Những vụ bạo loạn vừa qua ở Hoa Kỳ vốn được lên kế hoạch từ trước

Những vụ bạo loạn vừa qua ở Hoa Kỳ vốn được lên kế hoạch từ trước

Một kẻ cướp vừa chạy vừa ôm theo vật phẩm lấy được từ một cửa hàng trên đường 14 ở Manhattan trong một đêm biểu tình và phá hoại sau cái chết của George Floyd vào ngày 1/6/2020 tại thành phố New York. (Ảnh của John Moore / Getty Images)

Hiện nay, có ít nhất một thị trưởng thành phố lớn của Hoa Kỳ đang kêu gọi chính phủ liên bang điều tra nhằm ngăn chặn tình trạng bất ổn và gây bạo động, vì cho rằng đây có thể là một nỗ lực “được dàn dựng”. Các chuyên gia an ninh ở các thành phố khác phát hiện ra bằng chứng rằng nhiều sự cố bạo lực xảy ra cuối tuần qua có thể đã được lên kế hoạch phối hợp từ trước.

Theo báo Chicago Business, Chủ nhật vừa qua (31/5), thị trưởng tiểu bang Chicago Lori Lightfoot nói với truyền thông rằng bà tin chắc có “bằng chứng mạnh mẽ” về một nỗ lực có tổ chức, nhằm sử dụng các cuộc biểu tình bạo loạn chống đối cảnh sát vào cuối tuần qua để che giấu âm mưu bạo lực. Bà Lightfoot cũng cho biết chính quyền thành phố này đang thảo luận vấn đề với ít nhất 3 cơ quan Liên bang về khả năng sẽ có một cuộc điều tra chung.

“Phát biểu tại một cuộc họp báo chiều hôm nay với các quan chức khác, bà Lightfoot không nói rõ liệu các nhóm này có phải là các tổ chức chống phát xít cánh tả ngoài tiểu bang thường được gọi là Antifa, hay đó là những kẻ kích động cánh hữu, các băng đảng đường phố địa phương, hoặc là thuộc những thành phần nào khác. Bà ấy nói rằng bà đã yêu cầu sự giúp đỡ từ 3 cơ quan liên bang, bao gồm FBI, Cục Kiểm soát Rượu, Thuốc lá, Thuốc súng và Chất gây nổ; cùng Văn phòng Luật sư Hoa Kỳ [để thực hiện điều tra] với trọng tâm là đơn vị ném bom và đốt phá AFT” – trích từ tin bài của Chicago Business.

Trong cuộc họp báo hồi cuối tuần, bà Lightfoot phát biểu: “Không còn nghi ngờ gì nữa. Đây là một nỗ lực có tổ chức [được thực hiện] đêm qua (ám chỉ tình trạng bạo động hôm 29/5). Rõ ràng đã có những nỗ lực để phá vỡ quá trình hòa giải và biến nó thành một thứ bạo lực hơn”.

Bà tiếp tục: “Không có câu hỏi nào về việc liệu có phải cả [2 phe] – những người đang chiến đấu và [những người] mang vũ khí, hoàn toàn được tổ chức và sắp xếp sẵn. Dường như cũng rõ ràng rằng các vụ phóng hỏa đã được dàn dựng, cả với các phương tiện và các tòa nhà, [những vụ việc đó] được tổ chức và được tận dụng, kể cả các vụ cướp bóc”.

Chicago Business cho biết, bà Lightfoot đã không chỉ đích danh bất kỳ sự cố cụ thể nào, nhưng dường như ám chỉ đến ít nhất một trường hợp mà những kẻ cướp đã lái một chiếc xe U-Haul vào các cửa hàng cao cấp nằm liền kề với khu mua sắm “Magnificent Mile” của thành phố Chicago và vụ việc đánh bom lửa tại một cửa hàng máy ảnh ở phía bắc thành phố.

Tại New York, các quan chức của lực lượng đặc nhiệm chống khủng bố đã nói với NBC rằng có những “dấu hiệu mạnh mẽ” cho thấy những kẻ bạo động “đã lên kế hoạch cho vụ bạo động từ trước, thông qua việc sử dụng thông tin liên lạc được mã hóa”.

Hôm Chủ nhật, báo NBC News New York đưa tin: “Phó ủy viên tình báo và chống khủng bố John Miller cho biết, NYPD (cảnh sát New York) tin chắc rằng các nhóm giấu tên này đã tổ chức các vụ trinh sát, cứu trợ y tế và các tuyến đường nhằm cung cấp đá, chai lọ và máy gia tốc để các nhóm ly khai thực hiện các hành động phá hoại và bạo lực”.

Một cửa hàng lưu niệm bị cướp phá được nhìn thấy sau một đêm phản đối về cái chết của một người đàn ông Mỹ gốc Phi tên là George Floyd ở Minneapolis vào ngày 2/6/2020 tại Manhattan ở thành phố New York. (Ảnh của JOHANNES EISELE / AFP qua Getty Images)
Một cửa hàng lưu niệm bị cướp phá được nhìn thấy sau một đêm phản đối về cái chết của một người đàn ông Mỹ gốc Phi tên là George Floyd ở Minneapolis vào ngày 2/6/2020 tại Manhattan ở thành phố New York. (Ảnh của JOHANNES EISELE / AFP qua Getty Images)

Mặc dù các quan chức của thành phố New York đã không nói rõ tên của bất kỳ nhóm cụ thể nào mà họ tin là có liên quan đến bạo lực, ông Miller đã đề cập đến những người theo “chủ nghĩa vô chính phủ” trong cuộc họp ngắn.

Theo NBC New York đưa tin, ông Miller nói: “Trước khi các cuộc biểu tình bắt đầu, các nhà tổ chức của một số nhóm vô chính phủ đã có kế hoạch tăng tiền bảo lãnh, và họ đã lên kế hoạch tuyển dụng các đội cứu trợ và tiếp tế y tế cùng đồ bảo hộ, để chuẩn bị cho các cuộc xung đột bạo lực với cảnh sát. Họ đã chuẩn bị sẵn để gây ra các thiệt hại tài sản và hướng dẫn những người đi theo họ rằng, việc này chỉ nên được thực hiện một cách có chọn lọc nhắm vào các khu vực giàu có hơn hoặc tại các cửa hàng cao cấp được điều hành bởi các công ty, tập đoàn”.

Các phần tử bạo động “đã phát triển một mạng lưới xe đạp trinh sát phức tạp để đi trước những người biểu tình theo các hướng khác nhau đến nơi có và không có cảnh sát, nhằm mục đích có thể điều khiển các nhóm (từ nhóm lớn hơn) đến những nơi mà họ có thể thực hiện các hành vi phá hoại, bao gồm cả hành vi đốt xe cảnh sát và ném chai cháy, ở những nơi họ nghĩ rằng các sĩ quan cảnh sát sẽ không có mặt”, trích lời ông Miller.

Có ít nhất 4 người đã bị bắt vì ném chai cháy vào xe cảnh sát cuối tuần qua ở thành phố New York. Các quan chức, bao gồm cả Thị trưởng thành phố Bill de Blasio, đã hứa sẽ cung cấp thông tin về vụ bạo lực cuối tuần qua vào thứ Hai (1/6).

Phát biểu tại một cuộc họp báo ngày 31/5 tại Minnesota, các quan chức nói rằng họ đã chặn một số phương tiện chở “các vật liệu dễ cháy”, cũng như “các hàng hóa và vũ khí bị cướp phá”, theo báo Minneapolis Star-Tribune. Các quan chức cũng báo cáo rằng cơ quan hành pháp đã phát hiện một số vật liệu có vẻ như đã được để lại và “giấu kỹ” để những kẻ bạo loạn sử dụng.

Một ủy viên an toàn công cộng cho biết: “Hôm Chủ nhật trước đó, các sĩ quan cảnh sát tiểu bang cho biết một số kho vật liệu dễ cháy được tìm thấy ở cả những khu vực đã xảy ra hỏa hoạn và ‘trong những chiếc xe [mà họ] đã yêu cầu dừng lại vào sáng nay’. Một số vật liệu trông giống như là đã được tạo ra cách đây vài ngày và một số [có thể được tạo ra] chỉ trong 24 giờ qua hoặc lâu hơn”.

Ngày 31/5, Tổng thống Donald Trump cho biết ông dự định tuyên bố nhóm vô chính phủ Antifa là một tổ chức “khủng bố nội địa” nhưng ông vẫn chưa công bố chi tiết rõ ràng.

