Ngàn năm Thăng Long – Cơm bụi ca

Xa nhau cực nhớ cực thèm
Ai về Hà Nội gửi em đôi nhời
Cô đầu thời các cụ chơi

Ta đây cơm bụi bia hơi tà tà

Lò mò Cấm Chỉ Bắc qua
Mà coi trai gái vặt quà như điên
Tiết canh Hàng Bút Hàng Phèn
Bún xuôi Tô Tịch phở lên Hàng Đồng
Cháo lòng Chợ Đuổi Hàng Bông
Nhật Tân Âm Phủ mênh mông thịt cầy
Bánh tôm hơ hớ Hồ Tây
Cơm đầu ghế bát ngát ngay vỉa hè.

Cực kỳ gốc sấu bóng me
Cực ngon cực nhẹ cực nhòe em ơi
Đừng chê anh khoái bụi đời
Bụi dân sinh ấy bụi người đấy em

Xin nghe anh nói cực nghiêm
Linh hồn cát bụi ở miền trong veo
Rủ nhau cơm bụi giá bèo
Yêu nhau theo mốt nhà nghèo vô tư!

Nguyễn Duy

@ LucBat

————————————————————————————————————————————————————————-


CẬP NHẬT TIN 29-9-2010

Lãnh đạo Bắc Triều Tiên phong quân hàm đại tướng cho con trai
Cha truyền con nối lãnh đạo Bắc Triều Tiên : Kim Jong Il (trái) và Kim Jong Un (Ảnh ghép của Yonhap)

Cha truyền con nối lãnh đạo Bắc Triều Tiên : Kim Jong Il (trái) và Kim Jong Un (Ảnh ghép của Yonhap)

Reuters

Chế độ Bắc Triều Tiên khởi động việc chuyển giao quyền lực. Hôm nay, 28/09, tại Bình Nhưỡng, Đại hội bất thường của đảng Lao Động Triều Tiên khai mạc. Đây là kỳ họp quan trọng nhất của đảng này kể từ 30 năm nay, nhằm chọn người kế nhiệm « Lãnh tụ vĩ đại », Kim Jong Il.

Vài giờ trước khi khai mạc đại hội, ông Kim Jong Il đã phong cho con trai và em gái quân hàm đại tướng bốn sao. Đây là bước dọn đường cho người con trai của ông, Kim Jong Un, lên kế vị, thay cha.

Thông tín viên của RFI tại Séoul, Frédéric Ojardias phân tích :

“Kim Jong Un, 27 tuổi, người được chỉ định lên kế vị dòng họ Kim đang « trị vì » Bắc Triều Tiên, vừa được phong quân hàm đại tướng bốn sao. Đây là một bước mới trong tiến trình nối nghiệp được khởi động từ hai năm trước, khi cha ông, « lãnh tụ vĩ đại » Kim Jong Il bị tai biến mạch máu não.

Đồng thời, lãnh đạo tối cao Bắc Triều Tiên cũng phong quân hàm tướng cho cô em gái, vốn được xem là người có ảnh hưởng lớn đến ông. Chồng bà là Jang Song Taek, nhân vật số hai của chế độ.

Bên cạnh đó, ông Kim Jong Il cũng bố trí những quân cờ, nhằm chuẩn bị cho con trai ông lên kế vị. Ông đã thăng chức cho những người trung thành, sẽ đóng vai trò như quan nhiếp chính cho Kim Jong Un.

Đó là vì Kim Jong Un còn rất trẻ, hiểu biết rất ít về các thành phần trong guồng máy của đảng. Nhà lãnh tụ tương lai Bắc Triều Tiên dứt khoát cần có sự hỗ trợ, nếu được các bậc lão thành của chế độ chấp nhận và nhất là các tướng lãnh đầy quyền lực của quân đội.

Thế nhưng, thời gian đang rất gấp rút, ông Kim Jong Il đang bệnh nặng. Tại Séoul, một số người tin rằng cuộc đời chính trị của ông không kéo dài quá hai hay ba năm nữa. Như vậy, việc phong chức này sẽ tạo điều kiện cho một sự chuyển giao triều đại vốn khá tế nhị.

Còn tại Hàn Quốc, bộ Tài chính nước này hôm nay thông báo sẽ tăng chi phí quốc phòng năm 2011, nhằm củng cố việc bảo đảm an ninh và mua các loại vũ khí mới.

Như vậy, trong năm tới, chi phí quốc phòng của Hàn Quốc sẽ là 31.200 tỉ won, tương đương 20, 27 tỉ euro, tăng 5,8% so với năm 2010, chiếm tỉ lệ 10% tổng ngân sách quốc gia.

Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho rằng việc tăng ngân sách phản ánh nhu cầu củng cố năng lực của quân đội nước này. Sau vụ chìm tàu Cheonan hồi tháng ba, làm 46 thủy thủ tử nạn, các chuyên gia quân sự đã nhận định là quân đội Hàn Quốc dễ bị tổn thương khi bị tấn công bằng tàu ngầm hay vũ khí phi qui ước.” ( RFI )

————————————————————————————————————————————————————————–

Nhật Bản loan báo Thủ tướng Naoto Kan có thể tìm cách gặp Thủ tướng Trung Quốc trong hội nghị thượng đỉnh Á-Âu tại Brussels

Tranh cãi với Trung Quốc không tốt cho kinh tế Nhật Bản

Bộ trưởng kinh tế Nhật Bản kêu gọi cải thiện nhanh chóng quan hệ với Trung Quốc, vì một lệnh mới của Trung Quốc, trên thực tế coi như cấm xuất khẩu sang Nhật những loại khoáng sản chuyên biệt, có thể gây tai hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Nhật Bản.

Trung Quốc phủ nhận việc cấm xuất khẩu sang Nhật Bản loại đất hiếm rất cần thiết để Nhật chế tạo những sản phẩm công nghệ cao. Tuy nhiên những nhà buôn cho các hãng tin biết là kể từ tuần trước những chuyến hàng chở khoáng sản đã bị đình chỉ và chính phủ Nhật nói đang yêu cầu Bắc Kinh làm sáng tỏ vấn đề này.

Trong một cuộc họp báo hôm thứ Ba, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Banri Kaieda nói đến lệnh ngăn cấm trên thực tế do Trung Quốc ban hành. Ông nói điều này có thể có ảnh hưởng “rất lớn” lên nền kinh tế Nhật Bản và liên hệ kinh tế cần phải được lập lại “càng sớm càng tốt.”

