Lượm lặt tin 1-12-15

Tin vui cho bệnh nhân viêm gan siêu vi C

Viêm gan siêu vi C (VGSV C) mạn tính là một trong những nguyên nhân chính gây xơ gan và ung thư gan. Khác với VGSV B, bệnh VGSV C mạn tính có thể được chữa khỏi hoàn toàn.

Trong nhiều năm trước đây, phác đồ điều trị VGSV C bao gồm một loại thuốc chích Peginterferon phối hợp với một loại thuốc uống Ribavirin. Phác đồ này đã giúp điều trị khỏi cho nhiều bệnh nhân, tuy nhiên thời gian điều trị thường kéo dài (đa số bệnh nhân cần được điều trị trong 12 tháng), nhiều tác dụng phụ như thiếu máu, giảm bạch cầu, giảm tiểu cầu, trầm cảm, rối loạn chức năng tuyến giáp… Tỷ lệ khỏi bệnh khoảng 50 – 70% bệnh nhân được điều trị theo phương pháp này.

Vài năm gần đây, một nhóm thuốc mới DAAs (Directly Acting Antivirals) được điều chế để điều trị VGSV C. Từ những thuốc đầu tiên là Telaprevir, Boceprevir được đưa vào sử dụng năm 2011, cho đến rất nhiều loại thuốc mới hiệu quả hơn và ít tác dụng phụ hơn được đưa vào sử dụng trong năm 2013 và 2015 như Sofosbuvir, Simeprevir, Daclatasvir, Ledipasvir… Nhóm thuốc này là đột phá vượt bậc trong điều trị VGSV C vì những lý do sau: tỷ lệ khỏi bệnh cao (thường trên 90% bệnh nhân được điều trị), thời gian điều trị ngắn (phác đồ phối hợp Peginterferon, Ribavirin và Sofosbuvir chỉ cần 12 tuần), thuốc ít tác dụng phụ, và đặc biệt là có thể sử dụng mà không cần phối hợp với thuốc chích Peginterferon (phác đồ 1 viên thuốc duy nhất chứa 2 loại thuốc Sofosbuvir và Ledipasvir, uống mỗi ngày, trong 8 – 12 tuần), và do đó có thể dùng để điều trị cho những bệnh nhân bị chống chỉ định với thuốc chích Peginterferon như người đã xơ gan, người lớn tuổi…

Vấn đề khó khăn là giá cả các thuốc này tại Mỹ rất cao, chi phí điều trị cho một bệnh nhân có thể hơn 100.000 USD. Tuy nhiên, từ cuối năm 2014, Công ty Dược phẩm Gilead (Mỹ) đã cho phép một số công ty dược Ấn Độ sản xuất thuốc Sofosbuvir và gần đây hơn là Sofosbuvir-Ledipasvir cho bệnh nhân ở các nước đang phát triển, với giá rất rẻ (giá thuốc tại Ấn Độ chỉ bằng 1/100 giá thuốc tại Mỹ). Đây là một tin rất vui cho bệnh nhân VGSV C.

—————-

10 lầm tưởng phổ biến về Facebook

10 lầm tưởng phổ biến về Facebook

Facebook hiện có hơn 1 tỷ người dùng và nếu coi nó là một quốc gia thì Facebook là quốc gia đông dân thứ 3 trên thế giới. Và cũng giống những thứ ảnh hưởng đến nhiều người, có nhiều thông tin sai lệch về Facebook.

Nếu bạn từng nghĩ “tin tưởng vào đường link mà bạn bè gửi”, “Facebook sắp trả phí”, hay “Thật dễ dàng để từ bỏ Facebook” … Có lẽ bạn sẽ phải xem lại suy nghĩ của mình đấy!

1. Tôi có thể biết ai đã ghé thăm Facebook của mình

Không bao giờ có chuyện đó! Không có bất cứ thủ thuật nào giúp xem danh sách những người đã ghé thăm trang cá nhân của bạn cả, cũng không có công cụ nào “thông minh” đến nỗi cho bạn biết “Tình cũ có đang theo dõi Facebook của tôi không?”.

Đây là một trong những thông tin sai lệch được lan truyền trên cộng đồng mạng trong thời gian khá lâu. Thậm chí trước đây còn có các ứng dụng dạng như “Ai đang xem Facebook của bạn?” hay “Ai đang theo dõi bạn?”, nhưng thực sự chúng đang đánh lừa bạn và các ứng dụng đó chỉ mới “về vườn” trong khoảng 1-2 năm nay mà thôi.

Ngay chính Facebook cũng “mệt mỏi” đến nỗi phải thông báo rõ ràng như sau: “Không, Facebook không bao giờ để người dùng biết được những ai đã xem hồ sơ của họ. Các ứng dụng từ bên thứ ba cũng không thể lấy được những thông tin này.”

2. Đường dẫn trong tin nhắn do bạn bè của tôi gửi là an toàn

“Chỉ có bạn bè mới mang lại hạnh phúc cho nhau”, tất nhiên nếu là bạn bè thì không ai muốn làm hại nhau cả. Nhưng không may, các hacker hoàn toàn có thể lợi dụng khai thác lòng tin đó của bạn để trục lợi.

Thỉnh thoảng bạn sẽ bắt gặp vài tin nhắn được gửi từ bạn bè với nội dung gồm những dòng chữ nhằm “dụ dỗ” bạn nhấp vào đường link được đính kèm vào tin nhắn đó. Tuy nhiên, hãy luôn nhớ một điều: Đừng bao giờ nhấp vào chúng!

Mã độc lan truyền qua Facebook ngày càng phổ biến, vì vậy cần có những biện pháp phòng ngừa hữu dụng trước khi quá muộn. Khi nhận được một đường link lạ, đừng “dại dột” nhấp vào chúng, trước hết hãy hỏi người gửi xem bên trong đó có gì, sau đó thử tìm kiếm một nội dung tin nhắn tương tự trên mạng xem đó có phải tin nhắn được gửi bởi mã độc hay không, vì những cuộc “tấn công hàng loạt” bằng tin nhắn trên Facebook thường có nội dung rất giống nhau.

Đừng vội trách người bạn của mình bởi có thể họ chính là “nạn nhân”, và nếu nhấp vào thì chính bạn cũng có thể trở thành “nạn nhân”, tự động gửi các đường link như thế đến danh sách bạn của mình.

3. Facebook sẽ sớm thu phí người dùng

Cứ vài tháng lại có một thông tin lan truyền “chóng mặt” trên mạng cho rằng Facebook sẽ sớm thu phí người dùng, và bạn buộc phải trả tiền thì mới dùng Facebook được. Tuy nhiên, chẳng có cơ sở xác minh nào ở đây cả, và có thể khẳng định Facebook sẽ không bao giờ moi tiền người dùng một cách “trắng trợn” như thế, nó đã sống nhăn hơn 10 năm nay mà có thu phí gì đâu?

Facebook còn thẳng thừng tuyên bố để trấn an người dùng: “Cho đến khi có thể có nước trên sao Hỏa, đừng tin tất cả những gì mà bạn đọc được trên Internet. Facebook sẽ miễn phí và luôn luôn miễn phí”.

Tuy vậy, mọi thứ đều có cái giá của nó, dù cho bạn được sử dụng Facebook mà không phải trả tiền, hãy luôn nhớ một điều dữ liệu truy cập Facebook của bạn có thể được bán cho các nhà quảng cáo (để sử dụng cho các mục đích quảng cáo của họ) bất cứ lúc nào.