Du Miên / Theo Daily Wire

Học sinh chụp kỷ yếu phong cách cổ phục NAM ĐỊNH

Để có bộ ảnh kỷ yếu ấn tượng, học sinh lớp 12 Pháp, trường THPT chuyên Lê Hồng Phong lựa chọn cổ phục của nhiều triều đại Việt Nam.

Bộ ảnh được chụp ngày 24/5 tại đền Trần và tháp Phổ Minh (Nam Định), cách trường THPT chuyên Lê Hồng Phong khoảng 4 km. Thành viên của lớp 12 Pháp hóa thân vào những nhân vật trong các triều đại lịch sử.

Trong bộ ảnh, các bạn nữ thường đội mấn, mặc trang phục nhiều màu sắc.

Nam sinh sử dụng những chiếc áo ngũ thân tối màu, đơn sắc.

Trần Thị Thu Huyền cho biết, lớp đã lên ý tưởng vài tháng trước khi thực hiện bộ kỷ yếu. Nhiều ý tưởng được đưa ra, cuối cùng phương án nhận được nhiều sự đồng ý nhất vẫn là cổ phục Việt Nam. “Theo kế hoạch, lớp em sẽ chụp kỷ yếu sau Tết Nguyên đán nhưng vì Covid-19 nên phải lùi lịch đến bây giờ”, Huyền nói.

Để có được bộ ảnh ưng ý, lớp 12 Pháp đã liên hệ với đơn vị chuyên cho thuê cổ phục, thường đảm nhận phục trang cho nhiều phim và video ca nhạc nổi tiếng.

Tổng chi phí của bộ ảnh khoảng 25 triệu đồng, trong đó 15 triệu đồng là tiền thuê trang phục. Thu Huyền cho biết, bộ đắt nhất có giá thuê khoảng một triệu đồng, còn lại 500.000-600.000 đồng.

Vì thực hiện vào mùa hè nắng nóng, trang phục lại khá dày, nhiều bạn thấm mệt. Tuy nhiên, thành quả nhận lại khiến các thành viên cảm thấy ưng ý và xứng đáng với công sức bỏ ra.

Lý giải việc lựa chọn phong cách cổ phục cho bộ kỷ yếu, học sinh lớp Pháp chia sẻ muốn khép lại ba năm THPT bằng một bộ ảnh ấn tượng, gắn liền với văn hóa Việt Nam. Trước khi thực hiện, các em cũng đã xin ý kiến cô giáo chủ nhiệm và nhận được sự ủng hộ.

Ngoài cổ phục, học sinh lớp 12 Pháp vẫn thực hiện một bộ ảnh kỷ yếu truyền thống với áo dài và vest, được chụp tại trường vào chiều cùng ngày.

Sau khi được đăng tải trên một Fanpage về học đường, bộ kỷ yếu của lớp 12 Pháp nhận được hơn 110.000 lượt thích và hơn 8.000 lượt chia sẻ chỉ trong nửa ngày.

Thanh Hằng
Ảnh: Cộng Studio

VĂN HỌC MIỀN NAM 54-75 (657): XUÂN VŨ (KỲ 1)

Xuan Vu (Tieu Su)

Nhà văn Xuân Vũ, sinh quán tại Mỏ Cày, Bến Tre, ngày 19 tháng 3 năm 1930, lớn lên trong một gia đình nông dân, từng học tại trường Collège Mỹ Tho. Ông theo chân cậu ruột, một nhà trí thức đi kháng chiến chống Pháp lúc 15 tuổi và gia nhập đoàn thiếu nhi cứu quốc dưới sự điều khiển của Trần Bạch Đằng. Được nhà thơ Tâm Điền tức nhà thơ Xuân Tước cố vấn lúc ban đầu, ông Xuân Vũ đã đăng bài thơ đầu tiên lên báo ở Hà Nội năm 1947. Năm 1950 ông làm cho báo “Tiếng Súng Kháng Địch” của khu 9 và tập kết ra Bắc vào năm 1954 sau hiệp định Genève. Ông tham gia Hội Nhà văn Việt Nam. Năm 1965 ông vượt Trường Sơn trở về miền Nam và đã ra hồi chánh Chính quyền Việt Nam Cộng Hòa vào năm 1968.

Sau đó ông làm việc cho nhật báo Tiền Tuyến, và Ðài Mẹ Việt Nam trực thuộc Tòa Ðại Sứ Hoa Kỳ tại Sài Gòn.

Xuân Vũ được trao Giải thưởng Văn Chương Toàn Quốc năm 1973 với tác phẩm Ðường Ði Không Ðến, tập hồi ký vượt Trường Sơn.

Tỵ nạn sang Hoa Kỳ 1975, ông tiếp tục viết văn đến khi qua đời. Các tác phẩm gồm có hồi ký, truyện ngắn, truyện dài, truyện phim… Tổng cộng đến 90 cuốn.

Ông qua đời ngày 1 tháng 1 năm 2004 tại San Antonio, Texas.

Tác phẩm

Đường đi không đến

Vàng mơ bông lúa

Xóm Cái Bần

Tấm lụa đào

Cô Ba Trà

(Theo Wikipedia)

Xương Trắng Trường Sơn

LỜI GIỚI THIỆU CỦA NHÀ XUẤT BẢN

Đã ngót hai mươi năm qua kể từ quyển hồi ký Đường Đi Không Đến ra mắt độc giả ở Sài gòn. Lớp thanh niên đọc quyển sách ấy nay tóc đã hoa râm, còn lứa tuổi trung niên thì nay đã ra lão. Thời gian đi nhanh, nhưng con đường mà tác giả đã trải qua mãi mãi còn đậm nét trên những trang sách và trong lòng người
Nếu chúng tôi nhớ không lầm thì quyển hồi ký Đường Đi Không Đến ra mắt độc giả trước tiên năm 1969 trên nhật báo Tiền Tuyến do nhà văn Phan Lạc Phúc làm Chủ Nhiệm và nhà báo Huy Vân làm Chủ bút. Nhà văn Phan Lạc Phúc bi bắt đi cải tạo, đến nay vẫn còn trong tù. Còn nhà báo Huy Vân thì đã hy sinh cũng trong trại cải tạo của bạo quyền.
Quyển Đường Đi Không Đến xuất bản năm 1973. Không đầy một năm, nhà xuất bản Nam Cường đã tái bản (tháng 5 năm 1974). Ra hải ngoại cũng được in lại nhiều lần.
Quyển Xương Trắng Trường Sơn mà chúng tôi hân hạnh cho ra mắt độc giả hôm nay là tập hai của bộ Đường Đi Không Đến gồm năm tập được biết như sau: Đường Đi Không Đến (I), Xương Trắng Trường Sơn (II), Mạng Người Lá Rụng (III), Đến Mà Không Đến (IV) và Đồng Bằng Gai Góc (V).
Ba quyển sau cùng, theo tác giả cho biết, thì đã mất bản thảo chạy giặc trước năm 1975. Chúng tôi đã yêu cầu – và được nhà văn Xuân Vũ nhận lời – ông viết lại để chúng tôi có dịp giúp độc giả theo dõi tiếp những chương sau cùng của con đường oan nghiệt mà mỗi tấc đất đã phủ xương trắng nhuộm máu tươi của nửa triệu thanh niên Bắc Việt và cán bộ Miền Nam hồi kết. Chính tác giả là “người khách lữ hành” trên con đường ấy.
Trân trọng.
Nhà xuất bản Xuân Thu