Trung Quốc sản xuất hơn 90% nhu cầu của thế giới về đất hiếm. Chất này được dùng trong các sản phẩm như ổ đĩa máy vi tính và xe chạy nửa điện nửa xăng.

Hôm thứ Ba, Nhật Bản loan báo Thủ tướng Naoto Kan có thể tìm cách gặp Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo để thảo luận về vấn đề này trong hội nghị thượng đỉnh Á-Âu tại Brussels vào tuần tới. (VOA )

————————————————————————————————————————————————————————–

Những người giàu là những người có ít nhất 1 triệu đô la có thể đầu tư được

Số người giàu ở vùng châu Á-Thái Bình Dương tăng mạnh

Con số triệu phú ở vùng châu Á-Thái Bình Dương tăng một cách đáng kể, lên đến 3 triệu người vào năm ngoái và lần đầu tiên ngang bằng với con số người giàu có tại châu Âu.
Trong một phúc trình mới nhất, công ty tài chính Merrill Lynch và công ty tư vấn Capgemini cho biết con số cá nhân giàu có tại vùng châu Á-Thái Bình Dương tăng hơn 25% vào năm ngoái. Bản phúc trình định nghĩa những người giàu là những người có ít nhất 1 triệu đô la có thể đầu tư được.
Phúc trình cho biết thêm Nhật Bản có số người giàu nhiều nhất trong vùng, chiếm hơn một nửa tổng số, theo sau là Trung Quốc và Australia.
Hong Kong có số tăng trưởng về người triệu phú cao nhất vào năm ngoái, tăng hơn 104%.
Tuy nhiên bản phúc trình tiên đoán Trung Quốc và Ấn Độ sẽ đứng đầu mức tăng trưởng trong khu vực và khu vực này “có nhiều phần chắc sẽ khắc phục” nền kinh tế thế giới trong năm 2010 và 2011.
Ông Bertrand Lavayssiere, một nhà phân tích của Capgemini nói vùng châu Á-Thái Bình Dương chứng tỏ là vùng có khả năng phục hồi mạnh nhất trong khung cảnh kinh tế thế giới đi xuống. ( VOA )

————————————————————————————————————————————————————————–

Một Việt kiều cứu giúp hàng trăm trẻ em đường phố

Trong không gian ấm áp của một nhà hàng cạnh Văn Miếu, Hà Nội, các nhân viên mặc đồng phục thoăn thoắt dọn bàn, bày món. Những gương mặt tươi tắn của các em từng lấm lem bụi đất khi còn là trẻ lang thang đường phố.

Nhà hàng này là một phần của dự án xã hội mang tên KOTO (Giúp đỡ lẫn nhau) của một người Australia gốc Việt, anh Jimmy Phạm.

Jimmy có bố là người Hàn Quốc, mẹ là người Việt Nam. Mẹ anh quê ở Hưng Yên, vào miền nam sinh sống năm 1954. Tại đây, bà quen với bố anh – phiên dịch viên cho một công ty Mỹ. Jimmy sinh ra ở Sài Gòn và rời Việt Nam năm 2 tuổi.

Jimmy Pham và các học viên của KOTO.

Jimmy không bao giờ nghĩ rằng chuyến đi về Việt Nam năm 1996 lại trở thành một bước ngoặt trong cuộc đời anh. “Đó là một chuyến đi rất tình cờ về Sài Gòn năm 1996, mình gặp bốn em nhỏ ở công viên quận 1, dẫn các em đi ăn phở và nghe các em tâm sự. Kể từ đó, ý tưởng nảy sinh. Mình biết bản thân phải làm một cái gì đó để những số phận này có cuộc sống tốt hơn”.

Bốn tháng sau chuyến đi, Jimmy quay lại Việt Nam và tiếp tục hành nghề hướng dẫn du lịch và đi tour các nước Đông Nam Á. Anh kể lại thời gian đầu sang Campuchia, lên Sapa, vào Nha Trang, rồi miền tây, đến đâu gặp các trẻ em lang thang cơ nhỡ là anh cho chúng tiền.

“Sau 4 năm, một số em thân thiết nhất tâm sự với mình rằng cách đó không hiệu quả lắm và chúng cần hơn thế. Khi giúp đỡ, cái bạn cần cho là cái cần câu, chứ không phải con cá”.

Năm 1999, Jimmy ra Hà Nội và mở một tiệm bán bưu ảnh, sandwich, sinh tố cho khách nước ngoài. Diện tích cửa hàng chỉ vỏn vẹn 20 m2.

Nhưng Jimmy không muốn những đứa trẻ của mình chỉ dừng lại ở việc biết pha sinh tố. Năm 2000, anh vay mượn gia đình 70.000 đôla Australia. Cùng với sự giúp đỡ của một đầu bếp Australia, nhà hàng KOTO ra đời. Đó là khoảng thời gian khó khăn với Jimmy. Giấy phép chưa có, tiền không có, đang cưu mang 20 đứa trẻ, rắc rối về thuế, không có nguồn lực, không có khái niệm gì về chương trình đào tạo.

“Khó khăn đầu tiên là mình chưa hiểu biết về Việt Nam và bất đồng ngôn ngữ. Đây là một lĩnh vực mới mẻ và gây nghi ngờ cả từ phía trẻ, phía khách, phía chính phủ. Một ông nước ngoài về đây làm việc với trẻ con, liệu có mục đích gì? Rồi vấn đề tài chính, vấn đề thủ tục vì mình là doanh nghiệp xã hội, vừa kinh doanh vừa đào tạo. Vì lạ lẫm nên rất thử thách”.

Sau 10 năm, Jimmy đã vượt qua được những khó khăn ban đầu. Anh nói là nhờ “ông trời” ủng hộ. KOTO giờ đây ngoài nhà hàng ở Văn Miếu còn có một trung tâm đào tạo nghề phục vụ cũng ở Hà Nội, mở năm 2004. Đầu năm nay, Jimmy bắt đầu triển khai cơ sở mới ở Sài Gòn và đã chiêu sinh được hai khóa.

