Chỉ có 2 thứ thôi

Advertisements

Đe dọa vượt Đức, Nhật, Mỹ: Trung Quốc ảo tưởng cách mạng?

Với lợi thế đi sau, kinh tế Trung Quốc đã có những bước tiến vượt bậc khi tập trung vào phân khúc hàng hóa giá rẻ. Tuy nhiên, đó chỉ là bước đầu, Bắc Kinh đang đe dọa vượt Mỹ, Đức, Nhật ở cả những lĩnh vực trình độ cao như tàu đệm từ Maglev Train, tàu siêu tốc di chuyển trong ống chân không. Nhưng tất cả mới chỉ dừng lại ở tuyên bố, hơn thế nhưng tai nạn thảm khốc và tai tiếng xuất khẩu tàu cao tốc của Trung Quốc lại khiến nhiều người lo sợ.

Ham vốn rẻ Trung Quốc: Không thể lường hết hậu quả

Theo tờ SCMP, một công ty đường sắt thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc vừa tuyên bố đang lên kế hoạch xây tàu đệm từ Maglev có vận tốc độ nhanh nhất thế giới vào năm 2020, vượt ngưỡng 600 km/h mà Nhật Bản vừa thử nghiệm thành công.

Tờ báo Nhân dân Nhật báo (People’s Daily) của Trung Quốc cho biết một đường ray tàu đệm từ có thể sẽ được xây dựng nối Bắc Kinh với Thượng Hải nhằm cắt giảm thời gian di chuyển xuống còn khoảng 2,5 giờ đồng hồ, thay vì 5 giờ với loại tàu cao tốc hiện này.

Tuyên bố của nhà sản xuất thiết bị đường sắt lớn nhất Trung Quốc CRRC Corp Ltd. và truyền thông nước này thực sự bất ngờ bởi trước đó, hồi tháng 5, DN này vận hành thử một tàu đệm từ tự sản xuất đầu tiên tại Changsha (thủ phủ tỉnh Hồ Nam) với vận tốc chỉ đạt 100km/h.

Maglev Nhật.

Tốc độ mà CRRC tuyên bố thậm chí còn vượt qua tốc kỷ lục thế giới mà Nhật Bản thử nghiệm thành công khoảng 1 năm rưỡi trước đó. Hồi tháng 4/2015, Nhật đã xác lập kỷ lục tàu đệm từ với vận tốc 603 km/h trên đoạn đường thử nghiệm 1,8km ở tỉnh Yamanashi, so với vận tốc thử nghiệm 590km/h lập hồi 2003.

Trong khi Nhật vẫn đang thử nghiệm để thương mại hóa công nghệ đã được thế giới ghi nhận hơn chục năm nay nhưng vốn rất tốn kém thì Trung Quốc tuyên bố sẽ cho ra sản phẩm đầu tiên vào năm 2020 và một đường ray thử nghiệm 5km sẽ được xây ở tỉnh Sơn Đông.

Công nghệ hệ thống giao thông đệm điện từ đã được Đức, Nhật và Mỹ phát triển từ những năm 70 thế kỷ trước với mục đích cải thiện khả năng và hiệu quả giao thông công cộng ở các nước có trình độ kỹ thuật phát triển này. Tuy nhiên, đưa vào vận hành thương mại rất khó khăn do vô cùng tốn kém.

Ý tưởng về công nghệ Maglev cũng đã có từ hơn 100 năm trước nhưng trên thực tế, cho tới nay, tính thương mại mới chỉ có ở Thượng Hải. Hệ thống Maglev Train từ thành phố Thượng Hải tới sân bay quốc tế Pudong do người Đức mang công nghệ sang xây dựng, có hành trình 30km, với tổng thời gian hơn 7 phút. Vận tốc tối đa là 431km/h.

CRRC cũng đang phát triển tàu cao tốc xuyên biên giới có tốc độ tối đa 400 km/h, so với loại tàu 350km/h hiện tại, nhằm phục vụ cho chiến lược xuất khẩu của ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc.

Không những thế, tờ SMCP còn cho biết, Bắc Kinh đang nghiên cứu tàu siêu tốc di chuyển trong ông chân không siêu phàm hơn hệ thống Maglev mà Nhật đang thử nghiệm và nhanh hơn so với hệ thống Hyperloop mà nhà phát minh người Mỹ đã đưa ra 3 năm trước đó. Hệ thống có thể đạt tốc độ 187km/h trong 1,1 giây đầu tiên và tốc độ trung bình khoảng 1.000km/h, giúp hành khách di chuyển từ San Francisco tới Los Angeles trong vòng 30 phút.

Hyperloop Mỹ.

Ảo tưởng và thực tế đáng sợ?

Có thể thấy, không phải ngẫu nhiên mà báo chí Trung Quốc đưa nhiều thông tin về các công nghệ mới mang tầm cỡ thế kỷ mà nước này sẽ đưa vào ứng dụng. Cho tới thời điểm hiện tại, Trung Quốc là quốc gia có hệ thống đường sắt cao tốc dài nhất thế giới và vẫn đang phát triển bùng nổ.

Trong vài năm gần đây, Trung Quốc đã tập trung rất nhiều vào mảng xuất khẩu công nghệ đường sắt tốc độ cao ra nước ngoài, cạnh tranh trực tiếp với quốc gia đi đầu trong lĩnh vực này là Nhật Bản.

Những gói thầu xây dựng các tuyến đường sắt trên cao, đường sắt cao tốc ở một số nước Đông Nam Á gần đây đều rơi vào tay người Trung Quốc, thay vì Nhật Bản.

Mặc dù vậy, không ít người cho rằng, tất cả mới chỉ là tuyên bố. Nền kinh tế Trung Quốc đã có những tiến bộ vượt bậc khi tập trung vào phân khúc hàng hóa giá rẻ. Trình độ kỹ thuật của nước này cũng đã lên một tầm cao mới nhưng ở khía cạnh công nghệ cao, ở cả lĩnh vực quân sự và ứng dụng cho kinh tế… thì vẫn khó có thể so sánh với Nhật, Nga, Mỹ, Đức.