MẤY DÒNG TÂM TƯ

Hồi năm 1945 tại chợ làng tôi thường xảy ra những cuộc diễn thuyết, diễn giả là cán bộ tuyên truyền của quận bộ hay tỉnh bộ Việt Minh. Tôi rất thích nghe vì họ nói toàn là những chuyện mà một đứa bé như tôi lúc bấy giờ không thể hiểu nổi.
Tôi còn nhớ một hôm có một diễn giả đăng đàn. Ông ta chỉ là thôn bộ Việt Minh của làng tôi thôi. Ông ta là người không phải đạo cũng không phải đời, ông ta mặc nâu sồng tay lần chuỗi hạt. Người ông nhỏ thó nét mặt gân guốc có phần choắt lại và tay luôn luôn lần chuỗi hạt. Người nhà giàu thì sợ ông ta ra lệnh bắt giam hoặc giết chết, còn người thường thì lác mắt khiếp oai. Ông ta lên đăng đàn lần đó, nói những câu mà tôi nhớ mãi. Nếu tôi là sử gia tôi phải ghi trên vách đá.
Ông ta tuyên bố: “Một tay tôi lần chuỗi hạt, một tay tôi chống trời.”
Rõ thật một con người ghê gớm.
Ông ta giải thích về cách mạng cho mọi người nghe như sau:
– Ngày mai cái nơi bùn lầy nước đọng này, (tức là cái chợ làng của tôi có lão già đánh xe ngựa đã lừa chú ngựa còm bằng một mớ cỏ non suốt hàng chục năm trời), sẽ có nước phông-tên và đèn điện. Ngày mai nơi đây sẽ thành thiên đường của thế gian.
Tôi mê quá! Hồi đó tôi coi ông Chủ nhiệm thôn bộ Việt Minh là đệ nhất anh hùng – và không phải chỉ của riêng làng tôi.
Rồi về sau tôi được đọc một câu tiếng Pháp cũng na ná như thế. “Chủ nghĩa Cộng sản là mùa xuân của nhân loại!”
Vì mê cái “thiên đường” và cái “mùa xuân” trên chót lưỡi của hai bậc “vĩ nhân” kia cho nên tôi đã tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp từ những ngày đầu.
Năm 1946 thực dân Pháp đến đóng bốt ở đầu cầu chợ, ngay trong một cái chành lúa đã chứa sẵn mười ngàn giạ (chiếc cầu có hai cái dốc thật cao đã chứng kiến con ngựa còm của lão già đứt ruột trong một lần kéo xe lên dốc).
Dân làng tôi đã cùng với bộ đội đánh cái bốt đó. Súng của bộ đội chỉ có đến trung liên là cùng, không thể phá nổi phòng tuyến bốt xây bằng lúa bao. Nhưng dân làng tôi quyết không lùi bước.
Người ở chợ thì giở nhà mang tới, kẻ ở ngoài vườn thì đội rơm vác lá đem vào chất chung quanh bốt và châm lửa. Lửa dậy ngất trời. Đồn bốt ra tro. Hai mươi tám tên pạc-ti-dăng bị quay sống trong bốt.
Vì bốt xây bằng lúa bao cho nên lửa cứ ngùn cháy hoài, như một quả núi lửa, năm năm sau chưa tắt. Những lớp tro quánh lại thành cái vỏ cứng bao bọc ruột lửa bên trong. Sau những trận mưa, người ta thấy những mẩu xương phơi lẫn trong tro than như những mẩu vôi thực sự. Và ngọn khói vẫn cứ ri rỉ bay lên như oan hồn của những tên xâm lược xấu số.
Tôi đi theo kháng chiến rồi tập kết ra Bắc. Đúng hai mươi năm thì tôi trở về làng cũ (1945 – 1965). Lão già đánh xe ngựa đã chết từ lâu. Con cháu của lão không thể nối nghiệp lão vì con đường đầy ồ gà ngày trước nay đã trở thành đường tráng nhựa. Xe hơi xe lam xe gắn máy chạy vun vút xuôi ngược suốt ngày, cho nên bóng dáng chiếc xe ngựa đã biến hút đi từ lâu. Cái chợ làng tôi đã trở thành quận lỵ với đèn điện với ăng-ten tivi tua tủa trên các dãy phố, không còn ai ngờ rằng đây là nơi bùn lầy nước đọng ngày xưa, nơi ông Chủ nhiệm Việt Minh đăng đàn diễn thuyết, tay lần chuỗi tay chống trời.
Nhiều người gánh nước mướn, những chú chệt bán kẹo đục nay trở thành chủ tiệm. Trong đám học trò đã từng nhóc mỏ cá kèo nghe diễn thuyết với tôi, nay không ít đứa làm nên sự nghiệp, có đứa là triệu phú!
Ở đây không còn ai diễn thuyết nữa.
Tôi được nghe ông chủ nhiệm thôn bộ Việt Minh cũng đi kháng chiến như tôi, nhưng ông đã bỏ nghề diễn thuyết, cũng không lần chuỗi hạt và cố nhiên tay kia cũng không dùng để chống trời nữa. Ông quay ra làm phim ảnh. Thuở đó ông lận đận nhiều. Không rõ bây giờ đời ông vui buồn ra sao?
Đứng trên mảnh đất ngày xưa, tôi nhìn quang cảnh ngày nay chợ búa, xe cộ hàng hóa và sắc diện con người. Tôi có biết bao dòng suy nghĩ. Tôi tự bảo: Phải chăng đây là một cái thiên đường con con ở một góc trời xa xôi của xứ sở tôi.
Dân làng tôi hai mươi năm xưa dỡ nhà đốt bốt Tây, nay đã an cư lạc nghiệp. Chuyện ngày qua nay hầu như đã lãng quên. Từ mảnh đất thực tế, nảy lên một chân lý:
– Người ta vẫn xây được thiên đường theo ước vọng của người ta, nhưng hà tất phải đi theo con đường của ông chủ nhiệm Việt Minh. Và dù có đi theo con đường của ông chủ nhiệm, đã chắc người ta tìm được thiên đường.
Nếu ông chủ nhiệm kiêm nhà làm phim còn sống và nếu ông trở về đây chắc ông sẽ tìm thấy hứng thú trước quang cảnh chợ làng đã đổi thành chợ quận này, để làm một cuốn phim hay hay.
Khi đi trên đường Trường Sơn, có những đêm mưa tôi nằm ôn lại chuyện xưa. Tôi có nhớ đến quả núi tro ở quê tôi rắc đầy xương của những người lính pạc-ti-dăng.
Một ý nghĩ đã chợt đến với tôi: Cái quả núi tro ấy chính là hình ảnh của Trường Sơn thu nhỏ lại. Còn lũ chúng tôi và hàng chục vạn quân binh miền Bắc – trên đường Trường Sơn này chỉ là những bộ xương biết đi – thì chẳng khác nào…
Số phận của những kẻ mang quân đi đánh nước người rồi ra có khác gì nhau?
Tiện đây tôi xin được phép thưa cùng một số độc giả của Đường Đi Không Đến” – hoặc bằng thư từ hoặc đã trực tiếp hỏi tôi: “Đường Trường Sơn cực khổ đến thế à? Bộ đội miền Bắc tang thương đến thế à?”
Xin thưa: Đây là những chuyện xảy ra hồi 1965. Và xin lấy ý kiến của một tiểu đoàn trưởng của bộ đội chánh quy miền Bắc xâm nhập đã tìm Tự do, nay đang có mặt ở Sài Gòn, sau khi đọc quyển Đường Đi Không Đến: “Văn thì hấp dẫn nhưng chuyện khổ thì không ăn thua gì với sự chịu đựng của đơn vị tôi!”.
Ngoài ra, có một số độc giả lo lắng cho số phận của cô Thu. Tác giả xin được phép thưa: Cô Thu, sau năm năm tình duyên và công tác chìm nổi, đã mang một chứng bịnh kinh niên mà nguồn gốc phát sinh từ lúc cô vượt sông và ngâm mình dưới suối…
Do đó cô trở thành phế nhân, suốt năm năm không hề biểu diễn được một màn nào. Vì thề cô được “ân huệ” cho về Bắc, cũng bằng đường Trường Sơn, với cặp chân cô ta, như lúc cô vào Nam. Tôi sẽ xin kể tỉ mỉ trong quyền cuối cùng của thiên hồi ký “Đường Đi Không Đến”.
Sài Gòn, hè 1974
Xuân Vũ

