Mảnh đất đầy rác biến thành vườn rau xanh mướt

TP HCMSau hơn một tháng, mảnh đất đầy rác được chị Phạm Huyền biến thành khu vườn với hàng chục loại rau, gia đình ăn không xuể.

Mảnh vườn rộng 280 m2 giữa những ngôi nhà cao tầng ở gần bến xe quận 8 là thành quả sau hơn một tháng của gia đình chị Phạm Huyền, làm nghề kinh doanh.

Khu vực này trước đó là một lô đất trống, đầy rác, vợ chồng chị Huyền mua từ cuối năm ngoái với mong muốn làm vườn cho các con gần gũi với thiên nhiên. Mảnh vườn chỉ cách nhà ở của họ 30 mét nên thuận tiện chăm sóc.

Tháng trước, phải hủy chuyến du lịch dài ngày do dịch bệnh, gia đình chị Huyền bắt tay vào làm vườn.

Quan niệm “đất tốt thì cây mới tốt”, chị Huyền học cách làm đất trên các nhóm trồng cây và tham khảo thêm người anh trai có kinh nghiệm làm vườn. Ngày 11/3, sau khi “tốn kha khá tiền dọn rác”, họ rắc vôi xử lý đất, sau đó trộn hỗn hợp đất thịt, phân trùng quế, xơ dừa, trấu… rồi mới trồng cây.

Ngày 11/3 cũng là ngày ươm hạt. Ban đầu, chưa có kinh nghiệm, vợ chồng chị Huyền ươm hạt bằng ly nhựa, sau đó được mọi người khuyên dùng lá chuối để bảo vệ môi trường nên đổi ngay.

Chị Huyền là người đưa ra ý tưởng còn chồng chị, được đặt biệt danh “bác nông dân”, chịu trách nhiệm thực hiện hóa những ý tưởng ấy. Anh không thuê nhân công bên ngoài mà tự đóng thùng gỗ, ươm hạt, trồng cây, đào hồ cá và làm nhà sàn… Trong một tháng, “bác nông dân” sụt 7 kg vì “làm liên tục mặc nắng gió”.

Ngày ngày, hai vợ chồng qua vườn từ sớm và ở lại đến tối, có khi tới tận đêm. Họ đôi lúc gặp phải những cái lắc đầu của người qua đường, nói “rau chả lên nổi với cái đất này, rồi thiết kế gì mà phức tạp, không biết làm được trò trống gì không”.

Dần dần, mảnh vườn lấp ló những mầm xanh. Ngày 12/4, gia đình chị Huyền thu hoạch đợt rau đầu tiên gồm cải ngọt, rau muống, mồng tơi. “Rau tự trồng hái ăn ngay nên rất ngọt”, chủ vườn hào hứng chia sẻ.

Trải 41 ngày dồn tâm huyết, khu vườn của gia đình chị Huyền giờ đã hoàn thành.

Vườn gồm hàng chục loại rau như cải ngọt, cải thìa, cải xanh, rau đay, rau dền, mồng tơi, rau muống, xà lách…, không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc thuốc kích thích nên đảm bảo sạch sẽ. Cả gia đình ăn không xuể, chị Huyền phải cho bớt hàng xóm.

Bên cạnh đó còn có khổ qua, cây si rô đã sai quả.

Trong vườn, vợ chồng chị Huyền còn làm thêm nhà sàn. Trên mái vòm dẫn vào nhà sàn, gia chủ trồng nho, dưa lưới, mướp hương, bầu hồ lô leo. Dưới đó có dâu tây, bí ngòi và các loại hoa.

Nhà sàn nằm gọn ở một góc vườn, bên dưới có hồ cá. Cả nhà sàn lẫn hồ cá được hoàn thành trong năm ngày.

Trong nhà sàn, gia chủ có thể đứng ngắn hồ cá bên dưới, hoa bên trên, rau bên ngoài và nghe tiếng chim hót.

Không chỉ người lớn, hai con của chị Huyền cũng mê vườn đến nỗi “một ngày đòi sang chục lần”. Các bé giúp bố mẹ thu hoạch, tưới nước.

Dù mất chuyến du lịch, chị Huyền vẫn có thời gian gắn kết với gia đình thông qua khu vườn. Đây cũng là nơi kết nối cả đại gia đình và đem tới cho họ sự tích cực.

