‘Hoa cúc xanh’: Kiệt tác truyện ngắn của Karel Capek

“Hoa cúc xanh” là tuyển tập các truyện ngắn chọn lọc từ tập truyện “Túi truyện thứ nhất & Túi truyện thứ hai” của Karel Capek.

Tập sách bao gồm 40 truyện ngắn được viết dưới hình thức “trinh thám” nhưng mỗi truyện chỉ khoảng 7 – 10 trang sách và không có những suy luận lắt léo hay những tầng lớp bí ẩn của sự truy tìm và chất vấn như những truyện trinh thám thông thường.

Ở từng truyện thường có những người kể thân thuộc mà ta có thể gặp khi đi trên đường, sang nhà hàng xóm, vào tòa án, gặp gỡ trên chuyến tàu, cùng dùng bữa tối… Tưởng như chỉ đang cùng nói chuyện phiếm, rất tự nhiên, rất nhẹ nhàng, “tôi kể cho anh nghe nhé”; “ông Tymich nói”; “trung sĩ cảnh sát Brenjcha nói”… Karel vào truyện ngay lập tức, vừa đủ gợi sự tò mò háo hức cho người đọc.

Nhà văn Tiệp Khắc Karel Capek.

Những truyện ngắn trong Hoa cúc xanh đều mang đậm dấu ấn của một đời sống xã hội bình dân ở Czech mấy thập niên đầu thế kỷ 20.

Trong truyện của Capek, ông giải quyết những tình thế khó xử bằng những cách thức tình cờ, ẩn chứa đầy bí ẩn trong một giọng văn hài hước, tếu táo nhưng cũng đượm chất thơ, biểu lộ một tâm hồn tác giả tinh tế.

Capek không quan tâm đến tính chất bí ẩn cơ học của câu chuyện mà lưu tâm đến những bí ẩn thiết yếu trong sự tồn tại của con người. Một điện tín mã hóa làm cho gia đình nghi ngờ con cái họ, một người đàn ông bị ám ảnh bởi những vết chân trên mặt tuyết, một cộng đồng tự hỏi tại sao đứa trẻ duy nhất có khả năng tìm thấy loại hoa cúc xanh độc nhất trong khi họ đã lục tìm khắp nơi mà không thấy bóng dáng… Để từ những bí ẩn ấy mà khám phá ra thế giới sâu hoắm, tăm tối, nhưng cũng rực rỡ, lấp lánh của loài người.
Trong truyện ngắn Hoa cúc xanh , vì chữ biển cấm, mà không một người nào dám vượt qua đường tàu, chỉ có cô bé điên Klara có khả năng tìm ra được bông hoa cúc xanh, một loài hoa hiếm có, tuyệt mỹ của thế gian. Câu chuyện là một điển hình cho tư tưởng của tác giả, hoa cúc xanh là trở một biểu tượng của cái đẹp.

Klara hơi ngờ nghệch so với định ước con người xã hội nhưng vẫn biết tìm ra cái đẹp như một bản năng mang lại vẻ đẹp và niềm yêu thích cho mọi người. Đồng thời, Capek cũng tạo nên tiếng cười mỏng mảnh giữa những con người tuân thủ pháp luật (vì biển cấm đi nên không bao giờ tìm được hoa cúc xanh), hay có thể xem là những người mang nặng những quy ước xã hội, sống thuận theo quy ước, và vì thế không thể đến gần với cái đẹp của bản năng và tự nhiên.

Nếu đặt truyện ngắn ở một tầng sâu hơn nữa, người đọc có thể nhận ra được “tuyên ngôn” nghệ thuật của Capek ở đây. Việc viết, nếu cứ thuận theo quy ước xã hội, tuân thủ nghiêm ngặt những “biển cấm”, thì mãi mãi sẽ không chạm được vào cái Đẹp thực sự. Việc viết, cũng giống như bất kể ngành sáng tạo nào, đều cần “chất điên” để phá bỏ quy ước.

Tập truyện ngắn Hoa cúc xanh của Karel Capek.

Capek trong truyện ngắn không khiến người đọc choáng ngợp với những vấn đề tiên tri về xã hội hội loài người như với Khi loài vật lên ngôi hay R.U.R – Các robot toàn năng của Rossum , Capek ở đây viết nhẹ nhõm bằng những ngôn ngữ có sức rung cảm mãnh liêt, chạm mở đến tâm tư của con người. Thế giới trong Hoa cúc xanh là một thế giới sinh động đầy tính nhân văn, hướng tới những cái tôi đích thực và ca ngợi quyền sống đẹp của con người.
Người kể chuyện trong Người đàn ông mất ngủ , đã nói về sự đau khổ ban đêm của mình bằng những ký ức đau đớn, để rồi từ những đêm mất ngủ ấy mà đi đến những suy tưởng vô cùng đẹp đẽ, điềm tĩnh và bao dung.

