Cười chút chơi

Than ôi cái kiếp… làm chồng!
 
Tại vì tóc bạc trên đầu
Mới cưới được vợ nên đau cái… mình.
Vợ trẻ mơn mởn, lại xinh
Nên đành “nuốt hận” gồng mình chiều em.
 
Ti vi buổi tối em xem
Chồng già lủi thủi giặt rèm, nấu cơm
Đã vậy còn có những đêm
Canh cho em ngủ êm đềm giấc ngon.
Trời nóng, máy lạnh bật lên
Khi vừa đủ mát chớ quên off liền
Cuối tháng báo điện nhiều tiền
Em “treo” mấy suất, chồng hiền buồn hiu.
 
Bây giờ tan sở buổi chiều
Ba chân bốn cẳng đánh liều phóng nhanh
Đón em – vợ đẹp phải canh
Đề phòng mấy đứa… đầu xanh nó vồ.
 
Sáng dậy mua sẵn một tô
Phở ngon đặc biệt để cho em dùng
Chồng già “bấm bụng”… ung dung
Bánh mì, xôi trắng… má phùng cố nhai.
 
Trước kia bè bạn lai rai
Nhưng giờ vợ gọi… bái bai chuồn về.
Anh xin “chết” bởi hiền thê
Trọn đời chung thủy, đừng chê… anh già!
 
Nguyễn Thành Được
(Nguồn: VnExpress)

Xuân Diệu – Chủ soái trường thơ tân con cóc

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều và tác giả Trần Mạnh Hảo

Đầu những năm sáu mươi của thế kỷ trước, khi còn ngồi trên ghế nhà trường tập tọe làm thơ, chúng tôi thành khẩn thú nhận từng là đệ tử của trường thơ “tân con cóc” do thi sĩ Xuân Diệu làm chủ soái. Vì sao một thi hào từng có hai tập thơ lớn: “Thơ, thơ” và “Gửi hương cho gió” trước 1945 nay lại lập ra trường phái thi ca không giống ai thế? 

Từ bỏ dòng thơ lãng mạn, Xuân Diệu đi theo cách mạng, lên chiến khu Việt Bắc kháng chiến, được đảng cộng sản cải tạo thành con người mới, nên ông đã phải từ bỏ hai tập thơ lớn trên để được công nông hóa, giai cấp hóa, để được vào đảng. Hồi đầu kháng chiến, nhà văn Nguyễn Tuân, sám hối đến mức treo các tập tùy bút tuyệt vời của mình viết trước năm 1945 lên cây như treo một con dê cỏn (chữ của Hồ Xuân Hương) lên cành cây rồi dùng roi quất nát bét tác phẩm của mình để đẹp lòng đảng mà hóa thành người vô học, là con người lý tưởng của thời bần cố nông cai trị treo khẩu hiệu diệt trí thức.
Năm 1961 là năm “đỉnh cao muôn trượng” (Tố Hữu), trên ghế nhà trường, chúng tôi được học lý luận văn học rằng: nền văn học của chúng ta là nền văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa, một nền văn học TUYỆT ĐỐI KHÔNG CÓ BI KỊCH. Học trò không hiểu hỏi thầy: Thưa, không bi kịch là sao ạ? Là không có nỗi buồn, không có nỗi đau, không có nhớ nhung sướt mướt như bọn tư bản hèn hạ… Thế văn học cổ của ta như thơ Nguyễn Trãi, Nguyễn Du toàn nỗi buồn thì có phải là văn học không? Không, cần phải xóa bỏ thứ văn học buồn thảm của giai cấp phong kiến tư sản. Rồi thầy kể, rằng thầy được nghe chính ông Hà Huy Giáp thứ trưởng bộ văn hóa, người đưa ra lý thuyết văn học xã hội chủ nghĩa không có bi kịch giảng tại Ty Giáo dục; rằng bên Liên Xô, đàn bà vừa đẻ vừa cười tươi như hoa, có bà vừa đẻ vừa cầm ảnh Lê Nin, vừa đẻ vừa hát bài “ Chiều Matxcova” sướng muốn chết. Rằng các nhà khai sáng chủ nghĩa cộng sản muốn xóa bỏ bi kịch trên trái đất, con người chỉ còn biết cười hềnh hệch từ sáng đến tối…
 Sau vụ đánh bọn phản động nhân văn giai phẩm, rồi đến vụ dẹp bỏ tàn dư của bọn nhân văn như “Mùa hoa dẻ” (Văn Linh), “Cái gốc” (Nguyễn Thành Long), “Sắp cưới”, “Vũ Bão”, “Vào đời” (Hà Minh Tuân)… không khí văn học miền Bắc lúc đó tiêu điều, xơ xác. Các nhà văn dúm dó lại, cúi mặt xuống (trừ cánh văn vẻ lề phải vác mặt lên hãnh tiến như vừa được chén mỗi người nguyên xi một bộ lòng lợn vậy), không khí văn đàn và văn nhân xao xác như gà gặp cáo. 
Giữa lúc ấy Xuân Diệu xuất hiện với lý thuyết thơ: “Chân, chân, chân, thật, thật, thật”. Ông giải thích, đây là cách ông rút ngắn lý thuyết văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa; rằng cứ làm thơ như sao chụp con người mới đã là hay rồi, không cần tưởng tượng hư cấu bép xép… Nghĩa là thấy sao viết vậy, viết bằng ngôn ngữ thường ngày của nhân dân, không được bôi đen, có tô hồng chút đỉnh càng tốt. Tính lãng mạn cách mạng trong xu hướng văn học hiện thực xã hội chủ nghĩa là ở chỗ ta cần phản ánh hiện thực theo xu hướng xã hội chủ nghĩa, tức là có nói quá lên một tí về sự hạnh phúc ngất ngây của chủ nghĩa cộng sản hệt thiên đường ngay trong hiện thức còn mồ hôi nước mắt vẫn cứ là tốt nhất. Sẽ đến lúc đảng đưa ta đến thiên đường tuyệt đối không còn mồ hôi, không còn nước mắt. Đả đảo bọn mồ hôi, đả đảo bọn nước mắt. Nụ cười và tiếng hát muôn năm… 
 Đoạn, Xuân Diệu mang câu thơ ông mới viết: “Con đỉa bò qua mô đất chết” mà ông cho là câu thơ hay nhất của đời mình ra làm tiêu chí lập nên trường phái thơ “tân con cóc” của mình. Ông giải thích, một lần ông đi chống hạn với nông dân, đi qua đường, ông thấy một con đỉa trâu nằm vắt ngang một mô đất vừa chết. Ông bèn nghĩ, ta phải làm bài thơ về bọn Mỹ Diệm trong miền Nam, nhất định chúng bay sẽ có số phận như con đỉa này: chúng bay sẽ phải nằm vắt qua mô đất lịch sử mà chết héo cho xem. Nhưng ông lại thôi, ông làm bài thơ chống hạn, chống trời, rằng trời già kia, mi không mưa thì bảo, ta sẽ kéo giai cấp nông dân đang theo đảng lên tìm thằng giời đấu tố. Nhưng vì phải làm thơ gấp, ông chỉ cho thơ ông nói lên cái nắng hạn này rất ác, con đỉa sống dai như ma thế mà mới bò qua mô đất đã chết mất ngáp rồi. Đấy chính là linh hồn của trường phái văn học tiên tiến nhất mọi thời đại.
Theo lý thuyết thơ phải “chân chân chân thật thật thật”, phải theo thi pháp con đỉa của Xuân Diệu, bao nhiêu bài thơ tân con cóc đã ra đời, đã in trên các báo, đã ngâm trên đài tiếng nói Việt Nam. Chúng tôi ngày đó cũng góp phần làm phong phú nền thơ “tân con cóc” bằng bài thơ được cho là khá hay của một mầm non văn nghệ còn đi học. Bài thơ đó như sau: 
Bài thơ GIÓ THƯƠNG YÊU TRÊN ĐỒNG HỢP TÁC XÃ
 Trên đồng hợp tác nắng như thiêu
Mồ hôi nông dân đổ thật nhiều
Đảng ta chợt gửi vài cơn gió
Lau mồ hôi gió quá thương yêu
 