4. Facebook sở hữu ảnh của tôi và bán chúng cho quảng cáo

Gần đây còn có thông tin cho rằng Facebook đang bán ảnh của bạn cho các nhà quảng cáo. Tuy nhiên, đừng quá hoang mang. “Không! Chúng tôi không bao giờ bán thông tin của bạn cho bất cứ ai”, là tuyên bố “chắc nịch” của Facebook cho vấn đề này.

10 lầm tưởng về Facebook doanhnhansaigon

Có hai quan điểm về trò “bịp bợm” này: Quan điểm thứ nhất cho rằng Facebook sẽ “đào mộ” trang cá nhân của bạn để cố tìm ra những hình ảnh và bài viết phù hợp, rồi bán chúng cho các nhà quảng cáo. Song, họ không “rảnh” đến mức độ như thế và bạn có thể yên tâm rằng hình ảnh do bạn chụp và đăng trên Facebook vẫn thuộc về bạn.

Quan điểm thứ hai có vẻ hợp lý hơn, bởi trong điều khoản và điều kiện sử dụng của Facebook có ghi rõ như sau:

Như vậy, ví dụ như bạn nhấn “thích” trang A, và bạn bè của bạn có thể nhìn thấy avatar của bạn được hiển thị như là một người đã “ủng hộ” trang web hay fanpage A đó khi nó đang chạy quảng cáo trên Facebook.

5. Và … với các dòng trạng thái cũng thế

Có lẽ tại Việt Nam, bạn sẽ ít gặp các trạng thái kiểu này hơn, với nội dung thể hiện “quyền tác giả” cho những gì mà người đó đăng lên Facebook của họ, ví dụ như:

“Cho đến nay, tôi không cho phép Facebook và những dịch vụ có liên kết với Facebook sử dụng những hình ảnh, thông tin và bài viết của tôi – cả trong quá khứ và tương lai. Bằng tuyên bố này, tôi nghiêm cấm Facebook không được tiết lộ, sao chép hay có những hành động chống đối lại tôi.”

Xin lỗi, những dòng chữ trên chỉ rõ sự thiếu hiểu biết của bạn. Khi đăng ký sử dụng Facebook, lúc nào họ cũng yêu cầu bạn chấp thuận Điều khoản và Điều kiện mà bạn phải tuân theo khi dùng Facebook.

Theo trang tin Quartz, nó cũng giống như một bản hợp đồng, khi bên Facebook đưa ra, bạn sử dụng có nghĩa rằng bạn đã chấp nhận mọi điều khoản đó và không có gì để sửa đổi nữa.

6. Thật dễ dàng để từ bỏ Facebook

Facebook có một tùy chọn giúp xóa tài khoản và “thủ tiêu” toàn bộ nội dung mà bạn đã đăng lên trước đó, tuy nhiên mọi chuyện không đơn giản như thế, bạn sẽ biết từ bỏ Facebook khó khăn đến thế nào.

Dù đã xác nhận xóa tài khoản trên Facebook rồi, nhưng việc xóa tài khoản không diễn ra ngay lập tức, và nó có thể mất từ 2 tuần đến vài tháng để Facebook xóa toàn bộ dấu vết của bạn trên đó. Ngoài ra, bạn cũng sẽ phải ngắt kết nối với tất cả các ứng dụng đã liên kết với tài khoản Facebook của bạn (để đăng nhập hay chơi game, …), gỡ ứng dụng Facebook ra khỏi các thiết bị di động khác … Và nếu bạn đăng nhập lại vào Facebook trong thời gian 2 tuần đó thì Facebook sẽ không thực hiện xóa tài khoản của bạn nữa.

Ngoài ra, vấn đề khác chính là tâm lý người dùng, không dễ dàng gì để từ bỏ thứ mà mình luôn sử dụng hằng ngày, cho dù đã bấm xóa Facebook rồi, nhưng đến ngày thứ 13 mà bạn đăng nhập trở lại thì … tốt nhất là đừng từ bỏ nữa!

7. Nếu tôi không dùng Facebook, nó chẳng biết gì về tôi cả

Facebook là một mạng xã hội và nếu bạn bè hay người thân của bạn có dùng Facebook thì rất có thể nó cũng đã nắm được một số thông tin cơ bản của bạn, và hệ thống sẽ tạo ra một trang hồ sơ dành riêng cho bạn được gọi là “hồ sơ tối” (shadow profile).

Sau đây là những gì sẽ xảy ra: Khi bạn bè của bạn sử dụng Facebook, nếu họ cho phép Facebook truy cập vào sổ danh bạ hay thông tin cá nhân của họ, trong khi số điện thoại của bạn đang nằm trong danh bạ của họ thì chắc chắn Facebook sẽ thu thập được số điện thoại của bạn. Và nếu địa chỉ email, địa chỉ nhà hay tên thật của bạn cũng nằm trong danh bạ của họ (nếu có) thì chúng cũng sẽ bị Facebook lấy luôn, trong khi bạn thì chẳng biết gì.

Sau khi thu thập được một số thông tin trên, Facebook sẽ lập ra cho bạn một hồ sơ được gọi là “hồ sơ tối” (shadow profile), trong đó có tên, số điện thoại (và có thể là địa chỉ nhà hay email của bạn) dù bạn chưa bao giờ cung cấp cho Facebook những thông tin đó.

Đây chỉ là một ví dụ về các dữ liệu đơn giản, và Facebook có thể sử dụng những thuật toán phức tạp hơn để thu thập nhiều thông tin khác. Trong thế giới mạng ngày nay, bạn không có cách gì để ngăn chặn thông tin của mình hoàn toàn không bị “lọt” ra ngoài cả, chỉ có 1 cách đó là không sử dụng Internet nữa mà thôi.

8. Facebook sẽ có nút “Dislike” (Không thích)

lầm tưởng về facebook doanhnhansaigon

Hầu như thông tin về việc “Facebook sẽ bổ sung nút Dislike” năm nào cũng có. Trong khi Facebook muốn bạn nhận được nhiều Like, nút Dislike sẽ đi ngược lại những thông tin tích cực mà Facebook muốn mang đến cho người dùng và chúng có thể bị lợi dụng để làm hại người khác, theo Mark Zuckerberg.

Vì vậy, sẽ chẳng có nút Dislike nào xuất hiện trên Facebook trong thời gian tới, thay vào đó mới đây mạng xã hội lớn nhất hành tinh đã thử áp dụng một dạng nút Like mới, với việc cho phép người dùng lựa chọn các biểu tượng cảm xúc như đáng yêu, vui, tức giận, … bên cạnh nút Like truyền thống nhằm thay thế cho nhu cầu cần có nút Dislike của người dùng.

9. Facebook sẽ xóa các tài khoản không hoạt động?

Đừng quá lo lắng nếu một ngày bạn nhận được một tin nhắn nào đó tự xưng mình là Mark Zuckerberg, nói rằng Facebook đang bị quá tải và nếu không gửi thông điệp này đi đến nhiều người thì tài khoản của bạn sẽ bị xóa. Thực chất, chẳng có chứng minh nào cho thấy Facebook sẽ xóa một số tài khoản nhằm “lọc” bớt trang mạng của mình cả, thậm chí nếu tài khoản Facebook của bạn không hoạt động trong một thời gian dài, thì nó cũng không bị xóa.

Dù là thông tin cũ, nhưng nó lại mới tiếp tục được lan truyền trong thời gian gần đây khi Facebook thông báo sẽ “lọc bớt lượng Like đến từ các tài khoản không hoạt động khỏi những trang fanpage của các doanh nghiệp”. Thực chất Facebook chỉ loại bỏ lượng Like giả mạo của các trang sử dụng công cụ tăng Like mà thôi, nhưng nhiều người đã hiểu lầm thành “Facebook sẽ xóa các tài khoản không hoạt động”.