“Hãy sống lạc quan và làm việc tích cực trong mọi hoàn cảnh , hãy trân trọng những phút giây sum vầy cùng gia đình trong giai đoạn khó khăn này nhé”, chị Huyền nhắn nhủ.

Bài: Minh Trang / Ảnh: Nhân vật cung cấp

Ra mắt sách ‘Nhật ký thời chiến Việt Nam’

Lần đầu tiên, hơn 30 tác phẩm nổi tiếng một thời xuất hiện trong bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”. Bộ sách được hoàn thành sau 16 năm.
Kỷ niệm 45 năm ngày Giải phóng miền Nam và Hội sách quốc gia trực tuyến đầu tiên được tổ chức, NXB Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” và CLB “Trái tim người lính” xuất bản bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.

Bộ sách do nhà văn, cựu chiến binh Đặng Vương Hưng chủ biên, gồm 4 tập, mỗi tập dày hơn 1.000 trang, khổ 16×24 cm.

Ra mat sach ‘Nhat ky thoi chien Viet Nam’ hinh anh 1 94478770_544545706490459_1905204564307476480_n.jpg

Bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam.
Trong “Lời thưa” với bạn đọc, thay mặt nhóm sưu tầm, biên soạn, thực hiện bộ sách, nhà văn Đặng Vương Hưng chia sẻ ông được Hội đồng Quản lý Quỹ “Mãi mãi tuổi 20” giao trách nhiệm chính việc tổ chức sưu tầm và biên soạn bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”. Sau 16 năm (2004-2020), ông cùng các cộng sự hoàn thành công trình tâm huyết này.

Ông Hưng cho biết những trang nhật ký được sưu tầm in trong bộ sách hầu hết có tuổi đời hơn nửa thế kỷ, “trẻ” nhất cũng đã 45 năm.

Bản gốc của chúng hầu hết là những trang giấy đã bạc màu, nét mực nhòe, mờ vì thời gian, mưa nắng. Hầu hết được lưu giữ trong các bảo tàng có uy tín ở Việt Nam và cả ở nước ngoài.

Ra mat sach ‘Nhat ky thoi chien Viet Nam’ hinh anh 2 94253016_645053183011327_6671778094249934848_n.jpg
Trang bìa tập 1 bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam.
Một điều đặc biệt là 2/3 tác giả góp mặt trong bộ sách này không còn nữa. Nhiều người đã ngã xuống ở chiến trường, hoặc bị thương và vì di chứng chiến tranh, nên đã mất sau khi trở về.

Thân nhân của các tác giả đã tin tưởng, trân trọng chuyển cho nhóm sưu tầm, biên soạn sách sổ tay nhật ký (bản chính hoặc sao), cùng những di ảnh, di bút của người đã khuất.

Nhà văn Đặng Vương Hưng cũng thông tin đây là lần đầu tiên, những tác phẩm Nhật ký thời chiến Việt Nam hay nhất, nổi tiếng một thời, đứng chung trong một bộ sách, với hơn 30 tác phẩm của hơn 30 tác giả.

Không chỉ có 2 cuốn nhật ký lừng danh là Mãi mãi tuổi 20 và Nhật ký Đặng Thùy Trâm, những cuốn nhật ký đầy máu lửa chiến trường khác cũng xuất hiện như: Gửi lại mai sau của tác giả Nguyễn Hải Trường (tức liệt sĩ Công an Nhân dân Vũ trang Nguyễn Minh Sơn); Nhật ký chiến trường của Dương Thị Xuân Quý.

Một số tác phẩm khác là Nhật ký chiến tranh của Chu Cẩm Phong; Nhật ký Vượt Trường Sơn của Phạm Quang Nghị; Những ngày trong vòng vây của Trần Mai Hạnh; bộ ba Nhật ký Bê trọc của Phạm Việt Long và Nhật ký đi B của Triệu Bôn…

Ra mat sach ‘Nhat ky thoi chien Viet Nam’ hinh anh 3 93570803_243858240002240_1864346987097227264_n.jpg
Những cuốn sổ tay viết nhật ký chiến tranh của các chiến sĩ.
Qua những trang nhật ký sinh động, cụ thể từng ngày, tháng của các chiến sĩ, bạn đọc có thể hình dung cuộc sống, chiến đấu vô cùng ác liệt, thiếu thốn ở chiến trường trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.