LẠI THÊM MẤY DÒNG TÂM SỰ

Trong một dịp bất ngờ tôi được quen với Anh Giám Đốc nhà xuất bản Xuân Thu. Trong dịp này tôi còn được biết thêm rằng thân phụ của anh là giáo sư trường Le Myre de Vilers, thầy học cũ của tôi.
Vừa rồi, anh có nhã ý muốn xuất bản tác phẩm của tôi. Tôi liền đưa ngay cho anh quyển Xương Trắng Trường Sơn là một tập trong bộ Đường Đi Không Đến của tôi. Thực ra tôi không mấy khi nghĩ đến việc in lại các tác phẩm của tôi hoặc viết lại những bản thảo đã mất. Bởi vì, cũng như các văn hữu khác, tôi luôn luôn nghĩ tới những truyện còn nằm trong bụng.
Riêng quyển Xương Trắng Trường Sơn mà tôi có đề đưa cho nhà Xuân Thu là nhờ anh bạn nối khố của tôi, ông Nguyễn Tri Sử, trưởng ban Tuyên Nghiên Huấn thuộc Tổng Liên Đoàn Lao Công của ông Trần Quốc Bửu. Cũng là một dịp bất ngờ khác. Đời tôi toàn gặp những bất ngờ… may mắn.
Trên chuyến bay lưu vong từ Guam sang Hoa Kỳ, gia đình tôi đi với gia đình anh Nguyễn Tri Sử. Hai đứa định xuống trại Sacramento ở California, nhưng khi máy bay hạ cánh ở Los Angeles thì được tin trại đã chật, bèn bay sang Fort Chaffee ở Arkansas. Lạ nước lạ cái, nên hai đứa tìm nhau luôn. Một hôm, anh đưa cho tôi một quyển sách và bảo: tôi tặng lại cho anh đấy, để làm của?
Thì ra là quyển Xương Trắng Trường Sơn tôi đã tặng cho anh ở Sài Gòn cách đây không đầy một tháng. Quyển sách này phát hành vào đầu tháng tư, nhưng tôi vẫn không đoán được những gì xảy ra vào cuối tháng tư nên gần nửa triệu bạc bản quyền tôi nhận được của ông Nam Cường (người Mỹ Tho đồng hương?) tôi đem trút cả vào cho ngôi nhà hai tằng sắp xây xong ở Hàng Xanh (với dự định sẽ xây lên thêm một tầng nữa để làm Thiên Thư Lầu) . Còn một tuần nữa ăn tân gia thì lại phải chạy ra Phú Quốc để đi Guam. Tác giả Xương Trắng Trường Sơn trở thành Tay Trắng Mình Không.
Nhận quyển sách từ tay bạn cố tri trên đất Hoa Kỳ tị nạn, tôi bùi ngùi cho số phận của nó vừn ra đời vừa được độc giả biết đến hai tuần thì đã phải bay đi theo vận nước. Tôi đút nó vào chiếc cặp da cũ lưu truyền từ đời ông nội tôi đến cha tôi rồi đến tôi, món báu vật độc nhất được tôi quảy đi từ Sài gòn.
Nếu không có nhà Xuân Thu hỏi tới chắc chắn tôi chưa có dịp giải phóng nó ra khỏi cái nhà tù tí hon kia, sau mười bốn năm giam cầm nó một cách độc đoán. Trước khi đưa nó sang nhà Xuân Thu, tôi đã liếc sơ qua, và thấy rằng nó chưa mất màu mặc dù giấy trắng đã thành vàng nẫu.
Sau hai mươi lăm năm vượt con đường chết trên thực địa, ghé mắt nhìn lại con đường trên những trang sách, tôi hãy còn kinh hoàng.
Vừa rồi tôi có nghe tin Tổng Cuộc Chính Trị quân lính Việt Cộng có phát động một phong trào viết Kỷ niệm Trường Sơn. Tôi biết họ bắt những người cầm bút viết theo đường lối “phải đạo” của họ tức là gọt xén tô phết làm sao cho con đường này trở thành con đường đầy hoa thơm cỏ lạ, con đường vinh quang chớ không phải con đường lót bằng xương nhuộm bằng máu của thế hệ thanh niên Hồ chí Minh. Dù sao đi nữa, những kẻ sống sót trên con đường này cũng còn khá đông, cho nên họ không thể nói láo.
Nhân dịp nhà xuất bản Xuân Thu tái bản quyển Xương Trắng Trường Sơn, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn của tôi đối với Bác sĩ Hồ Văn Châm, người đã đề tựa cho quyển Đường Đi Không Đến của tôi (sau 1975 nó đã trở thành một trong những quyển đứng đầu bảng sách cấm). Lời tựa này ắt hẳn đã thêm một bằng chứng để bọn cai ngục hành hạ bác sĩ thêm trong mười bốn năm trời trong trại cải tạo mà bác sĩ đã trải qua.
Tôi cũng xin cảm ơn độc giả đã đón nhận nó một cách rất khích lệ cho tôi. Đặc biệt là độc giả trong nước, trước mũi súng và màng lướ dày đặc của công an mà vẫn bí mật in và phát hành quyển Đường Đi Không Đến, tuy với giá bốn mươi lăm ngàn đồng vào răm 1985 mà vẫn có người tìm mua.
Cuối cùng xin cảm ơn Anh Nguyễn Tri Sử và Anh Xuân Thu. Nếu không có hai anh giúp tôi thì quyển Xương Trắng Trường Sơn không có cơ may đến tay độc giả.
Hoa Kỳ, tháng 9 năm 1989
Xuân Vũ

Nguồn: https://vietmessenger.com/books/?title=xuongtrangtruongson

Những điều ít biết về ông vua truyện cổ tích Andersen

Thế giới cổ tích của nhà văn Đan Mạch Hans Christian Andersen hấp dẫn trẻ em hàng trăm năm. Ít ai biết ông vua chuyện cổ tích có những thói quen và nỗi sợ kỳ lạ.

Nhà văn Đan Mạch Hans Christian Andersen (1805-1875) bước vào thế giới cổ tích bằng những tác phẩm kinh điển như: Cô bé bán diêm, Vịt con xấu xí, Công chúa và hạt đậu, Nàng tiên cá…

Trong quá khứ, Andersen từng trải qua khoảng thời gian khó khăn, chật vật kiếm sống. Các tác phẩm dân gian được nghe từ khi còn nhỏ đã nuôi dưỡng tâm hồn, giúp ông biến nỗi đau thành nghệ thuật và trở thành ông vua chuyện cổ tích thế giới. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về cuộc đời của Andersen.

Nhung dieu it biet ve ong vua truyen co tich Andersen hinh anh 1 HCA_1836_by_C.A._Jensen.jpg
Chân dung nhà văn Hans Christian Andersen (1805-1875). Nguồn: Christian Albrecht Jensen.

Thời thơ ấu khốn khó

Andersen sinh ra ở Odense, Đan Mạch – vùng đất của nhiều quý tộc. Ông từng có cuộc sống bình dân và giản dị cùng gia đình. Cha ông là thợ đóng giày, mẹ là thợ giặt mù chữ. Từ nhỏ, Andersen không có bạn bè và thường xuyên bị trêu chọc.

Là người lao động chân tay vất vả, cha của ông dành nhiều thời gian để đọc sách và lưu giữ nhiều cuốn sách văn học quý giá. Cha của Andersen còn dạy ông cách quan sát cảnh vật và hình tượng xung quanh bằng cách ra đường xem những người thợ làm việc chăm chỉ, những ông cụ, quý tộc ngồi trong xe ngựa.

Năm 11 tuổi, cha ông qua đời, Andersen phải đi làm thuê nuôi mẹ. Cũng trong khoảng thời gian này, ông bắt đầu đọc những tác phẩm mà cha để lại trên giá sách. Ở tuổi niên thiếu, ông đọc các vở kịch của William Shakepeare và Ludvig Holberg.

Tâm hồn được nuôi dưỡng bằng những cuốn sách và câu chuyện dân gian được truyền miệng ở thị trấn nhỏ, dòng suối cổ tích bắt đầu khơi nguồn trong suy nghĩ của Andersen. Hoàn cảnh gia đình nghèo khó cùng ý chí sắt đá càng khiến ông nỗ lực quyết tâm vươn mình trong xã hội.

Một số truyện cổ tích của Andersen là tự truyện

Mentalfloss cho hay nhiều học giả nghiên cứu về truyện cổ Andersen, nhận thấy câu chuyện Con vịt xấu xí đã phản ánh cảm giác bị xa lánh và cô lập của tác giả khi còn nhỏ.

Thuở thơ ấu, Andersen thường bị trêu trọc vì ngoại hình và giọng nói cao vút. Sau này, nhớ lại cảm giác cô đơn và buồn bã, tác giả người Đan Mạch đã viết câu chuyện về cậu bé tên Hans bị chọc cười khi còn nhỏ.

Giống như con vịt xấu xí trong tác phẩm cùng tên, Andersen trở thành nhà văn nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng, lột xác thành “con thiên nga” đầy kiêu hãnh. Trong cuốn The Annotated Hans Christian Andersen (Tạm dịch: Chú thích của Hans Christian Andersen, Maria Tatar dịch), bản thân nhà văn cũng từng thừa nhận Con vịt xấu xí phản ánh cuộc sống của ông.

Nhà phê bình văn học Paul Binding, trong cuốn sách nghiên cứu về Andersen, cũng đưa những dẫn chứng cho thấy nhà văn đặt các nhân vật vào tình huống tuyệt vọng như một cách để phản ánh tổn thương của chính mình. Cụ thể, mất cha, nghèo khó và phải làm việc trong nhà máy năm 11 tuổi để nuôi mẹ, là những điểm trùng khớp cuộc đời của nhà văn người Đan Mạch.

Trả lời phỏng vấn Guardian, nhà phê bình Paul cũng khẳng định rằng một số câu chuyện nổi tiếng của Andersen như Vịt con xấu xí, Chú lính chì dũng cảm, thậm chí là Nàng tiên cá phản ánh nội tâm của Andersen nhưng nó đã vượt qua tính cá nhân trong ngôn ngữ, khả năng quan sát và cấu trúc tác phẩm, để mang đến sự phổ quát, chạm đến trái tim nhiều độc giả.