“Giấc ngủ là nguồn nước sâu và tối. Ở đó mọi thứ trôi đi, mọi thứ mà chúng ta không biết hay không nên biết. Cái buồn tủi nằm trong chúng ta nổi lên rồi chảy đi trong lúc bất tỉnh, cái mà không có bờ bến…. Giấc ngủ vô cùng tốt bụng, tha thứ cho chúng ta và cả những kẻ mắc lỗi với chúng ta”
Hay trong truyện Cây xương rồng bị lấy trộm , sau khi tìm ra kẻ trộm cây xương rồng thì người bị trộm và kẻ ăn trộm lại như tìm thấy được tri kỉ của mình: “Các vị ạ, các vị có biết điều gì xảy ra khi hai người ấy gặp nhau không? Suốt đêm cả hai ở lại trong nhà kính và đi ngắm hết ba mươi sau nghìn chậu. Anh Holand ạ, ông già nói với tôi, đây là người đầu tiên hiểu về xương rồng”

Cái ấm áp nhỏ bé nhưng rực rỡ về con người như thế bao trùm trong những truyện ngắn của Capek, khiến người đọc rơi vào chiêm nghiệm và suy tưởng.
Lối viết nhẹ bẫng của Capek trong Hoa cúc xanh tưởng đơn giản nhưng lại vô cùng cầu kỳ, nhất là khi mỗi câu chuyện đều có những sức nặng của riêng nó, tác giả đã thật tinh tế để lựa chọn giữ điều gì và bỏ điều gì để nội dung sao cho thật cô đọng với một hệ thống từ ngữ chuẩn xác khó thay thế.
Hoa cúc xanh là một kiệt tác truyện ngắn. Một tác phẩm nhỏ nhưng đủ sức khiến Capek nổi tiếng, và trở thành nhà văn sắc sảo được ghi nhớ của thế kỷ XX. Độc giả có thể thong thả thưởng thức những câu chuyện trong Hoa cúc xanh , có thể đọc đi đọc lại mà vẫn luôn cảm thấy đầy cảm hứng và niềm thích thú.

Karel Čapek được xem là biểu tượng văn hóa của Nền Cộng hòa Tiệp Khắc thứ nhất (1918- 1938). Ông mất vì bệnh phổi vào ngày 25/12/1938. Karel Čapek để lại một di sản văn học và báo chí và nhiếp ảnh đồ sộ. Sáng tác của ông nhanh chóng được Âu hóa, tới mức được để cử giải Nobel văn học 8 lần liên tục (1932 – 1938).

Uống bia điều độ có lợi cho sức khỏe

Uống bia điều độ có lợi cho sức khỏe

Uống nhiều bia rượu không tốt cho sức khỏe, nhưng nếu chỉ uống 1 – 2 cốc bia đều đặn mỗi ngày (tức 1 cốc/ngày đối với phụ nữ và tối đa 2 cốc/ngày đối với nam giới) thì lại có những tác dụng tốt bất ngờ.

Giảm nguy cơ đau tim

Một nghiên cứu với 200.000 người tiến hành tại Ý phát hiện thấy, những người uống bia hằng ngày có tỷ lệ mắc bệnh tim mạch thấp hơn 31% so với người bình thường. Sức mạnh bảo vệ tim của bia chủ yếu xuất phát từ chất kháng oxy hóa tự nhiên có tên Phenol trong bia. Tuy vậy, nghiên cứu này nhấn mạnh những người uống quá nhiều (hơn 1 – 2 cốc /ngày)  thì nguy cơ đau tim lại tăng lên.

Ngăn ngừa bệnh Alzheimer

Một trong những tác dụng đáng kể nhất của bia chính là khả năng ngăn ngừa và phòng chống bệnh Alzheimer. Các nhà nghiên cứu của Đại học Y Stritch Chicago đã phân tích nhiều nghiên cứu trước khi đi đến kết luận rằng, những người uống bia điều độ sẽ giảm được nguy cơ mắc hội chứng trên tới 23%. Phân tử silicon trong bia được cho là sẽ bảo vệ não trước những tác động có hại của nồng độ nhôm tăng cao trong cơ thể – vốn là nguyên nhân chính gây ra bệnh Alzheimer.

Giảm nguy cơ tiểu đường

Đây là một lợi ích khó tin nữa của bia. Một nghiên cứu năm 2011 của Đại học Harvard với 38.000 nam giới trung niên nhận thấy, những người uống từ 1 – 2 cốc bia mỗi ngày có nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2 thấp hơn 25% so với bình thường. Chất cồn nhẹ trong bia làm tăng độ nhạy của insulin, một yếu tố giúp ngăn chặn tiểu đường.

Hỗ trợ ngăn sỏi thận

Một nghiên cứu khác tại Phần Lan thì kết luận rằng, uống bia điều độ hằng ngày sẽ giúp giảm nguy cơ phát triển sỏi thận tới 40%. Lý do là nhờ cấu tạo nước dồi dào (hơn 93%) của bia, giúp thải loại các độc tố ra khỏi cơ thể, duy trì hoạt động cho thận. Ngoài ra, các hợp chất dùng để tạo bọt cũng giúp làm chậm việc giải phóng canxi từ xương, nhờ đó mà canxi khó có cơ hội tích tụ trong thận để hình thành nên sỏi thận.