Họ là những người con của Tổ quốc trong những ngày đạn bom và máu lửa, với những nỗi niềm chung vì hòa bình, hạnh phúc của nhân dân, đất nước, và cả những nỗi niềm riêng tư của mỗi người, mỗi nhà, mỗi cảnh.

Cũng qua bộ sách, người đọc có thể hình dung phần nào cảnh sống, sinh hoạt của những người dân khu Bốn – vùng tuyến lửa – nói riêng và miền Bắc nói chung trong những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ…

Nhưng, bao trùm và xuyên suốt vẫn là tấm lòng yêu thương, nỗi nhớ mong tha thiết của người lính đối với gia đình, Tổ quốc; vẫn là ước vọng hòa bình và đoàn tụ.

Trung tướng, tiến sĩ khoa học quân sự, Anh hùng lực lượng vũ trang Đoàn Sinh Hưởng, nguyên Tư lệnh Binh chủng Tăng – Thiết giáp; nguyên Tư lệnh Quân khu 4, Chủ tịch Quỹ “Mãi mãi tuổi 20”, đánh giá đây là công trình có giá trị cao về nội dung tư tưởng, mang thông điệp về cái đẹp và mang tính nhân văn sâu sắc.

“Có thể xem bộ sách Nhật ký thời chiến Việt Nam như một tượng đài Di sản phi vật thể, mà các Anh hùng – Liệt sĩ, các cựu chiến binh đã để lại dấu ấn của tâm hồn mình cho thế hệ sau”, trung tướng Hưởng nói.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, khẳng định không có gì mang tính chính xác về cuộc chiến tranh hơn những trang nhật ký của những người lính.

Họ viết những trang nhật ký này ngay tại chiến trường, viết những gì họ muốn nói nhất, khi biết rằng sau đó họ có thể mãi mãi không thể trở về với gia đình, với quê hương.

“Họ viết trong đói khát, trong bom đạn, trong chết chóc. Chỉ khi cái chết cận kề, tiếng nói con người mới vang lên trung thực nhất. Và sự trung thực ấy đã minh chứng tình yêu đất nước, yêu độc lập tự do không hề khiếp sợ và sự dâng hiến trọn vẹn của họ cho đất nước”, nhà văn Nguyễn Quang Thiều chia sẻ.

Minh Châu / Zing

Nghịch lý Bill Gates

Dù cho đi hàng tỷ USD, tài sản của Bill Gates vẫn tăng. Điều này đặt ra câu hỏi về cách hoạt động từ thiện không chỉ của Bill Gates, mà còn là giới siêu giàu tại Mỹ.

* Zing lược dịch bài viết từ The Nation.

Mùa thu năm ngoái, Netflix công chiếu bộ phim tài liệu 3 phần hứa hẹn cho người xem cái nhìn hiếm hoi về cuộc sống của một trong những doanh nhân gây tranh cãi nhất lịch sử.

Hơn 3 tiếng đồng hồ, “Inside Bill’s Brain” cho chúng ta thấy những khía cạnh đầy cảm xúc của Bill Gates trước cái chết của mẹ ông và người bạn thân kiêm đồng sáng lập Microsoft, Paul Allen.

Nhưng xuyên suốt bộ phim, vẫn là hình ảnh chuyên gia công nghệ đầy tham vọng, bộ óc thiên tài và là nhà từ thiện giàu lòng nhân ái. “Inside Bill’s Brain” mang mô-típ rất điển hình: Phỏng vấn những người xung quanh Gates, cố gắng vẽ nên bức tranh toàn diện nhất về tỷ phú giàu thứ 2 thế giới.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 1 Bill_Gates_getty_img.jpg
“Inside Bill’s brain” là bộ phim hiếm hoi có sự góp mặt của Bill Gates. Ảnh: The Nation.

Bên trong bộ não Bill Gates

Trong tập đầu tiên, đạo diễn Davis Guggenheim thể hiện sự hiểu biết sâu rộng của Gates bằng phỏng vấn người bạn của ông, Bernie Noe. “Anh ta có thể đọc 150 trang giấy một giờ, nhớ đến 90% nội dung”, Noe nói.

Tuy nhiên, Guggenheim không đề cập đến chi tiết Guggenheim chính là hiệu trưởng của trường Lakeside, là nơi mà quỹ từ thiện Bill & Melinda Gates đã trao 80 triệu USD. Nhà làm phim cũng không nhắc đến xung đột lợi ích khác: Nhà Gates dùng quỹ từ thiện của mình rót tiền vào ngôi trường tư thục mà con ông lẫn Bill từng theo học, học phí vốn lên đến 35.000 USD/năm.