Công nghệ tàu điện từ Maglev Train do người Đức phát minh ra hay công nghệ tàu điện từ siêu tốc di chuyển trong ông chân không (hyperloop)… do người Mỹ phát minh ra. Chỉ tính Maglev Train cũng đã có 2 công nghệ khác nhau: tàu nổi lên (trên đường ray) nhờ từ trường treo điện từ (EMS – cao hơn ray 1cm) và treo điện động (EDS – cao hơn ray 10 cm) nhưng đều rất đắt đỏ tốn kém.

Maglev Thượng Hải – Pudong (công nghệ Đức).

Maglev theo kiểu EMS là công nghệ của Đức (hiện đang áp dụng tại Thượng Hải) và treo kiểu EDS là của Nhật. Hiện nhiều nước đang nghiên cứu Maglev nhưng chưa đưa vào ứng dụng thương mại do đường dẫn tốn kém, cần dòng điện lớn và khả năng làm lạnh hao tiền tốn của.

Từ những năm 90, Tổng cục đường sắt Trung Quốc đã đề xuất xây dựng đường sắt cao tốc nối Bắc Kinh và Thượng Hải. Tuy nhiên, đã có 7 năm tranh cãi sử dụng công nghệ Maglev hay công nghệ (wheel-rail) bánh ray như hiện nay. Sau đó, Trung Quốc đã chọn bánh ray và đây là công nghệ chính của ngành đường sắt Trung Quốc và đẩy mạnh xuất khẩu ra thế giới trong vài năm gần đây.

Mặc dù vậy, công nghệ đường sắt cao tốc của Trung Quốc dường như có vấn đề. Gần đây, làn sóng phản ứng với các dự án có sử dụng hàng Tàu, vật liệu Trung Quốc diễn ra nhiều trên thế giới với lo ngại chất lượng không đảm bảo và chi phí không hề rẻ, thậm chí còn đắt và không hiệu quả. Những thương vụ tỷ USD trong lĩnh vực mà chính phủ Trung Quốc đầy kỳ vọng này đang gây ra sự phản ứng rất mạnh trên thế giới, từ chính quyền cho tới người dân nước thực hiện dự án.

Tại nạn tàu cao tốc tại Trung Quốc thán 7/2011.

Hồi đầu tháng 7/2016, Singapore đã thông báo về việc nước này đang triển khai chuyển trả về Trung Quốc 26 đoàn tàu điện bị lỗi, trong số lô hàng 35 đoàn tàu, trị giá 600 triệu USD. Số tàu này được bàn giao năm 2013 để sử dụng trên các tuyến tàu điện ngầm ở Singapore. Nguyên nhân được Singapore ban đầu xác định là do nguyên liệu để làm hợp kim đúc thân tàu không sạch. Nó gây ra vết nứt sau một thời gian ngắn sử dụng. Bên cạnh đó, một số tàu còn liên tục bị vỡ cửa sổ, nổ pin nguồn cấp điện…

Hồi đầu tháng 6, Công ty XpressWest của Mỹ thông báo đã hủy bỏ thỏa thuận liên doanh xây dựng đường sắt cao tốc Las Vegas-Los Angeles với Công ty Đường sắt Trung Quốc (CRI) sau chưa đầy 9 tháng sau khi công bố bản hợp đồng trị giá nhiều tỷ USD với lý do lo ngại về chất lượng tàu cao tốc do Trung Quốc sản xuất, và những khó khăn liên quan đến thời hạn hoàn thành công trình.

Trước đó, vụ tai nạn tàu cao tốc tại Ôn Châu, Trung Quốc vào tháng 7/2011 làm 40 người thiệt mạng và 191 người bị thương sau đó đã được kết luận là do một loạt lỗi, trong đó có nhiều lỗi thiết kế nghiêm trọng liên quan tới thiết bị tín hiệu quan trọng.

Một số nước như Thái Lan, Indonesia cũng đã lựa chọn cắt giảm mạnh quy mô dự án đường tàu điện cao tốc đã được ký kết với Trung Quốc hoặc bác bỏ dự án xây tuyến tàu điện cao tốc dùng tới tiền của chính phủ Indonesia. Trong khi Mexico ngưng luôn dự án với thông báo ngân sách gặp khó khăn.

Công nghệ tầu đệm từ Maglev còn khó khăn phức tạp hơn nhiều. Với tốc độ 500-600km/h, nếu tai nạn xảy ra thực sự là điều vô cùng khủng khiếp. Có thể thấy, truyền thông Trung Quốc xới lên công nghệ Maglev  sau vụ thử tàu đệm từ tự sản xuất đầu tiên tại Changsha (thủ phủ tỉnh Hồ Nam). Tuy nhiên, đây cũng chỉ là thành công bước đầu so với Nhật Bản, bởi vận tốc chỉ đạt 100km/h. Nhật đã thử nghiệm thành công ở tốc độ hơn 600km/h nhưng chưa ứng dụng thương mại do lo ngại hệ thống đường sắt xuyên lòng núi có thể đe dọa tới môi trường và công trình có thể không mang lại hiệu quả lâu dài do đắt đỏ và nhu cầu đi lại thấp dần do dân số Nhật Bản đang suy giảm.

V. Minh

THÀ NHẤN CHÌM CẢ HÒN ĐẢO CUBA… ?

Đào Hiếu Blog

Michael Lang

Đất nước Cuba.

Lãnh tụ Cuba Fidel Castro Ruz từng có rất nhiều câu nói ấn tượng. Cách tạo ấn tượng của ông khi phát biểu chủ yếu là dùng ngoa ngữ. Nhưng có một câu nói vào loại ấn tượng nhất mà KHÔNG dùng ngoa ngữ là:

“Thà nhấn chìm cả hòn đảo Cuba chứ nhất quyết không từ bỏ con đường cách mạng!”

Hãy thử hiểu cho hết ý tứ của câu nói này.