Chương trình đào tạo của KOTO được chứng nhận quốc tế của học viện Box Hill (Australia). 100% học viên KOTO tốt nghiệp đều có việc ngay. Hiện tại KOTO có học viên làm ở các khách sạn lớn như: Sheraton, Sofitel Metropole (Dubai), Sofitel (Australia), Sheraton, Sofitel, Hilton, Intercontinental, Horizon (Hà Nội), Nam Hai resort (Hội An), Halong Luxury Cruises (Hạ Long), Sailing Club (Nha Trang)…

KOTO hiện có 100 học viên chia làm 4 khóa. Mỗi năm tuyển sinh hai lần, mỗi lần 25 em. Đối tượng tuyển sinh của KOTO là các em từ 16-22 tuổi, là trẻ em đường phố hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn (như từ viện mồ côi, nhà giáo dưỡng, có bố mẹ đi tù…), nói như Jimmy là những đối tượng “xã hội coi là phức tạp”.

Các em sẽ phải trải qua các vòng sát hạch về toán, chính tả, kiểm tra nhân thân, phỏng vấn, và thử thách trong vòng một tháng để xem độ hòa nhập vào môi trường mới. Theo Jimmy, đây là những bước rất quan trọng để tìm ra những em thích hợp, vì theo anh, không phải em nào trong hoàn cảnh khó khăn cũng muốn được thay đổi.

“Để vào KOTO, các em phải cố gắng hết sức và hơn hết phải có niềm tin vào việc thay đổi cuộc đời”, Jimmy nói.

Ở KOTO các em sẽ được học tiếng Anh, chuyên ngành nhà hàng khách sạn và kỹ năng sống. Riêng kỹ năng sống, Jimmy tự hào khẳng định đây là một thành công của KOTO.

Kỹ năng sống gồm 36 hội thảo nhỏ về những chủ đề như cách thức kiềm chế tức giận, stress, học về giới tính, quản lý chi tiêu… Các em phải tham gia các công tác xã hội như thăm người già, tình nguyện tại bệnh viện, thuyết trình về môi trường. Mỗi thứ tư, các em được chơi thể thao ngoài trời. Một năm hai lần các em có những chuyến đi chơi xa như Mai Châu, Hạ Long…

“Các em ra ngoài giữ được việc là nhờ kỹ năng sống. KOTO không chỉ dạy các em nghề mà còn đem đến cho các em một đời sống. Nếu chỉ dạy các em nghề mà không dạy một cái gì khác thì sau này ra ngoài vấp ngã, suy sụp, các em không đứng dậy được vì các em không có hệ thống, không có niềm tin, kiến thức cho việc đứng dậy”.

Các học viên KOTO sống trong 4 ngôi nhà thuê ở khu hồ Tây, mỗi nhà có một mẹ nuôi. Các em sẽ sống ở đây trong 18 tháng, 6 tháng cuối của khóa học sẽ sống tự lập ở ngoài.

Jimmy kể một kỷ niệm anh nhớ của một em Roravy người dân tộc K’ho ở Lâm Đồng. Hai tháng đầu đến KOTO ở Sài Gòn có bàn học, có TV, có máy tính, quá lạ đến mức em này không dám ngủ trên giường. Vào dịp sinh nhật em, 4 người bạn trong phòng góp tiền tặng em một cái bánh bằng lòng bàn tay. Sáng đó ngủ dậy, em thấy cái bánh rồi nhìn quanh, các bạn đang giả vờ ngủ, em ngồi khóc, rồi cả ngày đi đâu cũng khư khư cái bánh, không dám ăn cũng không dám bỏ vào túi.

“Những đứa trẻ đó chưa một lần trong đời được biết đến sinh nhật”, Jimmy kể.

Điều mà Jimmy muốn mang đến cho các em là một gia đình. Những học viên đã tốt nghiệp cũng được KOTO tạo điều kiện học lên hoặc kiếm việc làm, mối liên hệ vẫn duy trì bền chắc sau khi các em đã ra ngoài đi làm và tự lập. “Vì chúng tôi là người một nhà”, Jimmy nói.

Jimmy Phạm: "Tôi biết mình đang làm việc tốt".

“Ở tuổi 24 tôi tìm được việc mà tôi yêu thích và suốt 14 năm qua tôi không có cảm giác mình đang đi làm. Không có nhiều người được thế. Tôi đã xây dựng được một gia đình, đó là máu thịt, là thế giới của tôi. Mỗi ngày tôi thức dậy với một mục đích, con đường và sau bao nhiêu năm tôi vẫn không thấy mình bị lạc hướng. Đó là một hạnh phúc tuyệt vời lắm”, Jimmy nói.

“Ngược lại, công việc cũng cho tôi những nỗi buồn, như nhìn thấy một đứa trẻ bị mẹ chửi, hoặc trẻ phải nhìn bố đánh mẹ, bố mẹ đi tù, nghe một đứa trẻ chia sẻ mặc cảm khi đi học mà không có bố mẹ, sự thiếu thốn của một đứa trẻ, tâm lý của chúng. Nếu là con người, làm cái này, không buồn với đứa em đó, sẽ không làm tốt được”.

Jimmy cho biết kế hoạch sắp tới của anh là hoàn thiện hội đồng quản trị, khớp hoạt động của hai cơ sở ở Hà Nội, Sài Gòn, xây trường cho KOTO để không phải thuê nhà nữa và có thể sẽ mở chi nhánh ở Campuchia.

“Tôi biết mình đang làm việc tốt, và việc của tôi thì không bao giờ hết, tôi biết còn rất nhiều thứ đang chờ phía trước mà có thể còn lớn hơn thế này nữa”.

Tự nhận mình là người “phi lý và tham vọng”, hai từ mà xã hội coi là tiêu cực thì với anh là tích cực. Jimmy cho rằng phải phi lý mới làm được việc này và phải tham vọng thì mới xác định được mục tiêu. “Và mục tiêu của tôi là vì xã hội, không phải thuần túy kinh doanh. Tôi hài lòng với sự lựa chọn của mình”.