Vào thời điểm “Inside Bill’s Brain” ra mắt, việc Bill Gates thảo luận hợp tác từ thiện với Jeffrey Epsteins – kẻ bị kết án năm ngoái vì lạm dụng tình dục – cũng bắt đầu tràn ngập trên các mặt báo.

Vào thời điểm “Inside Bill’s Brain” ra mắt, việc Bill Gates hợp tác từ thiện với Jeffrey Epsteins – người bị kết án năm ngoái vì tội buôn bán tình dục – cũng bắt đầu tràn ngập trên các mặt báo.

Dù hợp tác không thành, nó cũng dấy lên những vấn đề về đạo đức xung quanh quỹ Gates Foundation sở hữu 50 tỷ USD, vốn chịu rất ít sự giám sát của chính phủ và công chúng trong suốt hai thập kỷ qua.

Nếu những nỗ lực tận dụng sự giàu có để tranh cử tổng thống của tỷ phú chuyên từ thiện Michael Bloomberg bị chỉ trích mạnh mẽ trên sóng truyền thông, Gates lại chứng minh một điều: Từ thiện chính là con đường dễ dàng và thuận lợi nhất để có được quyền lực chính trị.

Khi tuyên bố dừng lãnh đạo Microsoft để tập trung hoạt động từ thiện vào năm 2008, Gates đã cho biết ý định hợp tác với các doanh nghiệp tư nhân để cung cấp sản phẩm và công nghệ công cộng, như cách mà Microsoft đã làm để mở rộng mạng lưới kinh doanh.

Mô tả hướng tiếp cận của mình, Gates cho rằng công việc ông đang làm là “chủ nghĩa tư bản sáng tạo” và “từ thiện xúc tác”. Ông nói muốn thúc đẩy “tất cả công cụ tư bản” nhằm “kết nối sứ mệnh từ thiện với sức mạnh của doanh nghiệp tư nhân”.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 2 ds.jpg
Bill Gates dường như đã tạo kiểu từ thiện mà đôi khi, đối tượng thụ hưởng không phải những người nghèo. Ảnh: Jason Seiler.

Kết quả, mô hình từ thiện với mục tiêu và đối tượng trợ giúp đôi khi không phải là những người nghèo, mà là nhóm giàu nhất thế giới đã ra đời.

The Nation thực hiện cuộc điều tra hơn 19.000 khoản tài trợ mà quỹ Gates đầu tư trong 2 thập kỷ qua, phát hiện gần 2 tỷ USD tiền quyên góp từ thiện được khấu trừ thuế cho các công ty tư nhân. Danh sách này gồm những tập đoàn hàng đầu thế giới như GlaxoSmithKline, Unilever, IBM và NBC Universal Media.

Các doanh nghiệp này được giao nhiệm vụ phát triển thuốc mới, cải thiện vệ sinh tại những nước đang phát triển, phát triển sản phẩm tài chính cho người dùng theo đạo Hồi. Cuối cùng là truyền thông tích cực cho những hoạt động trên.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 3 5b2a1c3b1ae66248008b53c8.jpg
Warren Buffet cam kết đầu tư 30 tỷ USD vào quỹ Gates. Ảnh: Yahoo.

Quỹ Gates thậm chí trao 2 triệu USD cho Participant Media để quảng bá bộ phim tài liệu “Waiting for Superman” của David Guggenheim, qua đó thúc đẩy những nỗ lực từ thiện nổi bật của quỹ. Khoản quyên góp từ thiện này chỉ là phần nhỏ trong số 250 triệu USD quỹ đã chi cho các công ty và tổ chức khác để truyền thông cho quỹ.

Linsey McCoey, Giáo sư xã hội học tại trường Đại học Essex, tác giả cuốn sách “No such thing as a Free Gift” (Không có gì là miễn phí) cho rằng số tiền mà Bill Gates tặng các tập đoàn là điều chưa từng có.

“Họ đã tạo ra một trong những tiền lệ có vấn đề nhất lịch sử, bằng cách khiến cho các tập đoàn cảm thấy họ chính là những đối tượng xứng đáng hưởng từ thiện trong thời điểm phúc lợi công ty ở mức cao nhất”, Giáo sư luật Linsey McCoey nói.