Nhung dieu it biet ve ong vua truyen co tich Andersen hinh anh 2 1539704865_little_mermaid_disney.jpg
Nàng tiên cá của Andersen đã được biến thể khi Disney dựng thành phim hoạt hình. Ảnh: Deadline.

Andersen từng là biểu tượng của sự kỳ quặc

Nhà văn người Đan Mạch có rất nhiều nỗi ám ảnh. Một trong số đó là ông sợ chó và không ăn thịt lợn vì lo lắng bị nhiễm giun sán.

Ngoài ra, ông hoàng truyện cổ tích còn luôn mang theo bên mình sợi dây dài trong hành lý khi đi du lịch để thoát thân, phòng khi có hỏa hoạn.

Theo nhà viết tiểu sử Jackie Wullschlager, Andersen thậm chí còn sợ rằng mình có thể bị ban tội chết và chôn sống chẳng rõ lý do. Do đó, trước khi đi ngủ, ông thường để lại ghi chú như một dạng di thư, nếu chẳng may mình qua đời.

Theo UNESCO, Hans Christian Andersen là nhà văn có tác phẩm được dịch nhiều thứ tám trên thế giới. Các tác phẩm của ông được dịch ra 125 ngôn ngữ khác nhau nhưng không phải tất cả chuyển ngữ đều đảm bảo được ý nghĩa câu chuyện gốc mà nhà văn người Đan Mạch muốn kể.

Cụ thể, cuốn The Story of Hans Christian Andersen (tác giả Diana Crone Frank, Jeffrey Frank) có những bản dịch tồi của người Hồi giáo đã “xóa sổ” câu chuyện gốc. Kết quả là danh tiếng của Andersen tại một số quốc gia không phải là thiên tài, mà là biểu tượng cho nhà văn kỳ quặc của thế kỷ XIX.

Nhung dieu it biet ve ong vua truyen co tich Andersen hinh anh 3 scandivania_3.jpg
Tượng Hans Christian Andersen ở Rosenborg Castle Gardens, Copenhagen, Đan Mạch. Ảnh: Unsplash.

Bản gốc Nàng tiên cá không giống phiên bản của Disney

Câu chuyện Nàng tiên cá mà Andersen sáng tác năm 1837 ban đầu có nội dung u ám và đen tối hơn nhiều so với bản chuyển thể của Disney.

Ở bản gốc, nàng tiên cá, sau khi hy sinh giọng hát và tiếng nói đổi lấy đôi chân, nhưng không có được tình cảm của hoàng tử. Quá đau khổ vì người mình yêu cưới cô gái khác, nàng định giết anh ta.

Nhưng sau đó, nàng quyết định chấp nhận số phận và gieo mình xuống biển. Linh hồn của nàng được giúp đỡ lên thiên đàng nếu làm việc thiện trong vòng 300 năm.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận những đóng góp và tài năng của Andersen dành cho thế giới truyện cổ tích thiếu nhi. Với chính phủ Đan Mạch, ông là “kho báu quốc gia”. Kỷ niệm sinh nhật lần thứ 70 của Andersen, nước này cho xây dựng bức tượng đặt trong khu vườn của nhà vua ở Cophenhagen.

Hans Christian Andersen là nhà văn thiếu nhi nổi tiếng người Đan Mạch. Gia tài truyện kể của ông có tới hàng trăm tác phẩm như: Con vịt xấu xí, Nàng tiên cá, Cô bé bán diêm, Chú lính chì dũng cảm, Đôi giày màu đỏ, Chiếc va-li bay, Thiên thần, Chim phượng hoàng, Cây lanh, Sao chổi, Chim họa mi, Vườn địa đàng, Bà chúa tuyết, Người tuyết, Con bướm, Hai anh em, Cối xay gió…

Nhan Nhan  / Zing

Ông Trump muốn lập G11 để cô lập Trung Quốc?

Việc ông Trump tuyên bố Australia, Ấn Độ, Hàn Quốc và Nga nên tham gia cuộc họp của nhóm G7 khiến xuất hiện các suy đoán về khả năng Mỹ lập nhóm mới nhằm cô lập Trung Quốc.
Theo South China Morning Post, Tổng thống Mỹ Donald Trump có kế hoạch mời Australia, Ấn Độ, Hàn Quốc và Nga cùng tham dự cuộc gặp sắp tới của nhóm G7, động thái dẫn đến các suy đoán Washington đang cố thành lập một khối mới để cô lập Bắc Kinh.

Ông Trump không nói cụ thể liệu có muốn nhóm G7 trở thành G11 từ nay về sau, mà chỉ cho biết ông muốn 4 quốc gia trên tham dự hội nghị thượng đỉnh của G7. Tổng thống Mỹ cũng nói ông cảm thấy G7 đã “rất lỗi thời”.

Ong Trump muon lap G11 de co lap Trung Quoc? hinh anh 1 merlin_173005566_94d28105_dca6_4f8e_b54c_81b8bfce0c19_jumbo.jpg
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ mời 4 quốc gia là Ấn Độ, Australia, Hàn Quốc và Nga tham dự hội nghị thượng đỉnh tiếp theo của nhóm G7. Ảnh: New York Times.

Sẽ có nhóm mới thay cho G7?
“Tôi không có cảm giác rằng G7 đang đại diện chính xác cho những gì diễn ra trên thế giới”, ông Trump nói với các phóng viên.

Người phát ngôn Nhà Trắng Alyssa Farah cho biết ông Trump muốn hội nghị thượng đỉnh thảo luận về Trung Quốc, và thông báo về việc mời thêm 4 quốc gia đến G7 được đưa ra sau khi căng thẳng leo thang giữa Washington và Bắc Kinh về các vấn đề như xử lý đại dịch Covid-19 cũng như Hong Kong.

Cả Hàn Quốc và Australia đều là đồng minh lâu năm của Mỹ, và Canbera đã kêu gọi cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc của virus corona, cũng như bày tỏ quan ngại về luật an ninh mới sắp được Trung Quốc áp dụng cho Hong Kong.

Ấn Độ là một quốc gia quan trọng trong chiến lược Ấn Độ – Thái Bình Dương của Mỹ, và nước này cũng đang có bất đồng với Trung Quốc trong việc giải quyết tranh chấp ở khu vực biên giới.

Chỉ có Nga là nước duy nhất xây dựng mối quan hệ kinh tế và đối tác chiến lược với Bắc Kinh, và nước này cũng mới bị khai trừ khỏi nhóm (khi đó là G8) sau vụ sáp nhập Crimea từ Ukraine năm 2014. Ông Trump đã vài lần gợi ý về việc mời Nga trở lại nhóm, do nước này có tầm ảnh hưởng quan trọng với toàn cầu.

Ông Ni Feng, Giám đốc Viện Mỹ học thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, cho rằng ông Trump đang cố gắng huy động sự hỗ trợ từ các đồng minh của Mỹ để kiềm chế Trung Quốc.

“Mục đích rất đơn giản: cô lập Trung Quốc. Đây chỉ là khởi đầu và sẽ có nhiều biện pháp kiềm toả tiếp theo”, ông Ni nói.

Ông John Lee, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Hudson – viện chính sách có trụ sở tại Washington – cho rằng Mỹ “có thể đang tìm cách thúc đẩy chương trình nghị sự trong đó xem xét việc đổ trách nhiệm cho Trung Quốc về việc để đại dịch xảy ra”.

Việc xuất hiện khối các quốc gia mới sẽ khiến Trung Quốc quan ngại, vì nước này “rất sợ hãi về việc bị loại trừ khỏi các tổ chức mới nổi”, theo ông Lee.

Bắc Kinh đã tìm cách tăng cường tầm ảnh hưởng của mình trong các thể chế và nền tảng đa phương trong thập kỷ qua – và sức mạnh kinh tế ngày càng lớn của họ cũng góp phần tạo nên sự lo ngại ngày càng tăng ở Washington.

Một ví dụ là việc ông Trump cho rằng Bắc Kinh đang ngày càng gia tăng ảnh hưởng với Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và coi đó là lý do khiến Mỹ quyết định chấm dứt mối quan hệ với tổ chức này.

Ý tưởng mở rộng nhóm G7, hiện nay gồm Nhật, Mỹ, Italy, Đức, Pháp, Anh và Canada, có thể là nỗ lực mới nhất của Washington nhằm thành lập một liên minh quốc tế mà không có Trung Quốc.