Ôi gió của tình thương giai cấp
Đường cày xốc tới các vì sao
Nắng hạn đỉa chết dân không chết
Nhờ gió cần lao mang đến mưa rào
 
Vì sao có gió em biết không
Vì hướng ta đi theo ngọn cờ hồng
Giai cấp nông dân nuôi toàn xã hội
Nhờ gió đảng ta lúa hát đâm bông
 Nam Định mùa hạn 1963
 TMH
 Khi bài thơ tân con cóc này được in trên báo Nam Định và được Đài truyền thanh Nam Định ngâm ra rả trên làn sóng Galen, chúng tôi khi đó còn oắt con, đã sướng đến nỗi suốt một tuần không thể ngủ. Mẹ tôi cầm roi, gọi tôi lên giường, quất cho ba roi, quắn đít, đoạn quát: Mẹ cấm con làm thơ, mày mà được in một bài thơ nữa trên báo tỉnh chắc sướng quá mà chết mất. Bố tôi phải lên tận tòa báo tỉnh, khép nép xin xỏ: Lạy các bác, các bác thương tình tha cho đừng in thơ thằng Hảo nhà chúng em nữa, mới được in một bài mà nó đã suýt chết vì mất ngủ cả tuần. Nhà em chỉ có nó là con trai… thôi xin các bác tha cho. 
 Ít năm sau, thấy thơ tôi được cô Trần Thị Tuyết ngâm trên Đài tiếng nói Việt Nam, bố mẹ tôi đến nhà thờ xin cha làm cho một cái lễ cầu cho thằng Thomas Trần Mạnh Hảo thoát khỏi đường thơ văn là đường ma qủy cám dỗ. Đoạn, bố bảo: Anh thương tôi và mẹ anh thì quay về sống lương thiện, đừng thơ văn nữa, nếu anh không nghe, sau này có thể chết vì thơ đấy…
 Xem ra bả hư danh thi phú nó ám người ta đến mê muội là thế, khiến cả đời tôi thành đứa con bất hiếu không biết nghe lời cha mẹ.
Nhớ lại chuyện này, tôi càng thông cảm với nhà thơ Nguyễn Quang Thiều vừa được tôi phê bình thơ anh hơi bị nhiều trên Internet. Anh Thiều đang trên đà trở thành nhà thơ lớn nhất nước, thậm chí như anh nói sẽ có ngày Việt Nam giật giải Nô Ben thơ (còn ai vào đấy nữa). Anh Thiều trong một bài viết về thơ in trên website Tiền Vệ từng tuyên bố: Trước những năm tám mươi của thế kỷ XX (những năm anh Thiều xuất hiện) thế giới hầu như không biết rằng Việt Nam có một nền thơ. Sau khi thơ anh và các chiến hữu trong trường thơ tân con cóc của anh được dịch ồ ạt ra tiếng Anh, thế giới mơi trắng mắt ra mà thán phục thơ các ông kinh thật đấy nhỉ. Anh Thiều được đà, còn vênh vang tuyên bố: Việt Nam là một cường quốc thơ…