“Họ đã tạo ra một trong những tiền lệ có vấn đề nhất trong lịch sử, bằng cách khiến cho các tập đoàn cảm thấy họ chính là những đối tượng xứng đáng hưởng từ thiện trong thời điểm phúc lợi công ty ở mức cao nhất”, Giáo sư Linsey nói.

Nghiên cứu của McGoey làm nổi bật các khoản tài trợ từ thiện của quỹ Gates cho công ty tư nhân. Điển hình trong số đó có thể kể đến 19 triệu USD quyên góp cho Mastercard vào năm 2014 nhằm “tăng việc tiêu thụ sản phẩm tài chính kỹ thuật số của người nghèo” ở Kenya.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 4 Schwab_Conflict_img.jpg
Số tiền mà quỹ Gates đã đầu tư. Đây đều là những công ty quỹ Gates có sở hữu cổ phiếu hoặc trái phiếu. Ảnh: The Nation.

Mastercard từng nêu mối quan tâm trong xây dựng mạng lưới khách hàng mới khi còn 2,5 tỷ người trên thế giới không sử dụng tài khoản ngân hàng. Vậy tại sao công ty này lại cần một nhà từ thiện giàu có để trợ cấp cho công việc của mình? Tại sao Bill và Melinda Gates được giảm thuế cho khoản đóng góp kể trên?

Chưa hết, tại thời điểm quyên góp, tháng 11/2014, quỹ của Bill còn đầu tư đáng kể vào Mastercard thông qua số cổ phần tại Berkshire Hathaway của Warren Buffett. Còn về Warren, huyền thoại đầu tư này đã cam kết sẽ rót 30 tỷ USD cho quỹ nhà Gates.

250 triệu USD tài trợ của quỹ Gates nói trên đều dành cho các công ty mà quỹ này nắm giữ cổ phiếu và trái phiếu như Merck, Novartis, GlaxoSmithKline, Vodafone, Sanofi, Ericsson, LG, Medtronic, Teva và nhiều công ty khởi nghiệp với các khoản tài trợ cho những dự án như phát triển thuốc, hệ thống theo dõi sức khỏe hoặc dịch vụ ngân hàng di động.

Việc quỹ từ thiện trao tiền cho công ty mà nó sở hữu một phần và được hưởng lợi ích tài chính từ đó, là biểu hiện xung đột tài chính rõ ràng. Nhưng nhiều thành viên trong Sở Thuế vụ Mỹ lại không nhìn ra được điều này?

Đừng dạy người giàu tiêu tiền, nhưng tiền của ai?

Quỹ Gates chưa từng trả lời cụ thể về hoạt động của mình trong khu vực tư nhân, cũng không cung cấp thông tin về số tiền đã trao cho doanh nghiệp với lý do “một vài khoản tài trợ được thực hiện thông qua các đối tác phi lợi nhuận lẫn có lợi nhuận, rất khó để tính toán chính xác”.

Tuy nhiên, tại các sự kiện kết nối doanh nghiệp, Bill Gates công khai thúc đẩy đầu tư của quỹ với các công ty. Trong những bài phát biểu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ năm 2013 và ở Microsoft năm 2014, ông cho biết có khoảng 6-10 triệu sinh mạng được quỹ của ông cứu sống thông qua “quan hệ đối tác với các công ty dược phẩm”.

Nhưng quỹ của Gates đang triển khai nhiều thứ hơn là chỉ hợp tác đơn thuần với các công ty. Quỹ trợ cấp chi phí nghiên cứu, mở ra thị trường cho sản phẩm của công ty, cung cấp vốn cho những dự án trọng điểm theo cách bí mật, chưa bao giờ được kiểm tra công khai.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 5 ds_1.jpg
Dù cho đi hàng tỷ USD, tài sản Bill Gates hay của quỹ Gates vẫn tăng theo thời gian. Ảnh: Forbes.

Bill Gates thường tỏ ra tự hào khi đã trả 10 tỷ USD thuế, nhiều hơn bất kỳ công dân nào. Nhưng không ai có thể kiểm chứng được sự thật trên, khi quỹ của ông không hề trưng ra tờ khai thuế hay bất cứ thông tin chứng minh nào. Gates hoàn toàn có thể tránh nộp thuế thông qua các hoạt động từ thiện.

Bill Gates thường tỏ ra tự hào khi đã trả 10 tỷ USD tiền thuế, nhưng không ai có thể kiểm chứng được sự thật trên.