Tuy nhiên, ông Wang Wen, Viện trưởng tại Viện Nghiên cứu Tài chính Chongyang của Đại học Nhân dân Trung Quốc, cho rằng Mỹ sẽ không thể thành lập một “chiến tuyến toàn cầu để chiến tranh lạnh chống lại Trung Quốc”.

Ong Trump muon lap G11 de co lap Trung Quoc? hinh anh 2 original.jpg
Tổng thống Trump sẽ gặp khó khăn nếu muốn lập nhóm mới cô lập Trung Quốc vì trong nhóm G7 có nhiều quốc gia có lợi ích thương mại với kinh tế với Bắc Kinh. Ảnh: Reuters.
“Một điều hoàn toàn chắc chắn là: quyền lực mềm và khả năng lãnh đạo của Mỹ đã bị tổn hại rất lớn, và ảnh hưởng của Mỹ trong các vấn đề toàn cầu sẽ ngày càng suy yếu”, ông Wang nhận định và chỉ ra tình hình nội tại bất ổn ở Mỹ.

“Các quốc gia khác không muốn phải chọn giữa Trung Quốc và Mỹ”, ông Wang nói thêm.

Dấu hỏi lớn
Tổng thống Trump muốn tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh G7 vào tháng 6 để cho thấy mọi thứ đã trở lại bình thường, nhưng huỷ bỏ kế hoạch này sau khi Thủ tướng Canada Justin Trudeau từ chối ủng hộ, và Thủ tướng Đức Angela Merkel nói bà sẽ không tham dự.

Ông Trump giờ đây muốn các nhà lãnh đạo gặp mặt trực tiếp tại Washington vào tháng 9 hoặc muộn hơn.

Wu Xinbo, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ tại Đại học Phục Đán, cho rằng cần đặt ra câu hỏi rằng liệu Mỹ có thể thành công trong việc xây dựng một liên minh chống lại Trung Quốc hay không. Ông Wu cũng cho rằng ý tưởng về việc chia rẽ Nga và Trung Quốc là “mơ mộng”.

“Ấn Độ sẽ không ở chung chiến hào với Mỹ, và mối quan hệ giữa Trung Quốc và Hàn Quốc thì trên thực tế đang được cải thiện”, ông Wu nhận xét.

Ông Shahar Hameiri, phó giáo sư tại Trường Khoa học Chính trị và Nghiên cứu Quốc tế của Đại học Queensland, cho rằng “hợp lý khi giả định rằng” đề xuất mở rộng nhóm G7 của ông Trump có liên quan đến sự cạnh tranh ngày càng căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc.

“Có lẽ chúng ta đang ở thời điểm mà ‘cuộc ly hôn’ giữa hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng được thể hiện rõ trong các nỗ lực nhằm phát triển các nền tảng hoặc tổ chức hoạch định chính sách quốc tế mà không có Trung Quốc”, ông Hameiri nhận định.

Ông Hameiri cho rằng Bắc Kinh có thể chịu thiệt hại đáng kể, nếu phải đứng ngoài một sáng kiến mới nào do Mỹ lãnh đạo – trong đó chuyển hướng sang một hình thức tổ chức kinh tế quốc tế khác, xa rời hệ thống toàn cầu hoá mà Trung Quốc đã được hưởng lợi.

Mặc dù vậy ông cho rằng các quốc gia khác chưa chắc đã hứng thú với còn đường này, và việc có thay đổi đáng kể nào với nhóm G7 hay không vẫn còn là dấu hỏi lớn.

Ong Trump muon lap G11 de co lap Trung Quoc? hinh anh 3 https_s3_ap_northeast_1.amazonaws.com_psh_ex_ftnikkei_3937bb4_images_0_2_7_0_21570720_3_eng_GB_Cropped_15623093500791172.jpg
Chúng ta đang bước vào giai đoạn mà hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc ngày càng rời xa nhau. Ảnh: Reuters.
Những nước này cũng có lợi ích kinh tế và thương mại riêng của họ ở Trung Quốc, và đó sẽ là thứ khiến học khó đạt được sự đồng thuận trong việc cô lập và kiềm chế Bắc Kinh.

Chẳng hạn, mặc dù Canbera kêu gọi điều tra về nguồn gốc virus corona, nhưng Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Australia, và thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này.

Ông James Laurenceson, Giám đốc Viện Quan hệ Australia- Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Sydney, cho rằng các quan chức Australia sẽ rất thận trọng với đề xuất của Tổng thống Trump.

“Ông Trump ngang nhiên tìm cách huy động một nhóm chống lại Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Australia, và cho phép Nga tham gia vào nhóm này, trong khi Australia nhiều lần chỉ trích công khai Nga trước đây. Tôi không nghĩ rằng (ý tưởng này) sẽ cất cánh”, ông Laurenceson nhận định.

Sơn Trần / Zing

 

Nợ Trung Quốc: Nó lớn như thế nào, Trung Quốc nợ ai và tiếp theo sẽ ra sao?

Viện Tài Chính Quốc tế (IIF) ước tính rằng tổng nợ của Trung Quốc đã cán mốc 317% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý đầu tiên của năm 2020. Trong tháng 5/2020, IIF cũng cho rằng khoản nợ mà phần còn lại của thế giới nợ Trung Quốc sẽ tăng lên tới hơn 6% GDP toàn cầu…

Bản chất khoản nợ của Trung Quốc?

Nói chung, nợ của Trung Quốc có thể chia thành 2 bộ phận: nợ trong nước và nợ nước ngoài.

Nợ trong nước của Trung Quốc, được định giá bằng nhân dân tệ, gồm 3 bộ phận: nợ doanh nghiệp, nợ hộ gia đình và nợ chính phủ. Nợ doanh nghiệp gồm các khoản vay của các công ty nhà nước và khu vực tư nhân, trong khi nợ công của Trung Quốc là sự kết hợp của nợ chính quyền địa phương và nợ quốc gia. Trong khi đó, nợ hộ gia đình được kết hợp bởi khoản nợ của mọi thành viên trong một hộ gia đình, bao gồm nợ tiêu dùng và vay thế chấp.

Nợ nước ngoài của Trung Quốc bằng các loại tiền không phải nhân dân tệ bao gồm các công ty thuộc khu vực tư nhân vay mượn từ ngân hàng nước ngoài, tín dụng liên quan đến thương mại cho các công ty Trung Quốc từ các đối tác thương mại nước ngoài, và chứng khoán nợ do các công ty nhà nước và tư nhân Trung Quốc phát hành cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Tổng nợ mà Trung Quốc cho các nước nghèo, đang phát triển vay lên tới 6% GDP toàn cầu

Hầu hết khoản nợ này là chính thức, đến từ chính phủ và các công ty do nhà nước kiểm soát. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã tích cực cho các nền kinh tế mới nổi vay tiền, ví dụ như những nước ở châu Phi. Trung Quốc cũng là một chủ nợ lớn của Kho bạc Hoa Kỳ, tài trợ hiệu quả thâm hụt ngân sách liên bang ở Hoa Kỳ. Tuy nhiên, nhiều khoản vay ở các nước đang phát triển là giữa các chính phủ, và Trung Quốc thường không tiết lộ chi tiết hoặc điều khoản của các khoản vay.

Trung Quốc cũng đang mở rộng các dự án ở hải ngoại của mình, được tài trợ bởi những khoản nợ được chính phủ hậu thuẫn dưới Sáng kiến Vành đai và Con đường, một kế hoạch đầu tư cơ sở hạ tầng đầy tham vọng để xây dựng đường sắt, đường bộ, các tuyến đường trên biển,… trải dài từ Trung Quốc đến châu Á, châu Phi và châu Âu.

Một báo cáo của Viện Tài chính Quốc tế được công bố vào tháng 5 năm 2020 cho thấy Trung Quốc hiện là chủ nợ lớn nhất thế giới đối với các nước thu nhập thấp, với các khoản nợ tồn đọng của Trung Quốc trên phần còn lại của thế giới đã tăng từ 875 tỷ USD năm 2004 lên hơn 5,5 nghìn tỷ USD vào năm 2019 – hơn 6% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu.

Sự gia tăng cho vay nước ngoài của Trung Quốc chủ yếu được thúc đẩy bởi sự gia tăng của các khoản vay ngân hàng và các khoản ứng trước, Viện Tài chính Quốc tế (IIF) có trụ sở tại Washington cho biết. Kể từ khi Vành đai và Con đường được ra mắt vào năm 2013, ít nhất 730 tỷ USD đã được giải ngân trực tiếp cho các hợp đồng đầu tư và xây dựng ở nước ngoài tại hơn 112 quốc gia, theo IIF.