 Vả, cũng trong giai đoạn người thầy, người anh, người thủ trưởng cơ quan anh là ông Hữu Thỉnh đang dọn đường cho anh Thiều thay ông làm chủ tịch Hội Nhà Văn VN khóa tới bằng cách giúp anh vào đảng lại, bằng cách tìm mọi phương tiện truyền thông khuyếch trương anh và thơ anh lên trên cả Nguyễn Trãi, Nguyễn Du…
Một người đang ở trên đỉnh cao danh vọng và quyền lực, lại đang trên hành trình trở thành thiên tài thơ thế giới như anh Thiều, lại bị một người ít nổi tiếng, tài hèn trí mọn như Trần Mạnh Hảo phê bình thơ anh dở, thơ anh dễ dãi, ào ào như nước máy bị hư trên phố, thì bất kỳ ai, chưa nói đến anh Thiều từng nhiễm chất Cu Ba, từng nhiễm máu văn hóa Tây Ban nha nóng như bò tót thấy cờ đỏ, cũng phải chửi cha tên Trần Mạnh Hảo mất dạy, mày dám phê bình thơ một người sắp thành Neruda, thành thiên tài thơ thế giới vậy à?
 May mà anh Thiều là người học trò thân thương của chủ tịch Fidel Caxtro vĩ đại, mang dòng máu cách mạng chân chính, biết kìm hãm sự nổi giận của trí tuệ, mới chỉ dùng một phần trăm tài rủa sả của giai cấp vô sản, nên anh chỉ ban cho TMH chúng tôi mấy lời chửi rủa dễ thương vì dám phê bình thơ anh Thiều: mày là một thằng vô phúc, một thằng đê tiện và bỉ ổi…
 Nay, nhân bàn đến chuyện trường phái thơ tân con cóc do Xuân Diệu sáng lập, chúng tôi từng viết chưa chính xác trong bài: “Về trường phái thơ tân con cóc của Nguyễn Quang Thiều” rằng anh Thiều đã thó thi pháp này của Xuân Diệu. Nay sợ anh Thiều giận, chúng tôi xin anh thứ lỗi, rằng anh không thó thi pháp con cóc mới của Xuân Diệu, mà anh chỉ tiếp thu và nâng cao thành trường phái thơ riêng là TRƯỜNG PHÁI HẬU TÂN CON CÓC…
Từ nay, để anh Thiều khỏi giận, chúng tôi trong các bài viết sắp tới, danh xưng của trường phái thơ do anh làm chủ soái sẽ là TRƯỜNG PHÁI THƠ HẬU TÂN CON CÓC anh Thiều nhé.
Chúng tôi cũng cần phải giải thích cho quý độc giả vì sao Xuân Diệu và Nguyễn Quang Thiều không cùng một môn phái thơ Tân con cóc?
Anh Thiều mới hơn phái tân con cóc của Xuân Diệu ở chỗ đã có công dung tục hóa, chửi thề hóa, dâm ô hóa, chó cái hóa thơ Việt Nam bằng cách đưa thơ Việt từ thi pháp Apollo xuống thi pháp Dionysus theo quan điểm mỹ học Nietzsche. Anh Thiều lại copy những phần thô tục nhất, dơ dáy nhất, tục tĩu nhất của thi pháp Ác hoa Baudelaire, thi pháp siêu thực (surrealisme) của Andre Breton… đưa vào thơ mình để phá bỏ hoàn toàn thi pháp thơ truyền thống Việt Nam.
Anh Thiều học Tây (Ban Nha) về, nên anh thường theo các thuyết cực đoan chính trị, cực đoan văn nghệ, dứt khoát không cho phép sự hài hòa giữa HƯ và THỰC, TỤC và THANH, THỦY và HỎA, ÂM và DƯƠNG, giữa mỹ học Apollo và mỹ học Dionysus…
Anh Thiều nhất định phải đập tan thi pháp thơ truyền thống để đưa những: âm hộ, dương vật, tử cung, giao hợp, làm tình trên giường, chó cái đái, bạo dâm, thủ dâm, vú đàn bà, mông đàn bà, cưỡng dâm, hiếp dâm, làm thế nào để làm tình được với những người đàn bà hôi mùi cá… Những món hậu hiện đại, hậu tân con cóc này tràn ngập trong thơ anh Thiều, khiến anh tí tửng rằng thơ anh đã ngang bằng thơ thế giới?
 Anh Thiều ạ, anh cứ việc làm những câu thơ tả cận cảnh sự giao hợp nhưng tôi xin cam đoan với anh tính sex trong thơ anh so với tính sex trong thơ của đại thi hào Hồ Xuân Hương cũng chỉ như con muỗi so với con voi mà thôi. Bà chúa thơ Nôm này là thi pháp truyền thống đấy; sao thơ sex của bà lại hiện đại gấp tỉ lần thơ sex Nguyễn Quang Thiều?
 Bởi sự khác nhau giữa cái gọi là thơ Nguyễn Quang Thiều với thơ của những đỉnh cao truyền thống là ở chỗ thơ của các tiền bối kia là thơ đích thực, là thơ hay, thơ truyền cảm. Còn cái món tạp pí lù của thi pháp chó cái đái nơi anh toàn là những lời tầm phào, bậy bạ, dễ dãi và dơ bẩn như nước cống rãnh Hà Nội đang đổ vào đại trường giang của vi khuẩn và hôi hám có tên là Tô Lịch, thưa anh…
 Xin hẹn anh Thiều một bài khác, tôi sẽ chỉ cho anh thấy thi ca của tiền nhân ta hiện đại gấp tỉ lần so với những món thi pháp chó cái bậy bạ của anh đang mê hoặc một số bạn trẻ chưa được giáo dục thẩm mỹ thi ca chân chính…
  Viết tại ĐẠI NGU QUỐC 
 Ngày 27-6-2012
 Trần Mạnh Hảo
 

“Quan chức“ đua nhau “chơi“ nhà sàn gỗ quý nơi cực Bắc

Cái sự giàu sang của một số cán bộ ở một tỉnh miền núi nghèo nơi cực Bắc của Tổ quốc – đang phát lộ với hình thức “tậu dựng” nhà sàn bằng các loại gỗ quý hiếm, có lẽ để phòng khi rời chốn “quan trường” có nơi trở về “vui thú điền viên”. Liệu có mấy ai trong số họ đã “minh bạch kê khai tài sản”?.