Theo Bill và Melinda, họ đã tiết kiệm được 11%, tương đương 4 tỷ USD tiền thuế trên 36 tỷ USD quyên góp từ thiện trong năm 2018. Quỹ không cung cấp bất kỳ tài liệu liên quan đến con số trên, nhưng theo ước tính độc lập từ những chuyên gia về thuế như Giáo sư luật tại Đại học Boston, Mỹ là Ray Madoff, con số này có thể lên đến ít nhất 40%, tương đương 14 tỷ USD.

Cũng theo Madoff, lợi ích thuế mà hoạt động từ thiện mang đến cho giới siêu giàu là vô cùng khổng lồ như tránh thuế thặng dư vốn (thường là 15%) và thuế bất động sản (40%) đối với tổng tài sản trên 11,58 triệu USD. Do đó, với trường hợp của Gates, số tiền là rất nhiều.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 6 Schwab_Portfolio_img.jpg
Trong 5 năm, số tiền mà quỹ Gates thu được lại nhiều hơn là cho đi. Ảnh: Bill and Melinda Gates Foundation.

Như nhiều chuyên gia về thuế khác, Madoff nhấn mạnh những khoản tiết kiệm thuế này vốn là tiền trợ cấp công cộng mà mỗi cá nhân phải giao nộp cho Kho bạc Mỹ để xây cầu, nghiên cứu y tế hoặc giao cho Sở thuế vụ. Nếu Bill và Melinda Gates không đóng thuế đầy đủ, người dân sẽ phải bù lại khoảng thiếu hụt hoặc đơn giản là sống trong thế giới mà phúc lợi xã hội đến từ giới siêu giàu chứ không phải là chính phủ.

“Mọi người thường băn khoăn người giàu đang làm gì trên đồng tiền của chính họ và đồng tiền của chúng ta. Đó chính là điểm mấu chốt cho cuộc tranh luận này. Người ta thường nói đừng dạy người giàu cách tiêu tiền. Nhưng khi họ nhận được những lợi ích đáng kể về thuế, đó cũng là tiền của chúng ta. Đó là lý do ta cần những điều luật về cách họ tiêu tiền của người dân”, Madoff cho biết.

Đương nhiên, ông chủ các quỹ từ thiện lớn có những nhóm lợi ích đặc biệt để lách qua. Tổ chức Philanthropy Roundtable tự nêu sứ mệnh của hội là chống lại “áp lực ngày càng tăng từ một số tổ chức cộng đồng cố đưa từ thiện tư nhân vào tiêu chuẩn thống nhất, kêu gọi tăng kiểm soát từ chính phủ”.

Tổ chức phi lợi nhuận này nhận được tài trợ từ các tỷ phú cánh hữu có ảnh hưởng, gồm hàng trăm nghìn USD từ quỹ tư nhân của Charles Koch. Nó cũng nhận tiền từ quỹ Gates: 9 khoản tài trợ từ 2005 đến 2017 trị giá 2,5 triệu USD, hầu hết dành cho chi phí hoạt động chung. Người phát ngôn của quỹ tuyên bố những khoản quyên góp này nhằm mục đích “huy động nhà tài trợ ủng hộ các chính sách công cộng vì những hành động xa hơn”.

Tuy nhiên, ở một số thời điểm nhất định, tổ chức này dường như chỉ phục vụ lợi ích riêng của những tỷ phú sử dụng từ thiện để tác động đến chính sách công như Gates hay Koch. Hiện tại, vẫn chưa thể làm rõ cách Philanthropy Roundtable đóng góp cho sứ mệnh “giúp mọi người sống khỏe mạnh, làm việc năng suất” và “giúp cho những người nghèo nhất quyền được thay đổi cuộc sống” của quỹ Gates.

Nghich ly Bill Gates hinh anh 7 Schwab_Gates_Foundation_getty_img.jpg
Thông qua từ thiện, Bill Gates từ một CEO gắn với hình ảnh độc quyền Microsoft, trở thành nhà tỷ phú hoạt động xã hội nổi tiếng nhất. Ảnh: AFP.

Dù chưa có bằng chứng cụ thể Bill và Melinda sử dụng quỹ từ thiện để làm giàu cho bản thân hay quỹ của họ, không thể phủ nhận rất nhiều hoạt động từ thiện do nhà Gates tổ chức chủ yếu chỉ phục vụ cho mục đích cá nhân.