Tổng nợ Trung Quốc hiện gấp hơn 3 lần tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Trung Quốc 

IIF ước tính rằng tổng nợ trong nước của Trung Quốc đã cán mốc 317% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý đầu năm 2020, từ mức 300% vào quý cuối năm 2019 – mức tăng theo quý lớn nhất từng được ghi nhận.

Viện Tài chính và Phát triển Quốc gia Trung Quốc, một cơ quan cố vấn liên kết với chính phủ, cho rằng tổng nợ toàn quốc ở mức 245,4% GDP vào cuối năm 2019, tăng thêm 6,1 điểm phần trăm so với năm trước.

Nợ tiêu dùng của Trung Quốc là phân khúc nợ tăng trưởng nhanh nhất, đặc biệt là dưới hình thức thế chấp và cho vay tiêu dùng. Nợ hộ gia đình đã tăng lên tới 54,3% GDP của Trung Quốc trong quý cuối năm 2019 so với 51,4% trong quý cuối năm 2018, theo IIF.

Nợ nước ngoài của Trung Quốc, bao gồm nợ bằng USD, đạt 2,05 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2019, so với 2,03 nghìn tỷ USD trong quý trước, theo Cục Quản lý Ngoại hối của Trung Quốc.

Ai là người cho Trung Quốc vay tiền? Người lao động Trung Quốc, quỹ hưu trí Mỹ, nhà đầu tư phương Tây và cả Ngân hàng Thế giới…

Hầu hết nợ chính quyền địa phương của Trung Quốc, một trong số những nhà phát hành nợ trong nước thường xuyên nhất, được nắm giữ bởi các tổ chức tài chính được nhà nước kiểm soát hoặc sở hữu. Trong nhiều thập kỷ, các chính quyền địa phương Trung Quốc đã dựa vào nợ tài khoản ngoại bảng thông qua các công cụ tài trợ của chính quyền địa phương (FGFV).

Nhiều trong số những khoản vay này không được ghi chép lại và việc các khoản tiền này được sử dụng như thế nào thì không minh bạch. Những khoản nợ ẩn giấu như thế này ước tính từ khoảng 30 nghìn tỷ nhân dân tệ (CNY) (tức là khoảng 4,2 nghìn tỷ USD) cho tới 40 nghìn tỷ CNY, theo Standard & Poor’s. Trung Quốc cũng phát hành các trái phiếu của chính quyền địa phương trị giá 4,36 nghìn tỷ CNY (914 tỷ USD) vào năm 2019.

Hầu hết các khoản vay này được nắm giữ bởi các nhà đầu tư trong nước, ví dụ như các ngân hàng thương mại, tiếp theo là các ngân hàng chính sách. Ngân hàng chính sách là các ngân hàng thuộc sở hữu nhà nước, các hoạt động cho vay và đầu tư của nó được dùng để hỗ trợ cho các chính sách của chính phủ, ví dụ như phát hành trái phiếu để gây quỹ cho các công ty đầu tư cơ sở hạ tầng và bảo hiểm.

Thị trường trái phiếu Trung Quốc bao gồm các trái phiếu được phát hành bởi chính quyền quốc gia, chính quyền địa phương, các công ty tư nhân, cùng với các chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp và các chứng khoán có tài sản đảm bảo khác. Thị trường trái phiếu Trung Quốc, lớn thứ ba thế giới, đã tăng trưởng vững chắc lên con số 13 nghìn tỷ USD. Kể từ năm 2016, nó đã cho phép các nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thông qua các chương trình được chính phủ kiểm soát, ví dụ như chương trình Kết nối Trái phiếu và chương trình Tổ chức đầu tư nước ngoài đủ tiêu chuẩn.

Các nhà đầu tư nước ngoài bao gồm các nhà quản lý tài sản, quỹ tương hỗ, văn phòng gia đình và quỹ phòng hộ đã nắm giữ 2,19 nghìn tỷ CNY (308 tỷ USD) trái phiếu Trung Quốc vào năm 2019, tăng lên từ mức 457,8 tỷ CNY (64,4 tỷ USD) vào năm 2018. Tuy nhiên sự hiện diện của các nhà đầu tư nước ngoài trong thị trường trái phiếu nội địa Trung Quốc vẫn còn nhỏ, chỉ chiếm 2% trên tổng số.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng là con nợ lớn nhất của Ngân hàng Thế giới. “Trên thực tế, bản thân Trung Quốc chính là một trong những người đi vay lớn nhất của Ngân hàng Thế giới, với 16 tỷ USD dư nợ; nước này đang vay mượn giá rẻ một cách có hiệu quả từ các nước phát triển và cho vay lại, thông qua BRI, với một mức giá cao hơn đáng kể”, Steil và Rocca, thuộc Hội đồng Quan hệ Đối ngoại cho biết trong một báo cáo về nợ của Trung Quốc qua dự án Vành đai – Con đường (BRI).

Trong 10 năm qua, nợ Trung Quốc tăng thêm 20% mỗi năm

Nợ trong nước của Trung Quốc đã tăng trưởng với tốc độ trung bình hàng năm là khoảng 20% kể từ năm 2008, nhanh hơn tăng trưởng GDP của nước này. Trong nỗ lực chống lại tác động của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, Bắc Kinh đã tung ra gói kích thích trị giá 4 nghìn tỷ CNY (586 tỷ USD) vào năm 2008 để thúc đẩy nền kinh tế, dẫn đến sự gia tăng vay mượn của chính quyền địa phương và các công ty nhà nước.

Tuy nhiên từ năm 2016, Trung Quốc đã tăng cường nỗ lực giảm bớt đống nợ của mình nhằm hạn chế các nguy cơ tài chính bằng một chiến dịch giảm nợ do ngân hàng trung ương chỉ đạo.

Các công ty nhà nước đã được yêu cầu giảm mức nợ của mình và nâng cao tính hiệu quả, mặc dù quá trình này đã diễn ra rất chậm chạp. Bộ Tài chính đã tìm cách kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn trong các công cụ tài trợ của chính quyền địa phương (LGFV) bằng cách kêu gọi một số chính quyền địa phương gây quỹ bất hợp pháp cần đưa ra nhiều báo cáo kiểm toán.

Báo cáo của Fitch Ratings cho biết, khoảng 12,2 nghìn tỷ CNY (1,7 nghìn tỷ USD) nợ chính phủ, bao gồm một phần lớn là nợ LGFV, đã được chuyển đổi thành trái phiếu chính quyền địa phương từ năm 2015 đến năm 2018 sau khi Hội đồng Nhà nước đưa ra hướng dẫn công nhận một phần nợ LGFV là nợ trực tiếp của chính quyền địa phương.

Các hướng dẫn của Hội đồng Nhà nước cũng quy định khoản nợ LGFV nên được thay thế bằng một lượng trái phiếu đô thị tương đương do chính quyền tỉnh phát hành nhằm cải thiện tính minh bạch. Hạn ngạch trái phiếu có mục đích đặc biệt dành cho chính quyền địa phương vào năm 2015 được dành riêng để tài trợ cho cơ sở hạ tầng và phúc lợi công cộng. Các nhà phân tích, chẳng hạn như từ Standard & Poor’s, tin rằng chính phủ trung ương có khả năng sẽ loại bỏ hoàn toàn mô hình LGFV.

Bộ Tài chính cũng đã yêu cầu một số chính quyền địa phương mắc nợ nặng nề cần phải dọn dẹp khoản nợ của mình, và cũng ra lệnh cho tất cả các quan chức tỉnh phải thường xuyên báo cáo các khoản vay của họ trong một hệ thống tập trung kể từ năm 2019.

Sau nhiều năm tăng trưởng nhanh, nợ nước ngoài của Trung Quốc cũng tăng, một phần là do nỗ lực mua lại tài sản nước ngoài của nước này. Tuy nhiên, việc mở rộng ra nước ngoài đã chậm lại một chút kể từ năm 2015 do sự kết hợp của các yếu tố như tăng trưởng trong nước chậm chạp, kiểm soát vốn và kiểm soát theo quy định, và sự giám sát ngày càng tăng của các nước đối với đầu tư của Trung Quốc.

Nợ phình to chạy theo “thành tích tăng trưởng”, che giấu bong bóng bất động sản và nợ xấu khổng lồ tại các ngân hàng thương mại, và chính sách đối ngoại “bẫy nợ” đối với các nước nghèo 

Nợ trong nước của Trung Quốc phần lớn được dẫn dắt bởi khát vọng tăng trưởng kinh tế nhanh chóng nhất có thể của đất nước này. Trong một thời gian dài, hoạt động của các quan chức chính quyền địa phương hầu như toàn bộ được đánh giá dựa trên cơ sở về khả năng tạo ra tăng trưởng kinh tế của họ. Mô hình khuyến khích này đã góp phần quan trọng vào thành công kinh tế của Trung Quốc kể từ khi đất nước này bắt đầu cải cách mở cửa thị trường hơn 40 năm trước.