Cơn mưa rừng ào ào chạy qua ngọn núi Cao Bành để lại một vùng mênh mông quanh thung lũng là 196 nóc nhà sàn cũ kỷ của người Tày, nhấp nhô trong không gian xen từng nương lúa đang chín vàng, uốn bông câu.

Theo hướng tay của trưởng thôn họ Đàm chỉ, chúng tôi được chiêm ngưỡng căn nhà sàn thứ 197 của thôn Lâm Đồng (xã Phương Thiện, huyện Vị Xuyên) đẹp nổi bật trên nền chiều mùa hạ, bởi màu vàng au của gỗ và ngói mới. “Đó là căn nhà sàn của “bác Chủ tịch” đang sở hữu, được làm bằng toàn gỗ quý, dựng xong trong năm 2011”, trưởng thôn họ Đàm nói.

– Làm bằng gỗ gì? – đồng nghiệp tôi hỏi.

Trưởng thôn liệt kê:

– Nghiến này, trai này… Trong nhà sàn còn có cả loại gỗ quý toát ra mùi thơm lạ, khiến thạch sùng, các loại dán và côn trùng chẳng dám bò vào nhà.

“Ục” xong bi thuốc lào, trưởng thôn đưa cái điếu về phía tôi, rồi so sánh: “Căn nhà sàn của vợ chồng mình trị giá khoảng 80 triệu đồng, bán đi may ra chỉ mua được hai cây cột nhà của bác B. thôi”. Câu chuyện đang lõm bõm bên cửa sổ nhà sàn của trưởng thôn họ Đàm thì thấy chiếc ô tô Camry BKS 80A… (màu xanh) chở Chủ tịch B về thăm nhà.

Để đặt lịch công tác, bạn tôi và tôi nhiều lần gọi điện thoại vào số di động của Chủ tịch B. Chuông reo, buông nhiều khúc nhạc trên căn nhà sàn trị giá nhiều tỷ đồng, nhưng có lẽ vì “số lạ” nên chẳng được bác Chủ tịch B trả lời.

Căn nhà sàn hiện đại dựng bằng gỗ quý hiếm, ông B. vẫn thường về nghỉ cuối tuần
Căn nhà sàn hiện đại dựng bằng gỗ quý hiếm, ông B. vẫn thường về nghỉ cuối tuần

Bỏ lại thôn Lâm Đồng dưới chân núi Cao Bành của xã Phương Thiện đang ôm bức tranh loang lổ như tấm da báo trải rộng vào miền sơn cước, chúng tôi tìm về ngoại ô phường Quang Trung, thành phố Hà Giang. Tại tổ 8, căn nhà sàn của ông V (một quan chức cao cấp của tỉnh) cũng không kém phần lộng lẫy. Nó như cung điện nguy nga tọa trên một không gian thoáng đãng, lạ thường. Cháu gọi ông V bằng cậu, có tên là Thắng tiếp đón chúng tôi rất cởi mở.

Ngừng việc lau bậc cầu thang, Thắng lần lượt giới thiệu và đưa chúng tôi đi thăm quan cấu trúc căn nhà sàn. Dừng lại bên khẩu súng kíp của người Mông treo trên đầu con hươu rừng – từng ăn đạn ria của gã thợ săn nào đó – trên bức vách bằng gỗ quý cạnh gian chính để chụp ảnh lưu niệm, Thắng bảo: “Cả tòa nhà sàn này được cậu V làm từ năm 2008, có 32 cột to toàn là gỗ quý hiếm, tọa trên lô đất hơn 1.000 m2, có tổng diện tích sàn khoảng 230 m2. Gia đình cậu V đang sinh sống ở trong trung tâm thành phố Hà Giang, vợ chồng em ở nhờ, trông hộ căn nhà sàn độc đáo này. Khi nào cậu V về hưu, gia đình em trả nhà, rồi kéo nhau về quê cao nguyên đá Đồng Văn sinh sống”.

Căn nhà sàn của ông V. trị giá nhiều tỷ đồng đang được các cháu trông coi
Căn nhà sàn của ông V. trị giá nhiều tỷ đồng đang được các cháu trông coi

Theo như lời của bà con, ông V là người dân tộc H’Mông. Người H’Mông có nhà ở theo lối kiến trúc nhà trình tường hoặc dựng nhà na ná theo nhà 5 gian của người Kinh ở dưới xuôi, nhưng ông V lại rất thích dựng nhà sàn theo kiểu của người Tày vùng Tây Bắc.

Thời điểm ông V dựng nhà sàn, cả năm trời, có tới mấy chục thợ mộc giỏi nghề ở dưới xuôi được ông V mời lên đẽo đục, tạc các họa tiết, bài trí trang điểm hoa văn ở vì, kèo, đòn dông… bằng các loại gỗ quý hiếm cho căn nhà sàn của mình. Tiếng đục, tiếng đe lách cách hỗn độn kéo dài nhiều đêm ngày như ở ngoài một công trường tầm cỡ của địa phương…

Ở thành phố Hà Giang hiện có rất nhiều “quan chức” đã và đang “đua nhau săn lùng” gỗ quý hiếm để dựng nhà sàn. Trong đó, có nhà sàn của một ông Giám đốc Sở rất bề thế, giá trị của nó “đè bẹp” các ngôi nhà sàn khác của người dân trong xã Vĩnh Phúc, huyện Bắc Quang.