10. Facebook bắt bạn chụp lại chứng minh nhân dân (CMND)

Nếu nhận được một tin nhắn kiểu như: “Facebook yêu cầu bạn chụp lại ảnh CMND để chứng minh danh tính của bạn, nhằm đảm bảo sự an toàn của tất cả người dùng. Nếu không làm theo, Facebook sẽ xóa tài khoản của bạn.”. Hãy nhớ rằng tuyệt đối không bao giờ làm theo những lời nói trên, luôn luôn bỏ qua hoặc thẳng tay báo cáo nó với Facebook.

Facebook chỉ yêu cầu người dùng cung cấp CMND trong 2 trường hợp sau:

– Trường hợp tài khoản của bạn bị khóa vì có người “chơi xấu”, báo cáo với Facebook cho rằng tài khoản của bạn là giả hoặc mạo danh: Sau khi đăng nhập vào Facebook, bạn sẽ thấy thông báo ghi rõ rằng tài khoản Facebook của bạn đang bị khóa và hệ thống sẽ yêu cầu ảnh chụp CMND để xác minh danh tính của bạn, nhằm mở khóa lại tài khoản. Đây là lúc bạn cần chứng minh danh tính của mình. Còn nếu đang đăng nhập, sử dụng Facebook bình thường mà nhận được tin nhắn yêu cầu CMND thì bạn tuyệt đối không nên làm theo.

– Trường hợp thứ 2, bạn là người nổi tiếng, được nhiều người biết đến và muốn xác minh tài khoản “chính chủ” (có dấu tick màu xanh kế bên tên gọi), thì bạn phải chụp lại CMND để xác nhận với Facebook rằng tài khoản này chính là của bạn.

————————

Ăn kiêng kiểu ‘bà đầm thép’ Thatcher: 28 quả trứng/tuần

28 quả trứng/tuần, cùng với cà phê, dưa chuột, rau bina, cà chua, thịt bò và một chút whisky, “bà đầm thép” của nước Anh đã giảm được số cân đáng nể trong một thời gian ngắn.

Cố thủ tưởng Anh Margaret Thatcher – người nổi tiếng vì danh xưng “bà đầm thép” bởi những tuyên bố, quyết sách cứng rắn và được thế giới đánh giá là một trong những chính trị gia quan trọng nhất trong lịch sử chính trị đương đại.

Sức khỏe, bà đầm thép Thatcher, nữ thủ tướng Anh, thực đơn giảm cân, ăn kiêng để giảm cân
Ảnh: Peacebenwilliams

Không chỉ trong chính trường, sự cứng rắn và kiên quyết của bà còn được thể hiện rất rõ qua quyết tâm thực hiện một chế độ ăn kiêng để giảm tới 9kg chỉ trong vòng 2 tuần lễ trước khi bà trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Anh vào năm 1979. Tuy nhiên, thực đơn ăn kiêng này rất lâu sau đó mới được tiết lộ.

Dùng tới 28 quả trứng/tuần cùng với cà phê, dưa chuột, rau bina, cà chua, thịt bò và một chút whisky, nữ thủ tướng của Anh đã giảm được số cân đáng nể trong một thời gian ngắn.

Sức khỏe, bà đầm thép Thatcher, nữ thủ tướng Anh, thực đơn giảm cân, ăn kiêng để giảm cân
Ảnh: Dailymail

Bà rất chú trọng tới việc giảm cân cho khoảnh khắc lịch sử khi xuất hiện trước công chúng. Kế hoạch ăn kiêng nghiêm ngặt này được tìm thấy trong một mảnh giấy màu vàng cất ở cuốn nhật ký của bà.

Theo đó, bữa sáng hàng ngày bà thường dùng bưởi, một hoặc hai quả trứng, cà phê đen hoặc trà. Hai quả trứng trong bữa ăn trưa, trong khi thực đơn tối chủ yếu là thịt bò, cừu và cá.

Bà còn có nhiều mảnh giấy gấp gọn gàng ghi kết quả cũng như cảnh báo về chế độ ăn uống của mình trong hơn hai tuần.

“Bà đầm thép” còn là người rất chú tâm đến chăm sóc da và nhất là tóc. Cuốn nhật ký các cuộc hẹn vào năm 1984 của bà, do Cơ quan Lưu trữ Quốc gia Anh tiết lộ sau ba thập kỷ cho thấy, bà đã có 118 cuộc hẹn làm tóc trong năm đó.

Trong thời gian diễn ra hội nghị thượng đỉnh G7 tại London vào tháng 6/1984, Thatcher đã làm tóc liên tiếp trong 5 ngày.

Thực đơn của bà Thatcher

Sáng: Các ngày hầu như giống nhau: Bưởi, 1 hoặc 2 quả trứng, cà phê, trà

Thứ 2: Trưa: 2 quả trứng, bưởi. Tối: 2 trứng, salad tổng hợp, 1 miếng bánh mỳ nướng, bưởi, cà phê

Thứ 3: Trưa: 2 quả trứng, cà chua, cà phê. Tối: Thịt bò, cà chua, dưa chuột, rau diếp, oliu, cà phê

Thứ 4: Trưa: 2 quả trứng, rau bina, cà phê. Tối: 2 miếng thịt cừu, cần tây, dưa chuột, trà

Thứ 5: Trưa: 2 quả trứng, rau bina, cà phê. Tối: 2 quả trứng, pho mát tách kem, bánh mỳ nướng, bắp cải

Thứ 6: Trưa: 2 quả trứng, rau bina, cà phê. Tối: salad cá, bánh mỳ nướng, bưởi

Thứ 7: Trưa: salad hoa quả ăn tùy thích. Tối: thịt bò, cần tây, dưa chuột, cà phê, cà chua

Chủ nhật: Trưa: thịt gà, cà chua, cà rốt, bắp cải, bưởi, cà phê. Tối: gà đông lạnh, cà chua, bưởi.

————————-

Mẹ 3 con thành đệ nhất phu nhân ‘hot’ nhất trái đất

40 tuổi, là mẹ của ba con, vợ của vị thủ tướng trẻ tuổi đầy hấp dẫn của Canada – Sophie Grégoire-Trudeau – được đánh giá là một trong những đệ nhất phu nhân ‘hot’ nhất trái đất.

đệ nhất phu nhân, tập Yoga, chứng cuồng ăn, tập luyện, Sophie Grégoire-Trudeau, phu nhân tổng thống Canada
Thủ tướng Canada Justin Trudeau và phu nhân.

Sophie từng mắc chứng cuồng ăn khi mới 17 tuổi và kéo dài tới ngoài 20 tuổi. Với sự hỗ trợ của gia đình, bà bắt đầu bước vào quá trình trị liệu và trở lại sống khỏe mạnh sau khoảng 2 năm kể từ khi tiết lộ bệnh với mẹ.

Cô cho rằng, gốc rễ của chứng rối loạn ăn uống nằm ở nỗi lo lắng và sợ hãi. Lấy lại được vóc dáng quyến rũ, cô thường xuyên xuất hiện trên truyền hình cũng như các trang bìa tạp chí với mục tiêu “nâng cao nhận thức cũng như tư duy tích cực cho người mắc chứng rối loạn ăn uống.

đệ nhất phu nhân, tập Yoga, chứng cuồng ăn, tập luyện, Sophie Grégoire-Trudeau, phu nhân tổng thống Canada

“Tôi là một phụ nữ khỏe mạnh. Tôi kết hợp vẻ đẹp bên ngoài với sức khỏe, thể chất và tinh thần. Sức khỏe và vẻ đẹp bên ngoài luôn đi cùng nhau”, Sophie nói. Và cô cảm thấy vinh dự khi bản thân mình trở thành cảm hứng cho bất cứ ai từng bị như cô có thể tìm thấy con đường chữa bệnh.