Giảm thiểu nguy cơ ung thư

Bia có chứa chất chống oxy hóa quan trọng là xanthohumol. Chất này có những đặc tính chống ung thư rất mạnh và giúp bảo vệ cơ thể trước những enzyme gây bệnh ung thư. Các nghiên cứu đã cho thấy bia làm tăng khả năng ngăn bệnh ung thư vú ở nữ và ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới.

Giảm lượng cholesterol

Nếu như bạn đang tìm kiếm phương pháp dễ thực hiện để giảm bớt cholesterol trong cơ thể thì uống bia với liều lượng vừa phải chính là giải pháp.

Điều hòa huyết áp

Cũng rất thú vị khi biết rằng bia có thể điều hòa huyết áp cho cơ thể, theo như phát hiện của một nghiên cứu tại Đại học Harvard. Theo đó, những phụ nữ trong độ tuổi 25 – 40 nếu uống bia điều độ (1 cốc/ngày) sẽ ít có nguy cơ bị tăng huyết áp hơn hẳn so với những phụ nữ uống rượu vang, hoặc các thức uống có cồn khác.

Giúp xương chắc khỏe

Bia có chứa một tỷ lệ silicon đáng kể, một thành tố có liên quan mật thiết đến sức khỏe của xương. Một nghiên cứu năm 2009 nhận thấy những người uống bia 1-2 cốc/ngày sẽ có mật độ xương cao hơn so với những người chỉ thích uống rượu vang hoặc không uống gì. Tuy nhiên, nếu uống quá 2 cốc thì lại làm tăng nguy cơ tổn thương xương.

Giúp trị gàu

Nhờ tỷ lệ vitamin B rất cao nên bia được xem là một phương pháp tự nhiên điều trị gàu hiệu quả nhất. Tất cả những gì bạn cần làm chỉ là xả lại tóc với 1 chai bia từ 2-3 lần/tuần để loại bỏ gàu, giúp tóc trở nên mềm và bóng.

Giảm nguy cơ đột quỵ

Nghiên cứu do Hiệp hội Đột quỵ Mỹ tiến hành đã cho thấy những người uống bia điều độ có thể cắt giảm nguy cơ đột quỵ tới 50% so với người bình thường. Đấy là do bia sẽ ngăn ngừa máu đông, gây ách tắc dòng máu chảy về tim, cổ và lên não – vốn là nguyên nhân chính gây đột quỵ, tắc mạch máu não.

DƯƠNG QUÁN HẠ/DoanhnhanSG

Bài diễn văn chấn động sâu sắc của nữ sinh 17 tuổi: Tổ quốc tôi, ông là ai?

Bài diễn văn của một nữ sinh 17 tuổi “Nếu tôi sống thêm hai nghìn năm nữa thì tổ quốc của tôi, ông sẽ là ai?”, có lẽ sẽ cho chúng ta một cái nhìn khác về “giấc mơ Trung Hoa”.

Một trường trung học phổ thông tại Trung Quốc, tổ chức hội diễn văn với chủ đề “Tổ quốc thân yêu ”, dưới đây là bản thảo bài diễn văn của nữ sinh thể hiện những nhận thức rất lí trí và sáng suốt, vượt xa phần đông thế hệ thanh niên Trung Quốc hiện tại. Liệu cô gái này có thể thay đổi Trung Quốc?
Dưới đây là toàn bộ bài nội dung bài diễn văn:
Kính thưa các thầy cô, bạn bè thân mến: Tôi tên Vương Khả Nhi, là học sinh lớp 10A6, tiêu đề bài diễn văn của tôi hôm nay là “Nếu tôi sống thêm hai nghìn năm nữa, thì tổ quốc của tôi, ông sẽ là ai ?”. Tôi không có những ngôn ngữ hùng hồn như mọi người, cũng không có nhiệt huyết dâng trào như những người khác; đối với hai từ “tổ quốc”, cái tôi có chính là suy nghĩ độc lập của riêng cá nhân tôi, tôi cảm thấy rằng xã hội chúng ta không thiếu những người đứng đầu về tri thức, mà cái thiếu chính là những người có tư duy vậy.
Tôi đang nghĩ rằng: Nếu như tôi có thể sống thêm hai nghìn năm nữa, thì thử hỏi tổ quốc của tôi sẽ là ai? Vào thời nhà Hán, tổ quốc của tôi chính là nhà Hán, chính là Đại Hán đã tiêu diệt hết thảy những kẻ xâm phạm bờ cõi. Vào triều đại nhà Đường, tổ quốc của tôi chính là Đại Đường, triều đại hưng thịnh bậc nhất khiến cho hàng nghìn nước khác đến viếng thăm. Vào thời Tống, tổ quốc của tôi là triều đại nhà Tống, triều đại đứng đầu về khoa học kỹ thuật, kinh tế phồn vinh. Vào triều đại nhà Nguyên, vó ngựa Mông Cổ đã chà đạp giày xéo chúng tôi thành những người dân thấp kém, vậy thì tổ quốc của tôi chính là Đại Nguyên sao? Và tôi phải yêu thương nó sao? Vào thời nhà Thanh, người Mãn giết người ngoài biên ải, để đầu không để tóc, để tóc không để đầu, cuộc tàn sát tại Dương Châu cũng ảm đạm thê lương không khác gì cuộc tàn sát tại Nam Kinh, vậy thì tổ quốc của tôi chính là Đại Thanh sao? Tôi phải yêu thương nó sao?
Thời gian lâu dần, tôi đã dần dần nhận ra rằng, nếu như có ai cưỡng đoạt mẹ của các vị, vậy thì mọi người đều nhận kẻ đó là cha của mình sao, chúng ta không có lòng tự trọng đến như thế sao? Có những lúc tôi cũng nghĩ rằng, nếu như lúc đầu Nhật Bản chiếm lĩnh Trung Quốc chúng ta, hỡi các bạn, có phải hôm này chúng ta sẽ hô lớn lên rằng “thiên hoàng vạn tuế” hay sao?
Nếu như tôi sống thêm hai nghìn năm nữa, thì thử hỏi xem, ai sẽ là tổ quốc của tôi đây, thật khiến cho tôi rất mơ màng khó hiểu .