Trước hết, “nhấn chìm hòn đảo Cuba” nghĩa là gì? Khi đã nhấn chìm hòn đảo này thì có người dân Cuba nào còn sống không? Cố nhiên là không! Vậy “nhấn chìm hòn đảo Cuba” có nghĩa là tiêu diệt toàn bộ dân tộc Cuba.

Viết đến đây, tôi hình dung ra sẽ có nhiều người muốn cảnh báo tôi: Ấy, khéo khéo, chớ phân tích lung tung, kẻo không lại quy kết là lãnh tụ vĩ đại định tiêu diệt dân tộc mình. Ông nói thế nhưng không bao giờ ông giết dân của ông, bởi dân tộc này chỉ bị tiêu diệt NẾU không đi theo con đường cách mạng, mà điều đó thì không bao giờ xảy ra. Ông sẽ lãnh đạo (và thực tế đã như vậy) toàn thể nhân dân Cuba mãi mãi đi theo con đường cách mạng. Nghĩa là không bao giờ xảy ra sự cần thiết phải tiêu diệt dân tộc Cuba, vì không bao giờ dân tộc này từ bỏ con đường cách mang.

Ông không những không bao giờ tiêu diệt dân tộc mình, mà ông còn yêu thương họ vô bờ bến. Việc ông vạch ra con đường cách mạng và hiến dâng cả đời mình để dẫn dắt dân tộc đi theo con đường đó chỉ càng chứng tỏ ông yêu dân của ông. Vì đi theo con đường cách mạng là đi tới bến bờ hạnh phúc. Nơi đó, mọi người sẽ được vĩnh viễn sống cuộc sống hoàn hảo, đẹp hơn bất kỳ giấc mơ nào.

Thế đấy, Fidel chỉ khẳng định quyết tâm sắt đá của ông và của nhân dân Cuba là xây dựng xã hội hạnh phúc cho dân tộc này bằng mọi giá.

Vâng, nếu dựa trên việc phân tích thuần túy chữ nghĩa thì có vẻ là như vậy. Nhưng hãy thử đặt một giả thiết. Giả dụ nhân dân Cuba không đi theo “con đường cách mạng” nữa thì sao?

Tôi lại lập tức hình dung ra những bộ mặt tức giận. Sao lại đặt ra giả thiết ngu xuẩn như thế. Làm gì có chuyện đó! Mà một điều đã chắc chắn không bao giở xảy ra thì đưa ra giả thiết làm gì? Nêu một giả định không bao giờ xảy ra thì chẳng có ý nghĩa gì hết!

Nhưng hãy khoan. Không hoàn toàn như vậy. Trong triết học và khoa học nói chung, việc giả định một điều không bao giờ xảy ra xưa nay vẫn là một việc làm mang tính phương pháp để nghiên cứu sự vật, và phương pháp này được giới khoa học thừa nhận và sử dụng thường xuyên. Hơn nữa, trong trường hợp cụ thể này, dù rằng không bao giờ có chuyện 100% dân Cuba “từ bỏ con đường cách mạng”, nhưng thực tế chứng tỏ có rất nhiều người chống lại con đường mà Fidel đã chọn, trong số đó có cả những người ruột thịt và một số người từng là thân cận nhất của ông.

Vậy hãy cứ tạm giả thiết rằng nhân dân Cuba nhất loạt đòi từ bỏ con đường của Fidel. Khi đó, ông ấy sẽ làm gì? Ngồi im nhìn ư? Hay thừa nhận nhân dân đúng? Không, với con người này thì – ít nhất là khi ông ta còn đang nắm quyền – không bao giờ có chuyện đó.

Để trả lời chính xác liệu khi đó Fidel có “nhấn chìm cả hòn đảo Cuba” như đã thề thốt hay không, tốt nhất hãy xem ông ta đối xử với những kẻ bất đồng với ông ta như thế nào.

Gần 60 năm qua, dân Cuba đã xây dựng CNXH theo sự điều hành của anh em Castro, và kết quả đã nhận được là gì?

Nhiều người từng đến Cuba vẫn hay nói đến hệ thống y tế và giáo dục ưu việt ở đất nước này và nói Việt Nam mấy chục năm nữa cũng chưa làm được như vậy. Có thể điều đó đúng. Nhưng xin hãy nhìn tổng thể cuộc sống của người dân ở đảo quốc này. Chỉ cần xem qua vài hình ảnh dân chúng trên đường phố La Habana là đủ thấy: mọi người đều ăn mặc tồi tàn, hầu hết mặc đồ đã rất cũ, xe cộ không có mà đi, nếu có thì chủ yếu là xe đạp, trong đó có nhiều cái được nhặt nhạnh lắp ghép từ xe cũ, lương thực cũng không đủ ăn (VN đã phải viện trợ mấy lần!). Xin thưa, như thế đã đủ để đánh giá về “con đường cách mạng” của Fidel chưa?

Sẽ có người vẫn bênh vực cho Fidel: đó là tại bọn Mỹ! Bọn chúng chống phá, cấm vận, nên sự tình mới vậy.

Vậy xin hỏi quý vị: Nếu nó cứ cấm vận mãi thì sao? Vẫn cứ “nhất quyết không từ bỏ con đường cách mạng” chăng?

Hẳn rồi, với sự kiên định Fidel Castro thì làm gì có chuyện từ bỏ! Thà mãi mãi cả dân tộc bị đói, chứ nhất quyết không đi chệch sang đường khác! Làm cách mạng bằng mọi giá, kể cả khi toàn bộ dân tộc sống không ra người!

Than ôi, cái thứ cách mạng chi mà lạ! Thứ cách mạng chi mà ngu xuẩn vậy trời? Mà không chỉ có đói kém. Anh em, cha con ruột thịt cũng lìa nhau nữa! Trong khi đó, chỉ cần “đi chệch” chút xíu là dân dễ thở ngay!

May mà sau khi ông Fidel này ốm yếu không điều hành nổi chính trường đã phải nhường quyền cho ông em Raul nên cuộc sống trên hòn đảo này mới le lói chút ánh sáng…

Cái quyết tâm “không từ bỏ con đường cách mạng” của Fidel làm ta nhớ đến câu nói của Hitler khi y ra lệnh tháo nước vào đường tàu điện ngầm để giết chính dân Đức khi y thấy thất bại hoàn toàn: “Nước Đức đã không chứng tỏ được tính thượng đẳng của nó thì nó không có quyền tồn tại!”