Sophie bắt đầu tập Yoga trong thời gian mang thai con trai đầu lòng năm 2006 và nhận chứng chỉ làm giảng viên bộ môn này năm 2012.

đệ nhất phu nhân, tập Yoga, chứng cuồng ăn, tập luyện, Sophie Grégoire-Trudeau, phu nhân tổng thống Canada

Đệ nhất phu nhân Canada rất cởi mở khi nói về chứng cuồng ăn từng mắc. Thừa nhận thế hệ con trẻ vẫn tiếp tục chịu áp lực về một hình thể chuẩn, Sophie nói: “Mức độ nhận thức của chúng ta về vấn đề này đang thay đổi. Là mẹ, tôi có trách nhiệm phải dạy con về giá trị đích thực của bản thân và cuộc sống. Giá trị ấy không nằm ở ngoại hình”.

Sophie có niềm đam mê đặc biệt với Yoga. Với cô, đây là phương thuốc thần diệu giúp vượt qua bệnh tật, duy trì sức khỏe và sự cân bằng trong cuộc sống. “Yoga thay đổi cuộc sống của tôi, nó mang tính cởi mở, kỷ luật và nhạy cảm để phát triển con người, để đối mặt với những khiếm khuyết bản thân và nắm bắt vẻ đẹp tiềm ẩn bên trong con người mình”, cô cho biết.

Từ việc tập luyện Yoga, đệ nhất phu nhân Canada đã quyết định trở thành giảng viên bộ môn này để chia sẻ với nhiều người khác. “Hàng triệu người trên thế giới tập luyện Yoga và con số này không ngừng gia tăng. Yoga trở thành một phong trào xã hội để con người tốt lành hơn, từ bi và nhân ái hơn. Thế giới cần điều đó”, Sophie nói.

đệ nhất phu nhân, tập Yoga, chứng cuồng ăn, tập luyện, Sophie Grégoire-Trudeau, phu nhân tổng thống Canada

Sophie chia sẻ, cô khuyến khích mọi người tập thử, không quan trọng là đủ sức khỏe hay phải thật nhuần nhuyễn. “Tất cả là bạn cần cố gắng và tận dụng thời gian kết nối với chính mình. Cần đưa bộ môn này vào trường học, để con trẻ có thể có phút thư giãn yên bình cùng với những cảm giác vui vẻ, những khoảnh khắc mạo hiểm để hứng khởi khám phá bản thân cũng như cuộc sống.

Một ngày của Sophie bắt đầu vào khoảng 6h30 sáng. Phần lớn thời gian trong ngày cô dành cho các cuộc hội họp, làm việc, đọc sách về các vấn đề phụ nữ, chuẩn bị cho các bài phát biểu. Cô dành một giờ/ngày để đi bộ hoặc tập Yoga.

Đệ nhất phu nhân Canada có lịch trình làm việc rất bận rộn. Ngoài Yoga, cô còn học sáo và guitar cổ điển, tập ballet, nhảy châu Phi. Cô cũng là một nhà từ thiện tích cực trong nhiều tổ chức từ thiện như BACA – chú trọng nâng cao kiến thức về chứng rối loạn ăn uống (chán ăn, thèm ăn); Shield of Athena – tổ chức phi lợi nhuận vì các nạn nhân của bạo lực gia đình và cũng là một diễn giả thường xuyên về các vấn đề nữ quyền.

 

Phóng viên Hoài Nam bị cho thôi việc

Phóng viên Hoài Nam nói ông không nuối tiếc và hổ thẹn về việc bị sa thải

Theo quyết định của Tổng biên tập báo Thanh Niên, hợp đồng lao động với phóng viên Nguyễn Hoài Nam chính thức chấm dứt ngày 30/11.

Ông Nam đăng trên mạng Facebook quyết định ngày 7/10 do Tổng biên tập Nguyễn Quang Thông ký, trong đó nói hợp đồng lao động của ông bị chấm dứt vì ông ‘không hoàn thành định mức công việc” và vì “nhu cầu công tác của cơ quan”.

“Việc tôi bị sa thải tôi không hề nuối tiếc… tôi không hổ thẹn vì gần 10 năm cống hiến cho tờ báo tôi yêu quý, công sức, trí tuệ của tôi đã được xã hội ghi nhận.”

Ông cũng cáo buộc Phó Tổng biên tập phụ trách báo in Đặng Việt Hoa là người đã can thiệp đuổi việc ông. Ông cho biết: “Tháng 11 là tháng lương cuối cùng của tôi, họ cũng không tha, tiếp tục phạt 3 triệu đồng”.

Trước đó ban biên tập nói ông Nam “suy diễn theo hướng vu khống”.

Trong thông cáo đăng trên mặt báo hôm 20/10, ban biên tập báo Thanh Niên nói phóng viên Nguyễn Hoài Nam “nêu không đầy đủ bản chất nhân-quả của vụ việc, suy diễn theo hướng vu khống, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của tờ báo, cần được xem xét và xử lý”.

Hôm 20/10, phóng viên Hoài Nam, người đã làm nhiều phóng sự điều tra gây tiếng vang, lên mạng xã hội cáo buộc “tòa soạn trù dập cá nhân bằng luật rừng, bị thế lực bên ngoài tác động ngưng đăng các bài chống tham nhũng, gác bài rồi dùng định mức bài phạt tiền phóng viên…”

Trong các status trên trang cá nhân, ông Nam dẫn đầy đủ những văn bản, băng ghi âm liên quan đến vụ việc.

Sau đó, ban biên tập Thanh Niên đăng phản hồi trên website của mình: “Ủy ban kiểm tra Trung ương Đoàn đã xác minh và có kết luận số 19-KL/TWĐTN-BKT ngày 7/9/2015. Theo đó, không có chứng cứ xác định cá nhân lãnh đạo báo Thanh Niên có liên quan hay bảo kê cho đối tượng tham nhũng; không dọa đuổi việc vì chống tham nhũng.

Báo này nói ông Nam và hai phóng viên khác là bà Hoàng Kim và ông Hà Đình Nguyên “cũng không hoàn thành nhiệm vụ chỉ tiêu tin, bài” và cũng bị chấm dứt hợp đồng lao động.

Ông Nguyễn Hoài Nam, bút danh Hoài Nam, là tác giả nhiều bài báo được cho là “góp phần mang lại uy tín cho Thanh Niên” như “Thâm nhập đường dây hàng lậu Móng Cái; Người ghi hình lâm tặc phá rừng; Giấy kiểm dịch bán như rau; Kinh hoàng heo siêu nạc; Tinh luyện dầu ăn bằng chất tẩy rửa; Nông dân vượt biên đánh bạc; Bí mật hành phi; Hãi hùng công nghệ trồng rau muống; Cảnh sát trật tự cơ động làm luật…”