Khi được hỏi điều gì đã mang những người nổi tiếng này đến với KOTO, Jimmy không cho rằng đó là do khả năng quảng bá của anh. “Chúng tôi không lấy từ thiện ra để thu hút mọi người. Như nhà hàng này, có tiếng là nhờ vào chất lượng phục vụ, chất lượng món ăn, cũng như học viên của chúng tôi có việc là nhờ vào khả năng”, Jimmy nói.Nói về vị trí của KOTO hiện nay, Jimmy cho biết có không dưới 100 bài báo nước ngoài viết về dự án của anh. Nhà hàng ở Văn Miếu đã tiếp đón rất nhiều các vị khách nổi tiếng như cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton, hoàng gia Đan Mạch, cựu đệ nhất phu nhân Mỹ Laura Bush, cựu phó thủ tướng Anh John Prescott.

“Và có thể là vì chúng tôi có một câu chuyện hấp dẫn”.

————————————————————————————————————————————————————————-


Ghen và bệnh ghen

“Có yêu mới ghen”, “ghen là một trong những cung bậc của tình yêu”, “Tình yêu không ghen tuông chẳng khác gì canh không muối”… đó là một trong những lí giải của rất nhiều người về sự ghen tuông. Nhưng, các nhà tâm lí và các bác sĩ lại không nghĩ thế.

Không giống như sự ghen tỵ, ghen tuông luôn liên quan tới cảm giác sợ mất mát và luôn có 3 người. Khi ghen, trong cơ thể sẽ xảy ra các phản ứng cả về tâm lí và hành động với các biểu hiện đau đớn về tinh thần, tức giận, buồn bã, ghen tị, sợ hãi, lo lắng về hình ảnh của mình, tự xót thương mình, cảm thấy bị bẽ mặt (tâm lí), run rẩy, toát mồ hôi, tự trấn an mình, có những hành động hung hăng, thậm chí bạo lực (hành động).

Dưới con mắt của y học thì ghen tuông mù quáng là dạng bệnh tâm thần, nó giống hệt với bệnh tự kỉ: không sợ đau đớn, không quan tâm đến người khác, không bị bất cứ điều gì tác động làm thay đổi suy nghĩ và hành vi, luôn lặp đi lặp lại một số hành động khiến cho người xung quanh mệt mỏi và căng thẳng. Ở những người mắc chứng ghen tuông bệnh hoạn, khoảng hạn giữa trạng thái bình thường và bùng nổ giận dữ rất hẹp, hẹp tới mức chỉ cần một vài dấu hiệu lờ mờ là cơn giận ngay lập tức có mặt, bất chấp lí trí mạnh đến đâu. Khi cơn giận đến, cơ thể tiết ra một chất hoá học làm nhịp tim đập nhanh, mạch máu căng lên, đầu óc rối bời. Lúc đó chỉ muốn phá phách hoặc tự sát để làm dịu cơn giận.

Bệnh ghen ảnh hưởng trực tiếp đến trí não, nó làm giảm trí thông minh, thiếu logic, đánh mất sự tự tin, tiêu tan độ hấp dẫn. Ghen cũng giống như một thứ nghiện. Những người ghen sau cơn giận đều biết mình sai trái, đều xấu hổ với hình ảnh xấu xí của mình, đều ân hận vì đã làm tổn thương những người xung quanh, thế nhưng khi “cơn nghiện” đến họ lại không làm chủ được bản thân. Nhiều người còn rơi vào tình trạng tự tăng liều ghen, cảm thấy “phê” cái cảm giác hành hạ và lăng nhục người khác.

Ghen có khả năng thắt chặt sợi dây tình cảm, nó làm cho tình yêu mạnh mẽ và nồng nhiệt hơn. Với “liều lượng” vừa phải và trong tầm kiểm soát được, ghen có thể là một sức mạnh tích cực trong mối quan hệ luyến ái. Theo các nhà tâm lí, thì ghen là một tình cảm bình thường của con người, cũng như nỗi sợ hãi vậy. Khi gặp nguy hiểm ta thấy sợ là dĩ nhiên, nhưng sẽ là không bình thường nếu để nỗi sợ choán hết tâm trí. Nếu để ghen tuông ám ảnh mọi lúc, mọi nơi, nhìn vào đâu cũng thấy “tình địch” thì sẽ biến cuộc sống thành địa ngục. Rất nhiều người vì ghen tuông thái quá đã tự huỷ hoại bản thân, hoặc huỷ hoại tình địch, thậm chí hủy hoại cả bạn tình của mình, kết cục cái mà họ nhận được chính là bất hạnh.

Theo các chuyên gia tâm lí, ghen là một dạng bản năng của con người, là một trạng thái tình cảm bí ẩn ngay cả với chính người trong cuộc. Ngay từ khi biết nhận thức con người đã biết ghen. Nếu những cơn ghen tị, ghen tuông từ khi còn là một đứa trẻ không được giải toả, sẽ khắc sâu vào tâm trí và dần dần hình thành nên tính cách: những người “hướng ngoại” thì biểu hiện sự giận giữ, ghen tuông ầm ĩ; còn người “hướng nội” thì biểu hiện sự ghen tuông của mình bằng sự xa lánh, lạnh lùng, khinh bỉ, căm thù đối tượng. Dù là “hướng ngoại” hay “hướng nội” thì đều rất nguy hại cho sức khỏe cả thể chất và tinh thần.

Ghen tuông là bản năng của con người nên không có cách gì loại bỏ được nó. Con người chúng ta không thể không ghen, nhưng hoàn toàn có thể chế ngự được những trạng thái cảm xúc khiến chính mình và người thương yêu của mình phải đau đớn. Bạn có thể kiểm soát “cung bậc tình yêu” của mình bằng cách: khi bắt đầu cảm thấy sự xuất hiện của cơn ghen, hãy hít thở thật sâu và tự nhắc nhở mình rằng người yêu bạn vẫn rất yêu bạn, luôn tận tâm và tôn trọng bạn.

Tôn trọng và tự tin vào chính mình sẽ giúp bạn tránh được những suy nghĩ và hành động gây tổn thương cho mình và người khác.

Nếu sự ghen tuông của bạn bắt nguồn từ những tổn thương về tinh thần trong thời thơ ấu, hãy đi gặp bác sĩ tâm lí để được trợ giúp.

Đừng ngần ngại tiếp xúc với “đối thủ” của mình nếu như hình ảnh của anh (chị) ấy luôn ám ảnh mình. Hành động này sẽ giúp chúng ta tránh được tình trạng bị ảo giác hành hạ.

Trong cuộc sống lứa đôi cần đặt ra một số quy tắc ngay từ đầu, những quy tắc chung mà cả hai đều có thể chấp nhận. Bằng cách này các bạn sẽ biết tự điều chỉnh khi có những cử chỉ hay cách cư xử không thích hợp.

