Alexandre de Rhodes – Cha đẻ của tiếng VietNam

unnamed
Sau 351 năm mới tìm thấy ngôi mộ người đã khai sinh ra những mẫu tự Việt Nam.
Kỷ niệm 354 năm qua đời của linh mục Alexandre de Rhodes (hay còn gọi là cha Đắc Lộ), Người đã khai sinh ra chữ Việt cho chúng ta đang sử dụng .
Xin cám ơn Người đã cho chúng ta biết được những mặt chữ tiếng Việt và từ đó chúng ta không còn lệ thuộc vào chữ viết của Tàu nữa .
Cha Đắc Lộ, một nhà truyền giáo vĩ đại của Giáo hội Công giáo Hoàn vũ nói chung và của Giáo hội Công giáo Việt Nam nói riêng, “Khi cho Việt Nam các mẫu tự La Tinh, Alexandre de Rhodes đã đưa Việt Nam đi trước đến 3 thế kỷ”.
Năm 1651 khi chính thức xác định mẫu tự, bằng cách cho ra đời tại Roma nơi nhà in Vatican, quyển tự điển đầu tiên và các sách đầu tiên bằng chữ Quốc ngữ.
Thật vậy, giống như Nhật Bản và Triều Tiên, người Việt Nam luôn luôn sử dụng chữ viết của người Tàu. Chỉ mới cách đây không lâu, người Triều Tiên mới chế biến ra một chữ viết riêng của họ. Còn người Nhật thì, sau nhiều lần thử nghiệm, đã phải bó tay và đành trở về với lối viết tượng hình biểu ý của người Tàu.
Trong khi đó, người Tàu đang tìm cách dùng các mẫu tự La Tinh để chế biến ra chữ viết của mình, nhưng cho đến nay vẫn chưa thành công. Vậy mà dân tộc Việt Nam, nhờ công ơn của cha Đắc Lộ, đã tiến bộ trước người Tàu đến 3 thế kỷ.
Với hy vọng có thể tìm được nơi linh mục trở về với cát bụi, chúng tôi, đoàn Việt Nam đang công tác tại Iran đã đến Isfahan – thành phố cổ cách Teheran 350 km về phía Nam. Đó là một ngày đầu năm 2011, một tuần sau lễ Giáng sinh.
Quảng trường Naghsh-i Jahan của Isfahan là một trong những quảng trường lớn nhất địa cầu với kiến trúc tiêu biểu Hồi giáo đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa nhân loại. Tại thành phố này, Alexandre de Rhodes đã sống những năm cuối đời. Mặc dù trước đó, phần đời chính của ông là ở Việt Nam.
Chúng tôi đến Isfahan vào một ngày mùa đông se lạnh nhưng tràn ánh nắng. Hỏi đường đến một nhà thờ Công giáo nào đó, chúng tôi được người dân chỉ dẫn tận tình. Điểm chúng tôi đến là nhà thờ Vank, nhà thờ thiên chúa lớn nhất Isfahan.
Qua giây phút ngạc nhiên trước đoàn khách Việt Nam, cha xứ nhà thờ nồng nhiệt đón tiếp chúng tôi hồ hởi. Trước nay, hiếm có du khách Á đông nào, nhất là từ Việt Nam xa xôi tới nơi đây. Ông nhiệt tình dẫn chúng tôi đi tham quan và nói về lịch sử nhà thờ.
Nằm trong thế giới Hồi giáo, nhà thờ có kiến trúc bề ngoài đặc trưng Hồi giáo, nhưng vào bên trong, với các tranh và tượng Thánh đầy ắp khắp các bức tường, cứ ngỡ như đang ở một nhà thờ nào đó ở Roma hay Paris.
Cha xứ càng ngạc nhiên hơn khi chúng tôi hỏi về giáo sĩ Alexandre de Rhodes – người đã mất cách đây hơn 350 năm. Nhà thờ Vank có một thư viện lớn, lưu trữ nhiều tư liệu quý giá. Cha xứ nói người vào thư viện tìm kiếm. Lát sau, một thanh niên to khỏe khệ nệ mang ra một cuốn sổ dày cộp, to chừng nửa cái bàn, bìa bọc da nâu ghi chép về các giáo sĩ đã làm việc và mất tại đây. Ngạc nhiên và vui mừng tột độ, cha và chúng tôi tìm thấy dòng chữ ghi Alexandre de Rhodes mất năm 1660.
Như vậy, không nghi ngờ gì nữa, chính tại nhà thờ Vank này, cha Đắc Lộ đã sống và làm việc những năm cuối đời. Chúng tôi hỏi: “Thưa cha, liệu có thể tìm thấy mộ của Alexandre de Rhodes ở đâu không?”.
Cha xứ tận tình chỉ đường cho đoàn khách đặc biệt tới Nghĩa trang Công giáo ở ngoại ô thành phố.
Nghĩa trang nằm dưới chân đồi. Các ngôi mộ nằm êm mát dưới tán rừng thông, tùng, bách mênh mông, vắng lặng. Lạ một điều, nghĩa trang Công giáo nhưng không thấy một cây thánh giá nào.
Chia nhau đi các ngả tìm kiếm, lần mò hồi lâu, chúng tôi reo lên khi thấy ngôi mộ có ghi rõ tên Alexandre de Rhodes. Mộ ông nằm bên cạnh hai ngôi mộ khác thành một cụm ba ngôi. Gọi là mộ, nhưng không đắp nổi như ở Việt Nam. Đó chỉ là tảng đá lớn nằm nghiêng nửa chìm, nửa nổi trên mặt đất. Dù đã trải qua mưa nắng, biến động cuộc đời hơn ba thế kỷ, chữ khắc trên tảng đá còn khá rõ nét.
Trong ánh nắng ban trưa, chúng tôi kính cẩn nghiêng mình trước ngôi mộ, ai cũng thấy dâng lên trong lòng mình những cảm xúc bâng khuâng khó tả.
fb Joe Nguyen