@bbc

Khu Định Cư Mới Của VC Ở Quận Cam

Trên con đường dài dẫn ra biển Hungtington Beach, Quận Cam, có những khu nhà rất đẹp mà chủ hầu hết là người Việt. Họ là những người rất trẻ, hoặc đó là những gia đình bình thường nhưng sống khép kín. Bạn tôi, một người đã sống ở nơi này, gần bằng thời gian của thế hệ người Việt đầu tiên đặt chân đến Mỹ sau tháng 4/1975, nói rằng đó là những khu định cư mới của “Việt cộng”.
Những ngôi nhà đó được mua rất nhanh trong khoảng vài năm gần đây – mỗi căn từ 450.000 cho đến hơn 1 triệu USD, cho thấy có một nguồn ngoại tệ khổng lồ được chuyển ra khỏi nước Việt Nam, để xây dựng một ước mơ thầm kín và khác biệt bên ngoài tổ quốc của mình.
Phần lớn những người này đều nói giọng miền Bắc, mới. Họ có một lối diễn đạt thời thượng thật dễ gây ấn tượng. Anh bạn tôi, một người làm real estate – môi giới mua bán bất động sản ở Mỹ – kể lại cuộc trò chuyện với một khách hàng như vậy, và được biết nhà được mua ngay bằng tiền mặt, mà người khách dằn giọng “tiền tươi!”.
Không chỉ ở nơi đó, nhiều năm gần đây, cộng đồng Việt Nam ở Texas cũng hay nói với nhau rằng khu Bellaire đang ngày càng nhiều những người chạy khỏi Việt Nam hợp pháp như vậy. Thậm chí, không chỉ xuỳ tiền nhanh để mua nhà – lớp người này rất nhiều tiền – họ mua luôn các cơ sở thương mại. Từ các tiệm nail với giá vài chục ngàn cho đến các siêu thị giá trên chục triệu USD, một thế hệ khác chính kiến, khác tư duy đang len lỏi vào các cộng đồng Việt Nam chống Cộng để mong an cư và sinh tồn. Nơi quần cư cho tiếng Việt, văn hoá Việt không chấp nhận chế độ cộng sản mà nhạc sĩ Trầm Tử Thiêng từng gọi là “một Việt Nam bên ngoài Việt Nam”.
Có lẽ vì vậy, mà ở các khu người Việt như vậy, biển quảng cáo của các luật sư di trú ngày càng nhiều. Trên đài phát thanh hay truyền hình cũng ra rả các lời mời tư vấn tìm hiểu cách lấy thẻ xanh để được ở lại nước Mỹ
Sẽ là một điều chua chát, nếu nhìn lại lịch sử. Dù nước Mỹ vẫn bị gọi là thua trận và bị “đuổi” khỏi Việt Nam theo các văn bản tuyên truyền, nhưng đích đến giờ đây của nhiều quan chức Việt Nam vẫn là nước Mỹ chứ không là đồng minh số một Trung Quốc. Thậm chí các quan chức, giới tư bản đỏ hiện tại của Việt Nam còn bỏ ra rất nhiều tiền để được trụ lại quốc gia thù địch đó, cho mình là cho con cái của mình.
Nhiều người Việt Nam sống bằng đồng tiền lương thiện ít ỏi của mình tại Mỹ đã ngạc nhiên hỏi rằng “họ là ai, sao giàu vậy”. Thật không dễ trả lời. Trong những người đến Mỹ hay bất kỳ quốc gia phương Tây thù địch nào khác, có những người làm mọi cách như một cuộc tỵ nạn về an sinh, giáo dục… nhưng cũng có những người chạy đi, để âm thầm đào thoát khỏi lý tưởng của mình.
Anh Mến, một người sống ở Kansas chỉ hơn 10 năm, trong một cuộc gặp ngẫu nhiên đã thảng thốt kể rằng anh chứng kiến những người Việt đến Mỹ mua một lúc 2,3 căn nhà. Thậm chí họ còn luôn đón mua hàng chục chiếc Iphone đời mới nhất để gửi về, so với anh đến nay vẫn còn mắng con khi thấy chúng xài viết chì được phân nửa đã vứt đi. “Việt Nam bây giờ dễ kiếm tiền lắm hả anh?”, anh Mến ngơ ngác hỏi.
Thật khó mà giải thích với anh Mến, dù cùng là người nói tiếng Việt với nhau. Vì ngay ở quê hương lúc này, hàng triệu người đang nuốt các bữa ăn công nhân hàng ngày tệ bạc đến mức như công khai bào mòn tuổi xuân của họ. Những vùng quê đói nghèo phải xin gạo trợ cấp mỗi năm, nhưng đầy dẫy các quan lớn vẫn lên nhà cao, tậu xe to và viết các dự án xây tượng đài hàng ngàn tỉ.
Trường St Polycarp ở thành phố Staton, Quận Cam, là một trong những trường tư thục Công giáo mà nhiều gia đình người Việt dù tốn tiền nhưng vẫn hay gửi con vào vì mong chúng học kiến thức, và học được cả đức tin. Thỉnh thoảng, cũng có những gia đình đem con đến và cho con cái làm quen với Jesus thay cho học tin vào một lãnh tụ. Năm ngoái, chiếc xe đỗ trước cửa trường đưa đứa trẻ vào học, có cả ông bà theo để xem nơi học thế nào. Đó là những người vẫn còn mang đậm phong thái cán bộ với quần áo, giày dép vả cả giọng nói.
Khi gia đình này bước qua sân trước, vòi nước tự động tưới cây bất ngờ bị hư, nên làm tràn ra một vũng nước. Người phụ nữ lớn tuổi bước qua, càu nhàu “Thế này là không được. Phải nói nhà trường xem lại coi chứ thế này thì đi hư hết cả giày”. Thấy tôi là người Việt, đang đứng gần ở nơi bán hàng gây quỹ cho trường, nên bà nói luôn “Anh có làm ở đây không, anh nên nói với ban giám hiệu”.
Tôi nhớ đến Sài Gòn, Hà Nội… nhớ những ngày nước ngập lụt lội đến tận giường. Nhớ đến những mùa nhập học hàng ngàn phụ huynh vật vã, lê lết khắp nơi chạy trường cho con mình, dù phải gửi lót tay. Có lẽ người Việt đã quen sống vất vả và chịu đựng nên mọi thứ quen dần, đến khi tiếp cận với một đời sống tự do và dân chủ, ai cũng hăng hái tìm và thể hiện quyền của mình. Dĩ nhiên vòi nước được sửa ngay sau ấy không lâu, mà ban giám hiệu không đổ thừa cho biến đổi khí hậu hay thiếu tiền ngân sách. Gia đình đó khi quay lại hôm sau, chắc sẽ hài lòng và nghĩ mình được tôn trọng, khác với những ngày tháng mà bao nhiêu người dân ở quê hương giận dữ với hiện trạng nhưng thấy mình luôn bị biến thành trò hề. Bài học của cuộc sống đơn giản hiện rõ trên gương mặt của gia đình đó, mà tôi thấy, là sự tự tin và quyền của con người, có thể rất khác khi họ ở Việt Nam, bị cảnh sát giao thông ngoắc xe vào vô cớ, đã vội móc túi tìm vài trăm ngàn để lướt qua nan đề thật nhanh.
Một trong những câu nói nổi tiếng của nhà văn, diễn thuyết gia John Mason, cũng là tựa đề một quyển sách nổi tiếng của ông, có tựa đề “Bạn được sinh ra như một nguyên bản, vậy đừng chết như một phiên bản” (You were born an original. Don’t die a copy) có lẽ là một trong những động lực thúc đẩy âm thầm nhưng mãnh liệt trong lòng người Việt từ nhiều đời nay. Đã có rất nhiều người ra đi, để được thấy mình và con cái của mình được sống như là chính mình, như một nguyên bản. Nhiều năm sau 1975, vẫn có những dòng người ra đi rất xa khỏi quê hương để tìm lại phần nguyên bản của mình.
Nghèo khó, họ có thể thành người rơm ở Anh hay bị xua đuổi ở Campuchia. Giàu có, họ trở thành những kẻ lưu vong hoặc nhấp nhổm với cuộc sống mới mà mắt vẫn đau đáu về quê nhà. Lịch sử thế giới chắc sẽ lại phải ghi thêm một chương kỳ lạ. Con người và muông thú lên thuyền ông Noah để gột sạch mình cho một thế giới mới, nhưng người Việt hôm nay lại lặng lẽ lên chiếc thuyền mong cứu chuộc nguyên bản của đời mình, cứu chuộc một cuộc sống đơn giản, thật thà và tự do.
Nhưng tại sao chúng ta không thể là nguyên bản ở quê hương mình? Vì sao chúng ta phải sống không là mình nơi chôn nhau cắt rốn của mình? Tôi đang hình dung người đàn ông có xe hơi đắt tiền không bỏ xe giữa con đường ngập nước ở Sài Gòn mà ông ta cùng nhiều con người nữa đang ướt sủng sẽ đi thẳng đến cơ quan nhà nước để hỏi rằng vì sao? Tôi hình dung gia đình Việt Nam di cư đến Mỹ đó sẽ không chất vấn một ban giám hiệu ngoại quốc về của công, mà sẽ cất tiếng nói như vậy trên chính đất nước mình? Một cuộc sống thật và đơn giản – nguyên bản vì sao đang phải bị đánh tráo bằng những phiên bản vô hồn và nhạt nhẽo?
Chúng ta được dặn dò hãy chỉ nên lo làm ăn, và đừng quan tâm đến chuyện gì khác. Và nhiều người Việt đã rất mất rất nhiều thời gian để làm được điều đó rồi giật mình nhìn thấy thế giới này không chỉ no đủ là tất cả. Không ít người giàu có, thậm chí quan chức đã dồn tất cả để ra đi và đổi một cuộc sống khác. Thậm chí đó là cuộc sống mà trước đây họ bảo vệ và coi những kẻ từ bỏ, ra đi là thù nghịch.
Cuộc sống đang như vậy. Rất hiện thực. Khi viết một bài trước đây, một bạn trẻ, có khuynh hướng dư luận viên, đã nhắn cho tôi “vậy cứ nghèo đi, nghèo hoài đi”. Dĩ nhiên, đó lại là một khái niệm khác, mà nếu hiểu những gì tôi viết ắt bạn trẻ ấy sẽ không nói như vậy. Vì câu hỏi của tôi rất rõ rằng chúng ta – người Việt, đang cố giàu lên và sau đó là gì?
Nhạc sĩ Tuấn Khanh, viết từ Sài Gòn