Những lợi ích này có thể là ủng hộ tiền cho trường mà con cái họ theo học, các công ty mà quỹ Gates sở hữu một phần, những nhóm lợi ích đặc biệt bảo vệ cho giới siêu giàu Mỹ, tiết kiệm hàng tỷ USD tiền thuế cho họ.

Các tổ chức từ thiện cũng đã thay đổi ngoạn mục hình ảnh của Bill Gates trong mắt công chúng, biến ông từ một trong những CEO gay gắt hàng đầu trở thành người được ngưỡng mộ nhất trên thế giới. Mô hình từ thiện của Gates còn truyền cảm hứng về kỷ nguyên “cho đi” hàng tỷ USD làm từ thiện của những tỷ phú gây tranh cãi như Mark Zuckerberg hay Jeff Bezos.

Đại Việt / Zing

Hơn 1 triệu chữ ký kêu gọi tổng giám đốc WHO từ chức

Kiến nghị yêu cầu người đứng đầu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từ chức đã thu thập được hơn 1 triệu chữ ký trên toàn cầu.

Bản kiến nghị trên được khởi xướng từ hồi cuối tháng 1 nhằm yêu cầu Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus phải từ chức do thất bại trong việc xử lý đại dịch, theo Korea Times.

“Chúng tôi nghĩ rằng ông Tedros Adhanom Ghebreyesus không phù hợp với vai trò tổng giám đốc WHO”, lá đơn kiến nghị được đăng tải trực tuyến và biên dịch sang nhiều thứ tiếng trên trang web Change.org.

Tờ đơn cáo buộc ông Tedros thiên vị chính phủ Trung Quốc và ứng phó chậm trễ với dịch: “Chúng tôi rất thất vọng. WHO đáng lẽ phải là một tổ chức trung lập về chính trị. Ông Tedros chỉ tin vào số liệu của Trung Quốc mà không tiến hành điều tra”.

Hon 1 trieu chu ky keu goi tong giam doc WHO tu chuc hinh anh 1 Reuters.jpg
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus. Ảnh: Reuters.

Tờ đơn chỉ trích cách xử lý dịch bệnh của WHO là “không chấp nhận được” và người đứng đầu cơ quan này nên từ bỏ chức vụ ngay lập tức.

“Xin hãy giúp thế giới lấy lại niềm tin ở Liên Hợp Quốc (UN) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO)”, kiến nghị này kết luận.

Cách làm việc của WHO trong cuộc chiến với Covid-19 nhận về nhiều chỉ trích từ chính giới Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14/4 tuyên bố cắt viện trợ cho WHO và cáo buộc tổ chức này hành động “thiếu kiểm soát, che giấu sự lây lan của dịch bệnh”.

Dù vậy, quyết định của tổng thống Mỹ sau đó vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia, tổ chức và những người cho rằng việc quan trọng hiện tại là chống dịch, không phải quy trách nhiệm.

Ngoài ra, nhiều người cũng chỉ ra rằng WHO có vai trò quan trọng và đã làm được nhiều việc để nâng cao sức khỏe cộng đồng. Từ khi dịch Covid-19 bùng phát, WHO đã liên tục cảnh báo các nước về mức độ nghiêm trọng của dịch bệnh, hỗ trợ các nước chống dịch.

WHO cũng bác bỏ cáo buộc rằng họ chấp nhận số liệu Trung Quốc đưa ra một cách mù quáng.

Tính đến ngày 27/4, Covid-19 khiến gần 3 triệu người nhiễm bệnh và khoảng 206 nghìn người tử vong, dẫn số liệu từ Đại học Johns Hopkins.

Sau ngừng cấp vốn, TT Trump tiếp tục các đòn tấn công WHO

Tổng thống Trump đã ra lệnh ngưng cấp vốn cho Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) trong 60 ngày. Không dừng ở đó, chính quyền của ông có những động thái khác xa hơn ở sau hậu trường.

Các quan chức Bộ Ngoại giao đang xóa đi các điểm nhắc đến WHO trong các bản thông tin về virus và Ngoại trưởng Mike Pompeo ra lệnh “bỏ qua đối tác trung gian” khi nói đến các dự án y tế cộng đồng mà Mỹ trước đó đã triển khai thông qua WHO.

Thay vào đó, Mỹ đang cố chuyển hướng các quỹ dành cho WHO sang các tổ chức phi chính phủ khác trong lĩnh vực y tế cộng đồng, Washington Post dẫn nguồn tin từ các quan chức Mỹ và các thư nội bộ.

