn sách giáo khoa nữ công hoàng gia lại đầy đủ về cách nấu cơm (bài học đầu tiên), luộc rau, rang muối mè, um cá rô hoặc nấu canh mít. Ngoài một số sơn hào hải vị có gốc Trung Quốc (sau này có xen thêm vài món kiểu Pháp), kể cả vua Nguyễn vẫn dùng chủ yếu những món ăn dân gian, được chế biến bằng nghệ thuật nêm – nấu tinh tế vốn được tích lũy vô tận trong văn hóa ăn của người Huế. Điều này được đúc kết trong bài: “Xin bày lời” của bà Tôn Nữ Thị Lệ, con gái của tác giả: “Đồ ăn không phải là hễ cá thịt thì ngon, mà dưa rau thì dở. Chi ngon cũng được, mà chi dở cũng được, ngon dở tại nơi tay mình, chớ có tại gì nơi rau thịt.”

Ngoài dạy cách chế biến các món ăn “Thực phổ bách thiên” còn mở rộng thêm những điều cần thiết để làm được một bữa ăn ngon.

Trước hết, là quan hệ giữa đi chợ và nấu ăn. Để chủ động trong dự kiến tối ưu về thực đơn của mình, người nội trợ phải nắm vững tình hình chợ búa trong vùng, biết rõ giá cả và các thức bày bán vào thời điểm đó, tuyệt đối không gặp chăng hay chớ. Sách viết:

“Có biết nấu ăn mới biết đi chợ, mà có biết đi chợ mới biết nấu ăn. Thịt theo chợ mà cá theo mùa: tính đã mới mua, mua vừa cho nấu, trước đã khỏi phí đồng tiền vô lối, sau trong nhà lại được miếng ăn ngon; chớ có phải mua về là đi chợ, mà kho chín là nấu ăn đâu?”

Nhiều thập kỷ sau, một trong tác phẩm gia chánh về 300 món ăn Huế, bà Hoàng Thị Cúc (người áo trắng trong bài thơ Đây thôn Vỹ Dạ của Hàn Mạc Tử) đã hướng dẫn một thực đơn dài hạn cho từng bữa ăn trải bốn mùa xuân hạ thu đông, trên cơ sở các thứ rau trái, cá thịt mùa nào thức ấy ở các chợ Huế.

Một quan niệm khác thuộc về đạo lý, rằng người phụ nữ Huế đặt chữ công trong chữ hiếu và chữ thuận; giỏi bếp núc trước hết là để phụng dưỡng cha mẹ và chăm sóc chồng, thứ đến là đem lại vinh dự cho gia đình trong cuộc khách khứa đãi đằng. Miếng ăn ngon, là ngon cho người, không phải cho mình; vì thế, người nội trợ phải hiểu rõ khẩu vị của người ăn, lấy đó làm chuẩn mức để đo lường bếp núc. Tác giả dặn con gái: “chua, cay, mặn, lạt tùy ý người ăn; mình nấu cho ai thì phải tùy ý người ấy. Coi như mẹ thường đến thăm các bà đầm; khi mời nước, thì các bà thường hỏi: ‘Có dùng đường không? Dùng mấy viên?’ rồi mới bỏ. Coi trong một chén nước, mà người ta còn ân cần, kỹ lưỡng, tình ý trân trọng như vậy, huống chi là đến đồ ăn!”. Đây là sự thể hiện của đức tính hy sinh, của tinh thần nhân văn sâu sắc, được nhấn mạnh trong một cuốn sách gia chánh nhỏ.

ẩm thực Huế

Trong bốn đức công, dung, ngôn, hạnh xưa, người ta tránh khen người phụ nữ trước mặt người khác về nhan sắc (bị xem là sỗ sàng), về ăn nói dịu dàng (khen thừa), và về cốt cách đoan trang (thế lại là trịch thượng). Lời khen tặng lịch sự nhất dành cho người đàn bà Huế là khen “nấu ăn ngon”. Bởi vì, đây là lời ca ngợi thành thực, vừa là lời cảm ơn kín đáo của một người vừa nhận quà tặng. Với người phụ nữ thời ấy, biết khổ luyện nghệ thuật nấu ăn để làm quà tặng cho đời, đấy chẳng những là bổn phận, mà còn là vinh quang đích thực cần phải chinh phục. Đó là quan niệm của bà Tùng Thiện Vưong khi đề thơ cho Thực Phổ Bách Thiên:

Dâu, con, cháu, chắt coi mà học,
Một miếng ăn ngon, tiếng để đời.Theo tạp chí Chim Việt Cành Nam (chimviet.free.fr)

Vì sao biểu tình tại Mỹ trở nên dữ dội?