LẠC LÕNG

Phạm Đình Trọng

H1Ảnh: TT Barack Obama đặt hoa tưởng niệm các nạn nhân ở Paris bị khủng bố giết chết. Nguồn: internet

Cuối tháng 11. 2015 không khí tang tóc còn đang bao trùm thủ đô nước Pháp sau vụ khủng bố đẫm máu đêm 13.11.2015 nhằm vào dân lành Paris giết chết hơn 150 dân thường. Cuối tháng 11. 2015, cả thế giới còn đang hướng về nước Pháp, hướng về Paris, chia sẻ đau buồn với người dân Pháp.

Ngày cuối cùng của tháng 11 tang tóc đó của Paris, của nước Pháp, cùng với 150 người đứng đầu nhà nước trên khắp thế giới đến Paris tham dự hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên Hiệp Quốc, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama từ sân bay Orly đến thẳng nhà hát Bataclan, quận 11 trung tâm thủ đô Paris, trung tâm của nỗi đau Paris 13.11.2015, cúi mình tưởng niệm 118 người dân trong nhà hát Bataclan bị khủng bố xả súng giết hại đêm 13.11.2015.

Cũng thời điểm đó, Thủ tướng của nhà nước cộng sản Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng đến Paris liền cùng đoàn tùy tùng từ sân bay Charles de Gaulle vội vã đi thẳng một mạch gần 20 km bỏ qua thủ đô Paris, bỏ qua nỗi đau Paris 13.11.2015, đến vườn hoa của thành phố Montreuil, ngoại ô Paris đặt giỏ hoa trước bức tượng nhỏ nửa thân Hồ Chí Minh chỉ cao 50 cm trên trụ đá cao 1,5m.

H3 TT Nguyễn Tấn Dũng đặt hoa trước bức tượng ông HCM ở TP Montreuil, ngoại ô Paris

Tổng thống Barack Obama mang hoa đến viếng ở Bataclan nơi dân lành Paris bị khủng bố giết tàn bạo nhất, khủng khiếp nhất, đẫm máu nhất và Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng mang hoa đến viếng Hồ Chí Minh đều là hành xử rất chính trị. Nhưng là hai thứ chính trị khác hẳn nhau.

Đặt chân đến Paris, Tổng thống Barack Obama đến ngay nơi người dân Paris bị khủng bố tàn sát là thứ chính trị vì con Người, hướng đến con Người, thứ chính trị cao cả, chân chính, bền vững của mọi thời đại, mọi dân tộc.

Tổng thống Barack Obama nghiêng mình, cúi đầu trước nỗi đau của người dân Paris, trước nỗi đau của con Người. Trong dáng nghiêng mình của Obama có vóc dáng lớn lao của loài Người..

Đến Paris, đến với thế giới, đến với Nhân loại nhưng Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vẫn chỉ biết có lãnh tụ của mình, hối hả mang hoa đến lãnh tụ của đảng mình là thứ chính trị nhỏ nhen, hẹp hòi, chỉ biết có đảng chính trị của mình, không biết đến con Người, không biết đến loài Người, không biết đến thời đại. Đảng chính trị thực chất chỉ là công cụ, là phương tiện để giành quyền lực, để có quyền lực. Thứ chính trị chỉ vì quyền lực, chỉ đế có quyền lực, không vì con Người làm sao có thể là thứ chính trị nhân đạo, làm sao có thể bền vững!

Đứng giữa đám tùy tùng trước bức tượng đá Hồ Chí Minh trong vườn hoa Montreuil hiu quạnh, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng thật lạc lõng với thế giới, lạc lõng với thời đại, càng lạc lõng với loài Người! Người lãnh đạo đất nươc lạc lõng thì cả dân tộc lạc lõng!

Ma trận Thoát Trung hay Nhiệm vụ Bất Khả thi?

Nguyễn Quang Dy

Gần đây, nhiều người nói đến “thoát Trung”. Có lẽ vì đó là tâm nguyện của nhiều người Việt yêu nước. Nhưng “thoát Trung” thế nào, khi Trung Quốc nắm chặt từ đầu đến chân (như cái vòng “kim cô”). “Thoát Trung” bằng cách gì khi dân trí và trách nhiệm cộng đồng thấp lè tè nhưng lòng tham và tính tự phụ lại cao ngất; Các tổ chức trì trệ và phân liệt (dysfunctional) trong khi các doanh nghiệp nếu chưa chết cũng sa vào “bẫy thu nhập trung bình”.

Có người nói taị sao người Miến Điện làm được mà người Việt Nam lại không làm được. Đúng thế, người Việt tuy “không thua kém ai”, nhưng tại sao không tìm đâu ra Thein Sein hay Aung San Syu Kyi? Miến Điện cũng khốn khổ vì độc tài và tham nhũng, nhưng tại sao hai phía lại bắt tay được với nhau để hòa giải? Có lẽ vì họ còn biết tự trọng dân tộc và nghĩ đến tương lai quốc gia (trong khi người Việt chỉ nghĩ đến cái túi tiền riêng). Họ cũng đầy tham nhũng, nhưng không tham đến nỗi “ăn không chừa cái gì”. Hình như có một sự khác biệt.  

Nhiệm vụ bất khả thi (mission impossible)

Có người nói “thoát Trung” là vô vọng. Đúng vậy! Kể từ sau Thành Đô, Trung Quốc đã tròng được cái “vòng kim cô” vào đầu Việt Nam. Cánh tay dài của Trung Quốc như cái vòi bạch tuộc đã luồn lách tới mọi ngóc ngách, mọi lĩnh vực (kể cả “cấm địa”). Tại sao họ làm được như vậy? Không phải vì họ quá giỏi mà vì ta quá hèn.