Núi tiền trong ngân hàng, bế tắc cho vay và nợ xấu vô phương

Blog VOA

Phạm Chí Dũng

Ảnh minh họa. Nguồn: Reuters.

Bi kịch của hệ thống ngân hàng và của cả nền kinh tế Việt Nam tiếp tục “tự diễn biến”: thời gian đang lao nhanh về những ngày cuối cùng của năm 2016, nhưng lượng tiền mặt tồn ứ trong các ngân hàng thương mại vẫn dâng cao như núi và chẳng khác mấy tình cảnh “chết trên đống tiền” của những ngân hàng này vào thời gian cuối của những năm trước.

Vay để tự sát à?

Cực chẳng đã, HDBank, Viecombank, VIB, LienVietPostBank, BIDV… đang là những ngân hàng thương mại hạ lãi suất cho vay, mức giảm khá mạnh từ 1-1,5%/năm với các khoản vay ngắn hạn.

Tại sao lại có động thái hạ lãi suất cho vay đột ngột như thế? Phải chăng các ngân hàng thương mại đã “từ tâm” hơn đối với xã hội và đặc biệt là với khối doanh nghiệp đang tiếp tục ngắc ngoải?

Hãy nhìn lại, đỉnh điểm của mặt bằng lãi suất cho vay nằm ở năm 2011. Khi đó mặt bằng này vọt lên đến 22-23%/năm, có ngân hàng cho vay với giá cắt cổ đến 30%/năm, bất chấp các doanh nghiệp sống dở chết dở. Thế nhưng sau đó Ngân hàng nhà nước và chính phủ đã không xử lý bất kỳ một ngân hàng nào. Mối quan hệ ruột rà về lợi ích nhóm luôn là điều kiện cần để giới “ngồi mát ăn bát vàng” có thể muốn làm gì thì làm.

Những năm sau đó, năm nào Chính phủ cũng hô hào phải giảm lãi suất cho vay, Ngân hàng nhà nước hò hét thêm bằng những báo cáo “láo” về mặt bằng lãi suất cho vay đã được giảm đáng kể, cùng lúc được PR bởi một số tờ báo nhà nước mang thân phận bợ đỡ giới quan chức và nhóm lợi ích. Nhưng rốt cuộc, mặt bằng lãi suất cho vay chỉ được giảm một cách rất chậm chạp. Doanh nghiệp vẫn kêu khó đủ đường. Những cuộc thăm dò bỏ túi cho biết có đến 9/10 doanh nghiệp cho biết “chẳng biết vay để làm gì”.

Kinh tế Việt Nam suy thoái, đầu ra bế tắc, lãi suất cho vay lại treo cao. Vậy vay để tự sát à?

Nhưng năm 2016 lại khác.

Kéo dài thời gian hấp hối

Nhiều tin tức cho biết từ đầu năm 2016 đến nay, Ngân hàng nhà nước đã “bung” tiền đồng để mua vào đô la Mỹ, và số đô la thu gom được từ các nguồn ngân hàng thương mại và từ dân lên đến hàng chục tỷ đôla. Cũng bởi thế, các ngân hàng đang tồn tại tình trạng thừa tiền tạm thời và phải tìm nhiều cách để “đẩy” tiền đồng ra thị trường, bất chấp rất nhiều rủi ro khiến có thể không thể thu hồi được tín dụng cho vay và gây ra nạn lạm phát kinh niên như năm 2011,

Lạm phát lại là một thực tế mà ngay cả Tổng cục Thống kê – cơ quan hiếm khi nào nói thật về chỉ số lạm phát – đang phải thập thò về khả năng lạm phát năm 2016 có thể lên đến 5%.

Nhưng 5% vẫn là quá thấp, nếu so với mặt bằng giá cả ở các chợ đầu mối đang tăng lên vô chừng. Tình hình có thể trở lại năm 2011 với mức lạm phát vọt lên xấp xỉ 20% theo số báo cáo, còn trong thực tế mặt bằng giá cả bình quân tăng đến 50%. Nhiều bà nội trợ than thở: mấy năm trước cầm 100 ngàn đồng đi chợ vẫn mua được cái này cái kia, còn bây giờ phải cầm 200 ngàn.

Cũng từ những năm trước, dư luận đã xôn xao về khả năng Ngân hàng nhà nước cho in tiền để “bù đắp khó khăn ngân sách”. Cho tới nay, không một quan chức ngân hàng nào dám công khai đính chính tin đồn này.

Chỉ biết rằng hiện thời các ngân hàng thương mại đang tồn một đống tiền và có thể cả một đống “trái phiếu đặc biệt” với xuất xứ từ Ngân hàng nhà nước. Các ngân hàng thương mại đang buộc phải giảm lãi suất cho vay để đẩy tín dụng ra lưu thông, bất chấp nợ khó thu hồi sẽ tăng mạnh hơn và biến thành nợ xấu.

Nợ xấu lại nhanh gọn biến thành tử huyệt của hệ thống ngân hàng thương mại và do đó là cú hích lật đổ đối với nền kinh tế. Hiện đang tồn ít nhất 550 ngàn tỷ đồng nợ xấu, trong khi Công ty quản lý tài sản tín dụng (VAMC) mới chỉ “xử lý” được khoảng 10% trong số đó, mà cũng chỉ bằng… giấy.

Nợ xấu cũng là cơn ác mộng của rất nhiều ngân hàng, kể cả những ngân hàng nằm trong top 5 như BIDV và Vietinbank. Đó cũng là ý do để những ngân hàng thương mại này không còn dám quá mạo hiểm đẩy tín dụng ra lưu thông và do đó cũng chẳng quá cần thiết giảm lãi suất cho vay. Họ phải tìm một lối thoát khác, cho dù chỉ là tạm thời và cũng chỉ kéo dài thời gian hấp hối.

Coi chừng tiền gửi không cánh mà bay!