Còn nhà sàn của một vị “quan chức” huyện Vị Xuyên cùng vợ cũng là một quan chức tỉnh thì lại dựng rất to và theo lối kiến trúc cách tân, tọa lạc trong không gian rộng và vô cùng thoáng đãng (có chung tường rào với một Trường Phổ thông Trung học) lọt giữa Tổ 18, phường Minh Khai, thành phố Hà Giang.

Căn nhà sàn của ông P ở Vị Xuyên bằng gỗ quý hiếm to đồ sộ, tọa lạc ở giữa tổ 18 phường Minh Khai,  TP.Hà Giang
Căn nhà sàn của ông P ở Vị Xuyên bằng gỗ quý hiếm to đồ sộ, tọa lạc ở giữa tổ 18 phường Minh Khai, TP.Hà Giang.

Theo quan sát của chúng tôi, các loại nhà sàn của các “quan” đương chức đầu tỉnh Hà Giang đều có đặc điểm điển hình, đó là vừa to vừa rộng, có ao, hồ, giả sơn hoặc non bộ, tổng thể có trị giá nhiều tỷ đồng. Các loại nhà sàn này đều được đặt trong một không gian thoáng đãng, được thiết kế hài hòa, dựng công phu toàn bằng các loại gỗ quý hiếm, trong đó có gỗ nghiến và trai có xuất xứ tại các cánh rừng của cao nguyên Hà Giang thuộc nhóm 2A, không được phép khai thác.

Trong số “quan chức” có nhà sàn, có một số trong số họ vừa có nhà cao tầng hiện đại ở trung tâm thành phố Hà Giang vừa có nhà sàn vùng ngoại ô, cho người nhà ở nhờ hoặc có người trông nom hộ, chủ nhà chỉ về nghỉ cuối tuần.

Khác biệt với các “quan” đang đương chức, một “quan chức” cấp cao tại tỉnh này đã “hạ cánh an toàn” lại có phong cách “vui thú điền viên” độc đáo hơn. Tới thăm khu điền viên của vị này, chúng tôi không thể không giật mình về một quần thể không gian kiến trúc Đông – Tây kết hợp hài hòa, cận nhân tình.

Qua cổng chào parapol, bên trái là tòa biệt thự của ông đang xây theo kiến trúc Tây phương, trước nhà có giả sơn non bộ; đi đoạn là đến hồ rộng vài trăm mét vuông. Bên phải hồ có suối. Suối có thành vách và uốn lượn vòng vèo. Cuối hồ là vườn cây. Cây xanh trông thật kỳ quái và cổ kính. Đi đến cầu nhỏ, dừng nghe tiếng nước róc rách dưới cầu. Bên cầu có cái giếng nước giả cổ. Đứng bên giếng nhìn thấy một nhóm thợ (người Nam Định) đang đục đẽo hoa văn trang trí cho tòa nhà 5 gian làm bằng nhiều loại gỗ, trong đó có gỗ quý hiếm, dựng theo kiến trúc của người Việt vùng duyên hải Thái Bình.

Cận cảnh một góc nhà gỗ của một  vị quan chức về hưu.
Cận cảnh một góc nhà gỗ của một vị quan chức về hưu.

Ngôi nhà gỗ của nhân vật này có thế tựa lưng vào núi, nhìn ra hồ rộng, tức là có thế phong thủy “tả thanh long, hữu bạch hổ; tiền chu tước, hậu huyền vũ”. Theo cánh thợ gỗ Nam Định cắt nghĩa thì, ngồi trong ngôi nhà gỗ này nhìn qua hồ rộng là thấy căn biệt thự, như thế là có hàm ý “lấy cái cũ để soi vào cái mới” mà ngẫm sự tình…

Đồng nghiệp đi cùng ghé tai thảo luận với tôi về tài sản là những căn nhà sàn toàn là gỗ quý hiếm của những “quan chức” này liệu họ có phải “minh bạch kê khai tài sản” không nhỉ?… Tôi chợt nghĩ đến câu chuyện của Trưởng thôn họ Đàm nói ở chân núi Cao Bành: “Cả thôn Lâm Đồng có 196 nóc nhà sàn cũ kỹ, trong đó có 30% số nhà khi mưa về đã bị dột từ nóc”.

Cao nguyên đá Hà Giang – Hà Nội, tháng 6/2012.

Phóng sự của: Lê Trọng Hùng

@Phapluat

Con gái Thủ tướng thôi đại diện ngân hàng

Bà Nguyễn Thanh Phượng (ở giữa) được cho là doanh nhân trẻ thành đạt ở Việt Nam.

Chủ tịch HĐQT Ngân hàng Bản Việt Nguyễn Thanh Phượng đã thôi vai trò đại diện theo pháp luật cho ngân hàng này từ ngày 20/6/2012.

Bố cáo của Ngân hàng TMCP Bản Việt (tên tiếng Anh là VietCapital Bank) đăng trên báo Sài Gòn Giải Phóng hai ngày 27/6 và 28/6 viết người đại diện trước pháp luật của ngân hàng này là ông Đỗ Duy Hưng, Tổng Giám đốc; thay cho bà Nguyễn Thanh Phượng, Chủ tịch HĐQT

Bản bố cáo này cũng cho hay quyết định này căn cứ theo nghị quyết ngày 28/3/2012 của Đạ̣i hội đồng cổ đông Ngân hàng TMCP Bản Việt.