Trong lòng tôi có một tổ quốc, đó chính là một nơi công bằng, công chính và không có sự bất công nào cả; trong lòng tôi có một tổ quốc, đó chính là nơi để cho bạn chiến thắng, chiến thắng một cách đường đường chính chính. Còn thua thì sao, chính là thua một cách tâm phục khẩu phục. Trong lòng tôi có một tổ quốc, đó là nơi mà ông lúc nào cũng có thể dang rộng đôi cánh che chở cho tôi; trong lòng tôi có một tổ quốc, bất luận cuộc sống của tôi vất vả gian khổ đến thế nào, thì tổ quốc cũng sẽ khiến cho lòng bạn tràn đầy hy vọng về một tương lai không xa.
Nước Mỹ sinh ra Washington, còn nước Anh thì sinh ra Churchill, nhưng họ đều đã ra đi vĩnh viễn; trách nhiệm hôm nay đây, không thể trông cậy vào họ nữa, mà là nằm ở thế hệ trẻ chúng ta. Trí tuệ của thế hệ trẻ chính là trí tuệ của quốc gia, thế hệ trẻ hùng mạnh chính là quốc gia hùng mạnh, thế hệ trẻ độc lập chính là quốc gia độc lập, thế hệ trẻ đứng đầu thế giới chính là quốc gia đứng đầu thế giới. Trong tay thế hệ trẻ chúng ta nhất định sẽ được cầm tờ báo nói về tổ quốc tân tiến văn minh bậc nhất của chúng ta, ông sẽ để cho mỗi người đều yêu mến ông sâu sắc từ tận đáy lòng, ông sẽ khiến cho nước Mỹ phải ngưỡng mộ về chế độ dân chủ của chúng ta, khiến cho nước Đức phải ngưỡng mộ về những thành tựu khoa học kỹ thuật của chúng ta, khiến cho Nhật Bản phải ngưỡng mộ đất nước dân giàu nước mạnh của chúng ta, khiến cho Singapore phải ngưỡng mộ về môi trường sạch đẹp của chúng ta. Nhìn xem ngày đó, tổ quốc của tôi, tất nhiên sẽ là một bầu trời rực sáng, một tổ quốc khiến cho con cháu muôn vàn đời sau cũng không thể nào quên được.
Người Trung Quốc cổ nuôi dưỡng ba giấc mộng Trung Hoa: Giấc mộng thứ nhất gọi là giấc mộng minh quân, chính là hy vọng có được một hoàng đế tốt, hy vọng tất cả vấn đề đều được giải đáp và hiện thành. Tất cả mọi đều tốt đẹp đến từ sự ban ơn của kẻ thống trị. Giấc mộng thứ hai gọi là giấc mộng thanh quan, nếu như hoàng đế đã không thể trông cậy được nữa, thì người dân hy vọng sẽ có một vị thanh quan, thanh liêm chính trực, còn có thể trực tiếp nói lời can gián lên bề trên, mà không sợ xúc phạm đến những người có quyền có thế. Giấc mộng thứ ba gọi là giấc mộng hiệp khách, nếu như thanh quan cũng không thể trông cậy được nữa, thì hy vọng sẽ có một vị hiệp khách thay dân báo thù rửa hận.
Ba giấc mộng của người Trung Quốc thời nay: Giấc mộng thứ nhất gọi là giấc mộng tự do, chính là thoát ra khỏi  sự chuyên chế của bộ máy chính trị một đảng độc tài, không còn bị đàn áp bức hại bởi những kẻ thống trị cậy quyền cậy thế cũng như bè lũ quan lại quyền quý hống hách lộng hành, giấc mộng thứ hai gọi là giấc mộng nhân quyền, chính là tất cả người dân đều có thể hưởng quyền lợi bình đẳng, không còn có  bất cứ tầng lớp nào có đặc quyền cao hơn quảng đại quần chúng nhân dân để rồi khiến cho những người dân thấp cổ bé họng chỉ có thể uất ức căm hận mà chẳng làm được gì. Giấc mộng thứ ba chính là giấc mộng chính trị dân chủ, cũng chính là chế độ dân chủ toàn dân, tất cả người dân trong cả nước cùng nhau lập ra hiến pháp căn bản dựa trên cơ sở người người bình đẳng, đồng thời sẽ theo đó mà làm việc.
Ba giấc mộng thời xưa chính là “giấc mộng kê vàng” giữa ban ngày, mang tính bị động tiêu cực đối với nhân dân, là chính sách ngu dân mang lại ác mộng nghìn năm, chỉ có thể khiến cho dân chúng trở thành những con cừu ngoan ngoãn, mặc cho kẻ thống trị làm mưa làm gió, xâu xé giết hại, thống trị vĩnh viễn.
Ba giấc mộng thời nay chính là yêu cầu tất yếu của văn minh thương nghiệp, là một xã hội dân chủ khai sáng mà người người đều đã thấy rõ, là biểu hiện của toàn dân thức tỉnh, là kết quả mà tất cả kẻ sĩ và những người nhân nghĩa đều đang mong chờ, và ngày ấy nhất định sẽ đến”.
Theo Tinhhoa – NTDTV