Tham khảo ý kiến của người thứ ba sẽ giúp bạn đánh giá, nhìn nhận khách quan và hiểu được những hành động của mình. Lúc này, bạn bè và người thân là nguồn tham khảo ý kiến quý báu.

BS. Hồ Anh Kiên

@ Suckhoe va doisong

————————————————————————————————————————————————————————-

“Công thổ quốc gia” hay sự “sáng tạo” kì quặc về sở hữu?

Nguyễn Quang A

Sở hữu toàn dân: Sự “sáng tạo chết người”
Quyền sở hữu tài sản là một quyền căn bản trong các quyền con người. Quyền sở hữu và hệ thống thông tin về quyền sở hữu là vấn đề cốt lõi của mọi xã hội.
Có quyền sở hữu rạch ròi và có một hệ thống thông tin minh bạch về quyền sở hữu chính là bí ẩn của sự thành công của tất cả các nước đã phát triển và sự thiếu vắng một hệ thống như vậy là nguyên nhân chính của sự thất bại trong phát triển kinh tế-xã hội của tất cả phần còn lại nhiều nước trên thế giới. Đấy là thông điệp chính của cuốn sách nổi tiếng của học giả Peru, Hernando de Soto, cuốn
“Sự bí ẩn của tư bản” được xuất bản năm 2000.

The Mystery of Capital
“Sự bí ẩn của tư bản”

Tôi đã dịch cuốn sách ra tiếng Việt và bản dịch đã được gửi cho các nhà hoạch định chính sách với hy vọng giúp các nhà hoạch định chính sách và các đại biểu quốc hội có thông tin tham khảo trong quá trình thảo luận sửa đổi Luật đất đai. Đáng tiếc thông điệp của cuốn sách đã không có tác động gì đến Luật đất đai (sửa đổi) được thông qua năm 2003.
Năm 2006, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia đã xuất bản cuốn sách đó với cái tên “Sự bí ẩn của vốn” và tiêu đề phụ “Vì sao chủ nghĩa tư bản thành công ở phương Tây và thất bại ở mọi nơi khác”, nhưng chỉ là “sách tham khảo nội bộ” không được phát hành rộng rãi qua hệ thống phát hành sách.
Quyền sở hữu có các tác dụng chủ yếu để: (1) xác định tiềm năng kinh tế của tài sản; (2) tích hợp thông tin tản mác (về các tài sản) vào một hệ thống; (3) khiến dân chúng có trách nhiện; (4) làm cho các tài sản có thể chuyển đổi; (5) kết nối dân chúng và (6) bảo vệ các giao dịch.
Chính việc xóa bỏ hệ thống quyền sở hữu (tư nhân) là một nguyên nhân chính của sự thất bại của hệ thống xã hội chủ nghĩa. Việt Nam đạt được một số thành tích về phát triển kinh tế trong hơn 20 năm đổi mới chủ yếu là do đã phần nào khôi phục lại quyền sở hữu tư nhân và khôi phục lại hệ thống quyền sở hữu.Đáng tiếc, chúng ta chưa thật triệt để trong vấn đề này và vẫn còn bị vương vấn bởi những giáo điều đã tỏ ra hoàn toàn vô dụng.
Quyền sở hữu toàn dân là một khái niệm kỳ quặc trong số những vương vấn như vậy. Đó là một sự “sáng tạo” chết người của những người được dân ủy thác. Không có cái gọi là sở hữu toàn dân. Đó chỉ là một từ được “sáng tạo” ra để duy trì “quyền sở hữu thực” của một nhóm cá nhân. Xét thực tế đó cũng chẳng khác gì quyền của vua chúa xưa kia, nhưng chí ít vua còn công khai tuyên bố rằng là của ông ta và có quyền ban, phát cho các cận thần.
Rất đáng tiếc, chúng ta đã sao chép hay cũng góp phần “sáng tạo” ra những cái như thế và đã thực hành về cơ bản cũng chẳng khác mấy các vua ngày xưa (ngày nay còn có quá nhiều vua dưới một vua “tập thể”).
Không giải quyết rạch ròi vấn đề này khó có thể có sự phát triển lâu bền.
Chính thế, nên dễ hiểu là dư luận rất quan tâm đến vấn đề này khi Ts. Phạm Duy Nghĩa thay mặt một nhóm nghiên cứu đặt vấn đề bỏ khái niệm sở hữu toàn dân và thay bằng các khái niệm khác (như sở hữu quốc gia, sở hữu của chính quyền địa phương, sở hữu của một cộng đồng nào đó [của một họ, một làng chẳng hạn]), bên cạnh sở hữu tư nhân. Tôi đồng tình với cách đặt vấn đề của Ts. Phạm Duy Nghĩa.
Không phải mọi đất đai đều là “công thổ quốc gia”

Hãy chỉ xem về vấn đề sở hữu đất. Không thể coi tất cả đất trên lãnh thổ Việt Nam đều là “công thổ quốc gia” được. Nguyên từ “công thổ quốc gia” cũng chỉ rõ đất ấy thuộc sở hữu quốc gia. Phải rạch ròi, đất nào là công thổ quốc gia và các mảnh đất ấy (với đường biên, mô tả đặc điểm rõ ràng) phải được đăng ký (nói nôm na phải có sổ đỏ) với cơ quan quản lý. Đất của địa phương cũng vậy. Đó là đất công.
Đất của một cộng đồng hẹp được xác định rõ ràng (như của một dòng họ, của nhà chùa, của nhà thờ, v.v.) là thuộc phạm vi sở hữu tư hệt như sở hữu của một công ty hay của một cá nhân.
Đất đai chiếm trên nửa tổng tài sản của xã hội, nên vấn đề sở hữu đất phải được giải quyết thấu đáo và nhu cầu thừa nhận quyền sở hữu tư nhân về đất đai (của các cá nhân, các pháp nhân ngoài nhà nước) bên cạnh việc phân định rạch ròi đất công (thuộc quốc gia hay thuộc chính quyền địa phương) và, đi liền với nó, việc sửa đổi luật đất đai và các luật liên quan là nhu cầu cấp bách không thể né tránh.
Đối với các tài sản khác (nhà máy, doanh nghiệp vân vân) cũng vậy.
Nói cách khác, sở hữu công (thuộc cấp quốc gia hay cấp địa phương) và sở hữu tư phải được công nhận và phải được quản lý trong một hệ thống thống nhất và chỉ có người chủ sở hữu đích thực (dù là nhà nước trung ương, địa phương hay các tổ chức kinh tế xã hội tôn giáo hoặc các cá nhân) mới được quyền định đoạt. Không thể coi là “sở hữu toàn dân” và tùy tiện quyết định.
Chính sự không rạch ròi này là nguyên nhân của trên 98% của các vụ khiếu kiện trong thời gian vừa qua.
Đã đến lúc phải giải quyết tận gốc vấn đề sở hữu, nếu không tình hình khiếu kiện còn tiếp diễn và nhiều hơn có thể dẫn đến bất ổn xã hội trầm trọng và cản trở sự phát triển của đất nước.