Trong một bài viết gần đây trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn, nhà báo Hải Lý mô tả một hiện tượng đặc biệt:

Một ngân hàng cổ phần có trụ sở ở TP HCM cho biết số tiền gửi của khách hàng lên tới 280.000 tỉ đồng, trong khi dư nợ chỉ khoảng 200.000 tỉ đồng. Với một ngân hàng khác trụ sở ở Hà Nội, dư nợ trên tổng tiền gửi thấp ở mức khó tưởng tượng, khoảng 30-40%. Tỷ lệ huy động/cho vay của một số ngân hàng cổ phần giờ đây luôn xoay quanh 60-70%. Thoạt nhìn tưởng là tín hiệu đáng mừng vì các ngân hàng đã không còn tình trạng rủi ro huy động được bao nhiêu, cho vay tất tật bấy nhiêu nữa.

Cũng vì nhiều tiền mà các tổ chức tín dụng đổ xô mua trái phiếu chính phủ và tín phiếu. Trái phiếu chính phủ phát hành đợt nào hết vèo đợt nấy, với tổng lượng phát hành đã đạt 185.000 tỉ đồng. Mục tiêu phát hành 220.000 tỉ đồng năm nay sắp được hoàn thành, nên Bộ Tài chính quyết định nâng hạn mức phát hành lên 250.000 tỉ đồng.

Nhà báo Hải Lý cũng lý giải: sở dĩ một số ngân hàng phải để khoảng cách xa giữa tổng vốn huy động và cho vay là bởi họ cần một nguồn vốn đệm nhằm bù đắp cho số thật nợ xấu. Số vốn đệm này phải luôn dồi dào và luôn ở mức cao để đảm bảo khả năng chi trả. Vốn đệm càng nhiều, chi phí huy động vốn càng cao, lợi nhuận càng thấp, nhưng các ngân hàng vẫn cắn răng chịu đựng, chịu cho đến khi nào xử lý được nợ xấu.

Bây giờ muốn biết thực trạng tài chính của một ngân hàng ra sao, chỉ cần lấy báo cáo tài chính ra, nhìn vào khoảng cách giữa hai con số huy động và cho vay là rõ. Khoảng cách này càng lớn thì lợi nhuận trước thuế so với cùng kỳ càng giảm. Tình trạng lợi nhuận trước thuế từ vài tỉ đến vài chục tỉ đồng/ngân hàng đang ngày càng phổ biến. Có ngân hàng báo lãi nửa đầu năm đúng 1 tỉ đồng. Báo lãi cho có thôi, khỏi mang tiếng lỗ, vì nếu trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ, thì lợi nhuận có thể âm…

Nhưng làm gì thì làm, vẫn tồn tại một quy luật là ngân hàng chỉ chịu giảm lãi suất cho vay khi nào quá thừa tiền mà có thể dẫn đến phá sản. Còn khi số tiền thừa đó đã được giải quyết (cho vay được hoặc Ngân hàng nhà nước hút tiền về), chắc chắn các ngân hàng thương mại sẽ không còn một chút “từ tâm” nào. Mặt bằng lãi suất cho vay sẽ được nhấc bổng lên ngay lập tức.

Tiền thừa đang đổ dồn vào trái phiếu chính phủ hệt như nhiều năm trước, trong khi chính phủ lại đang nợ khối ngân hàng lãi suất trái phiếu. Muốn thanh toán số nợ này, chính phủ lại phải in tiền vì đó là cách dễ dàng nhất để trả nợ ngân hàng – nhẹ nhàng hơn nhiều so với việc phải gom đôla để trả nợ nước ngoài bằng ngoại tệ. Khi ngân hàng được trả nợ, tiền mặt lại càng chất đống mà không có đường thoát, càng đẩy nhanh đến chênh lệch nguy hiểm giữa lượng tiền gửi và lượng tiền cho vay, càng dễ đẩy ngân hàng vào vùng phá sản. Khi đó, một số ngân hàng sẽ phải tìm cách tống khứ lượng tiền mặt dồn ứ ra lưu thông, bất chấp nguy cơ không thu hồi được và biến thành nợ xấu. Lạm phát cũng bởi thế càng tăng vọt, và hãy coi chừng, đến một thời điểm nào đó Việt Nam có thể trở thành một “Venezuela xã hội chủ nghĩa” với tỷ lệ lạm phát lên đến 600% năm 2016 và 1.500% trong dự kiến của năm 2017.

Nhưng cũng còn một hậu quả khác tệ hại không kém: nếu ngân hàng phá sản, cái “vùng đệm” (khái niệm của nhà báo Hải Lý và khoảng chênh giữa tiền gửi và tín dụng cho vay) sẽ chạy đi đâu, hay tiền gửi của người dâ

Hồi ký Lê Phú Khải – Bản đầy đủ (kỳ 43)