VN ở đâu trong ‘Vành đai và Con đường’ của TQ?

Chủ tịch Trần Đại Quang được Chủ tịch Tập Cận Bình tiếp đón hôm 11/5/2017 tại Bắc Kinh
ảnhLINTAO ZHANG/GETTY IMAGES
Chủ tịch Việt Nam Trần Đại Quang tới thăm Trung Quốc trong thời gian 11-15/5/2017 và tham dự Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế “Một vành đai, Một con đường”

Ngay sau khi Hội nghị Trung ương 5, khóa 12 của Đảng Cộng sản Việt Nam kết thúc, Chủ tịch nước Trần Đại Quang có chuyến thăm Trung Quốc trong thời gian từ 11 đến 15/5/2017.

Ông Trần Đại Quang sẽ dự Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế “Một vành đai, Một con đường”, tổ chức tại Bắc Kinh.

BBC đặt câu hỏi với Tiến sỹ Nguyễn Hữu Quyết từ Đại học Vinh, một chuyên gia chuyên theo dõi tình hình chính trị khu vực, về sáng kiến này.

Tiến sỹ Nguyễn Hữu Quyết: Đằng sau sáng kiến “Một vành đai, Một con đường” là sự thể hiện ‘sức mạnh mềm’ của Trung Quốc chứ không đơn thuần chỉ là sáng kiến liên kết và hội nhập. Sáng kiến này nhằm tạo ‘Một Trục, Hai Cánh’, kết nối Con đường Tơ lụa trên biển và Con đường Tơ lụa trên đất liền.

Đây là một sáng kiến rất hay trong xu thế hội nhập và liên kết khu vực cũng như quốc tế, nhưng cũng là cách để thể hiện sức mạnh mềm của Trung Quốc, trong đó có sức mạnh về kinh tế và kết nối để các nước khác trên thế giới xoay trục về phía Trung Quốc, tạo lưu thông kết nối hàng hóa, dịch vụ, thương mại,

Sâu hơn nữa, nó thể hiện tiềm ẩn chính sách của Trung Quốc trong việc bành trướng sức mạnh mềm chứ nó không đơn thuần mang ‎ý nghĩa tích cực.

BBC:Khi Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra sáng kiến này vào năm 2013, người ta cho rằng sẽ có hàng chục quốc gia trên thế giới liên quan hoặc được Trung Quốc mời tham gia chung. Trên thực tế, đến thời điểm này, đã có bao nhiêu nước tỏ ý‎ quan tâm và sẵn sàng tham gia?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Các nước ở Trung Á và Tây Á, tức là các nước trong khuôn khổ Shangri-la, hầu như đều đồng thuận ủng hộ sáng kiến này. Ở châu Âu thì có một số nước, trong đó có cả một số thành viên của EU.

Tuy nhiên, các đồng minh chiến lược của Mỹ hầu như đều đang bỏ ngỏ vì áp lực từ chính sách tái cân bằng chiến lược của Hoa Kỳ.

Ngoài ra, Trung Quốc đã thành lập được Ngân hàng Đầu tư Phát triển Hạ tầng Cơ sở châu Á, với sự tham gia của hơn 20 quốc gia. Các nước này về cơ bản đều đồng thuận với Trung Quốc về dự án ‘Một vành đai Một con đường’, cùng muốn đầu tư để phát triển cơ sở hạ tầng trên tuyến đường ‘Giấc mộng Trung Hoa’ đó.