Về kinh tế, hầu hết các dự án lớn đều rơi vào tay các nhà thầu EPC của Trung Quốc. Cái gì béo bở phải “ưu tiên cho bạn” (vì “16 chữ vàng” và “đại cục”). Nếu bạn có thua thầu cũng phải để bạn thắng, vì “trên” đã chỉ đạo như vậy (nếu không là mất chức!). Ngay cả dự án xây trụ sở Bộ Công An cũng phải để họ làm (đương nhiên là họ cài nhiều “con bọ”).

Về tài nguyên, rừng vàng biển bạc cũng phải dâng cho “bạn”. Bạn đòi cái gì phải chiều cái đó, không ai dám cưỡng lại “lệnh trên” (hay ý bạn). Từ cho thuê rừng đầu nguồn (305 ngàn ha), đến khai thác boxite trên cao nguyên (Tân Rai, Nhân Cơ), và chiếm lĩnh bờ biển miền Trung (Vũng Áng, Hải Vân). Tóm lại, họ đã nắm được gần hết những nơi đắc địa có ý nghĩa chiến lược. Dù đứng tên Trung Quốc (trực tiếp) hay đứng tên công ty con mang quốc tịch khác (gián tiếp) hòng che mắt thiên hạ, thì ai cũng biết đó là bàn tay Trung Quốc.

Làm dự án đến đâu họ đem theo người Trung Quốc đến đấy (như một hình thức di dân trá hình). Nay họ đang thực hiện chính điều mà Mao đã từng nói với Lê Duẩn trước đây (ý đồ di dân Trung Quốc đến các nước Đông Nam Á). Thời chiến tranh chống Mỹ, Trung Quốc đã đòi đưa nhiều sư đoàn vào Việt Nam đóng quân, với danh nghĩa giúp Việt Nam đánh Mỹ, nhưng thực chất là nhằm những ý đồ đen tối khác (nhưng sau đó phải rút).

Hiện nay tại Vũng Áng có 10.000 lao động Trung Quốc. Có nhiều ý kiến lo ngại về rủi ro an ninh, nhưng Bộ LĐTB&XH vẫn khẳng định là họ làm “đúng quy trình”. Trong khi Việt Nam và các nước khác phản đối Trung Quốc san lấp đảo nhân tạo, xây dựng sân bay và căn cứ quân sự trên các đảo tại Trường Sa, thì nghe nói một số người Việt ở miền Trung vẫn khai thác cát để bán cho Trung Quốc xây đảo. Người Việt thật hồn nhiên.

Về văn hóa tư tưởng, các kênh truyền hình Việt Nam tràn ngập phim Trung Quốc. Năm ngoái (sau vụ dàn khoan HD 981) các phim Trung Quốc đột nhiên biến khỏi màn hình TV (chắc là vì “nhạy cảm”). Nhưng sau đó thì đâu lại vào đấy, như không có chuyện gì! Vấn đề không phải là phim ảnh của Trung Quốc có vấn đề, mà văn hóa tư tưởng của người Việt có vấn đề.

Đến tận bây giờ mà cán bộ văn hóa tư tưởng Việt Nam vẫn ngoan ngoãn sang Trung Quốc tập huấn (chắc để quán triệt “16 chữ vàng”). Đến tận bây giờ mà cái loa phường (bắt chước kiểu tuyên truyền từ thời cách mạng văn hóa) vẫn còn tồn tại. “Thoát Mao” còn chưa xong, nói gì đến “Thoát Trung”. Nhưng nếu không “thoát Trung” thì chắc không thoát được “Bắc thuộc”. Cách đây 25 năm ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch đã cảnh báo.

Thực ra, Việt Nam đã từng “thoát Trung” (1979) khi xoay trục 180 độ, đoạn tuyệt với Trung Quốc và đi theo Liên Xô (là đồng minh chiến lược) để đánh Khmer Đỏ (là tay sai của Trung Quốc). Chống Trung Quốc là chuyện bình thường (trong lịch sử), nhưng chưa bao giờ có một quốc gia nào lại ghi vào Hiến Pháp rằng một quốc gia khác là “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm nhất” (mà trước đó hai nước đã từng thân thiết “như môi với răng”).

Đánh Khmer Đỏ là việc làm chính đáng, nhưng chiếm đóng Campuchea quá lâu là phiêu lưu về quân sự và ấu trí về chính trị, mắc vào cạm bẫy của Trung Quốc trong trò chơi quyền lực. Trong gần một thập niên (sau 1979) hình ảnh và vị thế quốc tế của Việt Nam đã tụt xuống nấc thấp nhất. Cả Mỹ, Trung Quốc, Tây Âu, Nhật và ASEAN đã xúm vào cô lập và lên án Việt Nam. Đó là một thời kỳ đen tối và khó khăn, cả về đối nội và đối ngoại.

Chiến tranh Đông dương lần Thứ ba” (chống Trung Quốc) là một thảm họa đối với một đất nước nghèo vừa thoát khỏi cuộc Chiến tranh Việt Nam đẫm máu. Phải “thoát Trung”, nhưng cách “Thoát Trung” cực đoan đó là một sai lầm ấu trĩ. Liên minh quân sự với Liên Xô để chống Trung Quốc (được Mỹ ủng hộ) tuy là cần thiết, nhưng cái được chỉ là ảo tưởng, còn cái mất thì vô cùng to lớn. Đó là hệ quả của tư duy chiến lược cực đoan. .

Một thập niên sau đó, Viêt Nam lại xoay trục 180 độ lần nữa tại Thành Đô (1990). Từ “thoát Trung” cực đoan, Việt Nam lại “nhập Trung” cực đoan không kém, biến “kẻ thù trực tiếp và nguy hiểm nhất” thành “đồng chí 4 tốt” với “16 chữ vàng”. Thay vì bình thường hóa quan hệ thì lại biến nó thành quan hệ bất bình thường. Những gì đang diễn ra tại Biển Đông hiện nay là hệ lụy tất yếu của Thành Đô, một tầm nhìn chiến lược ấu trĩ.

Ma trận thoát Trung (exit China matrix)

Làm thế nào để “thoát Trung” cũng giống như “biến điều không thể thành có thể”. Tại sao trong lịch sử, người Việt đã từng làm được? Người Việt đã từng (hai lần) đánh thắng quân Nguyên (1258 & 1285), thắng quân Minh (1427), thắng quân Thanh (1789) để “thoát Trung”. Việt Minh đã từng thắng quân Pháp (1954) và Việt Cộng đã từng thắng quân Mỹ (1975).

Trước đây người Việt đã làm được vì trên dưới một lòng. Còn bây giờ thì hình như trên dưới hai lòng, trong ngoài chia rẽ, vẫn chưa hòa giải. Đây chính là nút thắt cổ chai (bottleneck) phải tháo gỡ. Nhưng có người lại nói hòa giải là vô vọng. Thiện tai, thiện tai!

Còn nhớ năm 1990 là một bước ngoặt trọng đại. Đó là thời điểm khủng hoảng (như ung thư giai đoạn cuối) của hệ thống XHCN, khi bức tường Berlin xụp đổ và các quốc gia cộng sản thay nhau xụp đổ theo như những lâu đài xây trên cát. Thành trì của CNCS là Liên Xô cũng bị rung chuyển tận nền móng và sụp đổ theo (1991). Đó là một bước ngoặt lịch sử.