Chương Tám

Người cùng thời

Chú Bảy Trân
Lời Ai Điếu
Như tôi đã nói ở đầu tập hồi ký này, Bảy Trân (Nguyễn Văn Trân) là một người cộng sản hiếm có, nói sao làm vậy. Ông là con một điền chủ ở Nam Bộ, cha chết sớm, ở với chú. Năm 15 tuổi đã sang Pháp học đến tú tài rồi đi hoạt động cách mạng, qua Liên Xô học trường Đảng cao cấp, quay lại Pháp, rồi về Việt Nam hoạt động. Ông kể với tôi: “Tao về Việt Nam năm 1930 theo một tàu thủy chở khách từ Marseille về Sài Gòn, do một thiếu tá Pháp đảng viên đảng Cộng Sản Pháp làm thuyền trưởng. Ông thiếu tá này giấu tao dưới boong tàu, hằng ngày cho người đem thức ăn xuống. Ông dặn: Ăn xong thì ỉa vào bát và ném xuống biển để khỏi lộ. Cứ thế tao sống một tháng dưới boong tàu cho đến khi về đến Sài Gòn. Lúc lên bờ, mật thám Tây, Ta giăng kín trên bến. Nhưng ông thiếu tá cùng tao sóng đôi, vừa đi vừa nói chuyện nên qua được vòng vây mật thám. Tiễn tao đi một đoạn xa thì ông mới quay lại.”
Người cán bộ cộng sản cao cấp này xuất hiện ở nhà tôi như đã kể ở đầu sách, với tư cách là sui gia với bố mẹ tôi, đã gây cho cả dòng họ tôi một sự ngạc nhiên về người cộng sản. Thời ấy, sau hòa bình năm 1954, cả miền Bắc sống trong không khí hừng hực của đấu tranh giai cấp, cải cách ruộng đất, cải tạo tư sản; nhà thờ, đình chùa được xem như những địa chỉ đen. Người ta phá đình, phá chùa, vặn cổ bụt ném xuống ao. Bàn thờ tổ nhà tôi, trừ ông nội tôi ngày tết ngày giỗ chính tay cụ thắp hương, vái lại, còn không ai ngó ngàng gì đến. Vậy mà ông cán bộ cộng sản cao cấp này, lại là dân Nam Bộ, lần đầu tiên đến nhà tôi đã xin phép ông nội tôi được thắp ba nén hương và chắp tay vái lạy bàn thờ tổ. Ông nội tôi nhận ra, đây là một nhà cách mạng chân chính. Từ đó, mỗi khi “chú Bảy Trân” như tôi vẫn gọi theo cách gọi của chị ruột tôi, người nhận ông là bố chồng danh dự, xuống nhà tôi chơi, chú đều được ông nội tôi đón tiếp rất niềm nở.
Theo cách phân loại con người qua ba tiêu chí: thông minh, lương thiện và cộng sản, mà ông Hà Sĩ Phu nói đến, thì: Nếu thông minh mà cộng sản thì gian hùng như Lê Đức Thọ, nếu lương thiện mà cộng sản thì bầm dập, nếu thông minh và lương thiện thì không theo cộng sản. Vậy thì ông Bảy Trân ở loại thứ hai. Vì thế ông bầm dập. Chỉ vì khi học ở trường đảng Nguyễn Ái Quốc để chuẩn bị vào Trung ương và đi làm đại sứ Việt Nam tại Liên Xô, học trò Bảy Trân đã theo tinh thần dân chủ của Aristote “chân lý quý hơn thầy” dám cãi lại Tổng Bí thư Trường Chinh: Thanh niên Tiền phong ở Nam Bộ là của ta, không phải của Nhật như thầy giảng nên chỉ sau đó ít lâu là về vườn!
Điều tôi ngạc nhiên nhất là sau khi thất sủng, Bảy Trân đã lên Bắc Ninh xin một quả đồi (thời đó xin đất rất dễ) để ngày ngày cuốc đất trồng dứa (khóm). Tôi lúc đó đang là sinh viên năm thứ hai, nghỉ hè đạp xe đạp lên chơi với “chú Bảy”, thấy ông vẫn vui vẻ say sưa trồng dứa. Tôi ở chơi cả tuần lễ với chú Bảy. Ông bảo tôi, mày đưa cái bản đồ thế giới treo tường kia lại đây, tao chỉ cho mày những nơi tao đã ở. Ông kể: “Có lần tao ở nhà một nữ đảng viên Cộng sản Đức, thấy tao cả mấy tháng trời toàn nghiên cứu tài liệu rồi viết lách, không trai gái bồ bịch gì cả, một buổi bà ấy bảo: Hôm nay tao cho mày ngủ với tao, mày đáng thương quá. Thế là tối hôm ấy tao được sang buồng ngủ chung với bà ấy!(!)”
Nhà chú Bảy dưới chân đồi, dĩ nhiên là nhà lá, nhưng mát mẻ hơn ở Hà Nội về mùa hè nhiều. Tôi đã được đọc tập hồi ký viết tay của ông. Đây là một tập hồi ký cách mạng rất giá trị, đặc biệt về cuộc Nam Kỳ khởi nghĩa năm 1940. Lúc đó Bảy Trân thâm nhập vào lãnh địa của đảng cướp Bình Xuyên để hoạt động. Khi nhận được lệnh khởi nghĩa, ông đã biết là khởi nghĩa “non”. Vì thế, ông tổ chức một đường dây liên lạc trong đêm 22 rạng ngày 23/11/1940. Ông cho người gác ở dọc đường từ nam Sài Gòn về Cần Giuộc Long An. Liên tục chạy xe đạp để thông tin. Nếu Sài Gòn khởi nghĩa thành công thì ông mới phát lệnh khởi nghĩa Cần Giuộc. Khi được biết ở Sài Gòn chỉ nổ ra khởi nghĩa ở Hóc Môn, Mười tám thôn Vườn Trầu, rồi tắt ngấm, ông đã ra lệnh giải tán anh em Bình Xuyên ai về nhà nấy và tiếp tục đi ăn cướp (ông còn dặn họ, cướp được của nhà giàu thì chia cho dân nghèo). Nhưng một số anh em Bình Xuyên hăng máu đánh Pháp, đã chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa, nghe được lệnh giải tán từ mồm Bảy Trân, đã hè nhau trói Bảy Trân lại chuẩn bị xử bắn! May quá, có người là kẻ kề bên trong Bình Xuyên, hiểu biết hơn, đã nói: “Thầy Bảy không phải là hạng người sọc dưa như thế, thầy là trí thức nên hiểu biết”. Thế là Bảy Trân thoát chết. Ai đọc tiểu thuyết “Người Bình Xuyên” của nhà văn Nguyên Hùng sau này, nhân vật “Thầy Bảy” trong đó chính là Bảy Trân ngoài đời.