Nhiệm vụ trọng yếu của chính quyền địa phương là duy trì tăng trưởng cao, không để thất nghiệp dẫn tới biểu tình và các mâu thuẫn xã hội vốn đang ngày một gay gắt trong lòng Trung Quốc. Theo Blackwill & Tellis (2015), tác giả cuốn sách Chiến lược lớn nhắm vào Trung Quốc, cho rằng: “Tăng trưởng cao GDP chính là căn cứ tồn tại hợp pháp của chính quyền đương nhiệm”. Và đương nhiên, chính quyền địa phương nào đạt được mục tiêu tăng trưởng mới có thể làm hài lòng chính quyền trung ương và con đường thăng tiến của các quan chức địa phương chắc hẳn sẽ rạng rỡ hơn.

Như vậy, chủ sở hữu nợ của chính quyền địa phương chính là các ngân hàng thương mại (NHTM) lớn mà chính quyền trung ương sở hữu. Hiển nhiên, trung ương sẵn lòng rót tiền về địa phương qua hệ thống NHTM phi thị trường, tuân thủ chặt chẽ các mệnh lệnh hành chính của trung ương chỉ để duy trì tăng trưởng, tạo việc làm, tránh đổ vỡ thị trường bất động sản (BĐS) vốn là mấu chốt có thể gây ra đổ vỡ hệ thống tài chính của quốc gia này. Không những thế, do nợ của chính quyền trung ương chịu sự giám sát chặt chẽ của cộng đồng đánh giá tín nhiệm quốc tế, nên các chuyên gia cho rằng các quan chức Trung Quốc dường như muốn sử dụng kết hợp tài chính của chính quyền địa phương và chính sách cho vay của các ngân hàng quốc doanh để chuyển nhiều khoản nợ của chính quyền trung ương vào tài khoản của chính quyền địa phương.

Một cuộc điều tra năm 2015 của Tạp chí Phố Wall ước tính rằng nợ chính quyền địa phương của Trung Quốc đã chiếm một con số tương đương với 35,5% GDP của đất nước với tổng số 18 nghìn tỷ CNY. Tuy nhiên, các báo cáo gần đây của các hãng tin trong nước ở Trung Quốc đưa ra con số nợ chính quyền địa phương ở mức 16,61 nghìn tỷ CNY vào tháng 4 năm 2018. Chính phủ trung ương Trung Quốc đã tuyên bố giới hạn cho vay địa phương là 20,99 nghìn tỷ CNY cho năm 2018. Con số 16,61 nghìn tỷ CNY vào khoảng 2.432 tỷ USD, 20,99 nghìn tỷ CNY tương đương với 3.075 tỷ USD. Khi quốc gia này ước tính GDP ở mức 14.092 tỷ USD vào cuối năm 2017, dự báo của chính phủ về khoản nợ của chính quyền địa phương lên tới 21,82% GDP.

Tuy nhiên, vì tăng trưởng của Trung Quốc đã chậm lại, nên ngày càng có nhiều lo lắng rằng nhiều trong số những khoản nợ này đang có rủi ro vỡ nợ. Điều này có thể sẽ kích hoạt một cuộc khủng hoảng có hệ thống trong hệ thống tài chính do nhà nước làm chủ của Trung Quốc.

Đầu tư nước ngoài cung cấp cho Trung Quốc một cơ hội để gia tăng kinh doanh và thương mại, thúc đẩy nền kinh tế của đất nước này. Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường, sáng kiến ​​chính sách đối ngoại đặc trưng của Bắc Kinh, cho phép Trung Quốc tận dụng sức mạnh kinh tế của mình để tăng cường ảnh hưởng ra nước ngoài. Do đó, mức nợ nước ngoài của Trung Quốc cũng sẽ bị ảnh hưởng bởi các mục tiêu chính sách đối ngoại theo Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường.

Tuy nhiên việc Trung Quốc tăng cường cho vay nước ngoài đã làm dấy lên câu hỏi về việc liệu nước này có nên tiếp tục nhận các khoản vay từ Ngân hàng Thế giới (WB) với tư cách là một nước đang phát triển không. Hoa Kỳ, cổ đông lớn nhất của WB, đã phản đối việc cho Trung Quốc vay. David Malpass, vị chủ tịch người Mỹ của WB, đã chỉ trích hành vi đi vay để tài trợ cho các dự án cơ sở hạ tầng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, nói rằng các khoản vay này khiến các nước yếu thế rơi vào “khoản nợ khổng lồ và các dự án chất lượng thấp”.

Trong bối cảnh nhận phải các chỉ trích từ Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu, cùng với sự tăng trưởng đang chậm lại ở trong nước, Trung Quốc đã cắt giảm các khoản vay dành cho Mỹ La-tinh, quần đảo Thái Bình Dương và châu Phi. Rhodium Group có trụ sở tại Hoa Kỳ ước tính rằng các khoản vay mà Trung Quốc dành cho châu Phi đã giảm xuống còn 16 tỷ USD trong năm 2017 từ mức đỉnh là 29 tỷ USD vào năm 2016.

Tương lai của khoản nợ Trung Quốc sẽ như thế nào?

Chính quyền địa phương cũng như các công ty nhà nước và tư nhân ở trong tình trạng yếu kém về tài chính đang phải vật lộn để trả lãi cho các nhà đầu tư khi tăng trưởng chậm lại, gây ra một làn sóng vỡ nợ trong thị trường trái phiếu từ năm 2019. Các hãng xếp hạng dự đoán rằng năm 2020 sẽ chứng kiến nhiều vụ vỡ nợ hơn ở cả trong và ngoài nước.

Vào tháng 5/2020, công ty dầu khí MIE Holdings niêm yết đã không thể trả được khoản lãi 17 triệu USD trên đống trái phiếu trị giá 248 triệu USD của mình.

Đại dịch viêm phổi Vũ Hán có khả năng làm chậm các nền kinh tế khu vực hơn nữa, làm giảm doanh thu của chính quyền địa phương và làm giảm khả năng thanh toán và tái tài trợ nợ, với khả năng một số nền kinh tế khu vực sẽ phải tăng gánh nặng nợ nần. Các ngân hàng nhỏ của Trung Quốc cũng đã có dấu hiệu bị ảnh hưởng, khi mà vào năm 2019 chính phủ trung ương đã phải bước vào để cứu trợ hoặc giải cứu một phần cho một số tổ chức – như Ngân hàng Baoshang và Ngân hàng Cẩm Châu – lần đầu tiên kể từ những năm 1990.

Trung Quốc đã yêu cầu các ngân hàng của mình phải mở rộng khoản vay cho các doanh nghiệp nhỏ, điều này có thể gây thêm nợ xấu cho hệ thống tài chính trong tương lai vì các công ty có thể sẽ rất khó khăn để tạo ra đủ doanh thu do nhu cầu kém và triển vọng tăng trưởng yếu.

Mức nợ chung cũng sẽ tăng lên mức cao kỷ lục vào năm 2020 vì Trung Quốc dự kiến ​​sẽ nâng hạn ngạch trái phiếu chính quyền địa phương và phát hành trái phiếu kho bạc đặc biệt lần đầu tiên kể từ năm 2007 để giải cứu nền kinh tế đang bị virus tấn công.

Theo một báo cáo vào tháng 4 của Rhodium Group có trụ sở tại Hoa Kỳ, không chắc liệu Trung Quốc có thể khôi phục lại các khoản cho vay và đầu tư vào năm 2020 hay không, vì họ phải trì hoãn và đàm phán lại các khoản vay trong quá khứ trên khắp thế giới trong bối cảnh điều kiện vĩ mô xấu đi vì đại dịch virus Corona Vũ Hán.

Trước cuộc khủng hoảng sức khỏe cộng đồng, các ngân hàng chính sách của Trung Quốc đã cắt giảm các khoản vay mới dưới Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường. Rhodium dự kiến, trước những thách thức đang diễn ra trong nước, Trung Quốc có thể sẽ ưu tiên đầu tư tại quốc nội, nhưng vẫn có thể tăng cho vay nước ngoài thông qua các ngân hàng chính sách của mình. Đầu tư ra nước ngoài vẫn là một lựa chọn hấp dẫn của các công ty Trung Quốc vì các thương vụ mua lại đang được định giá thấp hơn do tác động của đại dịch.

Thanh Hương – Trà Nguyễn / Theo SCMP