GREG BAKER/AFP/Getty Images ảnhGREG BAKER/AFP/GETTY IMAGES

BBC: Trung Quốc nay muốn mở một tuyến đường trên biển và một tuyến đường trên bộ nhằm làm sống lại quá khứ Con đường Tơ lụa trước kia. Việt Nam nằm sát bên Trung Quốc, có chung đường biên giới cả trên bộ lẫn trên biển, lại có những bất đồng, tranh chấp trên biển nữa. Vậy vai trò của Việt Nam trong sáng kiến này là gì? Việt Nam có thể được coi là một mắt xích quan trọng, hay có giá trị chiến lược gì trong sáng kiến này của Trung Quốc không?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Tuyến đường này [ở khu vực] sẽ đi qua Jakarta, Kuala Lumpur, quay về Hà Nội rồi nối với các khu vực của Trung Quốc, với điểm đến cuối cùng là cảng Thượng Hải.

Vành đai rộng lớn được tạo ra, nối từ châu Á sang châu Âu. Nhưng xét về địa chính trị, địa kinh tế cũng như địa chiến lược thì Việt Nam không nằm trong toan tính của Trung Quốc để giữ vị thế quan trọng.

Khi kết hợp chiến lược thâu tóm toàn bộ tuyến đường cả trên đất liền lẫn trên biển với chiến lược thôn tính Biển Đông thì Bắc Kinh có lợi thế rất lớn. Bởi sáng kiến này còn kết nối với chiến lược ‘Một Trục Hai Cánh’ của Trung Quốc.

“Một Trục” là hành lang kinh tế Nam Ninh thuộc Quảng Tây, nối đến Singapore. Hiện họ đang xây dựng cơ sở hạ tầng và đường cao tốc cùng tuyến đường sắt cao tốc.

Còn ‘Hai Cánh’ thì gồm ‘cánh trái’ và ‘cánh phải’.

‘Cánh trái’ là hợp tác tiểu vùng sông Me-kong mở rộng, với cơ sở hạ tầng tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp, thương mại, đầu tư, với các nước tham gia gồm Việt Nam, Lào, Campuchia, Myamar, Thái Lan cùng tỉnh Quảng Tây, Vân Nam của Trung Quốc, đã bắt đầu từ 2004.

‘Cánh phải’ là hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng, với các nước tham gia là Lào, Campuchia, Thái Lan, hầu hết 10 nước trong khối ASEAN, cùng các tỉnh của Trung Quốc Quảng Tây, Vân Nam, Hải Nam, Quảng Đông và Hong Kong.

Việt Nam tham gia sáng kiến này sẽ chỉ hưởng lợi trong khía cạnh hội nhập và kết nối, nhưng sẽ phải chịu nhiều bất lợi khác.

BBC: Ông nói rằng nếu tham gia, Việt Nam sẽ được lợi về kết nối và hội nhập, nhưng lại bị những chuyện tổn hại khác, nhất là trong vấn đề Biển Đông?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Đúng vậy. Chính xác là các thiệt hại sẽ lớn hơn những điều có lợi.

Biển Quy Nhơn - ảnh của Xinhua ảnhXINHUA
Image captionTân Hoa Xã: Quy Nhơn là nơi dừng chân đầu tiên của Đô đốc Trịnh Hoa thời Minh khi đi viễn du. Con đường Tơ lụa trên biển của TQ ngày nay lấy cảm hứng từ các chuyến hải hành thời đó

BBC:Nếu hại nhiều hơn lợi thì Việt Nam có thể đứng ngoài mà không tham giaMột vành đai, Một con đường không?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Chiến lược ‘Một Trục Hai Cánh’ đã được ASEAN đón chào rất nồng nhiệt. Việt Nam, với tư cách là một nước thành viên có vị thế trong ASEAN, không thể không ủng hộ được.

Mà ‘Một vành đai Một con đường’ thì rộng hơn là ‘Một Trục Hai Cánh’, một là quy mô quốc tế, một là ở tầm khu vực, giữa Trung Quốc với khối ASEAN.

Chưa kể trong xu thế kết nối và hội nhập, Việt Nam không thể đứng ngoài. Nhìn vào tương lai của tuyến đường biển chiến lược, các nước rất được lợi từ sáng kiến này, qua việc giúp trung chuyển hàng hóa, tự do dịch vụ, thương mại, nguồn lực v.v…

Cho nên về tầm nhìn chiến lược thì Việt Nam buộc phải tham gia. Tuy ở trong thế bất lợi nhưng Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc chơi được.

BBC: Nếu buộc phải tham gia vì quyền lợi cũng như áp lực của khối ASEAN thì Việt Nam nên đàm phán với Trung Quốc trong tư thế là một thành viên của ASEAN hay với tư cách riêng của mình, một quốc gia độc lập?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Cả hai. Về mặt đa phương, Việt Nam sẽ nói theo quan điểm của ASEAN đối với chiến lược ‘Một Trục Hai Cánh’. Chiến lược này có lợi hơn cho Việt Nam nhưng nó lại nằm trong chiến lược tổng thể của Trung Quốc ‘Một vành đai Một con đường’. Cho nên rất khó để đánh giá được vấn đề này.

Tôi nghĩ là Việt Nam sẽ dựa trên lập trường của cả hai, cả ASEAN và của riêng Việt Nam. Nhưng nhiều khả năng là Việt Nam ủng hộ mạnh hơn quan điểm của ASEAN. Trong quan hệ song phương thì vẫn còn những vấn đề phức tạp, không minh bạch thông tin được, nhất là trong những chủ đề liên quan tới Biển Đông.