@ Thong Luan

————————————————————————————————————————————————————————————————

Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng 1951 – “Đó là chủ nghĩa của ba ông kia kìa”

Tác giả: Vũ Tường

Lời dẫn: Tư liệu hiếm dưới đây có lẽ chưa bao giờ được công bố. Đó là một bài nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội Đảng Toàn quốc lần thứ hai tại Việt Bắc vào tháng 3 năm 1951, do một phóng viên của tờ Học tập liên khu 4 ghi lại nguyên văn.[1] Tại Đại hội này, Đảng Lao động Việt Nam ra công khai sau 6 năm nấp dưới tên gọi “Hội Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác”. Bài diễn văn thú vị này cho ta thấy Chủ tịch là một nhà cách mạng, một chính trị gia, và một nhà tuyên truyền lão luyện. Một nhà cách mạng có niềm tin ngây thơ nhưng sâu sắc rằng lý thuyết cách mạng của các “ông thầy” của mình có quyền lực vạn năng. Một chính trị gia qua thủ đoạn tâng bốc các “ông anh” (trong khán giả chắc chắn có sứ thần của các “ông anh” gửi đến. “Ông anh” Stalin lờ tịt các bức điện khẩn xin giúp đỡ của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1945. Mãi đến tháng 1 năm 1950 Chủ tịch phải lặn lội giữa mùa đông băng giá bí mật đến Mạc Tư Khoa và qua sự bảo lãnh của “ông anh” Mao Trạch Đông và có lẽ cả “ông anh” Thorez, thì “ông anh” Stalin mới tiếp đón và công nhận nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.[2] Nhưng ở Đại hội, Chủ tịch vẫn phải khen nức nở chứ không có một lời oán hận). Và cuối cùng, Chủ tịch cho thấy mình là một nhà tuyên truyền lão luyện qua kỹ thuật động viên quần chúng song vẫn khéo léo biến tất cả công lao xương máu của quần chúng thành công lao của chủ thuyết của mình, và qua đó, công lao của mình và đảng mình (vì mình và đảng mình nhập khẩu chủ thuyết ấy từ Âu châu). Phản ứng của quần chúng ở cuối bài nói (hô to “Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!”) cho thấy kỹ thuật dẫn dắt người nghe của Chủ tịch đã thành công.

Vũ Tường, Đại học Oregon

—–

HỌC TẬP — Nội san Đảng Bộ Liên Khu Bốn (Chỉ lưu hành Trong Nội Bộ)

Số 35, Năm thứ tư, Tháng 4 – 1951, trang 1-8


LỜI HỒ CHỦ-TỊCH TRONG ĐẠI HỘI TOÀN ĐẢNG

(Sau khi đồng chí Võ-nguyên-Giáp báo cáo xong vấn đề quân sự, Hồ-Chủ-tịch lên diễn đàn, giữa những tràng pháo tay). Hồ-Chủ-tịch nói.

Các đồng chí,

Vừa nghe báo cáo của đồng chí Giáp, các đồng chí thấy – và trước khi nghe cũng đã thấy – Quân đội ta từ chỗ yếu tiến đến chỗ mạnh, từ chỗ nhỏ tiến đến chỗ to, từ không thắng tiến đến thắng, từ thắng ít đến thắng nhiều, rồi từ thắng nhiều tiến đến thắng lợi hoàn toàn (Đại hội vỗ tay).

Đó là vì đâu? Là vì trong chính trị, cũng như trong mọi mặt công tác khác, Đảng ta có một chủ nghĩa cách mạng nhất, sáng suốt nhất, đó là chủ nghĩa của ba ông kia kìa:

(Hồ-Chủ-tịch vươn tay chỉ và hướng mặt về phía chân dung 3 vị lãnh tụ: Marx, Engels, Lénine)

(Đại hội vỗ tay vang dậy)

Đó là nhờ chúng ta, toàn giai cấp lao động thế giới, toàn quân đội nhân dân thế giới có một ông Tổng tổng tư lệnh là ông kia kìa.

(Hồ-Chủ-Tịch vươn tay chỉ và hướng mặt về phía chân dung đồng chí: STALINE)

(Đại hội vỗ tay dậy vang và cùng đứng dậy hô lớn)

(Đồng chí Staline muôn năm!)

Chắc ít người biết mà có lẽ cũng không ai ngờ. Ông ở cách xa đây mấy muôn dặm, mà ông theo rõi cuộc kháng chiến của ta, của Triều-tiên, của Mã-lai và cuộc đấu tranh của các nước Đông-nam Á. Ông cảm động khi nghe kể lại những cử chỉ chiến đấu anh dũng của một chiến sĩ Thổ khi giết giặc lập công như thế nào. Vì vậy có thể nói tuy ông ở xa nhưng tinh thần của ông và hiểu biết của ông ở với chúng ta. (Đại hội vỗ tay dài)

Chúng ta lại nhờ có ông anh này:

(Hồ-Chủ-Tịch vươn tay chỉ và hướng mặt về phía chân dung đồng chí: MAO-TRẠCH-ĐÔNG) –

(Đại hội vỗ tay vang dậy – và đứng dậy hô lớn Đồng chí Mao-Trạch-Đông muôn năm!)