Trung quốc cũng khó tránh khỏi số phận phải thay đổi tương tự, nếu phái cải cách Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương không bị thanh trừng, nếu phong trào Thiên An Môn không bị đàn áp khốc liệt. Nhưng TQ đã lựa chọn dùng bạo lực đàn áp đẫm máu phong trào Thiên An Môn, và thanh trừng phái cải cách. Ngay cả Đặng Tiểu Bình (vốn chủ trương cải cách) cũng quyết định hy sinh đàn em của mình (Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương) và ủng hộ đàn áp bằng bạo lực. Đấy chính là bước ngoặt sống còn mà những người cộng sản Trung Quốc đã quyết liệt lựa chọn, và những người CS Việt Nam đã mụ mẫm đi theo Trung Quốc.

Đấy cũng chính là một vết đen của Đặng Tiểu Bình trong lịch sử, làm tôi bất đồng với giáo sư Ezra Vogel (là thày của tôi ở Harvard) tác giả cuốn “Đặng Tiểu Bình và sự Chuyển đổi của Trung Quốc” (Deng Xiaoping and the Transformation of China”). Đặng Tiểu Bình có công dẫn dắt cải cách thành công, nhưng cũng là một người tàn bạo và nham hiểm.

Cuối 1989 và đầu 1990 là thời điểm phong trào “Đổi mới” của Việt Nam đang thắng thế như diều gặp gió, tạo ra một cơ hội hiếm có để thay đổi thực trạng đất nước. Nhưng cũng đúng lúc đó thì bức tường Berlin và CNCS ở Liên Xô/Đông Âu xụp đổ, và phong trào Thiên An Môn bị lãnh đạo Trung Quốc đàn áp đẫm máu. Đứng trước những biến động đó, Nguyễn Văn Linh và một số lãnh đạo VN đã bị choáng ngợp và hoảng sợ, quyết định đi theo Trung Quốc (bằng mọi giá) để bảo tồn chế độ Cộng sản (ở Việt Nam và Trung Quốc).

Đó là bối cảnh và nguyên nhân đã xô đẩy những người Việt Nam chủ trương cải cách nửa vời vì thiếu tầm nhìn và bản lĩnh chiến lược, sa vào cạm bẫy Thành Đô, tự rước lấy cái “vòng kim cô” (trung thành mù quáng với ý thức hệ), cho đến tận bây giờ, khi muốn “thoát Trung” thì đã quá muộn. Nhưng muộn còn hơn không. Vậy làm thế nào để “thoát Trung”?

Có lẽ phải học hỏi người Miến Điện (tuy thực tế hai nước khác nhau). Có lẽ phải bắt đầu bằng tự trọng dân tôc và nâng cao dân trí. Chỉ đòi tự do dân chủ là không đủ, mà phải hiểu thực chất về nó, phải biết cách vận dụng nó vào thực tế. Một khi có tự do dân chủ, nhưng nếu không hiểu đúng và không có năng lực thực hành thì cũng vô nghĩa. Như nhiều người đòi học tiếng Anh, nhưng tại sao học mãi vẫn không nói được?

Cũng như đòi tự do kinh doanh, nhưng nếu không hiểu thực chất kinh tế thị trường, không biết phải làm thế nào để tồn tại, thì vô nghĩa. Phải chăng vì ngộ nhận và chủ quan nên hàng trăm ngàn doanh nghiệp đã bị chết oan. Tham gia WTO (hay TPP) là một cơ hội tốt, nhưng nếu không hiểu gì về hội nhập, và không có năng lực hội nhập thì cũng vô nghĩa. Đòi hỏi quyền chính đáng là môt chuyện, nhưng làm được hay không là chuyện khác.

Nó giống như hội chứng ra khỏi hang động (thời nguyên thủy). Có người không muốn ra khỏi hang (vì lâu đã thành quen không muốn thay đổi). Có người ra khỏi hang, bị choáng ngợp bởi ánh sáng mặt trời nên hoảng sợ, lại chui vào hang. Thoát ra khỏi hang (hay cái hộp ý thức hệ) không đơn giản. “Thoát Trung” hay “Thoát Á” cũng vậy. Trước hết phải thoát ra khỏi cái bóng của mình, để biết mình thực sự là ai và cần phải làm gì.

Nếu Việt Nam “nhập Trung” (1990) như bị ma ám nên sa vào “trận đồ bát quái” (hay ma trận ý thức hệ) thì nay muốn “thoát Trung” Viêt Nam cũng phải vận dụng ma trận đó để thoát ra. Nguyên tắc của binh pháp là “vào bằng cửa nào phải ra bằng cửa đấy”.

Nếu trước đây chúng ta đã sa vào ma trận “nhâp Trung” bằng cửa “ý thưc hệ” thì bây giờ cũng phải “thoát Trung” bằng cửa ý thức hệ. Thực ra đó là một “cửa ảo” vì ý thức hệ đó dựa trên một tiền đề vốn không có, nhưng do ngộ nhận nên “ảo biến thành thật”. Ngộ nhận về ý thức hệ sẽ dẫn đến ngộ nhận về bạn và thù. Vì vậy, trước hết phải phản tỉnh để thoát ra khỏi sự u mê lẫn lộn, như thoát ra khỏi cái hang (hay cái hộp ý thức hệ) đã giam hãm tư duy.

Thứ hai, phải thoát khỏi sợ hãi (freedom from fear) trong tâm thức, đã giam mình trong hang, không dám ra ngoài để tiếp nhận ánh sáng mặt trời (là sự thật). Anh sáng trong hang không phải mặt trời, và hình ảnh của mình trong hang cũng là giả và sai lạc (vì ánh lửa phản chiếu lên tường). Muốn nhận ra thật giả, phải thoát khỏi bóng tối trong hang.

Thứ ba, muốn thoát khỏi sợ hãi, phải có bầy đàn và có tổ chức. Vì vậy, phải trên dưới đồng lòng. Thời xưa cũng vậy, thời nay cũng vậy. Nếu vì cực đoan và thù hận mà phân hóa, tranh chấp nhau từng tí, nên không thể hòa giải, thì cũng vô vọng.

Thứ tư, phải chấp nhận rủi ro và cái giá phải trả cho sự thay đổi. Đó là từ bỏ thói quen và hoài niệm của những năm tháng sống trong hang. Đó là từ bỏ những tài sản và công cụ đã mất công tích tụ qua nhiều năm tháng, để dấn thân vào một thế giới mới. Cái được và cái mất là một bài toán nan giải, nếu người ta không dám chấp nhận thách thức và rủi ro.

Thực tế loài người đã trải qua nhiều lần chuyển đổi như vậy, và lần nào cũng phải đứng trước nan đề “ra khỏi hang” (hay ra khỏi cái hộp kín). Người Nhật đã “Thoát Á” thành công để trở thành một cường quốc. Người Miến Điện đang “thoát Trung” và thoát khỏi chế độ độc tài quân sự (như thoát khỏi bóng tối trong hang) để đón nhận ánh sáng mặt trời.

Thay cho lời kết

“Thoát Trung” không phải là môt khẩu hiệu chính trị, như nhiều khẩu hiệu suông khác đã trở thành thời trang trong môt đất nước tụt hậu nhưng lại sính hàng hiệu. “Thoát Trung” phải là hành động cụ thể của từng người, từng tổ chức, từng doanh nghiệp…

“Thoát Trung” là vô nghĩa nếu không còn tự trọng dân tộc, nếu dân trí và trách nhiệm cộng đồng quá thấp, nhưng lòng tham và tính tự phụ lại quá cao. “Thoát Trung” sẽ vô vọng nếu không biết mình thực sự là ai, và không biết làm thế nào để thay đổi thực trạng…

Và cuối cùng, “thoát Trung” cũng vô nghĩa nếu chúng ta bỏ lỡ cơ hội cuối cùng, vì thay đổi “quá ít và quá muộn” (too little too late).