Nên lưu ý tới toan tính của Trung Quốc trong chuyện bành trướng ra Biển Đông. Nếu không thâu tóm được Biển Đông thì rõ ràng Giấc mộng Trung Hoa, đặc biệt là con đường tơ lụa trên biển sẽ thất bại.

WANG ZHAO/AFP/Getty Images ảnhWANG ZHAO/AFP/GETTY IMAGES

BBC: Tức là Việt Nam đang rất lép vế trước Trung Quốc, dù là đàm phán trực tiếp hay đứng chung khối với ASEAN để thương thuyết với Bắc Kinh?

TS Nguyễn Hữu Quyết:Thực chất thì Việt Nam lâu nay luôn kiên định với chính sách tự do độc lập, nhưng sống bên một nước láng giềng khổng lồ và luôn có những toan tính chiến lược thì Việt Nam cũng phải chọn bước đi hòa hiếu. Có những vấn đề buộc phải nhượng bộ, nhưng tôi tin rằng không thể nhượng bộ trong chuyện Biển Đông.

Nói về vấn đề chủ quyền trên biển, lâu nay Việt Nam vẫn ở thế yếu hơn.

Chính sách của Trung Quốc là tích cực tham gia các cơ chế hợp tác đa phương trong khu vực với ASEAN và có nhiều sáng kiến để kết nối ASEAN. ASEAN cũng được lợi từ việc hội nhập kinh tế cùng TQ. Cạnh đó, Trung Quốc đang tận dụng lợi ích song phương lẫn nhau giữa các quốc gia đơn lẻ trong ASEAN với Bắc Kinh để áp dụng biện pháp ‘chia để trị’.

Đó là điều bất lợi rất lớn cho Việt Nam.

BBC:Nếu Việt Nam không thể đứng ngoài Một vành đai Một con đường, thì vấn đề chi phí của việc tham gia này sẽ thế nào? Khi dự án triển khai trong phần lãnh thổ của Việt Nam, ngân khoản thực hiện sẽ lấy từ đâu?

TS Nguyễn Hữu Quyết: Theo tôi hiểu, nguồn đầu tư cho dự án Một vành đai Một con đường’, với mục tiêu chủ yếu để phát triển cơ sở hạ tầng, phần lớn sẽ từ nguồn quỹ của Ngân hàng Phát triển và Đầu tư Cơ sở Hạ tầng Châu Á mà Trung Quốc có vốn đầu tư lớn nhất và cũng là nước có sáng kiến thành lập.

Ngoài ra còn có các nguồn đầu tư từ bên ngoài nữa, và nguồn từ các nước ASEAN nữa. Đó là ba nguồn chính.

BBC

Ông Thăng bị giáng chức: Truyền thông nói gì?

Ông Đinh La Thăng bị Đảng Cộng sản cảnh cáo và đưa ra khỏi Bộ Chính trịảnhEPA
Ông Đinh La Thăng bị Đảng Cộng sản cảnh cáo và đưa ra khỏi Bộ Chính trị

Truyền thông trong nước và quốc tế đã có các bài bình luận trước và sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định kỷ luật, đưa ông Đinh La Thăng ra khỏi Bộ Chính trị và thuyên chuyển công tác.

Báo tài chính Anh Financial Times ngày 08/05 có bài nói việc ông Thăng bị kỷ luật và các câu hỏi xoay quanh quyết định này làm nổi bật thực trạng tù mù trong quá trình đưa ra quyết định chính thức của hệ thống một đảng ở Việt Nam.

Các nhà đầu tư quốc tế đã bắt đầu quay lại đất nước hơn 90 triệu dân do tăng trưởng kinh tế khởi sắc sau một thời kỳ chững lại, nhưng những mối quan ngại về cung cách chính phủ quản lý các ngành công nghiệp quốc doanh và khu vực tài chính vẫn còn đó.

Bài báo mô tả điều họ gọi là ông Thăng có quan hệ gần gũi với Morgan Stanley, ngân hàng đầu tư của Hoa Kỳ. Một công ty tài chính của PetroVietnam có quan hệ đối tác chiến lược với ngân hàng này trong giai đoạn ông Thăng bị cáo buộc để xảy ra các sai phạm.

Bài báo cũng nói rằng con gái của ông Thăng cũng được ngân hàng này tuyển dụng trong giai đoạn 2006-2013. Tờ báo nhấn mạnh không có cáo buộc sai phạm nào được đưa ra đối với ngân hàng này cũng như con gái ông.

Financial Times cho biết ông Thăng giám sát việc PFC bán 10% cổ phần cho Morgan Stanley vào năm 2007 và ngân hàng này cũng là một trong các bên tư vấn cho Vietnam Airlines phát hành cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO). Quá trình IPO được ông Thăng giám sát khi ông là Bộ trưởng Giao thông Vận tải trong giai đoạn 2011-2016.