Bà Nguyễn Thanh Phượng, sinh năm 1980, là con gái của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.

Bà trở thành Chủ tịch HĐQT của ngân hàng này từ đầu năm nay sau khi được bầu làm thành viên HĐQT hồi tháng 11/2011.

Bên cạnh đó bà còn làm lãnh đạo của ba công ty kinh doanh vốn, chứng khoán và bất động sản là Công ty Quản lý quỹ đầu tư chứng khoán Bản Việt, Công ty Chứng khoán Bản Việt và Công ty bất động sản Bản Việt.

Hiện chưa rõ tại sao bà Nguyễn Thanh Phượng thôi làm đại diện trước pháp luật của Ngân hàng Bản Việt.

Thông tin trên đưa ra ngoài đã gây ra nhiều đồn đoán. Có nhiều lý do có thể dẫn đến quyết định này, trong đó có cả lý do cá nhân và sức khỏe.

Một chuyên gia kinh tế ở trong nước nói với BBC có thể đây là “dấu hiệu công ty đó có thay đổi về chính sách vì người cũ không còn thích hợp nữa” và cho rằng “cần theo dõi kỹ”.

Trong khi đó, cũng có ý kiến của chuyên gia khác cho rằng không nên suy diễn nhiều, vì “thay đổi này chỉ để làm cho đúng pháp luật, vì đại diện trước pháp luật xưa nay thường là tổng giám đốc chứ không phải chủ tịch HĐQT”.

Chuyên gia này nói với BBC: “Doanh nghiệp là một pháp nhân, và người đại diện trước pháp luật chỉ có nghĩa là người đứng đơn khởi kiện hay đại diện trước tòa, chứ không liên quan tới trách nhiệm cá nhân với tư cách thể nhân”.

“Ai làm sai dù bất cứ ở đâu đều bị tội với tư cách cá nhân, nếu như pháp luật được thực hiện nghiêm minh.”

Lãnh đạo trẻ

Ngân hàng Bản Việt được đổi tên từ Ngân hàng Gia Định (GiadinhBank) từ ngày 3/11/2011 sau Đại hội cồ đông bất thường.

Đại hội này cũng thông qua việc tăng vốn điều lệ từ 2.000 tỷ đồng (95 triệu đôla) lên 3.000 tỷ đồng (142 triệu đôla) theo quy định.

Vợ chồng thủ tướng tại một buổi tiếp tân ở LondonHiếm khi thấy Thủ tướng Dũng và phu nhân (bên phải) xuất hiện cùng con cái trước công chúng.

Tại đó, bà Nguyễn Thanh Phượng được bầu làm thành viên HĐQT nhiệm kỳ 2010-2014, và sau vài tháng trở thành chủ tịch HĐQT.

Bà Phượng từng làm Giám đốc đầu tư của quỹ Vietnam Holding, một quỹ đầu tư niêm yết trên thị trường chứng khoán London.

Chồng bà Nguyễn Thanh Phượng là ông Nguyễn Bảo Hoàng (Henry), thành viên HĐQT Công ty Cổ phần Chứng khoán Bản Việt.

Ông Hoàng, người Mỹ gốc Việt, hiện là Tổng Giám đốc của Quỹ đầu tư IDG Ventures tại Việt Nam (IDGVV), chuyên đầu tư vào các công ty thuộc lĩnh vực tiêu dùng, truyền thông và công nghệ kể từ năm 2004.

Trong ba người con của ông thủ tướng, bà Nguyễn Thanh Phượng được đánh giá là người năng động nhất.

Con trưởng của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, ông Nguyễn Thanh Nghị, 36 tuổi, trở thành Thứ trưởng Bộ Xây dựng hồi tháng 11 năm ngoá́i.

Còn người con út Nguyễn Minh Triết, 24 tuổi, đang làm cán bộ Đoàn Thanh niên

@bbc.

Kinh tế VN: cần cải tổ bộ máy điều hành

Chính phủ Việt Nam tuyên bố rằng giai đoạn khó khăn nhất của kinh tế đã ở phía sau nhưng một số chuyên gia tỏ ý hoài nghi. 

BBC hỏi chuyện ông Raphaël Cecchi, trưởng nhóm chuyên gia phân tích rủi ro đầu tư Châu Á của hãng phân tích kinh tế hàng đầu ở Bỉ ONDD về tiềm năng cũng như các rủi ro tiềm ẩn trong kinh tế Việt Nam

BBC: Trước hết hãy nhìn vào trường hợp Việt Nam và Trung Quốc, hai đất nước với cơ cấu chính trị tương đối giống nhau.

Theo ông, có những điểm giống nhau nào giữa hai nước đối với ba loại rủi ro mà ONDD đã đưa ra (rủi ro chính trị ngắn hạn, trung và dài hạn, rủi ro thương mại) cũng như điểm khác biệt nào khiến ONDD đánh giá Việt Nam có mức độ rủi ro chính trị cả về ngắn hạn cũng như dài hạn đều cao hơn Trung Quốc ? ( 3/7 và 4/7 so với 1/7 và 2/7 )

Raphaël Cecchi: Những yếu tố rủi ro giống nhau đối với cả hai nền kinh tế này, trước hết đó là sự nhạy cảm đối với ngành xuất khẩu và các khoản nợ tiềm tàng đang thách thức khả năng duy trì sự ổn định đối với tài chính công.

Điểm giống nhau thứ hai là sự thống nhất trong đường lối chính trị độc đảng dưới sự cầm quyền của Đảng Cộng Sản.