Cặp vợ chồng quyền lực Zuckerberg

Mark Zuckerberg và Priscilla Chan là đôi vợ chồng quyền lực mới của thung lũng Silicon.

Chồng là người sáng lập ra mạng xã hội quyền lực và lớn nhất hành tinh, trang mạng đã thay đổi cách hàng tỉ người trong chúng ta giao tiếp hàng ngày, thậm chí hàng giờ.

Vợ là bác sỹ tốt nghiệp đại học ở Harvard và San Francisco. Trái với mô tả trong phim về sự khởi đầu của Facebook, cô đã ở bên Mark hơn chín năm qua.

Ngày nay, Mark Zuckerberg và tiến sỹ Priscilla Chan là cặp đôi có ảnh hưởng nhiều nhất ở thung lũng Silicon.

Và đó là vì, trong năm qua, Mark Zuckerberg đã thay đổi.

Giờ đây anh là một người đàn ông mặc com-lê khi tiếp đón và được tiếp đón bởi những người đứng đầu chính phủ.

Anh là một người đã học tiếng Trung dường như chỉ trong vài tháng, sử dụng ngôn ngữ mới của mình để gây ấn tượng trong hội trường có sự góp mặt của các học sinh Trung Quốc, và đặc biệt là chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Và đừng quên, giờ anh là cha của một bé gái

Trong lĩnh vực kinh doanh, anh đã có những quyết định mua lại khôn ngoan. Instagram, Whatsapp, và công ty thực tế ảo Oculus Rift – tất cả những vụ mua bán đó củng cố sức mạnh của Facebook, dẫu cho chính Facebook không còn được đám trẻ ưa chuộng.

Tất cả thể hiện một điều hiếm hoi xảy ra ở thung lũng Silicon – sự cân bằng giữa công việc và đời sống riêng.

Cùng với sự ra đời của con gái Max, Zuckerberg sẽ có một bước đi lạ thường, ít nhất là Mỹ, đó là nghỉ 2 tháng để chăm sóc con.

Tuy vậy, thông báo lớn hôm nay, ít nhất là đối với chúng ta, chỉ tập trung về Sáng kiến Chan Zuckerberg.

Theo chân Bill và Melinda Gates, Sáng kiến Chan Zuckerberg nói rằng họ hướng tới những chương trình nhằm phát triển “sự công bằng, giáo dục và nâng cao năng lực con người”.