Sau ngung cap von, TT Trump tiep tuc cac don tan cong WHO hinh anh 1 imrs_WHO_AFP.jpg
Năm 2019, Mỹ đóng góp 553 triệu USD cho WHO. Ảnh: AFP.

“Bộ trưởng đã yêu cầu Bộ Ngoại giao và USAID tìm các đối tác triển khai khác ngoài WHO”, văn bản nội bộ của Bộ Ngoại giao viết.

Hiện chưa có chi tiết về các kế hoạch chuyển vốn cho các đối tác khác, hay liệu Mỹ có dừng cấp vốn cho WHO vĩnh viễn hay không.

Các quan chức chính quyền cho biết vẫn đang xem xét lại chính sách với WHO. Năm 2019, Mỹ đóng góp 553 triệu USD cho WHO.

Ở Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, chính quyền Trump đã hoãn thông qua một nghị quyết ứng phó đại dịch mà Pháp thúc đẩy nhiều tuần nay, vì Mỹ bất đồng với bản thảo có ngôn từ ủng hộ WHO, theo các quan chức châu Âu.

Việc Mỹ chống WHO cũng ngăn không cho các bộ trưởng y tế của G20 ra tuyên bố chung về đại dịch trong tháng này.

Nhà Trắng đang vận động các đồng minh đặt dấu hỏi về uy tín của WHO và đẩy mạnh các cáo buộc rằng nhân viên WHO thường xuyên “đi công tác một cách xa xỉ”, một quan chức Nhà Trắng nói với các cộng sự gần đây.

Các quan chức WHO ban đầu hy vọng khiến Mỹ tạm thôi ý định ngừng cấp vốn, bằng những nhượng bộ mang tính biểu tượng cho Tổng thống Trump, nhưng các cuộc thảo luận giữa WHO và đại sứ Mỹ tại WHO đã không thành.

Tổng thống Trump nói dịch bệnh có thể đã được kiểm soát, với “số tử vong rất ít” nếu WHO đã làm đúng chức trách, và nhắc lại cáo buộc này trong cuộc họp G7 trực tuyến trong tháng này. Ông cũng cáo buộc WHO “thiên vị” Trung Quốc, và đã tin ngay vào những gì Bắc Kinh nói.

Các lãnh đạo thế giới cảnh báo việc lên án WHO lúc này là không nên, giữa một đại dịch, và việc điều tra các sai phạm nên được tiến hành sau khi khủng hoảng dịu đi, các quan chức châu Âu biết về tình hình nói.

Các chuyên gia cho biết các động thái của chính quyền Trump có thể gây thiệt hại lớn hơn nhiều cho WHO, vượt xa động thái ban đầu là ngừng cấp vốn.

Họ cho rằng nếu Mỹ bắt đầu chuyển vốn cho các đối tác triển khai chương trình y tế cộng đồng, có rủi ro là tiền của Mỹ sẽ bị phân tán, thiếu hiệu quả.

“Nếu khủng hoảng này dạy chúng ta điều gì, thì đó là luôn cần phối hợp quốc tế tốt hơn để xử lý thách thức y tế toàn cầu”, Richard Gowan, nhà nghiên cứu tại International Crisis Group, nói.

Một số ý kiến cho rằng Tổng thống Trump đang muốn đổ lỗi để đánh lạc hướng khỏi trách nhiệm của chính mình, khi đã đợi quá lâu để thi hành các biện pháp phòng ngừa mà lẽ ra có thể cứu mạng rất nhiều người ở Mỹ. Các ý kiến cũng không đồng tình với việc tìm những đối tác khác khi dịch bệnh đã đến mức như hiện nay.

Từ tháng 1, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus tổ chức họp báo gần như hàng ngày về virus và đã luôn cảnh báo các lãnh đạo thế giới rằng “cánh cửa” ngăn chặn lây lan “đang đóng dần”.

Các quan chức chính quyền Trump và cơ quan kiểm dịch Mỹ (CDC) vốn gắn kết chặt chẽ với WHO, và từ đầu dịch đã luôn lên tiếng cảnh báo về dịch bệnh tại Trung Quốc, nhưng Tổng thống Trump lại công khai phản bác lại CDC.

Trước đây, chính ông Trump đã ủng hộ ông Tedros cho vị trí tổng giám đốc WHO.

@ Zing