Đường lối chính trị này đảm bảo sự thống nhất, tuân thủ tuyệt đối trong nội bộ tuy nhiên cũng đã châm ngòi cho những rủi ro từ bất đồng xã hội đang ngày càng tăng cao ở cả hai nước.

Thêm một điểm giống nhau nữa đối với những rủi ro về thương mại ở cả hai nước, đó là tình trạng tham nhũng rất cao, luật pháp thiếu chặt chẽ và các thủ tục pháp lí rườm rà.

Tuy nhiên có những yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến mức độ rủi ro khác nhau giữa hai nước.

Về tổng thể, Trung Quốc có một nền móng kinh tế và khả năng thanh toán đối ngoại mạnh hơn Việt Nam rất nhiều, nhờ vào trữ lượng ngoại tệ khổng lồ so với Việt Nam.

Thêm vào đó, mức thu nhập bình quân trên đầu người, vốn đầu tư từ trong và ngoài nước ở Việt Nam đều đang thua xa Trung Quốc khiến tiềm năng tăng trưởng của nước này bị ảnh hưởng lớn.

Những lời cảnh báo

BBC: Từ sau Nghị Quyết số 11 đến nay, đã có nhiều biến đổi trong nền kinh tế Việt Nam. Lãi suất giảm khiến lạm phát ở mức thấp nhất trong hai năm trở lại đây, chất lượng quản lí vĩ mô đã được cải thiện đáng kể. Các chính sách tiền tệ phóng khoáng cũng đang ảnh hưởng tích cực lên tâm lí thị trường.Tuy nhiên cũng đã có những cảnh báo về nguy cơ tái lạm phát, giảm tỉ giá tiền Đồng và làm chậm tăng trưởng nếu nới lỏng quá nhanh.

Ông có nhận xét gì trước những ý kiến trái chiều này ?

Raphaël Cecchi: Chất lượng quản lí kinh tế vĩ mô của Việt Nam trên thực tế đã được cải thiện rất nhiều từ sau Nghị Quyết 11.

Nền kinh tế Việt Nam đã bước vào một quĩ đạo ổn định hơn. Các yếu tố gây mất cân bằng đã được xác định và khắc phục bằng các tổ hợp chính sách. Lạm phát đã giảm đáng kể xuống mức 7% vào tháng Sáu.

Tình trạng thâm hụt ngân sách đã gần như được chế ngự, giá trị tiền đồng được ổn định sau nhiều lần tụt giá.

Những tiến triển này rõ ràng đã tăng sự tín nhiệm của các nhà đầu tư đối với thị trường.

Tuy nhiên hiện nay quan ngại lớn nhất cho Việt Nam vẫn là sự suy giảm tốc độ tăng trưởng nền kinh tế.

Chính quyền Việt Nam đang và sẽ tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ qua việc giảm lãi suất để kích cầu tăng trưởng, trong bối cảnh mức tăng trưởng GDP vào Quí I năm 2012 chỉ ở mức hơn 4%, thua xa chỉ tiêu Chính phủ 6-6.5%.

Tôi cho rằng những lời cảnh báo đều rất chính xác.

Rõ ràng là sự nới lỏng quá mức sẽ dẫn đến tái lạm phát.

Thêm vào đó, sự suy giảm trong tốc độ tăng trưởng kinh tế và xuất khẩu sẽ dẫn đến cán cân xuất nhập khẩu bị nghiêng thêm về hướng nhập siêu, gia tăng áp lực đối với tiền Đồng, nhất là khi lượng dự trữ ngoại tệ của Việt Nam vẫn còn khá thấp.

Vì vậy tôi nghĩ điều quan trọng đối với Chính phủ Việt Nam lúc này đó là tìm cách cân bằng giữa việc kích cầu tăng trưởng và giữ lạm phát ở mức độ ôn hòa (giống Trung Quốc và Ấn Độ) để tránh sự thái quá trong quá khứ.

Độ nhạy cảm của kinh tế Việt Nam trước biến động của thị trường thế giới sẽ là thử thách đối với Chính phủ Việt Nam trong việc đảm bảo chất lượng cũng như sự minh bạch trong cách chính sách quản lí kinh tế.

“Cải tổ và sự minh bạch” 

BBC: Những thế mạnh và điểm yếu hiện hữu nào mà ông cho rằng sẽ tiếp tục đóng vai trò tiềm năng hoặc nguy cơ về lâu dài cho nền kinh tế Việt Nam trong tương lai ?

Raphaël Cecchi: Nói về thế mạnh lâu dài của Việt Nam, tôi cho rằng đó là tính chất đa ngành của nền kinh tế cũng như tính năng động của thị trường trong nước.

Một thế mạnh rõ ràng nữa đó là một lược lượng lao động trẻ tuổi với chi phí lao động thấp, là một yếu tố rất hấp dẫn đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên chi phí lao động trong nước đang được tăng dần qua các năm và thế mạnh này sẽ từng bước bị bào mòn.

Nói về điểm yếu về dài hạn của Việt Nam, có thể nói đó là sự vắng mặt của việc cải tổ bộ máy điều hành trong công cuộc cải cách tổng thể vốn đang diễn ra rất chậm chạp.

Sự yếu kém trong việc quản lí các tập đoàn quốc doanh sẽ còn là yếu tố nảy sinh các vụ tai tiếng tương tự Vinashin, Vinalines.

Sự thiếu minh bạch trong con số thống kê các khoản nợ của các tập đoàn cổ phần hóa, trong đó có các ngân hàng lớn sau một thời gian dài chứng kiến sự tăng vụt của các khoản nợ, trong bối cảnh sự bế tắc của ngành bất động sản sẽ là mối hiểm họa tiềm tàng đối với khả năng quản lí nợ quốc gia của chính phủ.