Khi BBC tiếng Việt liên lạc với Morgan Stanley để lấy phản ứng về nội dung trong bài báo này của Financial Times, một người phát ngôn của ngân hàng này trả lời bằng email rằng họ từ chối bình luận.

 

‘Thân ông Dũng’

Ông Thăng là Bộ trưởng Giao Thông Vận tải dưới thời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ảnhGIAOTHONG.VN
Ông Thăng là Bộ trưởng Giao Thông Vận tải dưới thời Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng

Trong khi đó hãng tin AP vào ngày 08/05 dẫn lời Tiến sỹ Lê Hồng Hiệp từ Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ISEAS ở Singapore mô tả điều ông gọi là ông Thăng là người gần gũi với cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

“Vì vậy việc cách chức ông Thăng có thể được xem như động thái để xử lý nhưng người theo ông Dũng”.

Ông Hiệp cho rằng đây là chỉ dấu cho thấy đảng tăng cường chống tham nhũng xảy ra trong các cơ quan thuộc đảng, vốn làm hoen ố uy tín của Đảng cũng như gây ra các vấn đề kinh tế nghiêm trọng cho đất nước.

Quyết định kỷ luật cảnh cáo và cách chức ủy viên Bộ Chính trị của ông Thăng cũng mở đường cho việc điều tra các sai phạm tại PetroVietnam cũng như các vấn đề có thể có tại Bộ Giao thông Vận tải.

Giáo sư Zachary Abuza, từ Học viện Quân sự Quốc gia (National War College), Hoa Kỳ, trong bài viết trên Asia Times ngày 08/05 nói ông Thăng không phải là quan chức cao cấp đầu tiên bị vướng vào các cáo buộc tham nhũng ở cấp cao.

Tác giả dẫn chiếu tới bê bối gần 4 tỉ USD ở Vinashin khiến cựu Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng suýt mất chức.

Trong bối cảnh văn hoá chính trị có đi có lại, có rất nhiều người nhờ vả ông Dũng để có sự nghiệp và ông Dũng không thiếu những người trong đảng trung thành với mình. Giáo sư Abuza cho rằng ông Dũng từng có những người có thâm niên trong đảng ủng hộ và bảo vệ mình bởi họ nhiều khả năng xem việc ông bị thất sủng sẽ có tác động tiêu cực tới tốc độ và qui mô cải cách kinh tế rất cấp bách ở Việt Nam.

“Trong một hệ thống tôn trọng người có tuổi thì điều đó không có lợi cho ông Thăng, tức là ông Thăng có thể lên gần tới tầng thượng nhưng thâm niên chưa đủ và rằng ông Thăng có thể bị xử l‎ý,” tác giả nhận định trước khi Ban Chấp hành Trung ương ra quyết định kỷ luật và thuyên chuyển công tác ông.

‘Bất cập thể chế’

Ông Thăng và ông Nhân trong lễ bàn giao ghế Bí thư Thành ủy hôm 10/05 ảnhVOV
Ông Thăng và ông Nhân trong lễ bàn giao ghế Bí thư Thành ủy hôm 10/05

Blogger Huy Đức, một cây bút từng đưa ra các báo buộc đầu tiên về những sai phạm của ông Thăng ở PVN, trên Facebook cá nhân ngày 10/05 mong không còn phải viết về “Đinh La Thăng” nào nữa”.

“Tôi không phải là một nhà báo chống tham nhũng. Ba mươi năm làm báo của tôi chủ yếu là phản biện chính sách. Và gần đây, chỉ khi cần ngăn chặn những kẻ tham nhũng khoác áo dân túy tôi mới phải mài ngòi bút của mình.

“Tôi hy vọng sẽ không còn phải viết về ai như Dũng, như Thăng nữa. Công việc mấy tháng qua của tôi là nghiên cứu về những bất cập trong thể chế, những bất cập đẻ ra tham nhũng,” cây bút Huy Đức viết.

Trong khi đó truyền thông Việt Nam đưa tin khá đầy đủ về nội dung kỷ luật ông Thăng tại Hội nghị Trung ương và chạy bài khá chi tiết về sự kiện ông “xin lỗi Đảng và Nhân dân” tại Tp HCM khi bàn giao ghế Bí thư Thành ủy cho ông Nguyễn Thiện Nhân.

Đa số các báo vào ngày 11/05 đều cập nhật tin một cách khá vắn tắt về việc ông đã về làm Phó Ban Kinh tế Trung ương với ảnh ông đứng cạnh dàn lãnh đạo ban này.

Trong tuần này hai tờ báo thuộc tiếng nói của Đảng và Chính phủ khẳng định tác dụng tích cực của hình thức kỷ luật ông Đinh La Thăng.

Báo Nhân Dân đánh giá việc kỷ luật ông Đinh La Thăng góp phần khích lệ niềm tin của cán bộ đảng viên và nhân dân.

Trong khi đó báo Thanh Tra của Chính phủ mô tả quan ngại từ trước tới nay chỉ là “tắm từ vai trở xuống” và nói đường “quan lộ” của ông Thăng thênh thang bởi các sai phạm trên lộ trình đã được ngụy trang một cách khéo léo.

BBC