Ông Mao ở cách đây mấy nghìn dặm. Còn ông Staline thì xa những muôn dặm… Ông theo rõi từng bước cuộc chiến đấu cách mạng của chúng ta. Như lúc quân đội và nhân dân ta giải phóng biên giới, như lúc chúng ta mở chiến dịch Trung-du có thể đêm ông không ngủ mà chờ tin tức…

(Đại hội có tiếng tấm tắc)

… Có ông thầy, ông anh như thế nên quân đội ta, quân đội Việt-Mên-Lào, từ chỗ nhỏ đến chỗ lớn, từ chỗ yếu đến chỗ mạnh, từ không thắng đến thắng hoàn toàn.

Cũng vì chủ nghĩa quốc tế, cũng chủ nghĩa Marx – Engels – Lenine – Staline, mà đến ông anh kia

… (Hồ-Chủ-tịch vươn tay chỉ và hướng mặt về phía chân dung đồng chí Thorez và nói tiếp… là ông THOREZ …) (Đại hội vỗ tay vang dậy – và đứng dậy hô lớn: Đồng chí Thorez muôn năm! Muôn năm!)

… Ông lãnh đạo đảng Pháp, đảng đàn anh … vì do được đảng Pháp lãnh đạo, nhân dân lao động ở Pháp kiên quyết bảo vệ hòa bình thế giới, tranh đấu chống chiến tranh thuộc địa, ủng hộ cuộc kháng chiến của chúng ta, chống lại chiến tranh thực dân. Như hôm nọ, tôi đã nói về đồng chí Henri M…,[3] một sĩ quan trong hải quân của thực dân, mà đi phát truyền đơn ủng hộ cuộc kháng chiến của Việt nam, khuyên thanh niên Pháp và bộ đội Pháp từ chối, phản đối không qua đánh Việt nam. Lại có những công nhân như Raymone Dieu, khi thực dân Pháp chở khí giới từ một ga xe lửa đến bến tàu để rồi đưa qua Việt nam. Cô Raymone nằm ngang ra giữa đường sắt để ngăn chuyến xe ấy. Và do cử chỉ cao xa này mà toàn dân xứ ấy kéo ra chặn cả đoàn xe lại.

(Đại hội vỗ tay hoan hô nhiệt liệt và hô lớn: Hoan hô tinh thần của Henri M… và Raymone Dieu!)

Đó là nhờ nhân dân lao động Pháp đã thấm nhuần tinh thần Marx – Engels –Lénine – Staline. Chẳng những nhân dân lao động Pháp có rất đông những người như thế, mà vừa rồi đây lại có tin hàng trăm người lãnh đạo công giáo – khai hội nghị chống chiến tranh thực dân ở Việt nam và ủng hộ cuộc kháng chiến của dân tộc Việt nam.

(Đại hội vỗ tay vang dậy – và đứng dậy hô lớn: Đảng cộng sản Pháp muôn năm! Muôn năm!)

Có thể nói cái tinh thần, cái chủ nghĩa của đồng chí Staline đã thấm nhuần vào dân công giáo và đấu tranh giành một phần nào “lời nói” của ông Pope.

(Đại hội vỗ tay, ngồi)

Vừa đây có một giám mục đứng ra kêu gọi con chiên đấu tranh cho hòa bình. Thì ra, tinh thần của đồng chí Staline đã đi vào địa bàn của giáo hoàng.

Đây là ở phương tây. Còn ở phương Đông thì như thế nào? Do chỗ đảng Trung Quốc đã thấm nhuần chủ nghĩa Marx – Lénine nên đã áp dụng chủ nghĩa Marx – Lénine thích hợp với hoàn cảnh Trung Quốc. Do chỗ đảng ta đã thấm nhuần chủ nghĩa Marx – Lénine, thấm nhuần tinh thần ấy lực lượng ấy, mà làm thấm nhuần đến cả quân đội ta, thấm nhuần đến nhân dân ta.

Nếu không thấm nhuần như thế, thì sao lại có bộ đội nhịn đói hơn 4 ngày, vẫn cứ bám lấy giặc mà đánh và đánh thắng giặc!

(Đại hội vỗ tay dài)

Thì sao có những cử chỉ oanh liệt như ở một trận đánh nọ có chiến sĩ bị thương ở tay nói với người bên cạnh “Cậu chặt tay cho mình cái” vì thấy cánh tay gãy vướng, chặt đi cho dễ đánh, thế rồi lại cứ xung phong? Nếu không thấm nhuần chủ nghĩa Marx – Lénine thì làm sao có được những cử chỉ oanh liệt như thế?

(Đại hội vỗ tay)

Nếu không có chủ nghĩa Marx – Lénine kinh qua đảng ta thấm nhuần đến nhân dân, thì sao có những chị em phụ nữ Mán, Thổ, Mèo ban ngày thì mưa ướt, đường trơn vẫn hăng hái đi tải đồ cho bộ đội, tối đến đường trơn, ở giữa rừng không có chỗ ngủ, phải dựa lưng vào nhau mà ngồi qua đêm, để sáng sớm lại vui vẻ đi vận tải đồ cho bộ đội?

Nếu không có tinh thần Marx – Lénine thấm nhuần qua Đảng ta đến dân ta, thì sao có những cử chỉ cảm động như thế? Đó là những vô danh anh hùng. Dân tộc ta là dân tộc anh hùng.

(Đại hội vỗ tay vang dậy)

Chẳng những đồng bào ở ngoài, mà ngay đồng bào trong vùng tạm bị chiếm cũng hết sức ủng hộ ta. Tôi vừa nhận được bức thư của một bà ở ngoại thành, một bà hơn năm mươi tuổi, đây tôi đọc để dẫn chứng – (Còn nhiều bức thư khác nữa, nhưng bức thư này vừa tiếp được, tiện đây đưa ra đọc) – Bà có một đứa con chín tuổi, bà nói sự độc ác của bọn giặc Pháp, sự cực khổ của đồng bào trong vùng tạm bị chiếm. Bà viết: “Tôi già sống trong hoàn rất cực khổ, thế nhưng mà tôi luôn luôn mong mỏi, tin tưởng bộ đội ta sẽ tổng phản công để đuổi lũ giặc Tây hung ác, đưa dân chúng đến cảnh tượng hòa bình.”

Có một cháu bé 16 tuổi cũng viết thư như thế, kể nỗi khổ cực: “Cháu luôn luôn nhớ Bác, luôn luôn nhớ chính phủ. Dầu cực khổ mấy, lúc nào cháu cũng cố gắng học tập, nghe theo như lời Bác dạy, một lòng trung thành với chính phủ. Cháu cố gắng học tập, để xứng đáng là một đứa cháu của Bác và sau này trở thành người dân xứng đáng của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.”