@bbc

Dân Hà Đông đòi đất ‘Bác Hồ’

Hàng trăm người dân Hà Đông mặc áo đỏ đã đi biểu tình ở trung tâm Hà Nội để đòi lại đất đai trong đó có cả đất họ nói được ‘Bác Hồ’ giao từ những năm 1960. 

Những người này đều mặc áo đỏ tự may với hình sao vàng và búa liềm trước ngực còn phía sau là những dòng chữ tố cáo chính quyền phường Kiến Hưng, quận Hà Đông “ăn cướp đất” của dân.

Bà Lê Thị Chưa từ phường Kiến Hưng và cũng là người tham gia biểu tình sáng 27/6 nói:

“Hôm nay tham gia thì cũng phải gần một trăm các ông các bà lứa tuổi già trẻ có… mặc áo đỏ, đi quanh Bờ Hồ, rồi đi quanh cả Lăng Bác, rồi đi khắp phố phường, đi diễu binh, diễu hành,”

“Sau đó chúng tôi quay về 34 Lý Thái Tổ chúng tôi gửi đơn thì họ hướng dẫn làm lại đơn [cho] các loại đất mà chúng tôi đòi hỏi và thứ Năm [tuần sau] mang ra lại.”

Bà Chưa nói nhiều người dân đã khiếu nại đòi đất từ bốn năm nay nhưng chính quyền địa phương không giải quyết ngay cả khi có văn bản yêu cầu xử lý của chính quyền Hà Nội.

Đất ‘Bác Hồ’

Khi được hỏi về các đòi hỏi của gần 100 người biểu tình áo đỏ, bà Chưa nói:

“Chúng tôi đòi nhiều loại lắm, loại thứ nhất là đất 5% đã bị thu hồi rồi đang muốn đòi [để] tái định cư. Tại vì có trả một hộ rồi nên dân người ta biết trả một hộ ấy người ta đòi.

“…Đất 5% là cái năm 60 Bác Hồ cho cả nước,có nơi thì hai thước, có nơi thì hai thước rưỡi, có nơi thì thước rưỡi, có nơi thì một thước, đại khái là theo đất nông nghiệp…Người ta cứ gọi vắn tắt là đất Bác Hồ, Bác Hồ cho năm 60, có đẻ ra cũng không được thêm, có chết đi rồi cũng không rút ra.

“Ở Mậu Lương chúng tôi là có một số làm nhà rồi, một số chưa làm nhà, còn các nơi họ làm nhà hết rồi.

Bà Chưa nói đối với loại đất “Bác Hồ” nhà nước sẽ đền bù cho người dân bằng 5% đất thu hồi và sẽ cấp cho họ sổ đỏ. Nó cũng tương tự như đất 10%.

Bà nói: “Còn đất dịch vụ là theo văn bản 1098 của tỉnh Hà Tây và cái 72 của Thành ủy Hà Đông và 1130 của Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội nên là trả đủ chúng tôi 10%.

“Phường bớt xen 2,3% thì chúng tôi không nghe, một số nghe, một số không nghe, hiện giờ đang đi đòi.

“Cái thứ ba là cái quyền sử dụng đất, năm 1993 cấp quyền sử dụng đất cho cả nước mà trong đó có thôn Mậu Lương cũng đã được hơn 100 hộ rồi, còn hơn 500 chưa phát, thế bây giờ lại bảo hủy đi thì hủy mỗi làng Mậu Lương này thì dân chúng tôi không nghe, lại đòi tiếp.”

‘Trăm ngàn tỷ’

Bà Chưa nói cuộc biểu tình hôm 27/6 vẫn diễn ra bất chấp sự ngăn cản và theo dõi của chính quyền Hà Đông.

“Các ban ngành của phường, các ban ngành của quận, cả công an, cũng chẳng làm gì chúng tôi đâu nhưng họ cứ đi đằng sau như là đi xem chúng tôi đi vào đâu.

“Đi vào đâu họ đi vào đấy, đi đến đâu họ đi đến đấy. Chúng tôi cứ mặc kệ thôi, việc của chúng tôi thì chúng tôi làm.

“…Chúng tôi đi xe buýt, chúng tôi đi từ 4h sáng và về đến nhà gần 2h chiều.”

Bà nói trước đó chính quyền cũng tìm cách ngăn chặn người dân lên Hà Nội:

“Hôm qua chắc là nghe tin là chúng tôi sáng nay 5h sáng chúng tôi tập trung để đi bộ đi sang bên đường Lê Trọng Tấn để đi ra ngoài Hà Nội, thì … họ họp ban ngành vào, họ ngăn chặn là sẽ không cho đi.

“Thế chúng tôi lại phải không đi 5h nữa, chúng tôi đi 4h mà chúng tôi đi mỗi chỗ một người, mỗi tốp 2, 3 người thì cuối cùng lên tập trung ở ngoài Quốc Tử Giám, chứ còn ở đây họ ngăn chặn không cho đi.

“Chúng tôi đi biểu tình để cho tất cả nước Việt Nam, kể cả nước trong, nước ngoài, kể cả các ngành của nhà nước, chính phủ, quay trên camera họ nhìn thấy để họ nghĩ đến cái phường Kiến Hưng của chúng tôi để họ giải quyết thôi.

“Chứ còn thực tế chúng tôi không hành hung gì cả.”

Theo bà Chưa, có hộ dân “mất” hàng trăm mét đất và tính thành tiền thì “nói kể thì vô cùng nhiều, chúng tôi không biết trăm ngàn tỷ nào.”

@bbc