Nhờ sự sáng suốt của Bảy Trân mà cơ sở của đảng Cộng Sản ở một số nơi còn giữ được. Lê Duẩn, Trần Văn Giàu giạt xuống miền Tây, sau này nối lại được với cơ sở còn “nguyên vẹn” của Bảy Trân ở Cần Giuộc. Ông kể với tôi: “Sau Nam kỳ Khởi Nghĩa, tao về quê. Thằng Bazin, trùm mật thám Sài Gòn dẫn lính về tận nhà tao. Nó hỏi: Trong Nam kỳ khởi nghĩa mày làm gì? Tao trả lời: Ở nhà với vợ! Nó quát: Nói láo! Thằng này ngày xưa ở Paris học cùng lớp với tao, nên tao chỉ vào mặt nó mắng: Mày biết thừa tao từng đi học trường Đảng cao cấp ở Moscou (Mạc Tư Khoa). Tao biết lúc nào thì khởi nghĩa, nếu tao mà khởi nghĩa thì mày không còn đến hôm nay để đến đây mà đòi bắt tao! Đuối lý, nó dẫn lính về! Bà con trong ấp Phú Lạc xã An Phú được một bữa đứng coi một Tây một ta chửi nhau bằng tiếng Tây rồi thằng Tây cút xéo!”
Cuốn hồi ký của Bảy Trân là một tài liệu rất trung thực về Nam Kỳ khởi nghĩa mà tôi đã được đọc theo yêu cầu của ông: “Mày là sinh viên Văn khoa, tao thì tiếng Tây rành hơn tiếng Ta nên mày đọc và chữa ngữ pháp, chính tả cho tao!” Vì thế tôi đã đọc rất kỹ. Sau này, con trai lớn của ông là Ba Đăng (Nguyễn Hồng Đăng) có đem về Sài Gòn nhưng không một nhà xuất bản nào chịu in! (Thật là hoài phí, thời đó chưa có mạng Internet). Bây giờ cả Bảy Trân và Ba Đăng đã đi xa, không biết cuốn hồi ký đó lưu lạc ở đâu (Bảy Trân còn một người con trai nữa là Nguyễn Hồng Kỳ, anh này đang học luật ở Hà Nội thì ông bảo anh đi B, và anh đã hy sinh tại chiến trường B).
Có một chuyện mà tôi không bao giờ quên từ những năm 1960 ở Hà Nội. Ba Đăng gặp tôi ở Hoàng Mai, anh bảo tôi: “Hồ Chí Minh là tay bịp đấy! Mày đừng có tin.” Thời đó mà nói ông Hồ như thế là phạm thượng lắm, đi tù như chơi. Vì thế bà chị cả tôi, hồi mới giải phóng thủ đô làm công an hộ khẩu ở khu Ba Đình, đã từng ngồi trong thùng phiếu (to) để chờ kiểm soát lá phiếu của một cử tri nào đó cả gan gạch tên ông Hồ khi bầu cử quốc hội, bảo tôi: “Cậu chớ nghe lời Ba Đăng nói bậy bạ, đi tù có ngày.”
Ba Đăng về Nam sau 1975, làm đến Phó Chủ Nhiệm Ủy ban Kế hoạch tỉnh Tây Ninh, nhưng khi đi họp cải tạo tư sản ở dinh Thống Nhất, nghe ông Đỗ Mười định nghĩa “cải tạo là cướp đoạt lại của giai cấp tư sản”, Ba Đăng cãi lại: “Người cách mạng không cướp của ai cả!” Thế là anh lại phải về vườn như cha anh đã cãi lại Trường Chinh năm xưa!
Sở dĩ tôi dùng từ huyền thoại gắn với Bảy Trân, vì cả hai cha con ông đều nghĩ sao nói vậy, nói sao làm vậy chân chất như con người trong cổ tích thần thoại giữa một xã hội, một chế độ lấy dối trá làm nguyên tắc tồn tại. Năm 1981, tôi mới từ Hà Nội vô Sài Gòn, còn tá túc ở nhà bà chị tôi, Ba Đăng gặp tôi nói: “Mày vô đây định cư, mai mốt có biến loạn, bọn cục bộ địa phương nó truy lùng Bắc kỳ thì đến nhà tao lánh nạn. Xưa kia ở Hà Nội, gia đình mày cưu mang nhà tao, bây giờ có gì nhà tao lại cưu mang nhà mà.” Ông con nói thế, còn ông bố Bảy Trân thấy tôi đến chơi thì bảo: “Nấu cơm cho thằng Khải nó ăn, ngày xưa ở miền bắc, tao luôn ăn cơm nhà nó!”
Năm 1995, Bảy Trân tròn 90 tuổi, gia đình tổ chức mừng thọ. Khi tôi đến, gặp cả giáo sư Trần Văn Giàu. Ông Giàu và Mười Giáo xưa kia học chung một khóa ở trường Đảng cao cấp Moscou với Bảy Trân. Ngày sinh nhật của Lenin hằng năm ba vị này vẫn họp mặt liên hoan, vì thế giới trí thức Sài Gòn mới chơi chữ, gọi các ông là “Le trois Mouscoutaires” nhại mấy chữ “Les trois Mousquetaires” (Ba người ngự lâm pháo thủ) tên tác phẩm nổi tiếng của Alexandre Dumas. Tôi còn thấy một bức trướng của vợ chồng Phan Văn Khải mừng thọ “chú Bảy Trân”. Tôi hỏi Ba Đăng, ngoài bức trướng này còn cái gì nữa không? Ba Đăng nói: “Còn bao thư 500.000 đồng!” Tôi nói: “Phó thủ tướng mừng thọ 90 tuổi chú ruột vợ là lão thành cách mạng mà ít thế thôi à?” Ba Đăng cười hóm hỉnh: “Mừng nhiều “lộ” thì sao?” Anh còn nói thêm: “Hai vợ chồng đến rồi về liền, không thèm dự liên hoan, VIP mà(!)”. Tại cuộc liên hoan này, tôi còn may mắn gặp các “hảo hán” của đảng cướp Bình Xuyên năm xưa như bác Mai Văn Vĩnh, nay là đại tá quân đội, đã nghỉ hưu. Bác Vĩnh đã ngoài 80 tuổi mà chắc nịch như một cây gỗ sao. Khi chụp hình bác Vĩnh, tôi còn nói đùa: “Khi trai trẻ chắc bác khỏe lắm, đi ăn… là phải(!)” bác Vĩnh vui vẻ bảo tôi: “Năm 1940 tôi theo thầy Bảy đi cách mạng bỏ nghề ăn cướp!”