(Đại hội vỗ tay dài)

Thế là do chủ nghĩa Marx – Lénine đã thấm nhuần qua đảng ta, qua dân ta, nên chúng ta nhất định sẽ thắng lợi.

(Đại hội vỗ tay rất lâu)

Bây giờ tôi qua điểm khác. Nói đến quân đội ta, quân đội anh dũng Việt-Mên-Lào, chúng ta phải nhớ đến đoạn đầu, những người đầu. Trước hết nhớ đến những chiến sĩ Nam bộ lấy gậy tầm vông đập vào đầu thực dân Pháp.

(Đại hội vỗ tay lớn)

Đây tôi cũng sung sướng giới thiệu với các đồng chí một du kích viên đầu tiên, khi mới tổ chức đội du kích đầu tiên, chỉ có 12 người: 10 nam 2 nữ. Trong những đồng chí ấy thì đây có Lê quảng Ba (Hồ Chủ tịch nhìn quanh đại hội, và hỏi Lê quảng Ba đâu? Đứng lên nào)

(Đồng chí Lê quảng Ba đứng dậy. Cả đại hội hướng về phía đồng chí ấy, vỗ tay hoan hô vang dậy)

Và tôi giới thiệu một tư lệnh viên đầu tiên trong thời kỳ du kích Bắc sơn – Chắc các cô, các chú cũng đã biết cả – là chú này … (Hồ Chủ tịch ngoảnh về phía chủ tịch đoàn và chỉ đồng chí Chu văn Tấn hiện đang làm chủ tịch buổi họp) – chú Chu văn Tấn! (Đồng chí Tấn đứng dậy. Đại hội vỗ tay hoan hô vang dậy).

Từ 12 người ấy mà tiến lên, rồi dần dần thành đội tuyên truyền xung phong, rồi đổi ra là Nam tiến, đổi là Giải phóng quân, đổi ra là Vệ quốc đoàn. Người tổng chỉ huy đầu tiên đội Nam tiến là

… (Hồ Chủ tịch chỉ đồng chí Võ nguyên Giáp ngồi ở hàng ghế đầu và nói mạnh rằng: Võ nguyên Giáp đây này! (Đồng chí Giáp đứng dậy. Đại hội vỗ tay hoan hô vang dậy.) Còn những chiến sĩ gậy tầm vông nam bộ ở đây có nhiều!

Từ chú du kích viên, rồi đến chú tư lệnh, rồi đến chú Tổng chỉ huy đầu tiên, đều là con của Đảng cả.

(Đại hội vỗ tay rất mạnh, rất dài.)

Hồi bấy giờ từ 12 đội viên du kích đầu tiên mà bây giờ ta có – có thể nói, Một triệu hai, tính cả dân quân, bộ đội địa phương, bộ đội chính quy. Từ 12 “vawis” (?)[4] (Đại hội cười) bây giờ sinh nở ra một triệu hai trăm ngàn vắt … (Hồ chủ tịch vừa nói vừa gõ tay lên bàn).

(Đại hội vỗ tay vang dậy.) (Giữa những tràng vỗ tay tiếng nói của Hồ Chủ tịch nổi bật lên …)

Đấy chính là nhờ chủ nghĩa Marx – Lénine.

(Đại hội càng vỗ tay nhiệt liệt.)

Bây giờ tôi qua điểm thứ ba.

Đảng ta, – Nhiêm vụ Đảng ta cũng như nhiệm vụ các đảng đàn anh ta, Đảng Bolchévik, Đảng cộng sản Trung hoa, trong lúc chiến đấu bằng chính trị đã đều chiến đấu bằng quân sự. Như trước kia, trong đại chiến thứ hai – không nói đến thời kỳ cách mạng ở Xô-liên, cũng kháng chiến, kiến quốc như mới đây ở Trung quốc, là đánh Tưởng mà Tưởng do Mỹ giật mũi — , là kháng chiến chống đế quốc Mỹ, mà cũng là vừa kháng chiến vừa kiến quốc. Các Đảng đàn anh ta đề ra kháng chiến đệ nhất, thắng lợi đệ nhất. Ta cũng đề ra kháng chiến đệ nhất, thắng lợi đệ nhất, vì kháng chiến thắng lợi thì các việc khác giải quyết mới dễ dàng. Thế nên, chúng ta nói, kháng chiến trên hết, thắng lợi trước hết.

Muốn kháng chiến trên hết, thắng lợi trước hết, chúng ta phải học kinh nghiệm của các Đảng anh em ta. Như chú Hai vừa kể, có lần bên Xô-liên, đảng Bolchévik động viên đến 1/5 số đảng viên, nhưng chú nói còn ít đấy chứ có chỗ động viên đến 50% lúc chiến đấu gay go. Đảng Cộng sản Trung hoa cũng động viên hầu hết các đảng viên vào bộ đội, lúc lên đường vạn lý trường chinh. Đảng ta có bảy, tám mươi vạn. Rồi đây trung ương mới sẽ có chỉ thị về việc này, – Ít ra cũng phải động viên một vạn Đảng viên. Không kể số đảng viên hiện đã ở trong quân đội trực tiếp vào công việc kháng chiến.

(Đại hội vỗ tay, hoan hô nhiều lắm)

Với chủ nghĩa như thế, với Ông thày, Ông anh như thế, với lòng trung thành và kiên quyết của nhân dân ta, của Đảng ta, nhất định chúng ta thắng lợi.

(Hồ Chủ-tịch bước xuống diễn đàn. Đại hội đứng dậy vỗ tay vang dậy và hô lớn nhiều lần: Hồ Chí Minh Muôn năm! Muôn năm!)

@ talawas

[1] Chúng tôi cũng đánh máy đúng theo nguyên bản, kể cả những chữ in đậm và chữ cái.

[2] Xem Ilya Gaiduk, Confronting Vietnam: Soviet Policy toward the Indochina Conflict, 1954-1963 (Washington, DC: Woodrow Wilson Center, 2003).

[3] Bản chụp tên bị nhòe.

[4] Bản chụp mờ, không nhận ra chữ gì.

————————————————————————————————————————————————————————————————–