Tất cả sẽ được tài trợ bằng cổ phần của Zuckerberg. Anh định cho đi 99% cổ phiếu, có giá trị hiện tại 1 tỉ đôla mỗi năm

Trong thông báo, Facebook nhấn mạnh những nỗ lực thiện nguyện trước đó của Zuckerberg bao gồm hàng triệu đôla quyên góp cho các

trường học và bệnh viện, và số tiền được dùng để ngăn chặn sự lây lan của Ebola.

Rất nhiều người sẽ đặt câu hỏi về sự chân thành của Zuckerberg khi một mặt quyên góp cho các trường học, thì công ty của ông đóng một phần thuế rất nhỏ ở các thị trường lớn nhất thế giới. Lấy Anh Quốc làm ví dụ, năm ngoái, công ty chỉ đóng 4,327 bảng Anh thuế doanh nghiệp (tương đương 6,643 đôla Mỹ) cho chính phủ.

Những tranh cãi về chính sách.

Và từ đó xuất hiện những ảnh hưởng về chính trị

Trong những tuyên bố về Chan Zuckerberg, ông chủ Facebook đề cập đến việc số tiền sẽ được sử dụng để “quyên góp cho những tổ chức không lợi nhuận, tạo ra những khoản đầu tư cá nhân và tham gia vào những tranh luận về chính trị, với mục tiêu tạo ra ảnh hưởng tích cực với những nhu cầu cấp thiết”.

Định nghĩa của thung lũng Silicon về “nhu cầu cấp thiết” có thể khác biệt so với định nghĩa của những người khác.

Và chúng ta có thể không bao giờ biết những khoản “đầu tư cá nhân” kia là gì.

Câu chuyện về cặp đôi Mark Zuckerberg , 31 tuổi và Priscilla Chan, 30 tuổi, vẫn còn cả những thập niên sắp tới để kể về.

Một số người sẽ bi quan nhìn về một công ty thu thập dữ liệu mở rộng tầm ảnh hưởng của mình đến những lĩnh vực mới, mang nặng tính chính trị.

Còn một số khác sẽ tán thưởng một cặp đôi rất giàu có, trẻ tuổi, khi cho đi một phần trong hàng tỉ lợi nhuận ra khỏi thung lũng, đến với người nghèo.

Gốc thuyền nhân từ Nam Việt Nam

Cha mẹ cô Priscilla Chan đến Mỹ hồi cuối thập niên 1970 sau thời gian ở trong trại tị nạn.

Priscilla là chị cả trong gia đình có ba con gái.

Các báo Anh và Mỹ nói người bố Dennis Chan sau đó mở một nhà hàng Hoa, làm việc kham khổ 18 tiếng một ngày cùng vợ.

Trang CNN nói ông Dennis là ‘cựu thuyền nhân’ còn một báo khác ở Mỹ viết ông là ‘Chinese – Vietnamese’.

Trang Daily Mail ở Anh viết ông Dennis Chan ‘từng sống tại Việt Nam’ và đây là lý do Priscilla ‘giới thiệu với Mark về nguồn gốc châu Á của mình’ rồi ‘hai người đi du lịch về thăm Việt Nam và Trung Quốc’.

Ai đẻ ra các ông sư hư hỏng

   Sư Thích Thanh Mão ở Hưng Yên nói ‘Thanh niên không uống rượu thì chán lắm’

Ai ‘đẻ ra’ những ông sư hổ mang?

Tôi trả lời ngay nhé: Chúng ta – những người Việt đang sống trên đất nước này. Chính chúng ta, những người thành kính đi vào chùa rón rén như đi trên thảm thủy tinh. Chúng ta đã là người tạo ra họ.

Tôi chưa sống đủ lâu để so sánh thói quen kính Phật trọng sư của các thời, nhưng nghe các cụ cao niên kể thì chùa ngày xưa đơn sơ thanh tịnh, sư hiền lành giản dị, phật tử cúng dường cũng như chia sẻ đồ ăn thức dùng cho nhà chùa, có gì cúng nấy: nải chuối, bó rau, túi gạo… Không có thì khi rảnh vào chùa làm công quả, lấy phước cho mình.