Hàng nghìn người Mỹ đã xuống đường phản đối nạn phân biệt chủng tộc – nhiều người lần đầu tiên tham gia biểu tình trong đời. Vì sao cái ςɧết của George Floyd gây gây chấn động như vậy?

Vì sao biểu tình tại Mỹ trở nên dữ dội? - 1
Rất đông người biểu tình xuống đường gần Nhà Trắng ở thủ đô Washington D.C ngày 6/6 (Ảnh: Reuters)

George Floyd không phải là người Mỹ gốc Phi đầu tiên ςɧết trong khi bị cảnh sát bắt giữ và làm bùng phát các cuộc biểu tình sau đó. Từng có những cuộc tuần hành và kêu gọi thay đổi sau khi nhiều người da màu khác ςɧết do cảnh sát.

Nhưng lần này dường như hoàn toàn khác, phản ứng của dư luận dữ dội và trên quy mô lớn. Các cuộc biểu tình đã nổ ra trên khắp nước Mỹ – tại toàn bộ 50 bang và thủ đô, trong đó có một số thành phố và cộng đồng vùng sâu vùng xa chủ yếu là người da trắng.

Các chính quyền địa phương, các đội thể thao và các công ty dường như sẵn sàng hành động lần này, mà đáng chú ý nhất là hội đồng thành phố Minneapolis, nơi Floyd qua đời, đã cam kết giải thể sở cảnh sát.

Các cuộc biểu tình ủng hộ người da màu lần này cũng thu hút thành phần tham dự đa dạng hơn, khi rất đông người da trắng và từ các cộng đồng thiểu số khác xuống đường cùng các nhà hoạt động da màu.

Theo BBC, có nhiều yếu tố khác nhau đã kết hợp lại để tạo ra “cơn bão” biểu tình lần này.

Cái ςɧết của Floyd quá khủng khiếp 

Viên cảnh sát Derek Chauvin đã ghì gối lên cổ Floyd trong suốt gần 9 phút không rời, dù anh này liên tục van xin rằng “tôi không thở được” và cuối cùng là bất tỉnh. Vụ việc rõ ràng đã được ghi lại qua các video.

Trong nhiều trường hợp cảnh sát sử dụng bạo lực trước đó, có thể xảy ra tình huống không rõ ràng hoặc cảnh sát có thể giải thích rằng họ buộc phải hành động vì mạng sống bị đe dọa. Nhưng trong trường hợp này, rõ ràng là có một hành động không công bằng khi mọi người có thể nhìn thấy Floyd không có vũ khí và bị khống chế.

Nhiều người tham gia các cuộc biểu tình gần đây là những người lần đầu tiên xuống đường, và họ nói rằng cái ςɧết của Floyd khiến họ cảm thấy rằng đơn giản là họ không thể ngồi nhà được nữa. Cái ςɧết của Floyd đã gây ra sự giận dữ và lời kêu gọi vì sự thay đổi trở nên cấp bách hơn ngay lúc này.

Vì sao biểu tình tại Mỹ trở nên dữ dội? - 2
Người biểu tình tập trung gần tòa nhà quốc hội Mỹ ở thủ đô Washington D.C (Ảnh: Reuters)

Đại dịch Covid-19 và tỷ lệ thất nghiệp lên rất cao

Cái ςɧết của Floyd diễn ra giữa lúc đại dịch Covid-19 hoành hành, vốn khiến người Mỹ buộc phải ở nhà và gây ra tỷ lệ thất nghiệp cao chưa từng có kể từ những năm 1930.