Sau khi tôi chụp hình hai vợ chồng chú Bảy và mọi người đến chúc tụng, tặng quà, một vị vỗ vai tôi bảo: “Còn bác Trần Văn Giàu kia sao không chụp?” Tôi buột miệng nói: “Bác ấy vừa được nhận danh hiệu “Nhà giáo nhân dân”, “không bằng móng chân hoa hậu”. Tôi không dám chụp “móng chân hoa hậu!” Vị này có hơi men nên túm cổ áo tôi nói: “Thằng Bắc kỳ này nói láo!” Ba Đăng chạy lại: “Nó là Bắc Kỳ mà tử tế lắm, gia đình nó là sui gia với ông già tao đấy!” Nhưng sau đó tôi vẫn kiên quyết từ chối chụp hình bác Giàu. Tôi nói: “Vị thế bác Trần Văn Giàu thì phải đi trao danh hiệu cho những kẻ khác, chứ việc gì phải đi nhận danh hiệu từ đám con nít trao cho mình! Ngược đời!” Ba Đăng nói: “Thằng Bắc Kỳ này nói có lý, tao đồng ý!”
Ba Đăng tính rất ngang tàng, râu quai nón, nói năng không cần biết người nghe mình là ai. Vì thế anh mới dám đứng lên cãi ngay ông Đỗ Mười đang hùng hổ đòi “cướp đoạt lại của giai cấp tư sản”!
Sau cuộc mừng thọ đó, nhân kỷ niệm 55 năm Nam Kỳ khởi nghĩa (1940-1955) tôi có viết một bài về chú Bảy Trân, nhan đề “90 tuổi lão chiến sĩ Nam Kỳ khởi nghĩa Nguyễn Văn Trân” đang trên “Tuần san SGGP Thứ bảy” số ra ngày 25/11/1995, kèm hai tấm hình vợ chồng chú Bảy trong lễ mừng thọ 95 tuổi. Điều khôi hài nhất là, sau khi bài đó đăng lên, Tổng Biên tập Vũ Tuất Việt bị Ban Khoa giáo Thành ủy TPHCM gọi điện xuống phê phán chất vấn(!). Các chú con nít ở Ban Khoa giáo này nhầm Nguyễn Văn Trân với Nguyễn Văn Trấn vừa bị kỷ luật vì chống Đảng trong tác phẩm “Gửi mẹ và quốc hội”. Nguyễn Văn Trấn cũng là một lão thành cách mạng kỳ cựu của Nam Bộ, nổi tiếng đến mức “chết danh” là “héros de Chợ Đệm (Anh hùng Chợ Đệm). Trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp, khi Nguyễn Văn Trấn ra Bắc, Tướng Giáp đã báo cáo Cụ Hồ. “Thưa Bác, ‘héros de Chợ Đệm’ đã ra!” Ông Trấn quê ở Chợ Đệm Long An. Từng viết cuốn “Chợ Đệm quê tôi” nổi tiếng. Trong cuốn sách đó, ông có dẫn câu ca dao Nam Bộ “Cô kia cắt cỏ bên cồn/Lội đi lội lại cái lồn đóng rêu” rồi kết luận: “Vậy mà khi cắt được bó cỏ lên bờ thì cán bộ thuế xông ra đánh thuế ngay”, để chỉ trích chính sách thuế của ta sau 1975.
Chính vỉ hai ông Nguyễn Văn Trân và Nguyễn Văn Trấn đều là nhân vật nổi tiếng chống Pháp nên thời Pháp, thằng Tây nhiều lần xuất giấy bắt lộn hai ông. Vì chữ Tây không đánh dấu. Cả hai đều là Nguyen Van Tran! Nhưng đến thời Ta, đến năm 1995 mà Ban Khoa giáo Thành ủy cũng lộn như Tây thì mới nực cười. Chứng tỏ rằng, các chú con nít ở Ban Khoa giáo chẳng học hành gì, có học cũng là bằng dỏm, chẳng hiểu gì lịch sử của chính Nam Bộ mà đòi lãnh đạp báo chí, còn gọi điện nạt TBT Vũ Tuấn Việt đã đăng bài ca ngợi một kẻ phản bội cách mạng, viết sách chống Đảng là Nguyễn Văn Trấn! Tuất Việt là tay TBT cao thủ đã làm thinh! Ý ông muốn nói: “Vậy thì đã sao!”
Cuộc đời Bảy Trân như một pho tiểu thuyết hoành tráng, không gian mênh mông, thời gian thăm thẳm, biết bao thăng trầm. Những căn nhà cổ, những hàng cau ở Mười tám thôn Vườn Trầu Hóc Môn Bà Điểm còn như in bóng một chú Bảy đi bán dạo dầu cù là trên chiếc xe đạp cọc cạch, với cái cặp da đã sờn gáy, bạc màu, len lỏi khắp các đường quê để tuyên truyền cách mạng, tuyên truyền đánh Pháp.
Là người cùng thời với chú Bảy Trân, biết con người này từ đầu những năm 50 thế kỷ trước, tôi nghĩ, nhờ sự hiểu biết và sáng suốt của ông nên đã tránh được bao nhiêu đầu rơi máu chảy vùng Cầu Giuộc Long An trong Nam Kỳ khởi nghĩa và giữ được an toàn cho cơ sở cách mạng. Ông nói: “Nếu trên Sài Gòn mà khởi nghĩa không đè được cái cổ thằng Tây xuống đất mà ở Long An lại nắm cái chân thì nó đạp mình xuống hố!”
Với cá nhân tôi, cũng nhờ ông chở tôi bằng chiếc xe đạp vào gặp Thầy Tuất ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội mà sau hai lần “thi trượt” tôi đã lại “đỗ” vào khoa Văn ở cái thời mà số phận hàng triệu thanh niên “miền Bắc XHCN” do những ông công an xóm ở khắp nơi định đoạt!
(Còn tiếp)

Đọc tất cả những bài đã đăng ở tại trang: Lời Ai Điếu