Sư và phật tử gần gũi như hàng xóm láng giềng, như ông nội ông ngoại, hiền từ, hiểu biết, tự thân làm gương nên khuyên răn điều phải con cháu đều nghe.

Cách đây mấy chục năm, ngôi chùa gần nhà tôi mái ngói nâu thâm rêu, những bức cửa gỗ che mờ mờ không gian thờ cúng bên trong. Sân rất rộng, vài cây bồ đề cổ thụ tỏa mát rượi.

Trẻ con xung quanh vào đó tha hồ chạy nhảy, học bài cả mùa hè. Các bà ni rất hiền, thỉnh thoảng gọi bọn trẻ con lại cho trái cây ăn.

Ngôi chùa in trong tâm trí tôi một vùng an lành suốt thời thơ bé.

Mấy chục năm sau, về nhà, tôi hết hồn. Ngôi chùa cổ kính xưa đâu còn? Một công trường rộn rực đang tới tấp phá bỏ, dựng lên một cung điện vàng son.

Màu sắc tưng bừng phồn thực, tượng Phật ánh vàng lấp lóa, chung quanh đèn led tỏa ra muôn ngọn hào quang. Cổ thụ bị đốn sạch, thay vào những chậu hoa đỏ xanh đủ cỡ.

Ngày xưa niềm tin đến từ không gian đình chùa, đền đài cổ kính

Sư Thích Thanh Mão ở chùa Phú Thị xã Mễ Sở huyện Văn Giang tỉnh Hưng Yên khoe dàn karaoke 450 triệu đồng “có cả bộ trộn nhạc sàn”, khoe uống rượu “nửa lít một bữa nếu ngon ngon miệng và có anh em đông vui”, “uống rượu thì sai thật nhưng thanh niên mà không uống rượu thì chán lắm”.

Sư Thích Thanh Cường ở Hải Dương khoe điện thoại Vertu, “đập hộp” Iphone 6, mặc quần áo rằn ri cầm súng, hoặc cười phớ lớ bên bàn thức ăn mặn ngồn ngộn…

Tôi không tin họ ngớ ngẩn đến mức không biết đã vi phạm giới răn của Phật. Vậy lý do nào cho họ tự tin, thoải mái làm điều đó trên công luận và mạng xã hội?

Niềm tin vô lối

Theo tôi chính là do niềm tin vô lối và sự lạm dụng niềm tin tâm linh đến mức cuồng ngạo của không ít người Việt.

Dán tiền đầy thân Phật, khiêng hàng gánh lễ lạt lên chùa trong đó phải có heo quay vàng ươm, tiền mặt cúng dường hàng bó, phóng sinh thì để nguyên con cá trong túi nilon vứt véo xuống sông hay đánh bẫy những con chim con đang sống tự do về thả ra mong cầu phước.

Ở cấp thấp hơn thì gặp cục đá kỳ lạ cũng khấn vái, thấy con rắn cũng khấn vái, nhìn cái cây cũng khấn vái…

Nhiều người lừa lọc trúng quả, nghĩ đi nghĩ lại cũng run run trong bụng, bèn trích một ít mang vào chùa dập đầu lạy Phật, cúng dường hàng cục tiền, xin sư cầu kinh thắp hương muốn cháy cả cái chùa, xem như đã dàn xếp với lương tâm.

Như thế là hối lộ Phật, cố tìm cách “bịt miệng” Phật, chứ thành tâm nỗi gì?

Ngày nay chùa chỉ là phương tiện làm ăn

Mà Phật thì vô sắc tướng, chỉ có những con người bằng xương bằng thịt mặc áo nâu sồng ở chùa là hiển hiện.

Trong số người đó, trước của cải vật dụng ngồn ngộn tự dưng hiến đến, sao tránh khỏi có những kẻ nổi lòng tham lam?

Chưa kể đến những kẻ khôn ngoan, tinh vi hơn, chủ động dựng chùa để thu hút bá tánh cúng dường. Chùa với họ chỉ là một phương tiện làm ăn, một “Công ty trách nhiệm hữu hạn” vốn ít mà lời lãi nứt cả tường. Việc ít, đơn giản. Học thuộc vài bài kinh, tập gõ mõ tụng niệm, bịa ra ít truyền thuyết về sự linh thiêng, thế là ung dung ngồi chùa hái tiền.