Khi cả đất nước bị phong tỏa và nhiều người phải ngồi nhà để xem tivi, mọi người sẽ chú ý hơn tới vụ việc và không bị sao nhãng sang các câu chuyện khác. Tỷ lệ thất nghiệp cao đồng nghĩa với việc nhiều người có thể xuống đường biểu tình mà không lo bị ảnh hưởng bởi công việc.

“Giọt nước tràn ly”

Cái ςɧết của Floyd diễn ra sau 2 cái ςɧết gây tranh cãi khác của Ahmaud Arbery và Breonna Taylor.

Arbery, 25 tuổi, bị bắn ςɧết vào ngày 23/2 trong khi đang đi bộ ở Georgia sau khi người dân nói anh này giống một nghi phạm ăn trộm. Còn Taylor, 26 tuổi, là một nhân viên y tế, bị bắn 8 lần khi cảnh sát kiểm tra căn hộ của cô tại Kentucky.

Tên của hai thanh niên trên cũng đã xuất hiện trong các cuộc biểu tình ủng hộ người da màu, và người biểu tình được khuyến khích hô lớn tên của Taylor.

Cái ςɧết của Floyd được miêu tả là “giọt nước tràn ly đối với nhiều cộng đồng”. Năm nay cũng là năm bầu cử, vì vậy các chính trị gia có thể chú ý và phản hồi nhiều hơn đối với các tiếng nói của cộng đồng.

Sự tham gia đa dạng

Mặc dù chưa có số liệu về chủng tộc của những người tham gia biểu tình, nhưng nhiều cuộc biểu tình dường như có phần lớn những người ủng hộ không phải là người Mỹ gốc Phi. Ví dụ, tại Washington D.C, hàng chục nghìn người đã xuống đường hồi cuối tuần qua và khoảng một nửa trong số đó không phải người da màu. Nhiều người mang các khẩu hiệu nói rõ mong muốn của họ là trở thành đồng minh của phong trào ủng hộ quyền lợi của người da màu.

Một cuộc thăm dò của ABC cho thấy 74% người Mỹ nhận thấy rằng cái ςɧết của Floyd là một phần của một vấn đề lớn hơn về sự đối xử của cảnh sát với người Mỹ gốc Phi. Tỷ lệ này gia tăng đáng kể so với một cuộc thăm dò tương tự năm 2014 sau cái ςɧết của 2 người da màu Michael Brown và Eric Garner, khi 43% người Mỹ cảm thấy các vụ việc này phản ánh một vấn đề lớn hơn.

Vì sao biểu tình tại Mỹ trở nên dữ dội? - 3
Dòng người biểu tình hai bên cầu Cổng vàng ở  San Francisco, California ngày 6/6 (Ảnh: Reuters)

Hành động của cảnh sát có ảnh hưởng gì?

Phần lớn các cuộc biểu tình khắp nước Mỹ diễn ra trong hòa bình và trong một số trường hợp, cảnh sát đã bày tỏ sự ủng hộ với người biểu tình. Tuy nhiên, cũng xảy ra một số vụ xô xát và đối đầu giữa hai bên.

Hồi tuần trước, cảnh sát đã dùng hơi cay và đạn cao su giải tán những người biểu tình hòa bình tại một quảng trường gần Nhà Trắng để mở đường cho Tổng thống Donald Trump tới thăm một nhà thờ gần đó. Hàng chục phóng viên đưa tin về các cuộc biểu tình cũng được cho là bị lực lượng an ninh tấn công.

Một số người đã xuống đường sau khi họ cảm thấy cảnh sát đã sử dụng vũ lực thái quá. Một cuộc thăm dò do CNN thực hiện cho thấy 84% số người được hỏi cảm thấy các cuộc biểu tình hòa bình để phản đối việc sử dụng vũ lực thái quá của cảnh sát chống lại người gốc Phi là công bằng, trong khi 27% nói các cuộc biểu tình bạo lực cũng công bằng.

Biểu tình sẽ đi đến đâu?

Nhiều người biểu tình kêu gọi các thay đổi cụ thể, như bắt buộc cảnh sát phải mang camera giám sát cơ thể, cắt giảm ngân sách cảnh sát hoặc khuyến khích mọi người đi bỏ phiếu.

Hiện còn quá sớm để biết rằng các cuộc biểu tình hiện thời có thể dẫn tới các thay đổi mạnh mẽ hay không. Tuy nhiên, nhiều người biểu tình tại Washington D.C hồi cuối tuần qua nói họ cảm thấy họ đang ở giữa một thời khắc lịch sử và hi vọng có thể nhìn thấy những thay đổi thực sự trong tương lai gần.

An Bình /Theo BBC

Ông Trump có còn nhiều cơ hội tái cử Tổng thống Mỹ?

Dù đang đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức, Tổng thống Mỹ Donald Trump được tin vẫn còn cơ hội đánh bại gương mặt đại diện đảng Dân chủ và tái cử ghế lãnh đạo Nhà Trắng năm nay.

Sóng gió bủa vây

7 ngày vừa qua là một tuần đặc biệt tồi tệ đối với Tổng thống Trump. Mark Esper, Bộ trưởng Quốc phòng do ông bổ nhiệm đã nói rõ sẽ không ủng hộ quyết định của Tổng thống về việc viện dẫn một đạo luật 213 năm tuổi để điều quân đội đến trấn áp các cuộc biểu tình đòi công lý cho công dân gốc Phi George Floyd ở Minneapolis, bang Minnesota.

Ông Trump có còn nhiều cơ hội tái cử Tổng thống Mỹ?Tổng thống Donald Trump đang dốc sức vì mục tiêu tái cử nhiệm kỳ 2. Ảnh: Reuters

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, một trong những vị tướng được kính trọng nhất ở Mỹ và từng là đồng minh của ông Trump, cũng ra tuyên bố cáo buộc tổng thống đương nhiệm không cố gắng đoàn kết, mà thay vào đó đang chia rẽ đất nước. Trong một bình luận mới, John Kelly, cựu Chánh văn phòng Nhà Trắng dưới thời ông Trump thậm chí khuyên các cử tri “hãy xem xét kỹ người họ chọn, cũng như đặt câu hỏi về tính cách và đạo đức của người đó”.

Trong khi đó, cựu Phó tổng thống Joe Biden, người đại diện đảng Dân chủ đấu trực tiếp với ông Trump trong ngày bầu cử quốc gia 7/11 tới đây, đã đề cập đến khả năng chiến thắng và tái giành lại quyền kiểm soát Thượng viện, cơ quan có quyền quyết định các bổ nhiệm cho Tòa án tối cao Mỹ, cho đảng của ông.

Theo tạp chí Economic Times, tuần qua kết thúc bằng việc chính khách kỳ cựu Colin Powell, Ngoại trưởng dưới thời cựu Tổng thống Cộng hòa George W Bush thông báo sẽ bỏ phiếu cho ông Biden, với lí do ông Trump đã “xa rời Hiến pháp”.

7 ngày vừa qua có thể là khoảng thời gian tồi tệ nhất kể từ khi ông Trump bước chân vào Nhà Trắng và như cố Thủ tướng Anh Harold Wilson từng phát biểu hồi những năm 1960, rằng “một tuần là khoảng thời gian dài trong chính trị”. Song, vẫn còn gần 5 tháng trước ngày tổng tuyển cử quốc gia, khi các cử tri Mỹ không chỉ bỏ phiếu bầu tổng thống mà còn bầu chọn 1/3 trong tổng số 100 ghế của Thượng viện và toàn bộ 435 ghế của Hạ viện, cơ quan lập pháp hiện đang nằm dưới sự kiểm soát của đảng Dân chủ.

Kết quả các cuộc thăm dò dư luận gần đây hé lộ, ứng viên Biden đang dẫn trước về tỉ lệ tín nhiệm của cử tri, trong khi sự ủng hộ dành ông Trump của các cử tri da trắng (nhóm chiếm đa số, tới 67% số công dân đủ điều kiện đi bầu cử năm 2020 ở Mỹ, theo thống kê của Viện Nghiên cứu Pew), đặc biệt là các cử tri ở vùng nông thôn và các cử tri độc lập, không đăng ký là thành viên của đảng Dân chủ hay Cộng hòa, lại đang sụt giảm mạnh.