Một cô bạn tôi kể: Ở làng hồi ấy có anh mang biệt danh Ba Búa. Nghe nickname biết anh không phải hiền lành gì rồi. Ảnh bỏ làng đi ít lâu, ngày nọ về tự dựng nên cái chùa.

Thiên hạ đồn linh thiêng lắm, cúng dường rầm rập. Có chị làng trên thường xuyên đến làm công quả. Rồi một hôm tự dưng thấy sư Ba Búa lại bỏ đi. Chị nọ đến chùa la làng quá trời đất. Té ra đã ôm cái bụng bầu mấy tháng.

Dân Việt Nam mình dễ tin lắm. Cứ thấy chùa là cúng vái bất kể chùa thật hay chùa giả. Ở những nơi xa xôi hẻo lánh có khi càng dễ nữa. Cứ dựng lên một mái chùa, ê a niệm phật, thế nào cũng có người lặn lội mang của đến nuôi.

Những “chùa” này nhiều phần được dựng lên tự phát, không do Giáo hội Phật giáo cấp phép và quản lý.

Vô số chùa giả ở Việt Nam đã từng bị truyền thông phát hiện.

Nhưng bây giờ nhiều người cúng dường nặng tay lắm. Tôi có người bạn từng tu hành ở chùa nọ trước khi đi nước ngoài. Bạn kể có người cúng cả một mảnh đất lớn trên đường đi Đà Lạt: “Có rừng, có suối. Thầy làm am đẹp lắm”. Cúng xe hơi là chuyện thường.

Trong câu chuyện với báo Lao động, sư Thích Thanh Mão cũng nhắc đến món cúng dường 10 tỉ mà “anh H. nào đó, Cục phó, hứa cho để xây lại chùa”. Chi tiết này không kiểm chứng được, nhưng so với những câu chuyện thực tế tôi biết, nó cũng không khó tin.

Nhưng Phật dạy, việc ác hay lành, gặp điều cầu được hay không là do nhân quả của chính mình. Do những việc chính mình đã làm, gieo lành gặt lành, gieo ác thì gặt ác.

Phật không cân đong vật phẩm người đời mang đi hối lộ, vì với Phật sắc cũng là không. Thích Ca đã từ bỏ cả hoàng cung để đi tìm sự an lạc trong thân tâm thì sá gì mấy con heo quay, mà đem nó lấy lòng ngài cho được?

 
Tầng lớp trên cho con cái đi định cư ở nước ngoài ‘để được sống tử tế hơn’

Lý do nào giải thích cho hiện trạng cuồng tín của nhiều người Việt Nam bây giờ?

“Lung lay niềm tin vào xã hội” có vẻ là một câu trả lời chưa hoàn toàn thấu đáo.

Tôi cho rằng chùa, sư ở Việt Nam bây giờ (trong phạm vi những hiện tượng đang đề cập), cũng như những hiện tượng tương tự trong các lĩnh vực khác, chỉ là phản ánh bình thường của một xã hội hỗn độn, quá nhiều dối trá, lừa lọc, vị kỷ và tham lam.

Tách riêng chúng ra thì không thể lý giải và tìm ra nguyên nhân chính xác được.

Chọn thái độ nào với chúng?

Khác với thời vượt biên để tìm sự sống trong cái chết, bây giờ nhiều người Việt Nam có công ăn việc làm ổn định, có nhiều tiền, đang sống rất “tầng lớp trên” tại Việt Nam, lại đã và đang ráo riết tìm cách đi định cư ở những nước khác-những nước có nền luật pháp đáng tin cậy hơn, có xã hội trong lành hơn.

“Đi để con mình được sống tử tế”, đấy là mục đích và mơ ước của họ.

Với những người ở lại, nhiều khi cách duy nhất để đỡ bị bức xúc, đứt gân máu mà chết, là bưng tai bịt mắt. Mặc kệ sự đời.

Bài thể hiện quan điểm riêng của Hoàng Xuân, một blogger tại Sài Gòn.

Thư vợ chồng Mark Zuckerberg gửi cho con

Athena chuyển ngữ