Cơ hội tái cử

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích thận trọng cho rằng, mọi việc hiện vẫn chưa có gì chắc chắn. Cách đây 4 năm, các cuộc thăm dò dư luận từng dự đoán Hillary Clinton sẽ trở thành tổng thống thứ 45 của Mỹ. Vào năm 2016, bà Clinton thực tế giành được nhiều phiếu phổ thông hơn ông Trump, nhưng lại thua ông về tổng số phiếu đại cử tri giành được từ cả 50 bang toàn quốc.

Ông Trump đã giành chiến thắng chung cuộc nhờ đánh bại đối thủ Dân chủ ở các bang then chốt có nhiều phiếu đại cử tri như Wisconsin, Michigan, Ohio, Florida và thậm chí cả Pennsylvania, nơi cha của bà Clinton sinh ra và lớn lên thời niên thiếu.

Bốn năm đã trôi qua và Tổng thống Trump đang đối mặt với sự chống đối của một bộ phận không nhỏ cử tri, “hành trang ngoài ý muốn” mà bất kỳ lãnh đạo Nhà Trắng nào cũng phải mang theo khi ngồi “ghế nóng”. Trong trường hợp của ông Trump, mọi thứ có vẻ còn tồi tệ hơn do phong cách lãnh đạo bị nhiều người mô tả là “thất thường” cùng các tuyên bố, thông điệp Twitter đầy ngẫu hứng và gây sốc.

Song, chiến dịch vận động tái cử của ông Trump có các nguồn lực tài chính lớn mạnh. Tương tự như năm 2016, ông Trump tiếp tục chứng tỏ bản thân là một chính khách đầy quyết đoán, tự tin và không hề có dấu hiệu chùn bước trước bất kỳ trở ngại nào. Bên cạnh đó, ông đang có trong tay sự ủng hộ nhiệt thành của các cử tri Cộng hòa, đặc biệt là những cử tri thuộc tầng lớp lao động, da trắng và không học đại học tại các bang trọng yếu. Đối thủ Biden nhận định, nhóm cử tri trung thành với ông Trump này hiện chiếm khoảng 10 – 15% tổng số cử tri toàn quốc, trong khi một vài phỏng đoán trước đây cho rằng con số có thể lên tới 30%.

Bất kể ra sao, trong những tuần trước ngày tổng tuyển cử 2020, ông Trump dự kiến sẽ phải dốc toàn lực để chống lại đối thủ, có thể tập trung vào cáo cáo buộc rằng con trai của ông Biden – Hunter Biden là đối tác của một hãng tư vấn đã nhận tới 3,4 triệu USD từ tập đoàn năng lượng hàng đầu Ukraina Burisma trong vòng 19 tháng, kể từ tháng 4/2014 – 11/2015, lúc ông Biden vẫn còn đương chức Phó tổng thống Mỹ. Con trai ông Biden cũng bị tố cáo có chân trong hội đồng quản trị của Burisma một thời gian dù không có bằng cấp chuyên môn.

Những cáo buộc lạm dụng quyền lực để gây sức ép buộc lãnh đạo Ukraina phải điều tra cha con Biden hồi năm ngoái đã khiến ông Trump trở thành tổng thống thứ ba trong lịch sử Mỹ bị luận tội. Song, rốt cuộc, ông vẫn được Thượng viện nằm dưới sự kiểm soát của các đồng minh Cộng hòa, ra phán quyết tha bổng.

Làn sóng biểu tình, bạo loạn bùng phát khắp nước Mỹ sau cái chết của Floyd cùng với những chỉ trích nhằm vào cách ứng phó của ông Trump, đặc biệt là quyết định điều Vệ binh quốc gia đến trấn áp biểu tình ở thủ đô, đang khiến lãnh đạo Nhà Trắng lâm vào thế bí. Song, các cuộc bạo loạn xảy ra vào mùa hè của năm bầu cử 1968 sau vụ ám sát mục sư, nhà hoạt động nhân quyền Martin Luther King Jr. cũng tồi tệ không kém và thậm chí có thể còn trầm trọng hơn.

Và trong những tháng then chốt trước tổng tuyển cử năm 1968, ứng viên Cộng hòa Richard Nixon đã vận động tranh cử với luận điểm rằng đa số các cử tri đều không ủng hộ biểu tình bạo lực, trong khi ông tập trung khắc họa bản thân là người mạnh về luật pháp và trật tự. Song, Nixon có lợi thế là ông đang chống lại ứng cử viên Dân chủ Hubert Humphrey, Phó tổng thống trong chính quyền Johnson, vốn đang phải chịu điều tiếng về sự gia tăng can dự của Mỹ vào chiến tranh Việt Nam, đi ngược lại mong muốn của đông đảo người dân trong nước.

Đây cũng là khía cạnh ông Trump phần nào ghi điểm dù là tổng thống đương nhiệm. Ông Trump đã cắt giảm sự can dự của quân đội Mỹ không chỉ ở Iraq mà cả Afghanistan và Syria. Ông đã cho rút hàng trăm lính Mỹ và đang cố gắng đàm phán dàn xếp với Taliban ở Afghanistan.

Dù cũng có ý kiến chỉ trích tổng thống Mỹ đang bỏ rơi các đồng minh ở Trung Đông, nhưng những người ủng hộ phản bác rằng, ông Trump ít nhất đang giữ cho Mỹ tránh dính líu đến các cuộc chiến mới, đồng thời cố gắng đưa nước này thoát khỏi các vũng lầy xung đột mà ông thừa hưởng từ những người tiền nhiệm.

Về mặt kinh tế, mọi thứ từng diễn ra tốt đẹp với tỷ lệ thất nghiệp ở Mỹ trong nhiệm kỳ của ông Trump đã giảm xuống mức thấp kỷ lục (ông Trump tuyên bố đó là do chính sách cắt giảm thuế của mình) cho đến khi virus corona chủng mới xuất hiện. Song, dịch Covid-19 cùng với các biện pháp phong tỏa dập dịch sau đó đã gây khó khăn cho giới lãnh đạo ở hầu hết các nước trên thế giới, dù đó là Mỹ, Anh, Nga hay Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc.

Ngoài ra, ông Trump cũng cố gắng thay đổi tình thế, đặc biệt trong quan hệ song phương với Trung Quốc, đối đầu và tìm cách bắt Bắc Kinh “trả giá” cho những gì ông coi là bất công bằng với người Mỹ, nhiều hơn bất kỳ người tiền nhiệm nào từng làm trước đây. Thái độ cứng rắn của ông Trump với Trung Quốc dường như được lòng cử tri, khi dư luận nước này ngày càng mất dần thiện cảm và cái nhìn tích cực với đại lục, theo các cuộc khảo sát hồi năm ngoái. Tỉ lệ tín nhiệm dành cho ông Trump trong 2 năm ông thổi bùng chiến tranh thương mại với Trung Quốc cũng tăng vọt. Các cố vấn chính của ông Trump như Steve Bannon có thể đã rời đi, nhưng Pete Navarro, người rất chú trọng đến ngăn chặn mối đe dọa từ Trung Quốc trong thương mại và các lĩnh vực khác, vẫn còn ở đó.

Do còn gần 5 tháng nữa mới đến ngày tổng tuyển cử quốc gia Mỹ nên có thể còn quá sớm để nhận định chắc chắn về khả năng thất cử của ông Trump, trên cơ sở các thông điệp Twitter thất thường và những bình luận đầy ngẫu hứng của ông. Ngay cả tờ báo Anh theo đường lối tự do The Guardian cũng thừa nhận, không thể loại trừ khả năng Tổng thống Trump sẽ thắng cử vào tháng 11 tới đây nhờ những cú bứt phá ngoạn mục vào phút chót, trong khi đối thủ Biden vẫn loay hoay với cương lĩnh tranh cử cũ, không đưa ra được những giải pháp khả thi hơn cho các cuộc khủng hoảng và tương lai của nước Mỹ.

Tuấn Anh – VietNamNet